II UZP 6/09

Uchwała z dnia 2 września 2009 r.

II UZP 6/09

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Bogusław Cudowski,

Zbigniew Hajn (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2009 r. w

sprawie z wniosku Przedsiębiorstwa Handlowo - Usługowego „G." Spółki z o.o. z sie-

dzibą w G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. z

udziałem zainteresowanego Marka W. o ustalenie obowiązku ubezpieczenia, na

skutek zagadnienia prawnego przedstawionego postanowieniem Sądu Apelacyjnego

w Gdańsku z dnia 2 czerwca 2009 r. [...]

„Czyim pracownikiem w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 paździer-

nika 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74)

jest osoba świadcząca pracę na podstawie umowy o dzieło zawartej z innym pod-

miotem niż pracodawca, jeżeli w ramach tej umowy była wykonywana praca na rzecz

pracodawcy z którym pozostawał w stosunku pracy: pracodawcy z którym łączy go

umowa o pracę, czy podmiotu z którym zawarła umowę o dzieło ?"

p o d j ą ł uchwałę:

Pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach

umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią , jest płatnikiem składek na ubezpie-

czenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy (art. 8

ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecz-

nych, jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 4, poz. 74 ze zm.).

U z a s a d n i e n i e

Przedstawione Sądowi Najwyższemu pytanie prawne powstało na tle nastę-

pującej sprawy. Organ rentowy w decyzji z 21 stycznia 2008 r. stwierdził, że zainte-

resowany Marek W. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym - emery-

2

talnemu, rentowym oraz chorobowemu i wypadkowemu - od 2 do 30 listopada 2005

r. oraz od 1 do 31 marca 2006 r. z tytułu zatrudnienia u płatnika PHU „G.” Spółki z o.o.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w

Gdyni wyrokiem z 28 października 2008 r. [...] zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych-Oddział w G. z 21 stycznia 2008 r. i ustalił, że Marek W. nie podlega

obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu

i wypadkowemu) z tytułu zatrudnienia u płatnika PHU „G." Spółki z o.o. w okresie od

2 do 30 listopada 2005 r. oraz w okresie od 1 do 31 marca 2006 r. Sąd pierwszej in-

stancji ustalił, że odwołująca się „G.” Spółka z o.o. w listopadzie i grudniu 2005 r.

oraz w lutym i marcu 2006 r. wykonywała pracę na terenie firmy „Stocznia G. - Grupa

Stoczni G. Spółka Akcyjna" (powoływanej dalej jako „Stocznia”) i byał podwykonawcą

prac na jej rzecz. Odwołująca się ponosiła ryzyko ekonomiczne powodzenia inwesty-

cji oraz ewentualną odpowiedzialność w postaci kary umownej oraz wypłacała wyna-

grodzenie przyjmującym zamówienie, w tym zainteresowanemu po wykonaniu dzieła.

Spółka ta zawarła umowy cywilnoprawne z zainteresowanym Markiem W., pierwszą,

2 listopada 2005 r. na okres od 2 do 30 listopada 2005 r. oraz drugą, 1 marca 2006 r.

na okres od 1 do 31 marca 2006 r. W czasie wykonywania umowy o dzieło na rzecz

Spółki „G." zainteresowany był pracownikiem Stoczni. Dzieło zainteresowanego

polegało na nadzorze czynności innych pracowników, którzy wykonywali dzieło na

rzecz odwołującej się - montaż, spawanie, trasowanie i pomiary gniazd kontenero-

wych. Dzieło wykonywane było bez żadnego nadzoru, w dowolnych godzinach pracy

w soboty i niedziele, w ramach urlopów bezpłatnych i wypoczynkowych. Zaintereso-

wany winien był przygotować, tak zwaną „robotę", przygotować materiał oraz dopil-

nować, żeby praca została właściwie wykonana tak, aby można było ją oddać.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zainteresowany nie wykonywał w ramach

umów o dzieło pracy na rzecz Stoczni, tj. podmiotu, z którym łączył go stosunek

pracy, lecz na rzecz odwołującej się. Sąd podkreślił, że w czasie wykonywania dzieła

zainteresowany korzystał z urlopu wypoczynkowego lub wykonywał je w soboty, nie-

dziele lub po godzinach pracy w Stoczni, nie wykonując tym samym czynności na

rzecz swojego pracodawcy. Sąd zaznaczył, że stosunek cywilnoprawny łączył zainte-

