II CSK 372/09

Sygn. akt II CSK 372/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 stycznia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Hubert Wrzeszcz

SSA Barbara Trębska (sprawozdawca)

Protokolant Maryla Czajkowska

w sprawie z powództwa F.(…) Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w C.

przeciwko J. J., S. M., W. L. i M. Ś.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 13 stycznia 2010 r.,

skargi kasacyjnej pozwanej W. L.

oraz skargi kasacyjnej pozwanego M. Ś.

od wyroku Sądu Okręgowego w S.

z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt VIII Ga (…),

1. oddala skargi kasacyjne;

2

2. zasądza od pozwanych M. Ś. i W. L. solidarnie na rzecz powódki F.(…)

Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. kwotę 1 800,- (tysiąc

osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Powódka F.(…) sp. z o.o. z siedzibą w C. wniosła o zasądzenie na jej rzecz, na

podstawie art. 299 k.s.h., solidarnie od pozwanych J. J., S. M., W. L. i M. Ś. kwoty

77.491,24 zł z ustawowymi odsetkami.

Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa.

Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2008 r. Sąd Rejonowy w S. zasądził dochodzoną

pozwem kwotę solidarnie od pozwanych: J. J., S. M. i W. L. oraz oddalił powództwo w

stosunku do pozwanego M. Ś. Sąd ten ustalił, że pozwani J. J., S. M. i W. L. byli

członkami zarządu Zakładu T.(…) S.(…) spółki z o.o. w G., od której Sąd Okręgowy

w C. nakazem zapłaty z dnia 19 października 2001 r. zasądził na rzecz powódki kwotę

dochodzoną niniejszym pozwem. Egzekucja przeciwko spółce, prowadzona przez

Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. umorzona została na podstawie

art. 823 k.p.c., zaś egzekucja Komornika Sądowego Rewiru 6 przy Sądzie Rejonowym

w S. okazała się bezskuteczna z uwagi na brak majątku spółki. Od 1999 r. kondycja

finansowa Zakładu T.(…) S.(…) sp. z o.o. pogarszała się, a od 2000 r. miała ona

problemy ze spłatą zobowiązań wobec wierzycieli. Za lata 1999 i 2000 spółka

odnotowała powiększają się stratę: na koniec 1999 r. wynosiła ona 862.515,99 zł, na

koniec 2000 r. - 3.040.166,- zł, a za pierwsze trzy miesiące 2001 r. wyniosła 281.292,55

zł. Łączna kwota nieuregulowanych zobowiązań wobec wierzycieli na dzień 31 grudnia

2000 r. stanowiła kwotę 1.636.327,17 zł, a na dzień 31 marca 2001 r. - 1.857.928,96 zł.

W dniu 30 listopada 2000 r. jedyny udziałowiec Zakładu T.(…) S.(…) sp. z o.o. –

H.(…) S.A. w P. sprzedał udziały w tej spółce C.(…) sp. z o.o. w S. za cenę 3.660.000,-

zł (przy kapitale zakładowym 4.200.100 zł). Tego samego dnia, Nadzwyczajne

Zgromadzenie Wspólników zmieniło siedzibę spółki na S., wykreśliło z umowy spółki §

19 dotyczący powołania pierwszego zarządu w osobach trojga pozwanych oraz

powołało S. M. na stanowisko Wiceprezesa Zarządu. Złożył on rezygnację ze swej

funkcji 27 kwietnia 2001 r. W dniu 29 czerwca 2001 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie

3

Wspólników Zakładu T.(…) S.(…) sp. z o.o. odwołało z zarządu S. M., W. L. i J. J. oraz

powołało do zarządu na stanowisko Dyrektora Generalnego M. Ś., który zgodził się

zostać członkiem zarządu celem zbadania warunków finansowych spółki i

zadecydowania o jej dalszych losach. Nie otrzymał jednak dokumentacji księgowo -

finansowej spółki i tym samym nie miał możliwości zapoznania się z jej sytuacją.

