II UK 391/08

Sygn. akt II UK 391/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 sierpnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Katarzyna Gonera

w sprawie z wniosku W. P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 sierpnia 2009 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 8 lipca 2008 r.,

oddala skargę.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 8 marca 2008 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

ubezpieczonego W. P. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 25 lutego 2008 r.

2

oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5

grudnia 2007 r. odmawiającej mu prawa do emerytury.

W sprawie tej ustalono, że ubezpieczony (wnioskodawca) w okresie od 1

września 1969 r. do 26 maja 1982 r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie

Państwowej Komunikacji Samochodowej, gdzie stale i w pełnym wymiarze czasu

pracy wykonywał pracę kierowcy pojazdu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze

całkowitym powyżej 3,5 tony. Z dniem 26 maja 1982 r. został zwolniony z pracy w

trybie art. 189 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku

obrony PRL (jednolity tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 21 poz. 205 ze zm.), na skutek

działalności związkowej. W okresie od 3 listopada 1983 r. do 31 stycznia 1990 r.

zajmował się działalnością gospodarczą w zakresie przewozu osób samochodem

osobowym (TAXI). Przywrócenie ubezpieczonego do pracy w charakterze kierowcy

autobusowego do Przedsiębiorstwa PKS nastąpiło w dniu 8 lutego 1990 r. Od tego

dnia do 31 maja 1990 r. oraz od 2 lipca 1990 r. do 31 października 1990 r. stale i w

pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę kierowcy autobusu o liczbie miejsc

siedzących powyżej 15. Na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o

przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za

działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne (Dz.U. Nr

32 poz. 172 ze zm., zwanej dalej ustawą z dnia 24 maja 1989 r.), uznano że okres

od 27 maja 1982 r. do 7 lutego 1990 r. podlegał wliczeniu do okresu pracy

zachowującego uprawnienia pracownicze. W trybie tej ustawy naliczono

ubezpieczonemu urlop wypoczynkowy, wypłacono nagrodę jubileuszową, a po

rozwiązaniu umowy o pracę na mocy porozumienia stron wydano świadectwo

pracy, ustalające okres zatrudnienia od 1 września 1969 r. do 31 października 1990

r., wliczając tym samym okres od 27 maja 1982 r. do 7 lutego 1990 r.

Decyzją z dnia 5 grudnia 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił

przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury na podstawie art. 32 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (jednolity tekst Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm., zwanej dalej

ustawą o emeryturach i rentach z FUS), ponieważ udowodnił ogółem 10 lat i 1

miesiąc okresów pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, zamiast

wymaganych lat 15.

3

Sąd Okręgowy oddalił odwołanie ubezpieczonego od tej decyzji uznając, że

okres prowadzenia działalności gospodarczej nie jest okresem pozostawania bez

pracy, nie ma więc podstaw do uwzględnienia go jako pracy w szczególnych

warunkach. W rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. do okresu

pracy w szczególnych warunkach można uwzględnić jedynie okres pozostawania

bez pracy tj. od 26 maja 1982 r. do 3 listopada 1983 r. Niemniej jednak

ubezpieczony nadal nie legitymuje się wymaganym co najmniej 15-letnim okresem

zatrudnienia w szczególnych warunkach w dniu ukończenia 60 roku życia. Nie

spełnił tym samym wymaganych ustawą warunków do nabycia prawa do

wcześniejszej emerytury.

Rozpoznając apelację ubezpieczonego Sąd Apelacyjny wskazał, że prawo

do świadczenia emerytalnego w obniżonym wieku w związku z wykonywaniem

pracy w szczególnych warunkach, wynikające z art. 32 ust. 1 ustawy o

emeryturach i rentach z FUS, jako szczególne uprawnienie ustawowe, przysługuje

jedynie wąskiej grupie pracowników, którzy świadczyli pracę o znacznej

szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających

wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub

otoczenia (art. 32 ust. 2 tej ustawy). Ponadto okresami uzasadniającymi prawo do

świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca

w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i

w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy (§ 2

ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze, Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm., zwanego dalej

