I CSK 33/09

Sygn. akt I CSK 33/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 sierpnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa P.S.

przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Wojewodę […]

o zadośćuczynienie i rentę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 26 sierpnia 2009 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 4 września 2008 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną i nie obciąża powoda kosztami

postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 4.09.2008 r. oddalił apelację powoda od

wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 27.11.2007 r. oddalającego powództwo

skierowane przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie […] o zadośćuczynienie i

rentę. W sprawie tej ustalono co następuje:

W dniu 27.06.1994 r. P.S. uległ wypadkowi skacząc do płytkiej wody. Doznał

urazu kręgosłupa, odcinka szyjnego, kręgu szyjnego C5. Tego samego dnia został

przewieziony do szpitala w K. Przebywał tam do 9.09.1994 r. Po wypadku poddano

go badaniu inwazyjnemu mielografii oraz wykonano rentgen odcinka szyjnego,

które nie wykazały zmian, uszkodzeń układu kostnego kręgosłupa ani obrzęku bądź

ucisku na odcinek rdzenia kręgowego. Badanie nie wykazało również fizycznego

uszkodzenia samego rdzenia. U powoda stwierdzono zaraz po urazie stan

tetraplegii (brak czucia i władania kończyn górnych i dolnych). Pacjenta

zakwalifikowano do leczenia zachowawczego, a następnie rehabilitacyjnego.

P.S. został wypisany ze szpitala w K. bez wyraźnej poprawy stanu zdrowia.

W okresie od 14.11.1994 r. do 10.12.1994 r. był poddany rehabilitacji

psychoruchowej na oddziale dziecięcym szpitala w O.

Następnie w okresie od 4.01.1995 r. do 16.02.1995 r. kontynuował leczenie

rehabilitacyjne w Szpitalu w B. Ze szpitala został wypisany z poprawą w zakresie

siły mięśniowej i sprawnością manualną kończyn górnych.

W dniu 1.02.2002r. powód wykonał na własny koszt badania metodą

rezonansu magnetycznego odcinka szyjnego kręgosłupa. Wykazało ono

zwichnięcie na poziomie kręgów szyjnych C5 i C6 z objawami niestabilności

i wypukliny dysku, powodujące zwężenie kanału kręgowego i ucisk rdzenia

kręgowego. Wobec nasilenia bólu kręgosłupa i kończyn górnych, stwierdzonych

zmian radiologicznych oraz zachowanego czucia głębokiego w kończynach dolnych

podczas konsultacji w Klinice Neurochirurgii Akademii Medycznej podjęto decyzję o

poddaniu P.S. operacji odbarczenia i stabilizacji kręgosłupa, która miała

3

doprowadzić do dekompresji (odciążenia) rdzenia kręgowego i w efekcie

zmniejszyć ból tym spowodowany.

Operację przeprowadzono 29.04.2002 r. Wykonano dekompresję rdzenia

kręgowego poprzez usunięcie trzonu kręgów szyjnych C4, C5 i C6 oraz

stabilizację kręgosłupa przeszczepem kostnym i tytanową płytką

W dniu wypisu z kliniki nie stwierdzono poprawy w zakresie neurologicznym.

Oddalając powództwo Sąd Okręgowy podniósł w pierwszej kolejności,

przedawnienie roszczenia. Pozew został wniesiony 6.12.2004 r., zaś zdarzenie

wywołujące szkodę najpóźniej zaistniało w ostatnim dniu pobytu w Szpitalu w K., tj.

9.09.1994 r. Upłynął więc termin 10 lat z art. 442 § 1 k.c. Niezależnie od tego Sąd

Okręgowy dokonał merytorycznej oceny dochodzonego roszczenia. Stwierdził, że z

opinii biegłych przedstawionych w sprawie wynika, że przeprowadzone w K. zaraz

po wypadku badanie mielograficzne, polegające na wprowadzeniu do okolicy

badanej środka cieniującego, a następnie uwidocznienie metodą radiologiczną

rdzenia kręgowego wraz z korzeniami rdzeniowymi i workiem oponowym, pozwala

w pełnym zakresie postawić diagnozę, czy na rdzeń kręgowy jest wywierany jakiś

ucisk. Było to badanie w połowie lat dziewięćdziesiątych ogólnie dostępne i

stosowane. Pozwalało na pełną analizę ucisku rdzenia.

Z dokumentacji medycznej, będącej w dyspozycji biegłych jednoznacznie

wynika, że badanie to nie wykazało ucisku na rdzeń, wskutek czego powoda

poddano wyłącznie leczeniu zachowawczo – rehabilitacyjnemu. W ocenie biegłych

jest to zachowanie zgodne z zasadami sztuki lekarskiej i nie dopatrzyli się w nim

błędów. Wprawdzie jak wskazano, badanie mielografii nie pozwala na

uwidocznienie uszkodzeń samego rdzenia (tkanki miękkiej), to jest ono

wystarczające na podjęcia decyzji o ewentualnej operacji dekompresyjnej. Skoro

brak było przesłanek ku temu – brak ucisku – to postępowanie lekarzy było jak

najbardziej prawidłowe. Powód uszkodził rdzeń kręgowy już w trakcie upadku.

