II UK 167/09

Sygn. akt II UK 167/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 lutego 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Józef Iwulski

w sprawie z wniosku T. G.

przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziałowi

Regionalnemu w P.

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 lutego 2010 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 5 czerwca 2008 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 18 lipca 2005 r. wydaną w wykonaniu wyroku Sądu

Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia 4 marca 2005

r., Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w P.

(organ rentowy) objął wnioskodawcę T. G. ubezpieczeniem społecznym rolników od

dnia 1 października 2004 r., określając jednocześnie należne od ubezpieczonego

składki od dnia 1 października 2004 r., w łącznej kwocie 995,30 zł w tym z tytułu

ubezpieczenia 915,20 zł i z tytułu odsetek za zwłokę na dzień wydania decyzji w

kwocie 80,10 zł. W drugiej decyzji z tej samej daty, stwierdzono ustanie

ubezpieczenia społecznego rolników wnioskodawcy w zakresie ubezpieczenia

wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego od

dnia 1 kwietnia 2005 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że wyłączenie

wnioskodawcy z ubezpieczenia było wynikiem niezłożenia przez niego

zaświadczenia właściwego organu podatkowego o wysokości należnego podatku

za miniony rok (2004), zgodnie z art. 39 ust. 1 oraz i art. 5a ust. 5 i 7 ustawy z dnia

20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z

2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.).

W odwołaniu od tych decyzji, wnioskodawca dochodził „przywrócenia

ubezpieczenia rolniczego” od dnia 1 kwietnia 2005 r., uznając wyłączenie go z tego

ubezpieczenia za bezzasadne, a niedopełnienie formalności związanych z

przedłożeniem wymaganego zaświadczenia tłumacząc toczącym się

postępowaniem odwoławczym przed Sądem co do wcześniejszej decyzji

określającej ustanie tego ubezpieczenia od dnia 1 października 2004 r. Wskazał

także, iż nie zapłacił w terminie należnych składek, ponieważ został zobowiązany

do ubezpieczenia się w ZUS w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością

gospodarczą.

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2005 r., Sąd Okręgowy w W. oddalił

odwołanie wnioskodawcy, ustalając następujący stan faktyczny; T. G. jest

właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,24 ha (przeliczeniowe 10,51

ha) położonego w miejscowości R. gmina P. W dniu 10 marca 2003 r., organ

rentowy wydał decyzję o podleganiu przez niego ubezpieczeniu społecznemu

3

rolników od dnia 30 stycznia 1995 r. do dnia 30 września 1998 r. i od dnia 1

stycznia 2000 r. W dniu 11 lutego 2004 r. wydano kolejną decyzję stwierdzającą

ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w okresie od 1 października 2000 r.

do dnia 31 marca 2001 r. W dniu 1 marca 2004 r. wnioskodawca po okresach

przerwy wznowił prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej o czym

poinformował właściwy Urząd Skarbowy. W Kasie Rolniczego Ubezpieczenia

Społecznego Oddział Regionalny w P. złożył w dniu 16 września 2004 r.

zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego potwierdzające, że jest podatnikiem

podatku dochodowego od osób fizycznych i jest opodatkowany zryczałtowanym

podatkiem dochodowym. W dniu 16 marca 2004 r. złożył zaświadczenie o

prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej w oparciu o wpis do ewidencji

działalności gospodarczej. Decyzją z dnia 19 marca 2004 r., stwierdzono

podleganie wnioskodawcy ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 marca

2004 r., zaś w decyzji z dnia 29 października 2004 r. stwierdzono ustanie

ubezpieczenia społecznego rolników od dnia 1 października 2004 r. Na skutek

odwołania wnioskodawcy od tej decyzji, wyrokiem z dnia 4 marca 2005 r., Sąd

Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. zmienił decyzję organu

rentowego i stwierdził podleganie przez wnioskodawcę ubezpieczeniu społecznemu

rolników od dnia 1 października 2004 r. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 21

czerwca 2005 r. W trakcie toczącego się postępowania odwoławczego

wnioskodawca dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych w Zakładzie

Ubezpieczeń Społecznych i odprowadzał składki z tytułu prowadzenia pozarolniczej

działalności gospodarczej. Po wydaniu decyzji z dnia 29 października 2004 r., nie

odprowadzał, od dnia 1 października 2004 r., należnych składek z tytułu

ubezpieczenia społecznego rolników, przy czym faktycznie cały czas prowadził

pozarolniczą działalność gospodarczą. Wnioskodawca do dnia 14 lutego 2005 r. nie

przedłożył w Kasie zaświadczenia właściwego organu podatkowego o wysokości

należnego podatku za miniony rok, wobec czego Sąd Okręgowy uznał, że decyzja

organu rentowego o wyłączeniu go, z dniem 1 kwietnia 2005 r., z ubezpieczenia

społecznego rolników, była prawidłowa i zgodna z przepisami ustawy z dnia 20

grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (w szczególności art. 3a ust

