II CNP 47/09

Sygn. akt II CNP 47/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wojciech Jan Katner

SSA Barbara Trębska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 25 listopada 2009 r.

skargi "K." Spółki Jawnej

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego w Z.

z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt [...]

wydanego w sprawie z powództwa "K." Spółki Jawnej

przeciwko "K. - Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

o zapłatę,

oddala skargę.

Uzasadnienie

2

„K.” Spółka Jawna, powód w sprawie wytoczonej przeciwko K. Spółce

z ograniczoną odpowiedzialnością o zapłatę, zakończonej prawomocnym wyrokiem

Sądu Okręgowego w Z. z dnia 5 grudnia 2008 r., którym zmienione zostało

orzeczenie Sądu pierwszej instancji zasądzające od pozwanej na rzecz powódki

kwotę 54.317 zł z odsetkami oraz kosztami procesu i oddalone zostało powództwo,

wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem tego wyroku. Podstawą skargi jest

naruszenie art. 361 § 2 w zw. z art. 471 w zw. z art. 474 k.c. przez ich niewłaściwe

zastosowanie polegające na nie zastosowaniu tych przepisów i przyjęciu, że

powódka nie poniosła szkody oraz naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 391 k.p.c.

przez brak wskazania i należytego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej

wyroku wyrażające się w zbyt ogólnikowym i lakonicznym sporządzeniu

uzasadnienia tego wyroku.

Według ustaleń poczynionych w sprawie zakończonej wyrokiem, od którego

wniesiona została skarga, powódka, na podstawie umowy leasingu zawartej z E.

S.A., była użytkownikiem samochodu osobowego Volkswagen Passat. Umowa

przewidywała, że po upływie czasy trwania leasingu własność samochodu zostanie

przeniesiona na powódkę za cenę 22.581,91 zł + VAT. Samochód po przekazaniu

go pozwanej w celu wymiany zamków został skradziony z terenu obiektu stacji

serwisowej pozwanej. Na podstawie umowy zawartej z pozwaną do monitorowania

i ochroniony tego obiektu zobowiązana była Agencja „C.” S.K. Sprawcy kradzieży

nie zostali wykryci. Z tytułu ubezpieczenia AC leasingodawca otrzymał

odszkodowanie w kwocie 83.000 zł, z czego kwotę 64.867,67 zł zaliczył na poczet

nie zapłaconych rat z tytułu wynagrodzenia pieniężnego należnego mu od powódki,

a pozostałą kwotę 18.132,39 zł przekazał powódce. Wartość samochodu w chwili

upływu czasu trwania leasingu wyniosłaby 100.200,00 zł. Rozstrzygając sporną w

sprawie kwestię wysokości szkody poniesionej przez powódkę na skutek kradzieży

samochodu, Sąd Rejonowy w Z. w wyroku z dnia 20 sierpnia 2008 r. przyjął, że

szkoda ta – za którą odpowiedzialność ponosi pozwana – stanowi różnicę między

wartością samochodu w chwili upływu czasu trwania leasingu (100.200, 00 zł) a

ceną samochodu, którą obowiązana byłaby zapłacić powódka za nabycie jego

własności (27.550 zł) i kwotą otrzymaną przez powódkę z tytułu odszkodowania

wypłaconego przez ubezpieczyciela w związku z kradzieżą samochodu (18.132,39

zł). W wyniku rozpatrzenia apelacji pozwanej Sąd drugiej instancji w wyroku, od

3

którego wniesiona została rozpoznawana skarga, uznał, że przy ustaleniu szkody

wyrażającej się wartością samochodu, którego własność nabyłaby powódka

po upływie czasu trwania umowy leasingu gdyby samochód nie został skradziony,

należy także uwzględnić kwotę 64.867,61 zł niezapłaconych przez powódkę rat

z tytułu wynagrodzenia pieniężnego należnego leasingodawcy. O kwotę tę należy

pomniejszyć rozmiar szkody, co prowadzi do wniosku, że w rzeczywistości

powódka nie poniosła szkody, która by podlegała naprawieniu przez pozwaną.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepis art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. określa jakie elementy

powinno zawierać uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji. Wprawdzie

uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie wskazuje podstawy prawnej

odpowiedzialności pozwanej za szkodę doznaną przez powódkę, ale w sytuacji,

gdy przyczyną oddalenia powództwa było ustalenie braku szkody (art. 361 § 2 k.c.),

uchybienie to nie spowodowało niezgodności wyroku z prawem.

Nie jest naruszeniem art. 328 § 2 k.p.c. sporządzenie ogólnikowego

i lakonicznego uzasadnienia, jeżeli jego treść pozwala na zrozumienie powodów

rozstrzygnięcia. Zaletą uzasadnienia jest jego zwięzłość, byleby można było

odnaleźć w nim elementy, których wymaga ustawa i dało się na ich podstawie

ocenić zgodność wyroku z prawem.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób dostateczny wyraża –

w ustalonym w sprawie stanie faktycznym – stanowisko sądu co do spornej

w sprawie kwestii szkody, której naprawienia przez pozwaną domagała się

powódka. Kwestia, czy stanowisko to jest w świetle prawa materialnego (art. 361

§ 2 k.c.) prawidłowe, nie stanowi o naruszeniu art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1

k.p.c.