Przedstawiono mu zaświadczenie, z którego wynikało, że zgłoszono kradzież

dokumentów spółki w dniach 6-9 lipca 2001 r. W dniu 10 sierpnia 2001 r. w B.

sporządzona została umowa zbycia udziałów spółki, a zdanie dokumentacji spółki

zajmującej kartony wypełniające samochód podpisał pozwany M. Ś. Następnego dnia w

S. odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Zakładu T.(…) S.(…) sp. z o.o.,

na którym podjęto uchwałę o odwołaniu M. Ś. z funkcji członka zarządu.

Sąd Rejonowy uznał, że powódka wykazała przesłanki odpowiedzialności

pozwanych, w tym także bezskuteczność egzekucji wobec dłużnej spółki, w której

pozwani pełnili funkcje członków zarządu. W ocenie tego Sądu, pozwani (poza M. Ś.)

nie wykazali żadnej z przesłanek egzoneracyjnych wymienionych w art. 299 § 2 k.s.h.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia roszczenia, Sąd ten, uznając że

odpowiedzialność członków zarządu z art. 299 § 1 k.s.h. ma charakter gwarancyjny,

przyjął 10 - letni termin przedawnienia roszczeń, który jeszcze nie upłynął. Pozwani,

zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie wykazali, aby sytuacja finansowa spółki było

dobra i aby w związku z tym nie uzasadniała złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Nie przeprowadzili oni także dowodu na okoliczność, że spółka posiadała majątek, z

którego powódka mogła się zaspokoić, a tym samym, że egzekucja przeciwko spółce

nie była bezskuteczna. Sąd Rejonowy oddalił powództwo w stosunku do pozwanego M.

Ś. uznając, iż wykazał on, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie było przez

niego zawinione, a to z uwagi na brak dostępu do dokumentacji spółki, która pojawiła się

dopiero w dniu 10 sierpnia 2001 r. oraz krótki okres sprawowania funkcji członka

zarządu.

Sąd Okręgowy w S., w wyniku rozpoznania apelacji powoda oraz pozwanych J.

J., S. M. i W. L., wyrokiem z dnia 28 listopada 2008 r. uwzględniając apelację powoda,

zmienił powyższy wyrok w ten sposób, że dochodzoną pozwem należność zasądził

solidarnie z pozostałymi pozwanymi także od M. Ś. i oddalił apelacje pozwanych. W

ocenie Sądu drugiej instancji, pozwany M. Ś. już w chwili przyjęcia stanowiska miał

ogólną wiedzę o złej kondycji finansowej spółki, a nie istniały przeszkody

uniemożliwiające mu zapoznanie się z dokumentacją spółki. Po uzyskaniu zaś wiedzy o

4

utracie dokumentów nie podjął żadnych kroków, by ustalić chociażby, czy spółka

prowadziła księgowość w formie cyfrowej. Sąd Okręgowy ocenił zaniechania

pozwanego jako zawinione co najmniej w stopniu nieumyślnym. Ponadto uznał, że 44 -

dniowy okres piastowania funkcji członka zarządu był - w świetle zasad logiki i

doświadczenia życiowego - wystarczający, by podjąć czynności w celu rozeznania się w

faktycznej sytuacji spółki i złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska Sądu pierwszej instancji o 10 - letnim

terminie przedawnienia roszczeń przeciwko członkowi zarządu. Odwoławszy się do

dominującego orzecznictwa Sądu Najwyższego stwierdził, że odpowiedzialność

członków zarządu na podstawie art. 299 k.s.h. ma charakter odszkodowawczy, co

skutkuje 3 - letnim terminem przedawnienia. Jednakże w świetle art. 47914

§ 2 k.p.c.,

zarzut przedawnienia uznał za spóźniony. Już bowiem w pozwie opisano chronologię

kolejnych czynności egzekucyjnych, powołano pismo komornika z dnia 13 września

2002 r. poprzedzające umorzenie egzekucji, a na tytule wykonawczym dołączonym do

pozwu jest wzmianka tego komornika z dnia 19 stycznia 2004 r. o kosztach

postępowania przed tym organem. Świadczy to w ocenie Sądu Okręgowego o tym, że

okoliczności egzekucji, data zwrotu tytułu wierzycielowi, powinny być znane pozwanemu

już z treści uzasadnienia pozwu. A zatem chcąc wywodzić z tych okoliczności skutki

prawne w postaci początku biegu terminu przedawnienia, powinien on uczynić to w

odpowiedzi na pozew, a nie dopiero w piśmie z dnia 29 maja 2008 r.