rozporządzeniem z dnia 7 lutego 1983 r.). Z istoty tych regulacji jednoznacznie

wynika, że emerytura w obniżonym wieku przysługuje tylko tym osobom, które

rzeczywiście świadczyły pracę w takich warunkach. Niedopuszczalna jest więc

interpretacja rozszerzająca, zgodnie z którą osobom które co prawda nie

pracowały w warunkach szczególnych, jednakże na mocy odpowiednich przepisów

zalicza się im określone okresy do ogólnego stażu pracy w danym zakładzie,

korzystają ze szczególnego ustawowego przywileju zagwarantowanego dla tych,

którzy faktycznie wykonywali pracę w warunkach szczególnych. W ocenie Sadu

4

Apelacyjnego z art. 11 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. wynika określona

fikcja prawna, która premiuje pracownika przy spełnieniu opisanych w nim

przesłanek, umożliwiając mu zaliczenie do stażu pracy, od którego zależą ogólne

uprawnienia pracownicze, w zakładzie w którym pozbawiono go zatrudnienia,

okresów pozostawania bez pracy. Tymczasem do ogólnych uprawnień

pracowniczych, w rozumieniu tego przepisu nie zalicza się prawa do świadczenia

emerytalnego w obniżonym wieku, jako że to uprawnienie jest ściśle związane ze

spełnieniem szczególnej ustawowej przesłanki w postaci rzeczywistego

świadczenia pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony w spornym okresie

od 26 maja 1982 r. do 31 stycznia 1990 r. nie był zatrudniony w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze i nie świadczył faktycznie jakiejkolwiek

pracy o znacznej szkodliwości dla zdrowia, bądź o znacznym stopniu uciążliwości

czy też wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na

bezpieczeństwo własne lub otoczenia, okres powyższy nie może zostać mu więc

uwzględniony do stażu pracy, który uzasadnia przyznanie emerytury w obniżonym

wieku.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik ubezpieczonego zarzucił naruszenie

prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w

szczególności art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. Jako okoliczność

uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano oczywiste naruszenie

prawa materialnego, występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego

sprowadzającego się do rozstrzygnięcia kwestii „czy okres pozostawania bez pracy

po ustaniu stosunku pracy z daną osobą, o której mowa w art. 1 ustawy oraz okres

pracy wykonywanej w innym zakładzie pracy (czy też działalność gospodarcza)

mogą być doliczone jako przerwa w pracy w rozumieniu cytowanych przepisów do

okresu pracy uprawniającego do nabycia emerytury na zasadzie pracy w

warunkach szczególnych”, a także potrzebę wykładni tego przepisu.

Zdaniem skarżącego art. 11 ust 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. pozwala na

doliczanie wymienionych w nim okresów do stażu pracy, od których zależą

wszelkie uprawnienia pracownicze i z ubezpieczenia społecznego, a więc także

uprawnienia wynikające z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach.

Rekompensata krzywd osobom represjonowanym ma polegać w świetle tej ustawy

5

na przywróceniu im praw pracowniczych w sposób bezwarunkowy, „czyli

potraktowanie tych ludzi tak, jakby nigdy nie zostali zwolnieni” i „wliczenie

spornego okresu zatrudnienia do stażu pracy w zakładzie pracy, w którym

stosunek pracy ustał jako pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w

sposób stały i w pełnym wymiarze czasu pracy”.

Skarżący podkreślił, że posiłkowanie się przy dokonywaniu oceny prawnej

pojęcia „pozostawania bez pracy” definicjami, zawartymi w późniejszej ustawie z

dnia 29 grudnia 1989 r o zatrudnieniu, w tym pojęciem bezrobotnego jako osoby

zdolnej do pracy i gotowej do jej podjęcia w ramach stosunku pracy, pozostającej

bez pracy i zarejestrowanej we właściwym dla miejsca zamieszkania organie

zatrudnienia stopnia podstawowego, jeżeli nie prowadzi działalności gospodarczej

lub nie podlega ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu jest chybione

albowiem „uzależnia wyrównanie krzywd w zależności od tego czy dana osoba

miała jeszcze inne źródło utrzymania dodatkowe czy nie bądź je sobie stworzyła

albowiem z czegoś żyć trzeba”. Z zastosowanej przez Sąd Apelacyjny oceny

prawnej wynika, że nie dość że nie cały okres zostaje danej osobie zaliczony w

ramach przywrócenia do pracy, to jeszcze „pozbawia się taką osobę (...) prawa do

emerytury, natomiast osoba, która nie została zwolniona a pracowała na takim

samym stanowisku prawo do emerytury uzyska”. W konsekwencji osoba, która

podjęła się pracy taksówkarza, aby utrzymać rodzinę a nie można było w praktyce

dostać żadnej pracy w niesprzyjających okolicznościach ustrojowych, jest w ocenie

