III KRS 27/09

Wyrok z dnia 14 stycznia 2010 r.

III KRS 27/09

Umorzenie postępowania dyscyplinarnego wobec sędziego z powodu

przedawnienia karalności nie stanowi negatywnej przesłanki awansu, o którym

mowa w art. 64a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów po-

wszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) w związku z art. 4 pkt 3 ustawy z

dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszech-

nych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 4). Nie oznacza to

spełnienia przesłanek pozytywnych tego awansu, jeżeli ocena zdarzeń ustalo-

nych w postępowaniu dyscyplinarnym nie pozwala uznać, że kandydat jest nie-

skazitelnego charakteru (art. 61 § 1 pkt 2 Prawa o ustroju sądów powszech-

nych).

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Zbigniew

Korzeniowski (sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r.

sprawy z odwołania Andrzeja B. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa [...] z dnia

23 lipca 2009 r. w sprawie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia

urzędu sędziego Sądu Apelacyjnego w Sądzie Okręgowym,

u c h y l i ł zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazał Krajowej Radzie Sądow-

nictwa do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą z 23 lipca 2009 r. [...] postanowiła, że nie

przedstawi Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie sędziego

sądu okręgowego Andrzeja B. na stanowisko sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie

Okręgowym w Z., gdyż „był ukarany karą dyscyplinarną". Sąd Najwyższy - Sąd Dys-

cyplinarny wyrokiem z 23 czerwca 2004 r. umorzył postępowanie dyscyplinarne

przeciwko sędziemu z powodu przedawnienia „jednakże z wyraźnym zaznaczeniem,

2

że Sąd Najwyższy nie dopatrzył się przesłanek uniewinnienia". W pierwszej instancji

Sąd Dyscyplinarny ukarał sędziego karą złożenia z urzędu. Mimo umorzenia postę-

powania dyscyplinarnego sędzia jest „ukaranym w rozumieniu art. 64a ustawy z 27

lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 z późn.

zm.), skoro Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do jego uniewinnienia". Z tych przy-

czyn Krajowa Rada Sądownictwa oceniła, że sędzia nie spełnia wymagań z art. 64a

ustawy z 27 lipca 2001 r. (dalej „usp”).

W odwołaniu sędzia Andrzej B. zarzucił sprzeczność uchwały z art. 64a usp,

gdyż Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z 23 czerwca 2004 r. umorzył

postępowanie dyscyplinarne i takie orzeczenie nie może być interpretowane jako

ukaranie karą dyscyplinarną, bez względu na przyczyny umorzenia. Żadna z kar dys-

cyplinarnych (art. 109 § 1 usp) nie została mu wymierzona tym wyrokiem i dlatego

błędne jest stanowisko, że jest ukarany dyscyplinarnie w rozumieniu art. 64a usp.

Umarzając postępowanie, nie można jednocześnie uznać winy, gdyż są to orzecze-

nia wykluczające się wzajemnie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje;

Krajowa Rada Sądownictwa nie mogła stwierdzić, że sędzia Andrzej B. został

„ukarany karą dyscyplinarną" w postępowaniu dyscyplinarnym zakończonym wyro-

kiem Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego [...] z 23 czerwca 2004 r. W tej

sprawie w pierwszej instancji Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny w K. wyrokiem z

18 listopada 2003 r. wymierzył sędziemu za określony czyn karę dyscyplinarną zło-

żenia sędziego z urzędu. Jednak wskazanym wyrokiem z 23 czerwca 2004 r. Sąd

Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny uchylił wyrok pierwszej instancji i na podstawie art.

17 § 1 pkt 6 k.p.k. w związku z art. 128 usp umorzył postępowanie dyscyplinarne.

Wprawdzie Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w uzasadnieniu wyroku stwierdził

między innymi, że umorzenie postępowania dyscyplinarnego nie jest oczywiście rów-

noznaczne z wydaniem wyroku uniewinniającego, bowiem w razie ewentualnego

stwierdzenia przez Sąd wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2

k.p.k., sąd dyscyplinarny zobowiązany byłby wydać wyrok uniewinniający. Jednakże

nie dopatrzył się którejkolwiek z tych przesłanek, co skutkowało brakiem podstaw do

wydania wyroku uniewinniającego.

