I PK 169/09

Sygn. akt I PK 169/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 stycznia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gersdorf (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z powództwa J. M.

przeciwko Zespołowi Szkół Ponadpodstawowych w N.

o wynagrodzenie i ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 stycznia 2010 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 2 lipca 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania

kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Powódka J. M. w pozwie z dnia 8 września 2008 r. domagała się od

pozwanego Zespołu Szkół Ponadpodstawowych w N. zapłaty kwoty 450 zł

miesięcznie tytułem wyrównania między otrzymywanym a należnym

wynagrodzeniem a także wypłaty dodatku za uciążliwość pracy za okres od 1

września 2007 r. do 30 września 2008 r. wraz z odsetkami.

Rozpatrujący sprawę Sąd Rejonowy w K. ustalił, że powódka była

nauczycielem mianowanym – stopień ten uzyskała w dniu 29 września 2000 r. Od

dnia 31 sierpnia 2005 r. powódka na podstawie umowy o pracę zawartej z

Dyrektorem Szkoły Podstawowej w B. na czas nieokreślony zatrudniona była jako

nauczyciel-pedagog w szkołach podstawowych w B., K. i S. łącznie w wymiarze

pełnego etatu. Na podstawie decyzji wójta gminy S. wydanej w dniu 31 maja 2007

r. powódka została przeniesiona na stanowisko nauczyciela pedagoga w: Zespole

Szkół Ponadpodstawowych w N. w wymiarze 14/20 etatu, w Szkole Podstawowej w

B. w wymiarze 2/20 etatu, w Szkole Podstawowej w K. w wymiarze 2/20 etatu oraz

w Szkole Podstawowej w S. w wymiarze 2/20 etatu. W związku z tą decyzją

powódka zwróciła się do Dyrektora Szkoły Ponadpodstawowej w N. o zawarcie z

nią nowej umowy o pracę wobec wygaśnięcia stosunku pracy w Szkole w B. oraz

wypłatę dodatku za uciążliwość pracy. Pozwany nie uwzględnił tych żądań.

Pismem z dnia 30 maja 2008 r. powódka została poinformowana przez

Dyrektora pozwanego o zmniejszeniu jej wymiaru czasu pracy do 12 godzin

tygodniowo oraz w konsekwencji o proporcjonalnym zmniejszeniu związanego z

nim wynagrodzenia zasadniczego przysługującego powódce, co zostało

umotywowane przez pozwanego zmianami organizacyjnymi przeprowadzanymi

w Zespole Szkół Ponadpodstawowych w N.. W odpowiedzi na powyższe pismo

datowanej na dzień 5 czerwca 2008 r. powódka nie wyraziła zgody na przyjęcie

nowych warunków pracy i wynagrodzenia. W treści pisma z dnia 20 czerwca

2008 r. pozwany podtrzymał swe stanowisko dotyczące zmniejszenia powódce

pensum jednakże w odpowiedzi zawartej w kolejnym piśmie datowanym na

dzień l lipca 2008 r. powódka ponownie odmówiła zgody na zamianę swych

3

warunków pracy i płacy. Pomimo takiego stanowiska powódki pozwany me

wypowiedział powódce warunków pracy i płacy a powódka w okresie od

września 2008 r. do lutego 2009 r. otrzymywała wynagrodzenie pomniejszone o

kwotę 402,80 zł. Ponadto w okresie od l września 2005 r. do l września 2007 r.

powódka nie pobierała dodatku za uciążliwość pracy określonego w przepisie

art. 19 ust. pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia1982, Karta Nauczyciela (tj .Dz.U z

2006 r., Nr 97, poz. 674 ze zm.) z tytułu świadczenia pracy w innej szkole

zlokalizowanej w miejscowości nie będącej miejscem zamieszkania powódki jak

również dodatku tego powódka me otrzymywała za okres od l września 2007 r.

do lutego 2008 r. Na podstawie zgromadzonego w mniejszej sprawie materiału

dowodowego Sąd I instancji ustalił, że dodatek ten wynosiłby łącznie kwotę

4.685,60 zł. za okres od l września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. oraz kwotę

2.416,80 zł. za okres od l września 2008 r. do lutego 2009 r. Bezspornym w

niniejszej sprawie był również fakt, iż z dniem 1 września 2008 r. Szkoła

Podstawowa w S. została zlikwidowana.

Sąd Rejonowy w tak ustalonym stanie faktycznym w wyroku z dnia 24

lutego 2009 r., uwzględnił jedynie żądanie powódki zapłaty bezpodstawnie

zmniejszonego wynagrodzenia za okres od września 2008 r. do lutego 2009 r.