resowanego jedynie z wnioskodawcą - Spółką „G.”. Wyłączną odpowiedzialność za

właściwe wykonanie dzieła względem Stoczni ponosiła ta Spółka, a nie osoby, z któ-

rymi Spółka ta współpracowała na podstawie umów o dzieło. Wykonujący dzieło na

podstawie tych umów nie podlegali zwierzchnictwu innej osoby. Dlatego Sąd Okrę-

3

gowy nie podzielił poglądu organu rentowego, zgodnie z którym cechy stosunku łą-

czącego zainteresowanego i wnioskodawcę świadczyły o tym, że jest to stosunek

pracy. Dlatego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że odwołująca się Spółka „G.” nie

wypłacała zainteresowanemu wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę tylko z tytułu

wykonanego dzieła, a tym samym zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubez-

pieczeń społecznych nie może on być uważany za pracownika odwołującej się. Bio-

rąc zaś pod uwagę fakt, że umowy o dzieło nie są co do zasady tytułami powodują-

cymi powstanie obowiązku objęcia ubezpieczeniami społecznymi Sąd Okręgowy

uznał, że organ rentowy niezasadnie w zaskarżonej decyzji przyjął, że w spornych

okresach zainteresowany podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu,

rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu.

W apelacji od powyższego orzeczenia organ rentowy podniósł, że skoro zain-

teresowany będąc pracownikiem Stoczni G. SA wykonywał pracę na terenie Stoczni i

na jej rzecz, tylko za pośrednictwem Spółki, to winien być objęty obowiązkowym

ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym, chorobowym oraz wypadkowym jako pra-

cownik tej spółki.

Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny uznał, odmiennie niż Sąd pierwszej in-

stancji, że zainteresowany Marek W. w ramach zawartych z wnioskodawcą umów o

dzieło wykonywał pracę na rzecz swojego pracodawcy, tj. Stoczni. W ocenie Sądu

Apelacyjnego czynnikiem decydującym o tym, na rzecz jakiego podmiotu praca była

de facto wykonywana, jest finalny efekt tej pracy, a ściślej rzecz ujmując należy w

takiej sytuacji badać, który podmiot osiąga w ostatecznym rozrachunku korzyść z

wykonania umowy. Z treści umów o dzieło zawartych między wnioskodawcą a

zainteresowanym oraz umowy o dzieło z 10 października 2005 r. zawartej pomiędzy

Stocznią G. - pracodawcą zainteresowanego - a Spółką „G.", wynika konkluzja, że

praca świadczona przez zainteresowanego na podstawie tych umów o dzieło wyko-

nywana była na rzecz Stoczni, a jedynie za pośrednictwem odwołującej się. Ich po-

równanie wskazuje, że przedmioty obu umów o dzieło, tj. umowy z 10 października

2005 r. i umowy z 2 listopada 2005 r., zawartej między wnioskodawcą a zaintereso-

wanym, pokrywały się ze sobą, zaś finalnym odbiorcą dzieła była Stocznia. Dlatego

Marek W., wykonując dzieło na podstawie umów zawartych z wnioskodawcą 2 listo-

pada 2005 r. oraz 1 marca 2006 r. był pracownikiem w rozumieniu art. 8 ust. 2a

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym, na potrzeby ustawy

systemowej, za pracowników uważa się między innymi także osobę wykonującą

4

pracę na podstawie umowy o dzieło, jeżeli umowę taką osoba ta zawarła z praco-

dawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub, jeżeli w ramach takiej umowy wy-

konuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Następnie

Sąd wskazał, że pracodawca, który zawiera z własnym pracownikiem umowę o

dzieło, ma obowiązek zgłosić go dodatkowo do ubezpieczeń społecznych i ubezpie-

czenia zdrowotnego w terminie 7 dni, a po zakończeniu umowy wyrejestrować w

terminie 7 dni. Umowa o dzieło zawarta z własnym pracownikiem podlega obowiąz-

kowo ubezpieczeniu społecznemu - tak jak umowa o pracę. Również obowiązkowo

podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jeżeli umowa o dzieło została zawarta nie z

własnym pracodawcą, ale w ramach takiej umowy wykonywana jest praca na rzecz

pracodawcy, z którym osoba wykonująca umowę o dzieło pozostaje w stosunku

pracy, to należy odprowadzać od niej składki na ubezpieczenie społeczne na takich

