SNO 78/09

WYROK Z DNIA 29 PAŹDZIERNIKA 2009 R.

SNO 78/09

Przewodniczący: sędzia SN Jerzy Grubba (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Bogusław Cudowski, Roman Kuczyński.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego – sędziego Sądu Okręgowego oraz

protokolanta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2009 r., w sprawie

byłego asesora Sądu Rejonowego, obwinionego o popełnienie przewinienia

służbowego przewidzianego w art. 107 § 1 u.s.p., odwołania wniesionego przez

obrońcę obwinionego od wyroku Sądu Dyscyplinarnego – Sądu Apelacyjnego z dnia

28 marca 2009 r., sygn. akt (...)

1) u c h y l i ł wyrok w zaskarżonej części (pkt II) i w tym zakresie postępowanie

dyscyplinarne wobec byłego asesora Sądu Rejonowego u m o r z y ł ,

2) kosztami sądowymi tego postępowania o b c i ą ż y ł Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

W okresie od dnia 22 marca 2004 r. do dnia 21 marca 2008 r. X. Y. pełnił

obowiązki asesora w Sądzie Rejonowym.

Obwinionemu postawiono zarzuty dyscyplinarne, że w tym okresie:

1. w dniu 11 maja 2005 r. w A., przewodnicząc na rozprawie w sprawie o sygn. akt

III K 1336/02 dopuścił się przewinienia służbowego polegającego na

niestosownych i niekulturalnych wypowiedziach w odniesieniu do obrońców

oskarżonych – adwokatów K. J. i D. T.,

tj. popełnienia przewinienia służbowego przewidzianego w art. 107 § 1 u.s.p.;

2. w dniu 25 września 2006 r. w A., po przedstawieniu zarządzeniem

Przewodniczącej Wydziału akt sprawy XI W 1951/05, w celu zaznajomienia się z

treścią orzeczenia i uzasadnienia sądu odwoławczego z dnia 13 września 2006 r. w

sprawie C Waz 82/06, dokonał osobiście odręcznej adnotacji na odpisie wyroku

Sądu Okręgowego – „obwiniony i jego obrońca nie stawili się – chyba nie za

bardzo chcieli się bronić – ASR X. Y.”,

tj. popełnienia przewinienia służbowego przewidzianego w art. 107 § 1 u.s.p.;

3. w dniu 16 listopada 2006 r. w A., dopuścił się przewinienia służbowego

polegającego na wypowiadaniu gróźb pod adresem przełożonych: ówczesnego

Wiceprezesa Sądu Rejonowego sędziego Sądu Okręgowego J. P., Przewodniczącej

2

II Wydziału Karnego tego Sądu sędziego Sądu Rejonowego A. D. oraz

Przewodniczącej XI Wydziału Grodzkiego asesor Sądu Rejonowego K. Z.–C.,

tj. popełnienia przewinienia służbowego przewidzianego w art. 107 § 1 u.s.p.

Sprawa dyscyplinarna rozpoznana była przez Sąd Apelacyjny, który ostatecznie,

w dniu 28 maja 2009 r., wydał wyrok w sprawie ASD (...), którym uznał X. Y.

winnym przewinienia służbowego opisanego w pkt 2 i wymierzył mu za to karę

upomnienia. Od zarzutów popełnienia przewinień służbowych opisanych w pkt 1 i 3

obwinionego uniewinniono.

Obrońca obwinionego od orzeczenia tego złożył odwołanie, w którym podniósł

zarzut:

- błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego

orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu, iż działanie

obwinionego w zakresie odnoszącym się do uczynienia adnotacji na odpisie

wyroku stanowi przewinienie służbowe, względnie na uznaniu przez Sąd

Dyscyplinarny, iż czyn popełniony przez obwinionego jest społecznie

szkodliwy w stopniu wyższym niż znikomy, podczas gdy analiza materiału

dowodowego zebranego w niniejszej sprawie prowadzi do wprost

przeciwnego wniosku.

Podnosząc powyższe, obrona wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej części

poprzez uniewinnienie obwinionego od przypisanego mu zarzutu.

Pismem z dnia 23 września 2009 r. nowy obrońca obwinionego zmodyfikował

powyższy wniosek w ten sposób, że wniósł o umorzenie postępowania

dyscyplinarnego z przyczyn proceduralnych.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Podstawowym zagadnieniem w niniejszej sprawie, dostrzeżonym również w

piśmie obrońcy obwinionego z dnia 23 września 2009 r., jest to, czy w obowiązującym

stanie prawnym dopuszczalne jest kontynuowanie postępowania dyscyplinarnego

wobec byłego asesora sądowego. Wobec treści wniosku obrony nie ma też potrzeby

bliższego analizowania zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu. Dość

wskazać, że już z samej ich treści wynika, że obrona choć kwestionuje prawidłowość

dokonania przez Sąd Dyscyplinarny ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie,

przyznaje, że obwiniony rzeczywiście uczynił na odpisie wyroku Sądu Odwoławczego

odręczną adnotację ustalonej treści. W istocie zatem zarzuty dotyczą błędu w

zastosowaniu prawa materialnego poprzez dokonanie wadliwej subsumpcji,

ewentualnie wadliwej oceny stopnia społecznej szkodliwości tego czynu. Stwierdzić

należy, że obie te kwestie były przedmiotem rozważań Sądu Dyscyplinarnego

pierwszej instancji. Wywody obrony ograniczają się jedynie do polemiki z

argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Bezsprzecznie,

3

czyn obwinionego – będący swoistą demonstracją niezadowolenia z treści orzeczenia

Sądu Odwoławczego – powinien być oceniany w kategorii deliktu dyscyplinarnego.

