III CZP 115/09

Uchwała z dnia 20 stycznia 2010 r., III CZP 115/09

Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Wojciech Katner

Sędzia SN Grzegorz Misiurek

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku "T.B.o.N.Y.M." w N.J. (USA) przy

uczestnictwie "F.W.P.Ł." S.A. w Ł. o wszczęcie wtórnego postępowania

upadłościowego, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu

20 stycznia 2010 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w

Rzeszowie postanowieniem z dnia 2 września 2009 r.:

"Czy wynikający z odesłania na podstawie art. 29 "b" Rozporządzenia Rady

(WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania

upadłościowego (Dz.U.UE.L.00.160.1) krąg podmiotów uprawnionych do wszczęcia

wtórnego postępowania upadłościowego zakreśla art. 20 ustawy z dnia 28 lutego

2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm.), czy też

art. 407 ww. ustawy?"

podjął uchwałę:

Krąg podmiotów uprawnionych do wszczęcia wtórnego postępowania

upadłościowego zakreśla art. 407 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo

upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm.).

Uzasadnienie

Zagadnienie prawne powstało przy rozpoznaniu przez Sąd Okręgowy

zażalenia na postanowienie oddalające wniosek o wszczęcie w Polsce wtórnego

postępowania upadłościowego. Z wnioskiem takim wystąpił wierzyciel z siedzibą w

Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, powołując się na fakt ogłoszenia w

stosunku do dłużnika głównego postępowania upadłościowego we Francji na

podstawie art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady WE nr 1346/2000 z dnia 2 maja 2000 r.

w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.Urz. WE L 160 z dnia 30 czerwca

2000 r. ze zm., polska wersja: wydanie specjalne Dz.Urz. U.E., rozdział 19, s. 191

ze zm. i sprost. – dalej: "rozporządzenie") i wskazując, że polskie sądy mają

jurysdykcję krajową do otwarcia wtórnego postępowania upadłościowego zgodnie z

art. 3 ust. 2 rozporządzenia. Wierzyciel podniósł, że wszczęcie w Polsce wtórnego

postępowania upadłościowego ma uzasadnienie w art. 27 rozporządzenia, a swoją

legitymację do wszczęcia tego postępowania wywiódł z art. 20 ustawy z dnia 28

lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm. –

dalej: "Pr.u.n."), w związku z art. 29 lit. b rozporządzenia. Sąd Rejonowy, oddalając

wniosek, miał na względzie treść art. 407 Pr.u.n., w świetle którego wszczęcie

wtórnego postępowania upadłościowego może nastąpić na wniosek wierzyciela,

który ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce.

Rozpoznając zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji Sąd

Okręgowy powziął wątpliwość co do tego, czy w kontekście art. 29 lit. b

rozporządzenia krąg osób uprawnionych w Polsce do wszczęcia wtórnego

postępowania upadłościowego określać należy na podstawie art. 20 ustawy, czy też

miarodajny jest w tym względzie art. 407 Pr.u.n.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Artykuł 20 Pr.u.n. określa w sposób generalny, kto może złożyć wniosek o

ogłoszenie upadłości, przyznając legitymację do złożenia wniosku każdemu z

wierzycieli dłużnika. Z kolei art. 407 ust. 1 Pr.u.n. reguluje legitymację czynną do

złożenia wniosku o wszczęcie w Polsce wtórnego postępowania upadłościowego,

ograniczając tę legitymację tylko do wierzycieli, którzy mają miejsce zamieszkania

lub siedzibę w Polsce. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z zasadą lex specialis

derogat generali w zakresie wtórnego postępowania upadłościowego zastosowanie

ma art. 407 ust. 1, a nie art. 20 Pr.u.n.

Zgodnie z art. 378 ust. 1 Pr.u.n., przepisów z zakresu międzynarodowego

postępowania upadłościowego nie stosuje się, jeżeli umowa międzynarodowa,

której Polska jest stroną, albo prawo organizacji międzynarodowej, której Polska

jest członkiem, stanowi inaczej. Stosowanie zatem art. 20 ustawy przy ocenie

legitymacji do wszczęcia wtórnego postępowania upadłościowego wchodziłoby w

grę tylko wówczas, gdyby umowa międzynarodowa albo prawo organizacji

międzynarodowej wyłączało dopuszczalność odrębnej regulacji przez prawo

wewnętrzne kręgu podmiotów uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem w takim

postępowaniu, od uregulowania dotyczącego postępowania upadłościowego w

ogólności.

Od czasu przystąpienia do Unii Europejskiej obowiązują Polskę przepisy

rozporządzenia. Na mocy art. 28 rozporządzenia, jeżeli jego przepisy nie stanowią

inaczej, wtórne postępowanie upadłościowe podlega prawu państwa

członkowskiego, na terytorium którego zostało ono wszczęte. W art. 29 określono

podmioty uprawnione do złożenia wniosku o wszczęcie wtórnego postępowania

upadłościowego; podmiotami takimi są syndyk postępowania głównego oraz każda

inna osoba lub organ, której prawo do złożenia przedmiotowego wniosku wynika z

przepisów prawa państwa wszczęcia postępowania wtórnego. Z art. 29

rozporządzenia wynika wprost odesłanie do przepisów krajowych dotyczących

wszczęcia postępowania wtórnego, a więc w przypadku Polski do art. 407 Pr.u.n.

Wyraźne rozdzielenie pojęcia postępowania głównego i postępowania wtórnego

występuje w polskiej wersji językowej rozporządzenia, a także w wersji niemieckiej i

litewskiej. W innych wersjach językowych rozporządzenia mówi się ogólnie o

postępowaniu upadłościowym. Należy zauważyć, że pojęcie wtórnego

postępowania upadłościowego występuje tylko w niektórych państwach

członkowskich Unii. Z tego faktu wynikają różnice terminologiczne poszczególnych

wersji językowych rozporządzenia, w żadnym jednak razie nie ma podstaw do

przyjmowania, że przepisy rozporządzenia zakazują regulowania legitymacji

czynnej we wtórnym postępowaniu upadłościowym odmiennie niż w postępowaniu

głównym. W państwach członkowskich, w których nie ma odrębnych przepisów

określających, kto może wystąpić z wnioskiem o wszczęcie wtórnego postępowania

upadłościowego, stosuje się ogólne przepisy o upadłości. Obowiązująca w Polsce

ustawa odmiennie określa legitymację do wszczęcia głównego postępowania

upadłościowego (art. 20) i do wszczęcia wtórnego postępowania (art. 407), dlatego

według polskiej wersji językowej art. 29 rozporządzenia uzasadnione jest odesłanie

do przepisów o wtórnym postępowaniu upadłościowym, a nie do przepisów o

postępowaniu upadłościowym w ogólności.

Z tych względów na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozstrzygnął

przedstawione zagadnienie prawne, jak w uchwale.