Sąd Rejonowy przyjął na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 6 Karty Nauczyciela, że

ograniczenie zatrudnienia nauczyciela mianowanego możliwe jest jedynie za

jego zgodą. Zgody takiej powódka nie wyraziła, co uniemożliwiało zmianę jej

warunków wynagradzania. Natomiast oddalenie żądania zapłaty dodatku za

uciążliwość uzasadnił sąd niemożnością zastosowania do powódki normy art. 19

ust. 2 Karty Nauczyciela, Zdaniem Sądu Rejonowego przepis ten znajduje

zastosowanie, gdy nauczyciel zatrudniony w szkole w określonej miejscowości

zamieszkuje jednocześnie w tej miejscowości i zostaje przeniesiony do pracy

poza nią – w innej szkole. Skoro jednak powódka, zamieszkując w K. i tak

dojeżdżała do szkół w B., K. oraz S., to zmiana miejsca wykonywania pracy

przez dodanie obowiązku wykonywania pracy w S. nie uprawniała do przyznania

jej dodatku za uciążliwość pracy.

Apelacje od tego wyroku wywiodły obie strony, strona powodowa –

zarzucając naruszenie art. 19 ust. 2 Karty Nauczyciela przez odmowę przyznania

4

powódce dodatku za uciążliwość pracy, strona pozwana – przez przyjęcie, że nie

doszło do złożenia powódce wypowiedzenia zmieniającego, które ze skutkiem od

1 września 2008 r, wprowadzałoby nowe warunki płacy.

Rozpatrujący sprawę Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 2 lipca 2009 r.,

oddalił apelację pozwanej i zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że

uwzględnił żądanie zapłaty dodatku za uciążliwość.

Sąd Okręgowy przyjął, że strona pozwana nie dokonała – pismem z dnia

30 maja 2008 r. – wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy powódki.

Natomiast w zakresie prawa do dodatku za uciążliwość pracy z art. 19 ust.

ustawy Karta Nauczyciela sąd przyjął, że Wójt Gminy S. miał uprawnienie do

przeniesienia powódki polegające na zobowiązaniu jej do świadczenia pracy w

szkole w N. Jednakże wiązać się z tym powinno jednocześnie przyznanie

powódce dodatku za uciążliwość w pracy. W opinii sądu drugiej instancji przepis

art. 19 ust. 2 Karty Nauczyciela ma bowiem zastosowanie w każdym przypadku,

gdy na skutek przeniesienia nauczyciela dojdzie do zmiany jego

dotychczasowego miejsca świadczenia pracy na inne, me będące tożsame z

miejscem zamieszkania. W przedmiotowej sprawie taki przypadek zaistniał

albowiem powódka została przeniesiona do pracy w szkołę w N. a

zamieszkiwała w dalszym ciągu w K. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia

mniejszej sprawy był przy tym fakt, iż do dnia przeniesienia powódka wykonywała

pracę w miejscowościach sąsiadujących z Nowinami albowiem nowe miejsce

świadczenia przez powódkę pracy w dalszym ciągu nie było jednocześnie jej

miejscem zamieszkania. Zmiana ta spowodowała uciążliwość dla powódki, od

dnia przeniesienia powódka zobowiązana była bowiem do świadczenia pracy w

czterech a me w trzech placówkach oświatowych ze zmienioną proporcją

etatów.

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku pełnomocnik

pozwanego zarzucił naruszenie art. 19 ust. 2 Karty Nauczyciela przez jego

niewłaściwe zastosowanie, albowiem powódka przed przeniesieniem nie

pracowała w miejscowościach, w których zamieszkiwała i stan ten nie uległ

zmianie po przeniesieniu a także art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela w zw. z art. 42

5

§ 2 k.p. przez przyjęcie, że w stosunku do powódki nie dokonano skutecznego

wypowiedzenia zmieniającego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna znajduje częściowe uzasadnienie w granicach podstaw,

aczkolwiek ze względów odmiennych od przedstawionych w jej uzasadnieniu.

Skarżący zarzucił bowiem naruszenie art. 19 ust. 2 Karty Nauczyciela

przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której powódka i tak

zamieszkiwała w innej miejscowości niż ta, w której pierwotnie wykonywała

pracę. Zdaniem skarżącego „dodanie” jeszcze jednej miejscowości nie stanowiło

pracy „w innej szkole w innej miejscowości” o czym mowa w art. 19 ust. 2 in

principio Karty Nauczyciela.