samych zasadach jak w przypadku umowy o pracę. Powstaje jednak pytanie, czy

podmiotem właściwym do odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne i

zdrowotne za osobę świadczącą pracę na podstawie umowy o dzieło w powyższej

sytuacji jest pracodawca, czy też podmiot, z którym zawarła ona tę umowę. Wobec

tego Sąd Apelacyjny uznał za konieczne przedstawienie Sądowi Najwyższemu za-

gadnienia prawnego do rozstrzygnięcia w trybie art. 390 § 1 k.p.c., podkreślając, że

powziął wątpliwość co do tego, kto jest płatnikiem składek za osobę świadczącą

pracę na podstawie umowy o dzieło zawartej z innym podmiotem niż pracodawca,

jeżeli w ramach tej umowy praca była de facto wykonywana na rzecz pracodawcy, z

którym pozostawał w stosunku pracy.

W pierwszej kolejności Sąd Apelacyjny przedstawił argumenty za stanowi-

skiem, że płatnikiem składek powinien być pracodawca osoby świadczącej na jego

rzecz pracę na podstawie umowy o dzieło zawartej z innym podmiotem. Sąd wska-

zał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy systemo-

wej, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wy-

padkowemu podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej

są pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów. Definicję pracownika na potrzeby

przepisów ubezpieczeniowych zawiera art. 8 tej ustawy. Zgodnie z jego ustępem

pierwszym za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrze-

żeniem ust. 2 i 2a, przy czym w świetle ustępu 2a za pracownika uważa się także

wykonawcę dzieła, który w ramach zawartej umowy o dzieło świadczy pracę na rzecz

swojego pracodawcy. Stosownie do art. 13 pkt 1 ustawy, osoby te podlegają ubez-

5

pieczeniom społecznym w okresie od nawiązania stosunku pracy do ustania tego

stosunku. W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy systemowej, składki na ubezpieczenia

emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za ubezpieczonych będących pra-

cownikami obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do ZUS płatnicy składek.

Zgodnie natomiast z zawartą w art. 4 pkt 2 lit. a ustawy systemowej definicją legalną,

płatnikiem składek w stosunku do pracowników jest pracodawca. Wykładnia literalna

ustawy systemowej zdaje się zatem wskazywać, że płatnikiem składek za osobę

świadczącą pracę na podstawie umowy o dzieło zawartej z innym podmiotem niż

pracodawca, jeżeli w ramach tej umowy praca była wykonywana na rzecz pracodaw-

cy powinien być właśnie ten ostatni podmiot, a mianowicie pracodawca. Argumentem

na rzecz tej tezy są także przepisy art. 18 ust. 1 i 1a ustawy systemowej, z których

wynika, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pra-

cowników stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, w przypadku jednak

ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na

ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu, mię-

dzy innymi, umowy o dzieło. Skoro wiec płatnikiem składek na ubezpieczenie spo-

łeczne w stosunku do pracowników, w tym również tych pracowników, o których

mowa w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, są pracodawcy, to z uwagi na fakt, że Ma-

rek W. w okresie wykonywania dzieła na podstawie zawartych z odwołującą się

umów z 2 listopada 2005 r. oraz 1 marca 2006 r. był pracownikiem Stoczni wydaje

się, że to właśnie ten podmiot powinien obliczyć, rozliczyć i przekazać do ZUS

składki za zainteresowanego. Uwzględniając przy tym fakt, że zainteresowany wyko-

nując dzieło świadczył jednocześnie pracę na rzecz Stoczni pracodawca ustalając

podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu stosunku pracy po-

winien zsumować wynagrodzenie z umowy o dzieło z wynagrodzeniem ze stosunku

pracy.

Następnie Sąd Apelacyjny rozważył drugi wariant, zgodnie z którym płatnikiem

składek za osobę świadczącą pracę na podstawie umowy o dzieło zawartej z innym

podmiotem niż pracodawca, jeżeli w ramach tej umowy praca była wykonywana na

rzecz pracodawcy, z którym pozostawał w stosunku pracy, jest podmiot, z którym

osoba taka zawarła umowę o dzieło. Za tym kierunkiem rozstrzygnięcia przedstawio-

nego zagadnienia prawnego przemawiają, zdaniem Sądu, uregulowania zawarte w

art. 16 oraz art. 17 ust. 2 ustawy systemowej. Zgodnie z jej art. 16 ust. 1 pkt 1 oraz

ust. 1 b, składki na ubezpieczenie emerytalne oraz rentowe pracowników finansują z