Sądu przywrócona do pracy ale ze skutkiem zaliczającym jedynie okres poza

prowadzeniem działalności gospodarczej. W ocenie skarżącego uprawnieniem

pracowniczym, o którym mowa w ustawie z dnia 24 maja 1989 r. „jest praca w

warunkach szczególnych a nie jak to zinterpretował Sąd prawo do emerytury na

uprzywilejowanych warunkach. Gdyby poprawnie przyjęto wykładnię ‘przywrócenia

do pracy’ w świetle ustawy z dnia 24 maja 1989 r i zaliczono skarżącemu cały

okres od faktycznego zwolnienia do ponownego przyjęcia na poprzednich

warunkach, czyli w warunkach szczególnych, przyznanie prawa do emerytury nie

byłoby dyskusyjne”.

6

W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i

poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego lub o jego zmianę przez

przyznanie mu prawa do emerytury.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 39813

§ 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę

kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw i jest związany

ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Stan

faktyczny sprawy jest między stronami niesporny. Nie ma wątpliwości, że

rozwiązanie umowy o pracę z ubezpieczonym nastąpiło w trybie i z przyczyn, o

których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r..

Kwestią sporną jest natomiast, czy zgodnie z art. 11 ust. 2 tej ustawy okres

pozostawania ubezpieczonego bez pracy z powodu represji politycznych od 26

maja 1982 r. do 8 lutego 1990 r. można doliczyć do okresu pracy w szczególnych

warunkach, uprawniającego do nabycia emerytury w wieku niższym niż określony w

art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, o

której mowa w art. 32 ust. 1 tej ustawy.

Celem ustawy z dnia 24 maja 1989 r. było zrekompensowanie krzywd

doznanych przez osoby, z którymi stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn, o

których mowa w art. 1 ustawy. Przepis art. 11 ust. 2 tej ustawy stanowi, że okresy

pozostawania bez pracy po ustaniu stosunku pracy z osobą, o której mowa w art. 1,

wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, w tym

również z ubezpieczenia społecznego. Tak więc omawiana ustawa stworzyła fikcję

prawną, zgodnie z którą osobie, która była pozbawiona pracy należą się

uprawnienia w niej wymienione tak jakby ten stan rzeczy nie zaistniał. Treścią

zasadniczych rozważań na kanwie sprawy niniejszej jest zakres tych uprawnień, tj.

czy w ich obszarze mieszczą się uprawnienia związane z okolicznością

wykonywania pracy w szczególnych warunkach (art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS w związku z rozporządzeniem Rady

Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze).

W pierwszym rzędzie zważyć należy, że zasadnie skarżący zarzucił błędne

uznanie przez Sąd Okręgowy, do czego później nie odniósł się Sąd Apelacyjny, iż

7

„…okres prowadzenia działalności gospodarczej nie jest okresem pozostawania bez

pracy. Tym samym nie jest zasadne uwzględnianie powyższego okresu jako pracy w

szczególnych warunkach.” Sąd pierwszej instancji przy ustalaniu znaczenia pojęcia

„okres pozostawania bez pracy” powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4

października 1995 r. (II URN 41/95, nie publ.) i posłużył się terminami użytymi w

ustawie z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnianiu (Dz.U. z 1989 r., Nr 75, poz. 446

ze zm.). Przepis art. 2 ust. 1 pkt 8 lit. c tej ostatnio wymienionej ustawy stanowi, że

osobą bezrobotną (pozostającą bez pracy) nie jest osoba prowadząca działalność

gospodarczą - w oparciu o tę definicję Sąd Okręgowy uznał, że okres prowadzenia

przez ubezpieczonego działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób

samochodem osobowym (TAXI) nie jest okresem pozostawania bez pracy w

rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r.