Odnośnie do oceny postawy pozwanej W. L., Sąd Okręgowy w całości podzielił

wnioski Sądu Rejonowego. Uznał, że pozwana nie wykazała swoich twierdzeń o dobrej

kondycji majątkowej spółki, oraz nie dowiodła braku winy w zaniechaniu zgłoszenia

wniosku o upadłość. Nie wykazała też, aby Sąd Rejonowy przy ocenie materiału

dowodowego naruszył zasady logiki czy zgodności z doświadczeniem życiowym, co

uzasadniałoby zarzut z art. 233 § 1 k.p.c.

Skargi kasacyjne od wyroku Sądu Okręgowego złożyli pozwani M. Ś. i W. L.

Pozwany zarzucił orzeczeniu naruszenie prawa materialnego, a to: art. 299 k.s.h. w zw.

z art. 4421

1 § 2 k.c., art. 9 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24

października 1934 r. - Prawo upadłościowe oraz naruszenie przepisów postępowania -

art. 244 k.p.c. i art. 47914

§ 2 k.p.c. Zarzucając powyższe, wniósł skarżący o uchylenie i

zmianę w całości zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości,

5

ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie mu sprawy do

ponownego rozpoznania.

Pozwana zaś w swej skardze zarzucając naruszenie prawa materialnego: art. 299

k.s.h., art. 4421

k.c., art. 6 k.c. oraz naruszenie przepisów postępowania: art. 47914

k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c., art. 378 k.p.c., 387 k.p.c., 328 § 2 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c.,

wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie oddalenia apelacji i zasądzenia

kosztów procesu przez uwzględnienie jej apelacji, ewentualnie o uchylenie w tej części

wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Żaden z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie ma

usprawiedliwionych podstaw i nie pozwala zakwestionować stanowiska Sądu

Okręgowego o niewykazaniu przez pozwanych bezzasadności skierowanego wobec

nich powództwa. Niezasadne okazały się rozważane w pierwszej kolejności zarzuty

naruszenia prawa procesowego. Dotyczyły one między innymi podstawy faktycznej

zaskarżonego rozstrzygnięcia i oceny zgromadzonych w sprawie dowodów.

Tymczasem, do postępowania kasacyjnego nie należy rozstrzyganie sporów o ocenę

dowodów ani o prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy, którym Sąd

Najwyższy na podstawie art. 39813

§ 2 k.p.c. jest związany. Przepis zaś art. 3983§

3

k.p.c. formalnie wyłącza jako podstawę skargi kasacyjnej zarzuty dotyczące ustalenia

faktów lub oceny dowodów, co oznacza, że art. 233 § 1 k.p.c. (w związku z art. 382

k.p.c.) odnoszący się wprost do oceny dowodów nie może stanowić uzasadnionej

podstawy skargi. Dlatego też zarzut skargi kasacyjnej pozwanej W. L. podnoszący

niewłaściwe zastosowanie art. 233 § 1 k.p.c. z art. 387 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.,

którego skarżąca upatruje w dokonaniu przez sądy obu instancji rażąco dowolnej oceny

materiału dowodowego, nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu kasacyjnym. Na

marginesie zwrócić uwagę trzeba na błędne wskazanie przepisów procesowych,

naruszenia których skarga pozwanej dotyczy. Całkiem niezrozumiałe jest bowiem

powołanie przez skarżącą art. 387 k.p.c., który dotyczy jedynie obowiązku i terminu

sporządzenia przez sąd drugiej instancji uzasadnienia orzeczenia. Podkreślenia

wymaga nadto, iż w rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy nie przeprowadzał

w postępowaniu odwoławczym żadnych nowych dowodów, a zatem nie dokonywał

samodzielnie oceny materiału dowodowego, a jedynie w granicach procesowych

zarzutów apelacji badał, czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zgromadzone

6

dowody. Stosownie bowiem do art. 382 k.p.c., sąd drugiej instancji orzeka na podstawie

materiału zebranego w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. W

wypadku kwestionowania w apelacji oceny dowodów i ustaleń poczynionych w sądzie

pierwszej instancji, muszą one zostać poddane kontroli i ocenie instancyjnej, której

wyniki winny być przedstawione w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji.