6

własnych środków ubezpieczeni i płatnicy składek. W myśl ust. 2 składki na ubezpie-

czenie chorobowe pracowników finansują natomiast z własnych środków sami ubez-

pieczeni. Z kolei stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy systemowej, płatnicy składek ob-

liczają części składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe finan-

sowane przez ubezpieczonych i po potrąceniu ich ze środków ubezpieczonych prze-

kazują do Zakładu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego wykonanie powyższego obowiązku

przez pracodawcę, na rzecz którego świadczona jest praca przez wykonawcę dzieła,

w sytuacji gdy wykonawca ten otrzymał już wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło

od innego podmiotu jest utrudnione. Byłoby to możliwe jedynie w sytuacji, gdyby

temu podmiotowi przysługiwało roszczenie zwrotne względem pracownika o zapłatę

wyłożonych przez tego pracodawcę „z własnej kieszeni" kwot stanowiących równo-

wartość części składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe finanso-

wanych przez samego pracownika. O wiele dogodniejszym rozwiązaniem w takiej

sytuacji byłaby możliwość potrącania części składek na ubezpieczenie z wynagro-

dzenia z tytułu umowy o dzieło przez podmiot, z którym pracownik zawarł taką

umowę. Uwzględniając jednak treść art. 17 ust. 1 ustawy systemowej oznaczałoby

to, że to ten podmiot, nie zaś pracodawca, byłby płatnikiem składek w stosunku do

pracowników, o których wyżej mowa.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, równie uprawnione są oba stanowiska.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) za

pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na pod-

stawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do

której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo

umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w sto-

sunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy,

z którym pozostaje w stosunku pracy. Przepis ten rozszerza pojęcie pracownika dla

celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Rozszerzenie to dotyczy

dwóch sytuacji. Pierwszą jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z wymienio-

nych umów prawa cywilnego, przez osobę, która umowę taką zawarła z pracodawcą,

z którym pozostaje w stosunku pracy. Drugą, jest wykonywanie pracy na podstawie

7

jednej z tych umów przez osobę, która umowę taką zawarła z osobą trzecią, jednak-

że w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosun-

ku pracy. Przesłanką decydującą o uznaniu takiej osoby za pracownika w rozumieniu

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest to, że - będąc pracownikiem zwią-

zanym stosunkiem pracy z danym pracodawcą - jednocześnie świadczy na jego

rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej, zawartej z nim lub inną osobą. W

konsekwencji, nawet, gdy osoba ta (pracownik) zawarła umowę o dzieło z osobą

trzecią, to pracę w jej ramach wykonuje faktycznie dla swojego pracodawcy (uzy-

skuje on rezultaty jej pracy). Można też wskazać, że art. 8 ust. 2a dotyczy z reguły

takiej pracy wykonywanej na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz pracodaw-

cy, która mogłaby być świadczona przez jej wykonawcę w ramach stosunku pracy z

tym pracodawcą, z tym, że musiałby on wówczas przestrzegać przepisów o godzi-

nach nadliczbowych, powierzeniu pracownikowi do wykonywania pracy innej niż

umówiona (art. 42 § 4 k.p.) i innych ograniczeń i obciążeń wynikających z przepisów

prawa pracy.

Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej w art. 8 ust. 2a za pracow-

nika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi, cho-

robowym i wypadkowym tak, jak pracownika (art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i art. 12

ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W związku z tym osoba ta pod-

lega obowiązkowi zgłoszenia do wymienionych ubezpieczeń społecznych. Obowią-

zek ten obciąża płatnika składek (art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych). Jest on także zobowiązany obliczać, rozliczać i przekazywać składki

co miesiąc do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 17 ust. 1 ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych). Ponadto, płatnicy składek w stosunku do pracownika,

obliczają części składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe fi-

nansowane przez ubezpieczonych i po potrąceniu ich ze środków ubezpieczonych

przekazują do Zakładu (art. 17 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Wobec tego powstaje zasadniczy i trafnie dostrzeżony przez Sąd Apelacyjny pro-

blem, kto jest płatnikiem składek w stosunku do osoby wykonującej pracę na rzecz

pracodawcy w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią.