Z powyższym poglądem nie sposób się zgodzić. Ustawa z dnia 24 maja 1989 r.

ma charakter ustawy incydentalnej, dotyczy sytuacji szczególnych, mających

miejsce w realiach panujących w latach 80, przez co nie jest właściwe, przy

interpretacji przepisów w niej zawartych, posiłkowanie się definicjami powstałymi w

okresie późniejszym, tj. po dacie jej wejścia w życie, w szczególności na potrzeby

regulacji o zupełnie odmiennym charakterze. Wykładnia art. 11 ust. 2 ustawy z dnia

24 maja 1989 r. winna być przeprowadzana z uwzględnieniem pierwszeństwa reguł

wykładni funkcjonalnej, celowościowej i legalnej, a nie systemowej. Zdaniem Sądu

Najwyższego „okres pozostawania bez pracy” - w rozumieniu ustawy o

przywróceniu praw pracowniczych - jest to okres od chwili rozwiązania stosunku

pracy w warunkach opisanych w hipotezie w art. 1 ustawy, do daty przywrócenia do

pracy na zasadach określonej ustawie z dnia 24 maja 1989 r.

O niezasadności stanowiska Sądu pierwszej instancji świadczy redakcja art. 3

ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. Z przepisu tego wynika, że z dobrodziejstw tej

ustawy może skorzystać osoba, która w wyniku represji, tj. w warunkach opisanych

w jej art. 1, została pozbawiona pracy, a następnie podjęła pracę w innym zakładzie,

jeżeli wliczenie stażu pracy w zakładzie z którego została zwolniona jest dla niej

korzystniejsze. W drodze wnioskowania a fortiori uznać zatem należy, że tym

bardziej z uprawnień wynikających z ustawy z dnia 24 maja 1989 r. winna móc

skorzystać osoba, która w wyniku represji została pozbawiona pracy, a następnie

8

podjęła się prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli wliczenie stażu pracy w

zakładzie z którego została zwolniona jest dla niej korzystniejsze - co de facto musi

mieć miejsce z uwagi na zasady przyznawania świadczeń emerytalnych osobom

prowadzącym działalność gospodarczą w latach 80 ubiegłego wieku.

Konsekwencją powyższego jest uznanie skarżącego za osobę pozostającą bez

pracy w całym okresie od daty rozwiązania stosunku pracy do momentu

przywrócenia do pracy w PKS, tj. od 26 maja 1982 r. do 7 lutego 1990 r. Jednakże –

wbrew stanowisku obu Sądów – nie jest tak, że w realiach rozpoznawanej sprawy

do okresu pracy w szczególnych warunkach uwzględnić można okres pozostawania

bez pracy skarżącego, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. (o

przywróceniu praw pracowniczych), od 26 maja 1982 r. do 3 listopada 1983 r.

(podjęcie działalności gospodarczej), podobnie jak nie można uznać za zasadne

twierdzenia skarżącego o konieczności uwzględnienia całego okresu pozostawania

bez pracy, jako okresu pracy w szczególnych warunkach.

Zasadnie Sąd Apelacyjny wskazał, że ustawa z dnia 24 maja 1989 r. konstruuje

określoną fikcję prawną, która premiuje pracownika - przy spełnieniu określonych

przesłanek - umożliwiając mu zaliczenie do stażu pracy, od którego zależą

uprawnienia pracownicze, w zakładzie w którym pozbawiono go zatrudnienia,

okresów pozostawania bez pracy, bądź pracy w innym zakładzie. Istotnym jest przy

tym, że ustawa z dnia 24 maja 1989 r. przewiduje uprawnienie tego rodzaju, że

okresy pozostawania bez pracy wlicza się do stażu pracy (od którego zależą

uprawnienia pracownicze, również z ubezpieczenia społecznego) w trybie i na

zasadach przewidzianych przez ustawę o emeryturach i rentach z FUS. Kwestie

dotyczące okresów pozostawania bez pracy reguluje art. 7 pkt 4 ustawy o

emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym okres niewykonywania pracy w

okresie przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej

jednak niż 5 lat, jest okresem nieskładkowym. Zatem okres pozostawania przez

ubezpieczonego bez pracy wlicza się do stażu pracy w zakresie uprawnień z

ubezpieczenia społecznego, ale uprawnienie to w przełożeniu na przepisy

ubezpieczeniowe, oznacza możliwość zaliczenia takich okresów wyłącznie do

okresów nieskładkowych, przy czym zaliczeniu podlega jedynie okres 5 lat

pozostawania bez pracy z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 maja

9

1989 r. (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2006 r., II UK 180/05

–OSNP 2007/7-8/106).