Wymienione obowiązki procesowe sądu drugiej instancji pozostają w związku także z

koniecznością rozpoznania sprawy w granicach apelacji, wynikającą z art. 378 § 1

zdanie pierwsze k.p.c. (por. z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca

2009 r., IV CSK 110/09, niepubl.).

Naruszenia tego ostatniego przepisu upatruje skarżąca W. L. w pominięciu w

uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego odniesienia się do zarzutu apelacji pozwanej

naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 233 § 1 k.p.c. Jest to twierdzenie bezpodstawne.

Sąd Okręgowy bowiem na stronach 26 i 27 pisemnego uzasadnienia zaskarżonego

wyroku, wyczerpująco wyjaśnił dlaczego zarzut apelacji pozwanej dotyczący naruszenia

art. 233 § 1 k.p.c. uznał za nieuzasadniony.

Z tej samej przyczyny, co zarzut pozwanej naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.,

wyłączona jest ocena sądu kasacyjnego naruszenia art. 244 § 1 k.p.c., które w swej

skardze zarzucił pozwany M. Ś. Naruszenie to, polegało jego zdaniem na

nieuwzględnieniu powołanych przez niego dokumentów urzędowych w postaci trzech

wyroków sądowych oddalających w innych sprawach powództwa oparte na art. 299

k.s.h. przeciwko między innymi pozwanemu M. Ś., jako członkowi zarządu Zakładu

T.(…) S.(…) sp. z o.o.. Owo uchybienie Sądu Okręgowego spowodowało w ocenie

skarżącego pominięcie domniemania wynikającego z treści powyższego przepisu. W ten

sposób kwestionuje on w istocie ustalenia faktyczne, które zostały poczynione bez

uwzględnienia zebranych w pierwszej instancji dokumentów urzędowych, co w myśl art.

3983

§ 3 k.p.c. nie może stanowić podstawy skargi kasacyjnej. W związku z tak

postawionym zarzutem, podnieść należy nadto dwie kwestie. Po pierwsze, art. 244 § 1

k.p.c. określa jedynie wynikające z treści dokumentu urzędowego skutki powstające w

płaszczyźnie dowodowej, a zatem zarzut jego pominięcia przez sąd drugiej instancji bez

powiązania go z naruszeniem art. 382 k.p.c. (czego skarżący nie uczynił) nie może być -

i z tej przyczyny - poddany kontroli kasacyjnej. Po drugie, przypomnieć trzeba, że

dokumenty urzędowe korzystają z domniemania prawdziwości tylko tego, co zostało w

nich urzędowo zaświadczone. Przepis art. 244 § 1 k.p.c. normuje bowiem formalną moc

dowodową dokumentu urzędowego i nakazuje traktować jako udowodnioną jedynie jego

7

treść. Materialna zaś moc dowodowa dokumentu urzędowego i jego znaczenie dla

wyniku postępowania są przedmiotem oceny według zasad przewidzianych w art. 233

k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2008 r., I CSK 117/08 niepubl. i

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2006 r., II CSK 136/05, niepubl.).

Reasumując, oddalenie powództwa przeciwko M. Ś. w innych sprawach, opartych

na tej samej - co niniejsza - podstawie prawnej, wbrew stanowisku skarżącego nie

oznacza ustalenia na podstawie domniemania z art. 244 § 1 k.p.c., że pozwany nie

ponosi winy za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Zakładu T.(…) S.(…) sp. z

o.o. Wyroki na jakie powołuje się skarżący zaświadczają jedynie, że powództwa innych

wierzycieli Zakładu T.(…) S.(…) sp. z o.o. przeciwko pozwanemu jako członkowi jej

zarządu zostały oddalone. Nie wynikają z nich natomiast podstawy rozstrzygnięcia i

domniemanie z art. 244 § 1 k.p.c. ich nie dotyczy. Całkiem nieuprawniony jest przy tym

pogląd skarżącego, iż Sąd Okręgowy naruszył art. 244 k.p.c. w zw. z art. 299 § 2 k.s.h.

