III CSK 116/09

Sygn. akt III CSK 116/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 stycznia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wojciech Jan Katner

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie z powództwa Syndyka Masy Upadłości "T.(…)" S.A. w K.

przeciwko D.(…) S.A. w T.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 stycznia 2010 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżony wyrok w części zasądzającej i orzekającej o kosztach i w tym

zakresie sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 30 czerwca 2008 r. zasądził od pozwanej

D.(…) S.A. w T. na rzecz powoda Syndyka Masy Upadłości „T.(..)” S.A. w K. kwotę

806 548,37 zł z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu.

Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy przyjął następujące ustalenia.

2

Strony pozostawały w stałych stosunkach gospodarczych. Powód wykonywał

części zamienne na zamówienie pozwanej z dostarczonych mu surowców, a także

usługi w zakresie utrzymania ruchu maszyn i urządzeń. Współpraca stron odbywała się

w ten sposób, że pozwana wystawiała stosowne zlecenia: 1. w dniu 15.06.2007 r.

zlecone wykonanie utrzymywania ruchu pras, urządzeń i narzędzi za 35 380 zł za dzień

(plus VAT) z tym, że zlecenie obejmowało także usługi wykonane 14.06.2007 r. i

obowiązywało do 19.06.2007 r.;

2. w dniu 20.06.2007 r. zlecono obróbkę mechaniczną utrzymania ruchu maszyn i

urządzeń w zakresie każdorazowo zleconym przez D.(…) S.A. za 42 zł za

roboczogodzinę (plus VAT). Zlecenie obowiązywało do 30.06.2007 r.;

3. w dniu 29.06.2007 r. zlecono usługi utrzymania ruchu maszyn i urządzeń przez

trzy zmiany w cenie po 42 zł za roboczogodzinę (plus VAT). Zlecenie to obowiązywało

do dnia 28.07.2007 r. Wszystkie zlecenia zostały podpisane przez G. C., który był

uprawniony jednoosobowo do reprezentacji pozwanej. Nadto pozwana wystawiała

każdorazowo zamówienia na usługi, a także na wykonanie określonych szczegółowo

elementów jak trzpienie itp. Wykonanie tych zamówień było potwierdzane przez

pozwaną w dowodach W-Z które zawierały symbole usługi, materiału i wyrobu

identyczne jak w raportach produkcji. Dowody W-Z były wskazywane w fakturach wraz z

numerem zamówienia. Wszystkie zamówienia były wystawiane przez D.(..) na druku

opatrzonym jej pieczątką i podpisem upoważnionego pracownika. Na dowodach W-Z

pozwana potwierdzała podpisem i pieczątką otrzymanie zamówionych wyrobów.

Sporządzano także protokoły odbioru (choć nie we wszystkich przypadkach). Po

wykonaniu zleceń, powód wystawiał stosowne faktury, których do czasu procesu

pozwana nie kwestionowała.

W ocenie Sąd Okręgowego roszczenie strony powodowej za wykonane usługi i

wyroby jest usprawiedliwione w świetle art. 750 k.c. w związku z art. 724 k.c i art. 735

k.c.

Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 25 listopada

2008 r. zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że zasądził od pozwanej

na rzecz strony powodowej kwotę 209 602,37 zł z ustawowymi odsetkami, a w

pozostałym zakresie powództwo oddalił.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że na stronie powodowej spoczywał ciężar wykazania

świadczonych usług oraz wykonania wyrobów na rzecz strony pozwanej jako skutku

zawartych umów. Z kserokopii niektórych zamówień dołączonych do pozwu wynika, że

3

przystąpienie do wykonania zamówienia było jednoznaczne z zawarciem umowy na

warunkach określonych w zamówieniu. Zeznania świadków, jak i również treść

zamówień oraz korespondencja stron wskazują, że pomiędzy stronami dochodziło do

zawarcia umów przez czynności faktyczne. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny podzielił

stanowisko Sądu Okręgowego, że strony łączyły umowy o wykonanie usług oraz

wytworzenie określonych wyrobów.

