II CSK 83/09

Sygn. akt II CSK 83/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 lipca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący)

SSN Stanisław Dąbrowski

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M. B. i in.,

przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej „K.” w S.

o ustalenie nieistnienia uchwał ewentualnie o uchylenie uchwał,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 10 lipca 2009 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej Gminy Miasto S.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 5 czerwca 2008 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I-szym w części

oddalającej apelację w przedmiocie nieistnienia uchwały

nr 5/2007 Wspólnoty Mieszkaniowej „K.” w S. z dnia 31 marca

2007 r. w sprawie udzielenia absolutorium Zarządowi Wspólnoty

za rok 2006 i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając mu

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Powodowie wnosili ostatecznie o ustalenie nieistnienia uchwały nr 6/2007

pozwanej Wspólnoty Mieszkaniowej K. z dnia 31 marca 2007 r. w sprawie przyjęcia

rocznego planu gospodarczego na rok 2007 i ustalenia miesięcznych stawek

wynagrodzenia za zarządzanie nieruchomością wspólną oraz zaliczek na pokrycie

kosztów bieżącej eksploatacji i konserwacji oraz miesięcznej stawki na fundusz

remontowy na 2007 r., a powodowa Gmina Miasta S. dodatkowo także o

ewentualne uchylenie tej uchwały oraz uchwał nr 4/2007 i nr 5/2007.

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 19 grudnia 2007 r. oddalił powództwo,

uznając, że nie ma przesłanek do zdyskredytowania uchwały nr 6/2007, ponieważ

podjęta została większością głosów wedle zasady „jeden właściciel – jeden głos”,

ustalonej w uchwale Wspólnoty nr 14/2003 z dnia 18 lutego 1993 r. Co do

roszczenia o uchylenie uchwał Sąd Okręgowy nie poczynił dostatecznych ustaleń,

ani nie wypowiedział się wyraźnie w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając sprawę na skutek apelacji powodów od tego orzeczenia, Sąd

Apelacyjny wyrokiem z dnia 5 czerwca 2008 r. oddalił apelacje w zakresie

roszczenia o ustalenie nieistnienia uchwał, akceptując stanowisko prawne Sądu

Okręgowego co do skuteczności działania w pozwanej Wspólnocie zasady

głosowania jeden właściciel – jeden głos i uchylił rozstrzygnięcie co do żądania

uchylenia uchwał, które praktycznie nie zostało przez Sąd I instancji rozpoznane.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła powodowa Gmina w części

oddalającej powództwo o ustalenie nieistnienia uchwały nr 5/2007 w sprawie

udzielenia absolutorium Zarządowi Wspólnoty za 2006 r. Zarzuciła naruszenie

art. 23 ust. 1 i 2 oraz art. 18 i art. 25 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności

lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903, ze zm.) – dalej „u.w.l., art. 58 § 1 k.c. oraz

art. 189 k.p.c., a także art. 328 § 2 k.p.c. Na tych podstawach wniosła o uchylenie

skarżonego wyroku i jego zmianę przez ustalenie, że uchwała Wspólnoty

Mieszkaniowej nr 5/2007 z dnia 31 marca 2007 r. nie istnieje i zasądzenie kosztów

procesu, ewentualnie o przekazanie w tym zakresie sprawy Sądowi Apelacyjnemu

do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

3

W sprawie jest rzeczą bezsporną, że głosowanie nad uchwałami na zebraniu

Wspólnoty w dniu 31 marca 2007 r., przeprowadzone zarówno bezpośrednio, jak

i w drodze indywidualnego zbierania głosów, odbyło się według zasady „jeden

właściciel – jeden głos". Zasada takiego liczenia głosów została ustalona w pkt 3

uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 18 grudnia 2003 r. nr 14/2003, zgodnie

z którym „wszystkie uchwały Zebrania Właścicieli Lokali zapadają większością

głosów właścicieli lokali, liczoną według zasady, że na każdego właściciela

przypada jeden głos".

