IV CSK 300/09

Sygn. akt IV CSK 300/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 stycznia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Marian Kocon

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą

w W.

przeciwko F.(…) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 14 stycznia 2010 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 1 grudnia 2008 r. zasądził od strony

pozwanej F.(…) sp. z o.o. w C. na rzecz PZU S.A. kwotę 136 358 zł z odsetkami

2

ustawowymi oraz koszty procesu, a dalej idące powództwo oddalił. Sąd ten ustalił, że w

dniu 10 stycznia 2005 r. pracownicy pozwanej spółki wykonywali prace remontowe na

dachu budynku lakierni Zakładów Meblarskich M.(…) w C. Przy podgrzewaniu papy przy

użyciu palnika gazowego spowodowali rozgrzanie przewodu wentylacyjnego i

rozżarzenie osiadłych na jego ścianach osadów z farb i lakierów. Po opuszczeniu przez

nich dachu i włączeniu wentylatora przez pracowników zakładów meblarskich doszło do

wybuchu ognia i powstania pożaru w pomieszczeniach lakierni. Przyczyną pożaru było

niezachowanie należytej ostrożności przez pracowników strony pozwanej podczas

wykonywania prac remontowych na dachu lakierni. Strona powodowa wypłaciła

początkowo odszkodowanie w wysokości 46 358 zł. W ocenie poszkodowanego, kwota

ta nie odpowiadała wysokości szkody i dochodził on dalszego odszkodowania na drodze

sądowej. Po zawarciu w toku procesu ugody strona powodowa wypłaciła dodatkowo

90 000 zł, a poniesione przez nią koszty procesu wyniosły 5 300 zł. W ocenie Sądu

Okręgowego, roszczenie regresowe strony powodowej, za wyjątkiem żądania zwrotu

kosztów procesu, było uzasadnione. Strona pozwana ponosiła odpowiedzialność za

wyrządzenie szkody na podstawie art. 435 § 1 k.c. i nie wykazała istnienia przesłanek

zwalniających ją od odpowiedzialności.

Sąd Apelacyjny w wyrokiem z dnia 12 lutego 2009 r. oddalił apelację strony

pozwanej, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu pierwszej instancji. Sąd

Apelacyjny podkreślił, że strona pozwana nie wykazała aby odszkodowanie wypłacone

przez stronę powodową zostało zawyżone, a jej zarzut, że poszkodowany nie dopełnił

obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej nie znajdowało żadnego

uzasadnienia.

Skarga kasacyjna strony pozwanej została oparta na obu podstawach

określonych w art. 3983

§ 1 k.p.c. Skarżący zarzucił naruszenie art. 6 k.c., art. 435 § 1

k.c., art. 362 k.c., art. 828 § 1 k.c., art. 3 ust 1 i 2 i art. 4 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia

1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1229 ze zm.), § 6

ust. 1 pkt 4 i § 32 ust. 1 pkt 1 – 5 oraz ust. 2 pkt 1 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw

Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony

przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 121, poz.

1138), a także art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł

o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie

powództwa, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Apelacyjnemu.

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c., w ocenie skarżącego, uzasadniało

nierozpoznanie części zarzutów apelacji bądź odniesienie się do nich w sposób niepełny.

Wymaga w związku z tym podkreślenia, że obowiązek rozpoznania wszystkich zarzutów

zawartych w apelacji wynika przede wszystkim z art. 378 k.p.c. Przepis ten wprawdzie nie

został objęty podstawami skargi kasacyjnej, jednakże modyfikuje on jednocześnie wymogi

uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji, które w związku z jego treścią powinno

zawierać także ocenę zarzutów apelacji. Pozwalało to na rozpoznanie skargi kasacyjnej w

zakresie podstawy naruszenia przepisów postępowania wskazanych przez skarżącego.

Zarzut ten był w pełni uzasadniony. Sąd Apelacyjny istotnie nie odniósł się w żaden sposób

do zarzutów naruszenia art. 233 w zw. z art. 235 k.p.c., art. 6 k.c. i art. 362 k.c. Z kolei

jedynie ogólne stwierdzenie, że w sprawie ma zastosowanie art. 435 k.c. nie odpowiadało

wymogowi właściwego rozpoznania tego zarzutu. W konsekwencji nie sposób dociec,

z jakiego powodu Sąd Apelacyjny uznał, że strona pozwana jest przedsiębiorstwem

wprawianym w ruch za pomocą sił przyrody. Z pewnością niewystarczające dla

zastosowania art. 435 k.c. - jako podstawy odpowiedzialności strony pozwanej - było

ustalenie, że w trakcie prac remontowych przy układaniu papy używano gazowego palnika.

Nierozpoznanie zarzutów apelacji strony pozwanej miało znaczenie dla sposobu jej

rozstrzygnięcia, co zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury, stanowi

wystarczającą podstawę uwzględnienia skargi kasacyjnej. Zatem sama procesowa

podstawa skargi kasacyjnej uzasadniła uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawie art.

39815

§ 1 k.p.c.

Nierozpoznanie przez Sąd Apelacyjny części zarzutów apelacji, bądź

niedostateczne ich rozważenie w pozostałym zakresie, uniemożliwiało z kolei

przeprowadzenie kontroli kasacyjnej niektórych zarzutów naruszenia prawa

materialnego. Nie ulega natomiast wątpliwości, że skarżący zasadnie zarzucił

naruszenie art. 6 k.c. oraz art. 828 § 1 k.c. Sąd Apelacyjny stwierdził, że strona pozwana

mogła kwestionować wysokość szkody (wypłaconego odszkodowania), jednakże w

żaden sposób nie wykazała, aby odszkodowanie wypłacone przez stronę pozwaną

zostało przez nią zawyżone. W następstwie przyjęcia tego stanowiska Sąd Apelacyjny

stwierdził, że skoro nie budziła wątpliwości wysokość wypłaconego odszkodowania, to w

tym zakresie powództwo było uzasadnione. Stanowisko to jest błędne. Treść art. 828 §

1 k.c. nie stwarza domniemania, że suma odszkodowania wypłaconego przez zakład

ubezpieczeń odpowiada zakresowi odpowiedzialności osoby, która wyrządziła szkodę.

4

Roszczenie ubezpieczyciela oparte o art. 828 § 1 k.c. podlega ogólnym zasadom w

zakresie rozkładu ciężaru dowodu w procesie. Jeżeli zatem strona pozwana nie zgłosiła

wniosków dowodowych dla wykazania rzeczywistej wysokości szkody ale jednocześnie

kwestionowała zasadność odszkodowania wypłaconego przez stronę powodową, to

wymagało rozważenia, czy dowody zaoferowane przez stronę powodową wskazywały

rzeczywiście, że wypłacone odszkodowanie odpowiadało wysokości szkody powstałej w

wyniku pożaru. Nie znajdowało zatem podstaw ograniczenie się przez Sąd drugiej

instancji do stwierdzenia, że wypłacenie przez ubezpieczyciela odszkodowania w

określonej wysokości dostatecznie uzasadniało uwzględnienie powództwa w tym

zakresie.