Formułując pytanie zawarte w sentencji postanowienia, Sąd Apelacyjny pyta w

istocie rzeczy o to, czy płatnikiem składek w stosunku do osoby wykonującej pracę

na rzecz pracodawcy w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią jest praco-

dawca, czy ta osoba trzecia. Zważywszy, że w stosunku do pracownika płatnikiem

8

składek jest pracodawca (art. 4 pkt 2 lit. a ustawy o systemie ubezpieczeń społecz-

nych), a art. 8 ust. 2a rozszerza pojęcie pracownika na jego dalszą aktywność w ra-

mach umowy cywilnoprawnej, jeżeli w jej ramach świadczy on pracę na rzecz swoje-

go pracodawcy, naturalne i zgodne z wykładnią literalną tego przepisu jest uznanie,

że także w zakresie tej sfery aktywności należy go uznać na potrzeby ubezpieczeń

społecznych za pracownika tego właśnie pracodawcy. Za taką wykładnią przemawia

także art. 18 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, według którego, w

przypadku ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru

składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z

tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do

której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo

umowy o dzieło. Z przepisu tego wynika logicznie, że płatnikiem jest pracodawca, a

przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej jedynie „uwzględnia się” w podstawie wy-

miaru składek z tytułu stosunku pracy. Pracodawca, ustalając podstawę wymiaru

składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu stosunku pracy, powinien więc zsumo-

wać wynagrodzenie z umowy cywilnoprawnej z wynagrodzeniem ze stosunku pracy.

Wniosek powyższy nie budzi wątpliwości w przypadku pracownika, z którym sam

pracodawca zawarł umowę cywilnoprawną w sytuacji określonej w art. 8 ust. 2a. W

takim przypadku uznanie pracodawcy za płatnika składek jest oczywiste i zgodne z

ogólną zasadą wynikającą z ustawy systemowej, że płatnikiem składek jest podmiot,

będący stroną stosunku uzasadniającego objęcie obowiązkiem ubezpieczenia - pra-

codawca, zleceniodawca. Takie rozwiązanie wydaje się również uzasadnione w sy-

tuacji, gdy umowa cywilnoprawna została zawarta z innym podmiotem (osobą trze-

cią), lecz praca w jej ramach jest wykonywana na rzecz pracodawcy. Przemawiają za

nim argumenty już wyżej podniesione, a ponadto to, że obowiązki płatnika powinny

obciążać podmiot, na rzecz którego praca w ramach umowy cywilnoprawnej jest

faktycznie świadczona, i który w związku z tym uzyskuje jej rezultaty, unikając obcią-

żeń i obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy. Należy też wziąć pod

uwagę, że wskazanej w art. 18 ust. 1a operacji uwzględnienia w podstawie wymiaru

składek z tytułu stosunku pracy przychodu uzyskiwanego z tytułu umowy cywilno-

prawnej nie jest w stanie wykonać osoba trzecia, będąca zamawiającym (zlecają-

cym) w umowie cywilnoprawnej zawartej z pracownikiem. Teoretycznie może ona

nawet nie wiedzieć, że zleceniobiorca (przyjmujący zamówienie) jest pracownikiem

podmiotu, dla którego świadczy usługi (wykonuje dzieło) w ramach własnej umowy.

9

Wobec tego należy przyjąć, że pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego

rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem skła-

dek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej

umowy. Przeciwko takiemu rozstrzygnięciu rozważanego zagadnienia prawnego nie

przemawia wątpliwość podniesiona przez Sąd Apelacyjny, który wskazał, że skoro

zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy systemowej, płatnicy składek obliczają części składek

na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe finansowane przez ubezpie-

czonych i po potrąceniu ich ze środków ubezpieczonych przekazują do Zakładu, to

wykonanie tego obowiązku przez pracodawcę, na rzecz którego świadczona jest

praca przez wykonawcę dzieła, w sytuacji gdy wykonawca ten otrzymał już wynagro-

dzenie z tytułu umowy o dzieło od innego podmiotu jest wielce utrudnione. Wskazu-

jąc na tę wątpliwość, Sąd nie wziął pod uwagę, że stosownie do art. 18 ust. 1a

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przychód z tytułu umowy cywilnopraw-

nej jedynie „uwzględnia się” w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy.

Pracodawca może więc dokonać potrącenia ze środków pracownika uzyskanych u

niego.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy udzielił na pytanie Sądu Apelacyj-

nego odpowiedzi przedstawionej w sentencji uchwały.

========================================