Samo wystawienie faktury przez wykonawcę z powołaniem się na zamówienie nie

stanowi wystarczającego dowodu stwierdzającego wykonanie usług bądź wyrobów

wymienionych w treści faktury. W sprzeciwie od nakazu zapłaty strona pozwana żądała

przedłożenia przez stronę powodową oryginałów wszelkich dokumentów załączonych

do pozwu. Przepis art. 128 k.p.c. pozwala na dołączenie do pozwu odpisów załączników

(ich kserokopii) zamiast załączników w oryginale. Jednak z mocy art. 129 k.p.c. strona

powołująca się na dokument obowiązana jest na żądanie przeciwnika złożyć oryginał

dokumentu. Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2008 r. strona powodowa przedłożyła

niektóre posiadane oryginały dokumentów, a to protokół odbioru, dowody W-Z nr (…),

które są potwierdzone pieczęcią i podpisem pracownika strony pozwanej.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy hasłowe postawienie przez stronę

pozwaną zarzutu nieprzedstawienia oryginałów dowodów W-Z oraz protokołów odbioru

zleconych prac nie uzasadnia wniosku apelacji o oddalenie w całości powództwa.

Przepis art. 129 k.p.c. na który powołuje się strona pozwana w apelacji gwarantuje

stronie prawo zapoznania się z oryginałem każdego dokumentu, na jaki powołuje się

strona przeciwna. Protokół odbioru zleconych robót i dokument W-Z są dokumentami

księgowo-rozliczeniowymi, które są sporządzane co najmniej w dwóch egzemplarzach,

po jednym egzemplarzu dla każdej ze stron stosunku zobowiązaniowego. Charakter

wskazanych dokumentów rozliczeniowych nie daje podstaw do przyjęcia, że strona

pozwana nie miała możliwości zapoznania się z treścią oryginalnej kopii, bądź oryginału

dowodu W-Z, czy też protokołu odbioru podpisanego przez jej pracownika. W tej sytuacji

Sąd Apelacyjny przyjął, że protokół odbioru prac sporządzony z udziałem pracowników

obydwu stron oraz dowody W-Z, na których jest widoczna pieczęć strony pozwanej oraz

podpis jej pracownika uwiarygodniają wykonanie prac, bądź dostarczenie wyrobu. W

toku postępowania strona pozwana nie twierdziła, że nie posiada wskazanych wyżej

dokumentów, a jedynie powoływała się na brak przedstawienia oryginału tych

dokumentów.

4

Sąd Apelacyjny aprobował ustalenia Sądu Okręgowego, że strona powodowa

wykonała usługi bądź wyroby objęte dziewięcioma fakturami, których wartość wynosi

209.602,37 zł. Ze szczegółowego opisu wynika, że w niektórych przypadkach Sąd

Apelacyjny oparł się wyłącznie na kserokopiach dokumentów. Zasądzając kwotę

209.602,37 zł Sąd Apelacyjny podał jako podstawę prawną art. 750 k.c. w związku z art.

735 k.c. za świadczone usługi oraz art. 605 k.c. co do zasądzonych należności za

wytworzone wyroby.

Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w części

zasądzającej od niej na rzecz powoda kwotę 209.602,37 zł oraz orzekającej o kosztach.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć

istotny wpływ na wynik sprawy: art. 129, 245, 328 § 2 i 378 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego zostało oparte na dokumentach załączonych

do pozwu, których nie złożono w oryginałach. Stosownie do art. 129 k.p.c. strona

powołująca się w piśmie na dokument obowiązana jest na żądanie przeciwnika złożyć

oryginał dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą. Pozwana korzystając z

uprawnienia przewidzianego w art. 129 k.p.c. w sprzeciwie od nakazu zapłaty i

konsekwentnie w dalszych pismach żądała złożenia w oryginałach dokumentów

załączonych do pozwu. Powód złożył oryginały kilku tylko dokumentów.

Zgłoszone przez pozwaną żądanie złożenia wszystkich oryginałów dokumentów

załączonych do pozwu mieściło się w ramach określonych w art. 129 k.p.c., dlatego nie

jest trafne dezawuowanie przez Sąd Apelacyjny zarzutu nieprzedstawienia oryginałów

dokumentów jako zarzutu hasłowego. Nie jest także zasadny pogląd, że pozwana

powinna oświadczyć, że sama nie posiada oryginałów dokumentów oraz wykazać, że

nie miała możliwości zapoznać się z ich treścią. Takie wymogi z art. 129 k.p.c. nie

wynikają. Stanowisko Sądu Apelacyjnego w istocie sprowadza się do utożsamiania

kserokopii dokumentów z ich oryginałami, co ewidentnie narusza art. 129 k.p.c. Nie

ulega wątpliwości, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów na mocy art. 39815

k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w

sentencji wyroku.