Wyjaśnić przy tym należy, iż ustawa o przywróceniu praw pracowniczych została

uchwalona w czasie obowiązywania ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. z 1982 r., Nr 40, poz.

267 ze zm.), która nie regulowała kwestii zaliczania do uprawnień emerytalnych

okresów pozostawania bez pracy, a na jej gruncie nie obowiązywała nomenklatura

pojęciowa wprowadzona wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 17 października

1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o

zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) i powtórzona w

obowiązującej ustawie o emeryturach i rentach z FUS, w szczególności nie

posługiwała się definicjami „okres nieskładkowy”, czy też „okres składkowy”.

Istotnym jest przy tym, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich

rodzin posługiwała się jedynie pojęciem „okresu zatrudnienia”, podobnie jak

rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze, w którym mowa jest o „okresie pracy” (§ 2 ust. 1

rozporządzenia) i o „okresie zatrudnienia” (§ 3 rozporządzenia).

Zgodnie z obowiązującymi przepisami „okres nieskładkowy”, który w wymiarze

maksymalnie 5 lat zaliczany jest do stażu pracy skarżącego na mocy ustawy z 24

maja 1989 r., generalnie odnosi się do sytuacji nieświadczenia (niewykonywania)

przez pracownika pracy i to jest kwestią kluczową w przedmiotowej sprawie.

Powyższe przesądza, że fikcja prawna konstruowana na gruncie ustawy z 24 maja

1989 r. nie rozciąga się na uprawnienia związane wykonywaniem pracy –

ograniczona ona została jedynie do uprawnień przewidzianych w wypadku

niewykonywania pracy. Tak więc bezzasadnie skarżący wskazuje, że na mocy

ustawy z dnia 24 maja 1989 r. należą mu się wszelkie uprawnienia pracownicze

zależne od stażu pracy, a w szczególności uprawnienia, które związane są z

faktycznym wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym

charakterze (art. 32 ust. 1 ustawy emeryturach i rentach z FUS w związku z § 2 ust.

1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.).

10

Tak jak to zostało wyżej wskazane, ustawa z dnia 24 maja 1989 r., mająca

charakter ustawy szczególnej, została uchwalona w czasie obowiązywania ustawy

z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin,

która nie regulowała kwestii zaliczania do uprawnień emerytalnych okresów

pozostawania bez pracy, wymienionych w ustawie z 1989 r. Natomiast w

obowiązującej obecnie ustawie o emeryturach i rentach z FUS, okres

niewykonywania pracy przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji

politycznych, nie więcej jednak niż 5 lat, jest stosownie do art. 7 pkt 4 tej ustawy,

okresem nieskładkowym – „zaliczanym” do okresu zatrudnienia (pracy), nie zaś

„okresem pracy uzasadniającym prawo do świadczeń", o których mowa w

rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Wszystko to pozwala na

wyrażenia stanowiska, według którego okres pozostawania bez pracy po ustaniu

stosunku pracy z pracownikiem, o którym mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 maja

1989 r. (jako okres nieskładkowy) nie podlega zaliczeniu do okresu pracy w

warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, uprawniającego do nabycia

prawa do emerytury w wieku obniżonym (art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i

rentach z FUS). Innymi słowy tylko rzeczywisty okres pracy w warunkach

szczególnych uwzględnia się przy ustalaniu prawa do wcześniejszej emerytury, o

której mowa w art. 32 ust. 1 ustawy emeryturach i rentach z FUS, na warunkach

wskazanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., natomiast

okres nieskładkowy zaliczany do pracy na mocy ustawy z dnia 24 maja 1989 r. (na

warunkach wskazanych w art. art. 7 pkt 4 ustawy) uwzględnia się przy ustalaniu

prawa do świadczeń na zasadach ogólnych. Praca w szczególnych warunkach i

inne okresy (okres zatrudnienia - § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7

lutego 1983 r.) uprawniające do wcześniejszej emerytury zostały enumeratywnie

wymienione w art. 32 ust. 1 ustawy emeryturach i rentach z FUS w związku z

rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., stąd też brak podstaw

prawnych do zaliczenia do okresów wymienionych w tym przepisie okresu

pozostawania bez pracy od 27 maja 1982 r. do 7 lutego 1990 r. z przyczyn

określonych w ustawie z dnia 24 maja 1989 r.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39814

k.p.c..