3

W ocenie odwołania sędziego od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z 23

lipca 2009 r. znaczenie istotne ma zatem pojęcie „ukarania karą dyscyplinarną" jako

przesłanki negatywnej tzw. awansu poziomego z art. 64a usp. Zgodnie z tym przepi-

sem (w związku z art. 4 pkt 3 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Prawo

o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2009 r. Nr 1

poz. 4) na stanowisko sędziego sądu apelacyjnego w sądzie okręgowym może być

powołany sędzia sądu okręgowego, który pełnił służbę na zajmowanym stanowisku

co najmniej piętnaście lat i po osiągnięciu drugiej stawki awansowej wynagrodzenia

zasadniczego nie był ukarany karą dyscyplinarną, ani nie otrzymał wytknięcia uchy-

bienia, o którym mowa w art. 40, ani nie miał zwróconej uwagi w trybie określonym w

art. 37 § 4 (usp).

Nie można nie zgodzić się z zarzutem odwołania, iż pojęcie ukarania karą

dyscyplinarną z art. 64a usp nawiązuje do zakończenia postępowania dyscyplinar-

nego, w którym wymierzono sędziemu karę dyscyplinarną z art. 109 § 1 usp.

Uchwała Rady, która poprzestaje na wskazanej przesłance negatywnej, narusza art.

64a usp, gdyż w postępowaniu dyscyplinarnym zakończonym wyrokiem Sądu Naj-

wyższego - Sądu Dyscyplinarnego z 23 czerwca 2004 r. odwołującemu się nie zo-

stała wymierzona żadna kara dyscyplinarna. Dla rozważanej przesłanki wniosek taki

może wynikać tylko z sentencji, a nie z uzasadnienia tego wyroku. Nie można było

stwierdzić, że sędzia został ukarany dyscyplinarnie, skoro nastąpiło umorzenie po-

stępowania z powodu przedawnienia karalności (art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w związku z

art. 128 usp). Inną kwestią jest wyrokowanie o uniewinnieniu, przy konkurencji pod-

staw do uniewinnienia oraz do umorzenia postępowania z powodu przedawnienia. Z

braku możliwości stosowania tej zasady (wyrokowania na korzyść obwinionego) nie

wynika wniosek, że zakończenie postępowania z powodu przedawnienia, pozwala

mimo to stwierdzić winę i karalność za czyn, gdyż wprost przeczyłoby to instytucji

przedawniania karalności odpowiedzialności za czyn zabroniony.

Zaskarżona uchwała podlegała zatem uchyleniu, gdyż nie zachodzi przesłan-

ka negatywna z art. 64a usp (ukarania karą dyscyplinarną).

Sprawa podlega przekazaniu do ponownego rozpatrzenia, gdyż według uza-

sadnienia uchwały Rada poprzestała na przesłance ukarania karą dyscyplinarną.

Stwierdzenie, że nie zachodzi ta negatywna przesłanka nie oznacza, iż zostały speł-

nione przesłanki pozytywne. Z art. 64a usp nie wynika automatyczna ścieżka tzw.

awansu poziomego. Zgodnie z tym przepisem sędzia mógł być powołany na (tytular-

4

ne) stanowisko sędziego sądu wyższego, jednak nie jest to obligatoryjne. Chodzi

więc o zwrócenie uwagi, że zasadą jest, iż na stanowisko sędziego może być powo-

łany tylko ten, kto jest nieskazitelnego charakteru (art. 61 § 1 pkt 2 usp). Należałoby

więc rozważyć obowiązywanie i stosowanie tej zasady również do dalszego awan-

sowania sędziego będącego już w służbie. Takie wymagania stawia się kandydatom

na stanowisko sędziego w sądach wszystkich stopni kandydatom spoza służby, stąd

tym bardziej winni spełniać je również żądający awansu sędziowie, nawet gdy odnosi

się to do szczególnej i epizodycznej instytucji awansu poziomego. Podstawą tej

oceny mogą być zdarzenia i dowody ujawnione w postępowaniu dyscyplinarnym sę-

dziego. W tym przypadku przedawnienie to zaniechanie karania na skutek upływu

czasu. Nie znosi czynu lecz tylko jego karalność. Przedawnienie i określony w usta-

wie jego termin pozwalają uznać, że jest to rozwiązanie porządkujące relacje spo-

łeczne co do określonej sankcji, z tym skutkiem, iż jego upływ stanowi negatywną

przesłankę procesową. Nie jest zatem wyłączona ocena tych samych zdarzeń w za-

kresie innej normy prawnej.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 13 ust. 5 ustawy

z 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa.

========================================