obciążając pozwanego obowiązkiem wykazania okoliczności wyłączających jego

odpowiedzialność, skoro to powód winien obalić domniemanie wynikające z

dokumentów urzędowych w postaci wyroków wydanych w innych sprawach. Powód nie

kwestionował złożonych odpisów orzeczeń wydanych w innych sprawach, a zatem nie

miał potrzeby obalania wynikającego z nich domniemania, iż powództwa w nich

wytoczone przez innych wierzycieli Zakładu T.(…) S.(…) sp. z o.o. przeciwko M. Ś.

zostały oddalone. Nie było natomiast podstaw do obalenia przez powoda domniemania

o braku winy pozwanego za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Zakładu T.(…)

S.(…) sp. z o.o., skoro domniemanie takie z przedłożonych orzeczeń nie wynika.

Za uzasadniony należało natomiast uznać podniesiony w obu skargach

kasacyjnych zarzut naruszenia art. 47914

§ 2 k.p.c. , którego skarżący upatrują w

błędnym uznaniu przez Sąd Okręgowy, że podniesiony - już po złożeniu odpowiedzi na

pozew - zarzut przedawnienia roszczeń jest sprekludowany. Pozwani na zarzut ten

powołali się po ustaleniu przez M. Ś. po wniesieniu odpowiedzi na pozew, że Komornik

Sądowy przy Sądzie Rejonowym w W. jako pierwszy prowadzący egzekucję przeciwko

Zakładu T.(…) S.(…) Sp. z o.o. umorzył ją w styczniu 2004 r. Zdaniem pozwanych

termin przedawnienia roszczeń powoda rozpoczął bieg z tą właśnie datą. Stanowisko

Sądu Okręgowego, iż już z pozwu i dołączonych doń załączników, mogli pozwani

uzyskać wiedzę o wcześniejszym umorzeniu pierwszego postępowania egzekucyjnego,

jest niezasadne, jeśli się zważy, że do pozwu nie zostało dołączone postanowienie

Komornika ze stycznia 2004 r., a i w samym pozwie nie wyjaśniono w jaki sposób i kiedy

8

Komornik ten zakończył postępowanie egzekucyjne przeciwko Zakładu T.(…) S.(…) sp.

z o.o. Zgodzić się należy ze skarżącym, iż pogląd Sądu Okręgowego, że strona

pozwana winna na podstawie adnotacji umieszczonej na odpisie tytułu wykonawczego

domyślić się, że postępowanie przed Komornikiem w Piasecznie (dawniej Komornika

Sądowego Rewiru (…) przy Sadzie Rejonowym w W. zostało umorzone, jest zbyt daleko

idący.

Nie jest to jednak uchybienie procesowe Sądu drugiej instancji , które miało

wpływ na wynik sprawy (art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.). Sąd ten bowiem niezależnie od

uznania zarzutu przedawnienia za spóźniony, ustosunkował się do niego merytorycznie i

słusznie przyjął, że dopiero umorzenie postępowania egzekucyjnego przez Komornika

przy Sądzie Rejonowym w S. stanowiło o bezskuteczności egzekucji przeciwko Zakładu

T.(…) S.(…) sp. z o.o., a to w związku z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, że

bezskuteczność taka zachodzi dopiero wówczas, gdy egzekucja skierowana była do

całego majątku dłużnika. Dopiero też wtedy powód uzyskał świadomość, że dłużnik nie

posiada majątku pozwalającego na skuteczną egzekucję i ta właśnie data

zapoczątkowała bieg terminu przedawnienia roszczeń przeciwko członkom zarządu

spółki z art. 299 § 1 k.s.h. Powyższe stanowisko Sądu Okręgowego jest trafne.

