II CNP 88/09

Sygn. akt II CNP 88/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)

SSN Wojciech Jan Katner (sprawozdawca)

SSA Barbara Trębska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 25 listopada 2009 r.,

skargi "P." - Spółki Akcyjnej

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt [...]

wydanego w sprawie z powództwa Syndyka Masy Upadłości "P." -

Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

przeciwko "P." - Spółce Akcyjnej w P.

o zapłatę,

oddala skargę.

2

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 29 września 2005 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu

Okręgowego w P. z dnia 29 listopada 2004 r. i utrzymał w całości wydany przez

tenże Sąd Okręgowy nakaz zapłaty z dnia 28 marca 2001 r., zasądzający od „P.”

S.A. na rzecz Syndyka Masy Upadłości PPH „P.” Spółki z o.o. kwotę 52932,87

złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16 stycznia 2001 roku i kosztami

postępowania.

Na powyższy wyrok została złożona skarga pozwanego w powyższej

sprawie, powołująca się na niezgodność z prawem prawomocnego orzeczenia,

jakim jest ten wyrok w części utrzymującej w mocy nakaz zapłaty z dnia 28 marca

2001 r. w przedmiocie zasądzenia odsetek ustawowych od należności głównej

(art. 4241

§ 1 k.p.c.). Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono rażące naruszenie

prawa materialnego, to jest art. 359 § 2 k.c. oraz art. 481 § 2 k.c. przez błędną ich

wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, jako że błędnie została wskazana stopa

procentowa należnych odsetek, a na skutek ich wyegzekwowania w drodze

egzekucji komorniczej w latach 2001-2006 w wysokości wynikającej z wyroku,

została skarżącemu wyrządzona znaczna szkoda. W zakresie postępowania

cywilnego zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 325 k.p.c. przez jego

niewłaściwe zastosowanie, a to niezgodne z żądaniem pozwu określenie sentencji

wyroku w przedmiocie orzekania o odsetkach za opóźnienie. Wniesiono

o stwierdzenie, że w zaskarżonym zakresie wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 29

września 2005 r. jest niezgodny z prawem oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego

kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 325 k.p.c. sentencja wyroku powinna, między innymi zawierać

rozstrzygnięcie sądu o żądaniach stron. Rozpatrując zaskarżony wyrok z punktu

widzenia jego koniecznych elementów wskazanych w art. 325 k.p.c., w tym także

rozstrzygnięcia merytorycznego sądu jest oczywiste, że braków podnoszonych

w skardze nie można mu zarzucić. Jest to wyrok zmieniający wyrok Sądu

I instancji, będący wynikiem zarzutów skierowanych do wydanego przez ten sam

3

Sąd nakazu zapłaty. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny zmienił tamten wyrok,

utrzymując w mocy w całości nakaz zapłaty i zasądzając stosowne koszty.

Skarga oparta na art. 4241

§ 1 k.p.c. nie kwestionuje treści sentencji tego

wyroku. Nakaz zapłaty został wydany w 2001 r., kiedy ustawowa stopa odsetek

wynosiła 30% w stosunku rocznym. Wyegzekwowanie przez komornika należności

stanowiącej dług główny oraz odsetki aż do 2006 roku wynikało z odstępu czasu,

jaki dzielił porozumienie między stronami z dnia 16 stycznia 2001 r., będący

podstawą wydania nakazu zapłaty i przeprowadzeniem egzekucji. W tym czasie,

jak trafnie się wskazuje w skardze, odsetki ustawowe zmniejszały się

systematycznie, wraz ze spadaniem inflacji, osiągając kolejno od 30%, poprzez

20%, 16%, 13%, 12,25%, 13,5% wielkość 11,5% w ostatnim roku zapłaty

świadczenia pieniężnego dłużnika. Nastąpiło to już po wydaniu zaskarżonego

wyroku, co samo przez się dowodzi, ze nie można w wyroku z góry określać

wysokości odsetek ustawowych, bo orzekając się ich nawet nie zna.

W zaskarżonym wyroku, w sytuacji, gdy był on wydany we wrześniu 2005 r., a więc

zanim świadczenie główne zostało spełnione też nie można było spełnić obecnych

oczekiwań skarżącego, ponieważ treścią tego wyroku było wyłącznie utrzymanie

w mocy nakazu zapłaty, w wyniku zmiany w tym względzie wyroku Sądu I instancji.