Słusznie też przyjął Sąd pierwszej instancji, że w sprawie wystąpił szereg okoliczności

łagodzących, ale nie mają one charakteru okoliczności wpływających na stopień oceny

społecznej szkodliwości popełnionego czynu – art. 115 § 2 k.k., lecz dotyczą przede

wszystkim warunków pracy w jakich zmuszony był wykonywać swe obowiązki

obwiniony oraz jego braku doświadczenia zawodowego. Są to zatem okoliczności

wpływające na wymiar kary, nie zaś na ocenę karygodności popełnionego czynu. Brak

zatem podstaw do uwzględnienia pierwotnego wniosku obrony i zmiany zaskarżonego

wyroku poprzez uniewinnienie obwinionego od przypisanego mu zarzutu.

Oceny wymaga zatem, jak to już podkreślono wyżej, prawna dopuszczalność

kontynuowania postępowania dyscyplinarnego wobec byłego asesora sądowego.

Zauważyć należy, że w dniu wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w

niniejszej sprawie, jak i w dniu skierowania przez Zastępcę Rzecznika

Dyscyplinarnego wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej istniały podstawy do

prowadzenia wobec X. Y. postępowania dyscyplinarnego. Instytucji prawnej asesora

sądowego w tym czasie dotyczył odrębny rozdział (zamieszczony w Dziale III –

Asesorzy sądowi. Aplikacja sądowa i aplikanci sądowi) ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

– Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 ze zm.)

zatytułowany „Asesorzy sądowi”. Artykuł 136 § 2 tej ustawy stanowił, że „do

asesorów sądowych, którym powierzono pełnienie czynności sędziowskich, stosuje się

przepisy dotyczące sędziów” (w cytowanym przepisie wyjątki od tej zasady zostały

enumeratywnie wymienione i nie mają znaczenia dla omawianej kwestii). Tym samym

przepis ten, poprzez odesłanie, stanowił podstawę prawną odpowiedzialności

dyscyplinarnej asesorów sądowych.

Z dniem 4 marca 2009 r. weszła w życie większość przepisów ustawy z dnia 23

stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2009 r. Nr

26, poz. 157). W przepisie art. 60 pkt 12 tej ustawy zawarty został jednoznaczny zapis

wskazujący, że: „uchyla się dział III – „Asesorzy sądowi i aplikacja sądowo –

prokuratorska”.

Tym samym, z datą 4 marca 2009 r. uchylony został przepis art. 136 § 2 u.s.p.,

który, jak to już wyżej wskazano, stanowił podstawę odpowiedzialności

dyscyplinarnej asesorów sądowych. Jednocześnie, w miejsce dotychczasowego

unormowania nie wprowadzono żadnego innego, które dotyczyłoby

odpowiedzialności dyscyplinarnej asesorów sądowych.

Kwestia powyższa była już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który w

uzasadnieniu wyroku zapadłego w dniu 9 października 2009 r., w sprawie SNO 56/09,

sformułował pogląd, że „w związku z treścią przepisów art. 60 pkt 12 oraz art. 75

ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz.

4

U. Nr 26, poz. 157), z dniem 4 marca 2009 r. odpadła, z mocy prawa, podstawa

materialnoprawna odpowiedzialności dyscyplinarnej asesorów, zaś procesowym

skutkiem tak dokonanej zmiany jest nie tylko wyłączenie możliwości wszczęcia, ale

także i dalszego prowadzenia wszczętych wcześniej, a nie zakończonych prawomocnie

przed tą datą, postępowań dyscyplinarnych wobec asesorów sądowych. Od tej daty

Sąd Dyscyplinarny nie był już władny do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności

dyscyplinarnej tej grupy zawodowej, jaką stanowią asesorzy, w tym także, w sprawach

wcześniej wszczętych, a zatem podmiotowo, kognicja sądów dyscyplinarnych, o której

mowa jest w art. 110 u.s.p., została ograniczona tylko do sędziów”.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę

w pełni pogląd ten akceptuje.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że zapadłe w niniejszej sprawie

orzeczenie Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego, w części skazującej za czyn

opisany w pkt 2, jako wydane po wskazanej wyżej dacie 4 marca 2009 r., zapadło po

zaistnieniu okoliczności wyłączającej prowadzenie postępowania i tym samym

obciążone jest uchybieniem wymienionym w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. W tej sytuacji,

wobec zaistnienia okoliczności z art. 17 § 1 pkt 8 k.p.k., na podstawie art. 439 § 1 pkt

9 k.p.k., wyrok Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części należało uchylić, a

postępowanie dyscyplinarne, w części, w jakiej X. Y. nie został uniewinniony od

stawianych mu zarzutów, umorzyć.

Kierując się przedstawionymi względami Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny

orzekł jak na wstępie.

Kosztami sądowymi postępowania dyscyplinarnego obciążono Skarb Państwa.