Przewidziana bowiem w tym przepisie przesłanka odpowiedzialności członka zarządu

spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki w postaci

bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce, oznacza bezskuteczność egzekucji z

całego majątku spółki (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2005 r., II

CK 152/05, OSNC 2006/7-8/134, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2005 r., V CK

19/05, niepubl., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2003 r„ V CKN 416/01,

OSNC 2004/7-8/129). Skoro zatem powód dla wykazania bezskuteczności egzekucji w

rozumieniu art. 299 § 1 k.s.h. powołuje się na postanowienie Komornika przy Sądzie

Rejonowym w S. o umorzeniu egzekucji z powodu braku majątku dłużnika

pozwalającego na zaspokojenie, a pozwani twierdzą, że stan bezskuteczności egzekucji

wynikał już z wcześniejszej decyzji Komornika przy Sądzie Rejonowym w W., a w

związku z tym wcześniej rozpoczął się bieg terminu przedawnienia, to winni wykazać, że

ta pierwsza egzekucja skierowana była do całego majątku spółki. Wbrew bowiem

zarzutom skargi W. L. ciężar dowodu tej okoliczności spoczywał na pozwanych, a nie na

powodzie (art. 6 k.c.). Było to w rozpoznawanej sprawie - w związku z zarzutem

przedawnienia roszczeń - tym bardziej uzasadnione, że pierwsze postępowanie

egzekucyjne zakończyło się co prawda umorzeniem, ale na podstawie art. 823 k.p.c., co

9

nie było równoznaczne z bezskutecznością egzekucji w rozumieniu art. 299 § 1 k.s.h., a

więc z niemożnością zaspokojenia się wierzyciela z powodu braku majątku dłużnika. W

toku tegoż postępowania egzekucyjnego powód dowiedział się o przeniesieniu siedziby

spółki do S. i w związku z tym tam wszczął kolejne postępowanie egzekucyjne. Dopiero

jego nieskuteczność z uwagi na brak majątku dłużnika spowodowała ziszczenie się

przesłanki bezskuteczności egzekucji o jakiej stanowi art. 299 § 1 k.s.h. Pozwani nie

dowiedli, aby nastąpiło to wcześniej. Dowodem na bezskuteczność egzekucji nie jest

bowiem umorzenie postępowania egzekucyjnego z jakiejkolwiek przyczyny, a jedynie z

powodu braku majątku, z którego mogłaby być prowadzona skutecznie egzekucja.

Tak więc zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 4421

§ 2 k.c. podniesiony w

obu skargach okazał się niezasadny.

Nietrafne są także pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, a

mianowicie art. 299 k.s.h. W ramach tej podstawy kasacyjnej, pozwana W. L.

kwestionuje ocenę przesłanki bezskuteczności egzekucji dokonanej przez Sąd

Okręgowy, wywodząc, że nie została ona spełniona. Twierdzenie to pozostaje w

sprzeczności z innym, wyżej omówionym, w którym pozwana - dla uzasadnienia zarzutu

przedawnienia - twierdzi, że bezskuteczność egzekucji wynikała już z postanowienia

Komornika przy Sądzie Rejonowym w W. ze stycznia 2004 r. umarzającego

postępowanie egzekucyjne. Dla przyjęcia bezskuteczności egzekucji prowadzonej w

stosunku do Zakładu T.(…) S.(…) sp. z o.o. najważniejsze było domniemanie

wynikające z treści prawomocnego postanowienia Komornika Sądowego przez Sądzie

Rejonowym w S. z grudnia 2006 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu

braku majątku spółki, do którego mogła być prowadzona egzekucja. Prawomocne

postanowienie komornika w tym przedmiocie jest dokumentem urzędowym (art. 244 § 1

k.p.c.), z którym wiąże się domniemanie prawdziwości tego, co zostało w nim urzędowo

zaświadczone, w tym przypadku prawdziwości ustaleń organu egzekucyjnego co do

braku majątku Zakładu T.(…) S.(…) sp. z o.o. podlegającego egzekucji i co do

bezskuteczności prowadzonej w stosunku to niej egzekucji (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 11 grudnia 2006 r., I UK 153/06, OSNP 2008/1-1/22). Domniemania

tego pozwana nie obaliła, nie dowiodła, aby spółka posiadała majątek, z którego powód

mógłby się zaspokoić. Tak więc jej twierdzenie dotyczące tego niewykazanego w toku

postępowania dowodowego faktu, pozostaje w istotnej sprzeczności z treścią

dokumentu urzędowego w postaci prawomocnego postanowienia komornika o

umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a jak wskazał Sąd Okręgowy powódka