Współczesna medycyna nie zna sposobów na jego naprawę metodą chirurgiczną.

Jedynie w przypadku, gdyby zaraz po wypadku uszkodzone elementy kręgosłupa

uciskały rdzeń zachodzą przesłanki do przeprowadzenia operacji polegającej na

usunięciu tego ucisku. W przypadku powoda nie było takiej potrzeby, gdyż tego

4

ucisku nie było. Poddanie powoda w tym stanie jakiejkolwiek operacji nie miało

sensu, a mogło go tylko narazić na dalsze powikłania.

Ocenę tę podzielił Sąd Apelacyjny. Wyrok tego Sądu powód zaskarżył

wnosząc skargę kasacyjną. W skardze tej zarzucono naruszenie art. 442 § 1 k.c.

przez błędną wykładnie oraz niezastosowanie art. 5 k.c. Wskazując na te zarzuty

powód domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu względnie uchylenia zaskarżonego

wyroku i wyroku poprzedzającego Sądu Okręgowego w O. i przekazanie sprawy

temu Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Wstępnie należy zwrócić

uwagę na to, że zarzuty skargi kasacyjnej ograniczają się do kwestionowania

stanowiska Sądów orzekających odnośnie przedawnienia roszczenia. Skarga

kasacyjna w ogóle nie zawiera zarzutów odnośnie merytorycznej oceny roszczenia

powoda dokonanej przez Sąd Apelacyjny w kwestionowanym wyroku. Tymczasem

Sąd ten – szczegółowo analizując opinie biegłych, dokumentację lekarską

i zeznania świadków - konkluduje, że brak podstaw do przyjęcia, iż między

obecnym stanem zdrowia powoda a brakiem przeprowadzenia badania

rezonansem magnetycznym bezpośrednio po wypadku i niedokonaniem wówczas

operacji, zachodzi związek przyczynowy oraz że gdyby podjęto leczenie operacyjne

bezpośrednio po doznaniu urazu przez powoda, to jego stan zdrowia byłby lepszy.

Ta konkluzja sama przez się uzasadniała oddalenie powództwa, nawet przy

przyjęciu, że roszczenie powoda nie uległo przedawnieniu. Jeśli więc w skardze

kasacyjnej nie formułuje się w tym względzie jakichkolwiek zarzutów, to oznacza,

że wskazana wyżej merytoryczna ocena roszczenia powoda dokonana przez Sąd

Apelacyjny nie jest kwestionowana. Już to konstatacja prowadzi do wniosku,

że skarga kasacyjna nie może być uwzględniona.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że nie można podzielić

zasadności zarzutów odnośnie naruszenia art. 442 i art. 5 k.c. Odnośnie

naruszenia art. 442 § 1 k.c. należy zwrócić uwagę, że wbrew stanowisku powoda

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1.09.2006 r. SK 14/05 nie uchylił art. 442

5

k.c. Rzecz w tym, że Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej tego

przepisu, a ustawodawca uchylił ten przepis ustawą z dnia 16.02.2007 r.

i wprowadził art. 4421

k.c. Uchylenie art. 442 k.c. nastąpiło więc przed wejściem

w życie powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Oznacza to, że nie

wywołał on skutku z art. 190 Konstytucji RP i w tym sensie stał się on

bezprzedmiotowy. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny był zobowiązany stosować ustawę

z dnia 16.02.2007 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 80, poz. 538),

w tym art. 2 tej ustawy, który jednoznacznie wskazuje, że art. 4421

k.c. stosuje się

jedynie do roszczeń nieprzedawnionych w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu

10.08.2007 r. Tak też postąpił Sąd Apelacyjny. W tych okolicznościach

niezrozumiały jest zarzut, że Sąd Apelacyjny zastosował nieobowiązujący przepis.

Do art. 442 § 1 k.c. odnosi się natomiast uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej

z dnia 17.07.2006 r. III CZP 84/05, którą prawidłowo też zastosowano.

Nie można tez podzielić zarzutu, że Sąd Apelacyjny nie odwołał się do art. 5

k.c. przy ocenie zarzutu pozwanego Skarbu Państwa w zakresie przedawnienia.

Okoliczności wskazane w skardze kasacyjnej, tj. nieprzeprowadzenie wszelkich

możliwych badań, nie mogą być uznane za wyjątkowe.

Z tych względów skargę kasacyjną oddalono (art. 39814

k.p.c.).