II UK 75/09

Sygn. akt II UK 75/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 października 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Roman Kuczyński

w sprawie z wniosku M. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 października 2009 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 10 września 2008 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

U z a s a d n i e n i e

M. K. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 20

czerwca 2007 r., na podstawie której organ rentowy stwierdził, że nie została ona

objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnymi, rentowym oraz

dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym jako osoba wykonująca pracę na pod-

stawie umowy zlecenia na rzecz Firmy „S." R. M.

Wyrokiem z 20 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że odwołująca się od 1 stycznia 2007 r.

wykonywała umowę zlecenia na rzecz firmy „Agencja " N. K. Z tego tytułu została

zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego oraz

dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Od 1 lutego 2007 r. podjęła ona także

wykonywanie umowy zlecenia w firmie „S.", która również zgłosiła ją do

obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i dobrowolnego

ubezpieczenia chorobowego. W związku z powyższym 1 lutego 2007 r. odwołująca

się posiadała dwa tytuły ubezpieczenia z racji wykonywania umów zlecenia. W tym

stanie faktycznym organ rentowy 20 czerwca 2007 r. wydał zaskarżoną decyzję. W

tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 9 ust. 2

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(jednolity tekst: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) stanowi, że osoba

spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i

rentowym z kilku tytułów jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu,

który powstał najwcześniej. W sytuacji odwołującej się najwcześniej istniał tytuł

ubezpieczenia z tytułu umowy zlecenia z Firmie .Agencja” i z tego tytułu ZUS

słusznie objął ją obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym. Cytowany przepis

przewiduje, obok obowiązkowego, możliwość dobrowolnego, na wniosek

zleceniobiorcy, objęcia ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi, również z

pozostałych tytułów. Jednakże, nawet gdyby powódka złożyła taki wniosek, to i tak

z tych innych tytułów nie mogłaby zostać objęta dobrowolnym ubezpieczeniem

chorobowym. Wynika to z art. 11 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy, który stanowi, że

dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte

obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi. Skoro zatem z dalszych

3

tytułów odwołująca się nie mogła zostać objęta obowiązkowym ubezpieczeniem

emerytalnym i rentowym, to nie może również zgłosić się do dobrowolnego

ubezpieczenia chorobowego. To dobrowolne ubezpieczenie chorobowe musi być

powiązane z obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym.

Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniosła odwołująca się. Sąd Apelacyjny,

uznając że apelacja ta zasługuje na uwzględnienie, wyrokiem z 10 września 2008

r., zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną, zmienił wyrok Sądu pierwszej

instancji i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20

czerwca 2007 r. w ten sposób, że objął odwołującą się ubezpieczeniami

emerytalnym, rentowym i chorobowym z tytułu umowy zlecenia wykonywanej na

rzecz firmy „S." począwszy od 1 lutego 2007 r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd

Apelacyjny stwierdził, że z art. 9 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

wynika, że co do zasady osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo

ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów podlega obowiązkowo

ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Nie jest to

jednak zasada bezwzględna, bowiem osoba taka może na swój wniosek zostać

objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich

lub wybranych tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń. Sąd podkreślił, że z tytułu

umowy zlecenia z Firmą „S.” były odprowadzane składki. W tej sytuacji należało

przyjąć, że odwołująca się M. K. została objęta ubezpieczeniem społecznym nie

tylko z tytułu który powstał najwcześniej, czyli na podstawie umowy zlecenia z firmą

„Agencja ", lecz również z tytułu umowy zlecenia podpisanej z Firmą „S."

W skardze kasacyjnej organ rentowy zaskarżył powyższy wyrok w całości,

wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie apelacji oraz zarzucając Sądowi

Apelacyjnemu naruszenie prawa materialnego przez: 1) błędne zastosowanie art. 9

ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który dotyczy warunków

objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowymi, także do

ubezpieczenia chorobowego uregulowanego przez art. 11 ust. 1 i 2 ustawy; 2)

pominięcie art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

określającego przesłanki objęcia osoby wykonującej pracę na podstawie umowy

zlecenia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W uzasadnieniu skargi

podkreślono, że skoro odwołująca się w myśl art. 9 ust. 2 i art. 11 ust. 2 ustawy o

4

systemie ubezpieczeń społecznych nie mogła być objęta obowiązkowymi

ubezpieczeniami emerytalnym i chorobowymi z tytułu pracy na podstawie umowy

zlecenia w firmie „S.", to nie mogła również zgłosić się skutecznie do dobrowolnego

ubezpieczenia chorobowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Problem prawny istotny w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na

pytanie, czy osoba (taka jak odwołująca się) wykonująca pracę na podstawie

umowy zlecenia i objęta z tego względu obowiązkowym ubezpieczeniem

emerytalnym i rentowym (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych), która na swój wniosek została objęta dobrowolnym ubezpieczeniem

chorobowym (art. 11 ust. 2 tej ustawy), może zostać objęta dobrowolnym

ubezpieczeniem chorobowym w związku z podjęciem pracy na podstawie kolejnej (i

trwającej jednocześnie z pierwszą umową) umowy zlecenia z innym

zleceniodawcą. Sąd Apelacyjny, uznając, na podstawie bardzo lakonicznego

wywodu prawnego, że w przedstawionej powyżej sytuacji odwołująca się mogła w

związku z kolejną umową zlecenia podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu

chorobowemu, nie odniósł się w ogóle do art. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych, który bezpośrednio reguluje zakres podmiotowy podlegania

ubezpieczeniu chorobowemu. W ocenie Sąd Najwyższego oznacza to

nierozpoznanie istoty sprawy. W tej sytuacji rozstrzyganie przez Sąd Najwyższy

wskazanego na wstępie problemu prawnego pozbawiłoby strony prawa do drugiej

instancji. Wobec tego sprawa wymaga ponownego rozpoznania przez Sąd

Apelacyjny.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 39815

§ 1 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego - na podstawie art.

108 § 2 k.p.c. w związku z 39821

k.p.c.