Szkoda, której powódka domagała się naprawienia przez pozwaną nie jest

stratą, którą powódka poniosła już w chwili doznania szkody (kradzieży

samochodu), lecz szkodą przyszłą, polegającą na utracie korzyści, której powódka

oczekiwała, gdyby samochód nie został skradziony, co w normalnym toku zdarzeń

powodowałoby kontynuowanie wykonywania umowy leasingu samochodu i –

zgodnie z jej postanowieniami – nabycie własności samochodu przez powódkę

po upływie czasu trwania leasingu. Szkoda ta, jak zgodnie przyjęły oba Sądy

orzekające w sprawie i czego skarżąca nie kwestionuje, wyraża się wartością

4

samochodu na tę chwilę, wynoszącą 100.200,00 zł. Nie budzi przy tym wątpliwości,

że dla ustalenia szkody, którą powódka faktycznie poniesie, kwota ta powinna

zostać pomniejszona o kwotę 18.132, 39 zł, otrzymaną przez powódkę z tytułu

odszkodowania wypłaconego przez ubezpieczyciela w związku z kradzieżą

samochodu. Nie budzi też zastrzeżeń skarżącej, że wymieniona kwota 100.200,00

zł powinna być pomniejszona także o kwotę 27.550 zł, stanowiącą cenę

samochodu, którą powódka obowiązana byłaby zapłacić za nabycie jego własności

po upływie czasu trwania leasingu, tj. o wydatek, który powódka musiałaby ponieść

żeby stać się właścicielką samochodu. Trafnie co do zasady Sąd Okręgowy uznał,

że tak samo należy potraktować inne wydatki, które powódka obowiązana byłaby

ponieść w związku z kontynuowaniem wykonywania umowy leasingu prowadzącym

do nabycia własności samochodu, a których w następstwie kradzieży samochodu

nie poniosła, co dotyczy kwoty 64.867,61 zł nie zapłaconych przez powódkę rat

z tytułu wynagrodzenia pieniężnego należnego leasingodawcy. Nie można

jednakże byłoby odmówić racji skarżącej, gdyby – jak ona twierdzi – kwota

64.867,61 zł stanowiła w istocie wynagrodzenie należne leasingodawcy wyłącznie

za korzystanie z samochodu w czasie trwania umowy leasingu i jej zapłacenie

nie było powiązane z przewidzianą w umowie leasingu opcją przeniesienia

własności samochodu na powódkę. W takim wypadku utrata przez powódkę

możliwości korzystania z samochodu na skutek jego kradzieży spowodowałaby

utratę spodziewanych korzyści z korzystania z samochodu i to ta szkoda

podlegałaby zrekompensowaniu przez zwolnienie powódki od obowiązku

świadczenia kwoty 64.867,61 zł. Powtórne jej uwzględnienie, tym razem jako

zmniejszającej szkodę powódki polegającą na pozbawieniu jej możliwości nabycia

własności samochodu, byłoby oczywiście niezasadne. W sprawie brak jest

jednakże ustaleń – które mogłyby być dokonane przede wszystkim na podstawie

treści umowy leasingu zawartej przez powódkę – pozwalających na przyjęcie

prawdziwości twierdzeń powódki co do treści tej umowy. Brak tych ustaleń nie jest

przedmiotem zarzutu naruszenia przepisów postępowania podniesionego

w ramach podstaw, na których oparta została skarga. Wobec związania Sądu

Najwyższego granicami podstaw skargi (art. 42410

k.p.c.) brak ten nie może więc

prowadzić do stwierdzenia niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem. Należy

dodać, że – niezależnie od podstawy odpowiedzialności pozwanej względem

5

powódki – ciężar udowodnienia poniesienia szkody i jej rozmiaru, spoczywał

na powódce (art. 6 k.c.).

Z przytoczonych względów trudno dopatrzyć się wydania zaskarżonego

wyroku z naruszeniem art. 361 § 2 k.c., które uzasadniałoby uwzględnienie skargi.

Przy ocenie jej zasadności należało mieć na uwadze, że według ugruntowanej

wykładni art. 4241

k.p.c. przesłanką stwierdzenia niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia jest jego wydanie w następstwie rażąco wadliwej

wykładni bądź oczywiście niewłaściwego zastosowania prawa, którego rozumienie

nie budzi żadnych wątpliwości (np. wyroki Sądu Najwyższego: z dn. 31 marca

2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, nr 1, poz. 17, z dnia 4 stycznia 2007 r., V CNP

132/06, OSNC 2007, nr 11, poz. 174).

Powiązanie przez skarżącą zarzutu naruszenia art. 361 § 2 k.c.

z („w związku”) art. 471 i art. 474 k.c. jest o tyle bezprzedmiotowe, że samodzielną

podstawą oddalenia powództwa zaskarżonym wyrokiem jest ustalenie braku

szkody doznanej przez powódkę, bez wskazania podstawy odpowiedzialności

pozwanej za wyrządzenie tej szkody. Poza art. 471 w zw. z art. 474 k.c. podstawą

tą mógłby być art. 416 k.c. lub art. 429 k.c. Jeżeli wybraną przez powódkę

podstawą dochodzonego roszczenia był art. 471 w zw. z art. 474 k.c., to w sytuacji,

gdy nieskuteczny okazał się zarzut naruszenia art. 361 § 2 k.c., pozwalający

na podważenie zasadności ustalenia co do braku szkody, nie może być mowy

o naruszeniu art. 471 w zw. z art. 474 k.c.

Wobec powyższego, Sąd Najwyższy na podstawie art. 42411

§ 1 k.p.c.

orzekł, jak w sentencji.