10

wszczęła postępowanie egzekucyjne bez zbędnej zwłoki (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 24 czerwca 2004 r., III CK 107/03, OSNC 2005/6/109, wyrok Sądu najwyższego z

dnia 19 grudnia 2007 r., V CSK 315/07, niepubl.).

Z zarzutem przesłanki bezskuteczności egzekucji koresponduje podniesiony

przez W. L. zarzut naruszenia art. 299 k.s.h. przez pominięcie spełnienia przez pozwaną

przesłanki egzoneracyjnej w postaci nieistnienia podstaw do zgłoszenia wniosku o

ogłoszenie upadłości. Jest on także niezasadny. Pomijając kwestię, iż w skardze

kasacyjnej nie jest dopuszczalne podważanie ustaleń faktycznych i oceny dowodów, a

podniesiony wyżej zarzut dotyczy w istocie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia,

wskazać trzeba, iż o jego bezzasadności świadczy chociażby ta okoliczność, że mimo

postępowania egzekucyjnego wszczętego w krótkim czasie po uzyskaniu przez powoda

tytułu wykonawczego przeciwko spółce, egzekucja okazała się bezskuteczna, a

pozwana nie twierdziła nawet aby była ona prowadzona wadliwie z pominięciem

istotnych składników przedsiębiorstwa spółki.

Pozwany M. Ś. zarzucając naruszenie art. 299 k.s.h. w zw. z art. 9 Prawa

upadłościowego z 1934 r., zakwestionował stanowisko Sądu Okręgowego, iż w czasie

krótkiego, bo wynoszącego 44 dni okresu pełnienia funkcji członka zarządu Zakładu

T.(…) S.(…) sp. z o.o., winien on złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Twierdzi on

mianowicie, iż w tak krótkim czasie nie mógłby przygotować wniosku zawierającego

dane wymienione w art. 9 Prawa upadłościowego z 1934 r., tym bardziej że nie miał

dostępu do dokumentacji finansowej spółki. Zarzut ten jest niezasadny. Pomija bowiem

skarżący, iż Sąd Okręgowy ustalił, że pozwany M. Ś. zaniechał uzyskania dostępu do

danych o kondycji finansowej spółki, a jego twierdzenia o trudnościach w dostępie do

dokumentacji księgowej, która miała być skradziona, uznał za niewiarygodne, bowiem

dokumentację tę sam pozwany w dniu 10 sierpnia 2001 r. przekazywał nabywcy

udziałów. Przepisy obowiązującego w 2001 r. Prawa upadłościowego z 1934 r. nie

uzależniały obowiązku członka zarządu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością od czasu pełnienia przez niego funkcji członka

zarządu. Termin na złożenie wniosku był jednakowy dla wszystkich zobowiązanych i

determinowany był jedynie wystąpieniem przesłanek niewypłacalności spółki. Powołany

w skardze art. 9 Prawa upadłościowego z 1934 r. był przepisem technicznym,

precyzującym wymogi formalne wniosku o ogłoszenie upadłości. Na wypadek

niemożności sprostania im w zakresie przedstawienia przez dłużnika będącego

wnioskodawcą, dokumentów wymienionych w § 2 tego artykułu, jego § 3 wskazywał na

11

obowiązek podania i uprawdopodobnienia przyczyn owej niemożności. Wynika z

powyższego, iż niewykonalność niektórych wymogów wniosku o ogłoszenie upadłości,

na jakie powołuje się skarżący, nie stanowiła przeszkody dla skutecznego złożenia

takiego wniosku.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

oddalił

skargę kasacyjną, a na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art.

39821

k.p.c. zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki zwrot kosztów postępowania

kasacyjnego.