Skarżący nie dostrzega wszakże, tak jak nie dostrzegły tego sądy

powszechne orzekające w sprawie, że regulacja art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela,

stanowiąca podstawę przeniesienia nauczyciela (a w konsekwencji m. in. wypłaty

dodatku za uciążliwość) odnosi się wyłącznie do nauczycieli zatrudnionych na

podstawie mianowania. Tylko takiego nauczyciela można przenieść do innej

szkoły i tylko takiemu nauczycielowi przysługują uprawnienia określone w art. 19

ust. 2 pkt 1-3 Karty Nauczyciela. Tymczasem w świetle poczynionych ustaleń

faktycznych oraz dokonanej oceny prawnej powódka zatrudniona była na

podstawie umowy o pracę. Nauczyciel taki nie jest objęty dyspozycją art. 19 ust.

1 Karty Nauczyciela, a co za tym idzie – nie można go przenieść jednostronnym

oświadczeniem organu prowadzącego szkołę lecz jednocześnie nie ma on prawa

do dodatku za uciążliwość pracy.

Powódka legitymuje się stopniem zawodowym nauczyciela mianowanego.

Okoliczność ta sama z siebie nie uprawnia do zastosowania do niej normy art. 19

ust. 1 i 2 Karty Nauczyciela. Jak wskazano przepis ten dotyczy nauczyciela

„zatrudnionego na podstawie mianowania”.

Rozpatrując ponownie sprawę sąd zechce jednak zważyć, że nauczyciel

mianowany w rozumieniu art. 9a i nast. Karty Nauczyciela z założenia powinien

być zatrudniony na podstawie mianowania, a nie – jak to miało miejsce w

6

przypadku powódki – na podstawie umowy o pracę. Regulacja art. 10 ust. 5

Karty Nauczyciela nie pozostawia wątpliwości, że nauczyciel mianowany

(reprezentujący się tym stopniem awansu zawodowego) zatrudniony zostaje co

do zasady na podstawie mianowania. Wyjątki od tej zasady dopuszcza art. 10

ust. 6 i 7 Karty Nauczyciela. Konieczne będzie zatem dokonanie nie budzącej

wątpliwości oceny, czy stosunek pracy powódki ma charakter stosunku z

nominacji czy na podstawie umowy o pracę. Rozstrzygnięcie to determinować

będzie możliwość zastosowania lub niezastosowania do niej art. 19 Karty

Nauczyciela.

Możliwość zastosowania do powódki art. 19 ust. 2 Karty Nauczyciela nie

oznacza jednak, że powódce należy się dodatek za uciążliwość pracy. Należy

podkreślić, że dodatek ten jest jednym z uprawnień przysługujących

nauczycielowi mianowanemu w związku z przeniesieniem do innej szkoły w innej

miejscowości. Przyznanie takiemu nauczycielowi pozostałych – poza dodatkiem

– uprawnień czyli zakwaterowania i czterodniowego tygodnia pracy wiąże się

wyraźnie z wykonywaniem pracy w pełnym wymiarze w innej szkole w innej

miejscowości. Tymczasem powódka została skierowana do pracy w dodatkowej

miejscowości jedynie w części wymiaru czasu pracy. Ponadto, jak trafnie

zauważył sąd rejonowy, wykonywanie pracy przed tą zmianą także wiązało się z

koniecznością dojazdów. Zmiana miejsca wykonywania pracy przez dodanie

kolejnej miejscowości w sąsiedztwie poprzednich nie zwiększyła uciążliwości

pracy powódki. Trudno byłoby w tej sytuacji przyjąć, że powódce może

przysługiwać dodatek za uciążliwość pracy, choć nie przysługiwałyby jej

pozostałe wymienione w art. 19 ust. 2 Karty Nauczyciel uprawnienia.

Ustalenie podstawy zatrudnienia powódki pozostaje także konieczne w

świetle zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 42 § 2 k.p. w zw. z art. 91c

Karty Nauczyciela. Sądy przyjęły, że w stosunku do powódki nie zastosowano

wypowiedzenia zmieniającego – za wypowiedzenie nie uznano bowiem

oświadczenia z dnia 30 maja 2008 r. Ocenę tej materii wyprzedzać musi jednak

ustalenie podstawy zatrudnienia powódki. Stosunek pracy nauczyciela

mianowanego nie podlega bowiem modyfikacjom na podstawie wypowiedzenia

zmieniającego. Niemniej jednak w takim przypadku znajdują zastosowanie

7

normy art. 22 ust. 1 i 2 Karty Nauczyciela. Ustalenie podstawy zatrudnienia jest

zatem niezbędne także dla możliwości skutecznego ustosunkowania się przez

stronę powodową do składanych przez organ prowadzący oświadczeń, umożliwi

także kwalifikację działań samej powódki w odpowiedzi na te oświadczenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

/tp/