Skarżąca trafnie podnosi kwestię, czy przyjęcie takiego generalnego

rozwiązania co do sposobu liczenia głosów w pozwanej Wspólnocie było prawnie

dopuszczalne i skuteczne. Na to pytanie należy udzielić odpowiedzi negatywnej.

Stosownie do art. 23 ust. 2 u.w.l., uchwały właścicieli zapadają większością

głosów właścicieli lokali, liczoną według wielkości udziałów, chyba że w umowie lub

w uchwale podjętej w tym trybie postanowiono, że w określonej sprawie na

każdego właściciela przypada jeden głos. Ustawa ustanawia zatem jako zasadę

liczenie głosów według wielkości udziałów we wspólnocie, zaś głosowanie według

reguły jeden właściciel – jeden głos dopuszcza w drodze wyjątku, zastrzegając

expresis verbis, że specjalna uchwała, przyjmująca taki system liczenia głosów,

musi jednocześnie określać indywidualny przedmiot głosowania. Jak wyjaśnił Sąd

Najwyższy w wyroku z dnia 7 października 2005 r., IV CSK 129/05, niepubl.,

podejmowanie specjalnej uchwały o zastosowaniu zasady głosowania jeden

właściciel – jeden głos nie jest konieczne tylko w sytuacji określonej w art. 23

ust. 2a u.w.l., tj. kiedy żądanie głosowania według tej zasady zgłoszą właściciele

lokali posiadający łącznie co najmniej 1

/5 udziałów w nieruchomości wspólnej,

a suma udziałów w tej nieruchomości nie jest równa l albo większość udziałów

należy do jednego właściciela bądź gdy oba te warunki spełnione są łącznie. Taka

sytuacja w niniejszej sprawie jednak nie zachodzi, gdyż głosowanie według zasady

jeden właściciel – jeden głos przeprowadzono z powołaniem się na treść uchwały

nr 14/2003. Ustanowienie w tamtej uchwale generalnej zasady głosowania

w pozwanej Wspólnocie „wszystkich uchwał" według reguły jeden właściciel – jeden

głos było zatem niedopuszczalne, a uchwała ta, jako sprzeczna z bezwzględnie

obowiązującym przepisem ustawy, jest nieważna (art. 58 § 1 k.c.) i nie mogło być

4

stosowane, mimo jej niezaskarżenia (por. mające tu odpowiednie zastosowanie

stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone na tle art. 42 Prawa spółdzielczego

w wyroku z dnia 4 sierpnia 1992 r., I CRN 113/92, OSNC 1993, nr 5, poz. 86).

Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do przyznania właścicielom lokali

tworzącym Wspólnotę uprawnienia do zmiany treści ustawy w drodze podjętej

przez nich uchwały, czego nie można zaakceptować. Jeżeli zatem głosowanie na

zebraniu pozwanej Wspólnoty w dniu 31 marca 2007 oraz w drodze

indywidualnego zbierania głosów odbywało się według zasady jeden właściciel –

jeden głos, bez podjęcia specjalnej uchwały o zastosowaniu tej metody liczenia

głosów, a uzyskany wynik głosowania nie oddaje większości głosów, liczonej

według wielkości udziałów właścicieli lokali, to podjętą w taki sposób uchwałę

nr 5/2007 trzeba uznać za nieistniejącą. Jak bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy

w wyroku z dnia 23 lutego 2006 r., ICK 336/05, niepubl., o uchwale nieistniejącej

wspólnoty mieszkaniowej może być mowa tylko w sytuacji szczególnie

drastycznych uchybień, jakich dopuszczono się przy jej podejmowaniu,

a przykładem tego jest podjęcie uchwały bez wymaganego quorum lub bez

wymaganej prawem większości głosów. Odmienne stanowisko w tej zasadniczej

kwestii prawnej, prezentowane w zaskarżonym wyroku, sprawia, że orzeczenie to

nie mogło się ostać i podlegało w zaskarżonej części uchyleniu (art. 39815

§ 1 w zw.

z art. 108 § 2 k.p.c.).

md