Powód we wnioskach zgłoszonych w apelacji domagał się odsetek 30%

w stosunku rocznym od dnia 16 stycznia 2001 r. do dnia zapłaty, zaś pomiędzy

stronami nie była zawarta umowa w sprawie odsetek w innej wysokości, niż

ustawowe (umownych). Nie wynikało to też z porozumienia, jakie strony zawarły

w dniu 16 kwietnia 2001 r., z którego wynikało zobowiązanie dłużnika.

Jednakże Sąd Apelacyjny nie uwzględnił żądania 30% odsetek, tylko ograniczył się

do przywrócenia skuteczności nakazowi zapłaty, jakiemu nie zarzucano

w zgłoszonych zarzutach przed Sądem I instancji wadliwego określenia odsetek.

W rezultacie egzekucji komorniczej skarżący, jak twierdzi w skardze, zapłacił

93.953,47 złotych odsetek, liczonych w wysokości 30% w stosunku rocznym od

kwoty 52.932,87 złotych (43,51 złotych dziennie), czyli poniósł szkodę w wysokości

43.622,65 złotych nadpłaconych odsetek, wyegzekwowanych przez komornika

wraz ze ściągniętymi przez niego kosztami egzekucji w wysokości 25.989,74

4

złotych. Przekazana wierzycielowi kwota w wyniku przeprowadzonego

i zakończonego postępowania egzekucyjnego wyniosła, jak się podaje w skardze

187.732,15 złotych.

W odniesieniu do zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego przyczyną

wskazywanej nadpłaty odsetek nie jest jednak, ani błędna wykładnia przez Sąd

przepisów kodeksu cywilnego o odsetkach i ich maksymalnej wysokości (art. 359

§ 2, art. 481 § 2 k.c.), ani niewłaściwe zastosowanie przepisów kodeksu

postępowania cywilnego o koniecznych elementach sentencji wyroku (art. 325

k.p.c.). Nie można więc uznać zarzutów skarżącego z powołaniem się na

orzecznictwo, że rozstrzygnięcie w sprawie nie daje możliwości jego realizacji, na

podstawie samej treści sentencji, jak też, że jest sformułowane w sposób

nie pozwalający na prawidłowe wykonanie wyroku (wyrok SN z dnia 9 października

1968 r. I CR 366/68, Lex nr 6401; wyrok SN z dnia 24 stycznia 1985 r. III CRN

297/84, Lex nr 8672). Przyczyna nadpłaty odsetek leży w dotychczasowym

zaniechaniu przez skarżącą Spółkę podjęcia możliwych czynności procesowych,

których konsekwencją byłoby albo niedopuszczenie do wyegzekwowania nadpłaty,

albo kwota ta została by, jeśli rzeczywiście okazałaby się należna – odzyskana.

Czynności te wiążą się z wykładnią samego nakazu zapłaty, z postępowaniem

egzekucyjnym oraz z czynnościami komornika sądowego. Nie stanowią wszakże

podstawy, aby kwestionować od strony formalnej zaskarżony wyrok, który w ogóle

nie wskazuje stopy procentowej należnych odsetek, więc nie może tego czynić

błędnie, jak się zarzuca w skardze.

Z kolei, zgodnie z powszechnym stanowiskiem piśmiennictwa i nielicznych

orzeczeń Sądu Najwyższego w tym zakresie, jako że przedmiotowa skarga w takiej

postaci jest novum w procedurze cywilnej, braki w sentencji prawomocnego

orzeczenia, które by skutkowały uznanie tego orzeczenia za niezgodne z prawem

muszą mieć całkiem zasadniczy charakter. Skarga z art. 4241

k.p.c. jest

specjalnym, procesowym środkiem prawnym o charakterze nadzwyczajnym.

Ma na celu stwierdzenie, że prawomocne orzeczenie zostało wydane

w okolicznościach sprzeniewierzenia się prawu przez sąd wydający orzeczenie.

Jak się podkreśla jest to autonomiczny instrument badania działalności

jurysdykcyjnej sądów powszechnych o wyjątkowym znaczeniu i zastosowaniu

5

(postanowienie SN z dnia 21 lipca 2005 r. V CNP 19/05, niepubl.; uchwała składu

siedmiu sędziów SN z dnia 5 czerwca 2008 r. III CZP 142/07, OSNC 2008, nr 11,

poz. 122). W niniejszej sprawie nie występują okoliczności, które by można

zaliczyć do takiej kategorii.

Z powyższych przyczyn należało skargę o stwierdzenie niezgodności

z prawem zaskarżonego wyroku oddalić na podstawie art. 42411

§ 1 k.p.c.