1, art. 5a ust 5 i 7, art. 36 ust 1). Sąd wskazał, że zasadnicze znaczenie dla

4

rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma uregulowanie zawarte w art. 5a ust 5

powołanej ustawy. Przepis ten przewiduje, że do dnia 14 lutego każdego roku rolnik

lub domownik prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą lub

współpracujący przy jej prowadzeniu podlegający ubezpieczeniu - zobowiązany jest

po zakończeniu roku podatkowego złożyć w Kasie zaświadczenie właściwego

organu podatkowego o wysokości podatku za miniony rok, w stanie faktycznym

sprawy za rok 2004 r. Niezachowanie tego terminu powoduje ustanie

ubezpieczenia z końcem kwartału, w którym rolnik lub domownik był zobowiązany

złożyć zaświadczenie wobec nadal prowadzonej pozarolniczej działalności

gospodarczej. Sąd pierwszej instancji uznał, że do wnioskodawcy nie znajdują

zastosowania zmienione przepisy ustawy wprowadzone ustawą z dnia 1 lipca 2005

r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych

ustaw (Dz.U. nr 150 poz. 1248), obowiązujące od 28 sierpnia 2005 r., bowiem

wobec braku prawomocnej decyzji o wyłączeniu wnioskodawcy z ubezpieczenia

społecznego rolników od dnia 1 października 2004 r., oraz w związku z jego

staraniami o podleganie temu ubezpieczeniu, powinien wypełnić ciążące na nim

jako na rolniku obowiązki wynikające z przepisów ustawy i przedłożyć w

zakreślonym ustawą terminie określone w przepisach zaświadczenie jeżeli

faktycznie nadal prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą. Skoro natomiast

nie opłacił w terminie należnych składek na ubezpieczenie społeczne rolników to

konsekwencją tego jest obowiązek zapłaty odsetek, a sam przebieg postępowania

odwoławczego przed sądem nie jest okolicznością zwalniającą z takiego

obowiązku.

Na skutek apelacji wnioskodawcy, Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 31

maja 2007 r., zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzające go decyzje Kasy

Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w P. z dnia 18

lipca 2005 r. w ten sposób, że zwolnił wnioskodawcę od obowiązku uiszczenia

odsetek w kwocie 80,10 zł oraz ustalił, że T. G. od 1 kwietnia 2005 r. podlegał

ubezpieczeniu społecznemu rolników. Sąd drugiej instancji wskazał, że poza

sporem pozostaje, że wyrok Sądu Okręgowego z dnia 4 marca 2005 r.

przywracający wnioskodawcę do ubezpieczenia rolniczego od 1 października 2004

r. uprawomocnił się, co wywołało skutki określone w art. 365 § 1 k.p.c., tj. stworzyło

5

pewność podlegania ubezpieczeniu rolniczemu od 1 października 2004 r. po stronie

wnioskodawcy, a na organ rentowy nałożyła obowiązek jego zrealizowania w

drodze decyzji. Niepewność prawa i jednoczesne podleganie ubezpieczeniu z tytułu

prowadzonej działalności gospodarczej w ZUS, w ocenie Sądu Apelacyjnego,

zwalniało wnioskodawcę z obowiązku uiszczenia składek, a także konieczności

złożenia stosownych oświadczeń o uzyskanych w 2004 r. dochodach z działalności

gospodarczej do momentu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy, a właściwie do

momentu doręczenia decyzji realizującej prawomocny wyrok Sądu, a więc

pierwszej decyzji z 18 lipca 2005 r. W przypadku niekorzystnego rozstrzygnięcia

Sądu wnioskodawca podlegałby ubezpieczeniu z tytułu prowadzonej działalności

gospodarczej. Podwójne ubezpieczenie, przy rozgraniczeniu systemu rolniczego od

systemu powszechnego, jest niedozwolone. Dopiero po doręczeniu decyzji

realizującej wyrok wnioskodawca powinien przedłożyć zaświadczenie o osiąganych

dochodach. Ustanie ubezpieczenia - z końcem pierwszego kwartału - byłoby

możliwe tylko wówczas, gdyby w 2004 r. dochody z działalności przekroczyły

graniczną kwotę 2.528 zł (art. 5a ust. 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym

rolników). W ocenie Sądu, w spornej kwestii nie było możliwe ustanie

ubezpieczenia z przyczyn niejako formalnych wskazanych w art. 5a ust. 7, a

szczególnie z mocy decyzji z taką samą datą jak data decyzji realizującej wyrok.

Wnioskodawcy nie pozostawiono bowiem czasu na realizację obowiązków

wskazanych w art. 5a ustawy w związku z równoczesnym wyłączeniem go z

ubezpieczenia rolniczego od 1 kwietnia 2005 r. Decyzję o ustaniu ubezpieczenia od

drugiego kwartału 2005 r. powinno poprzedzać wezwanie z zakreśleniem terminu

jego realizacji, złożenia zaświadczenia i opłacenia naliczonych składek w terminie

14 dni. Na organie rentowym spoczywał bowiem obowiązek wynikający z art. 62

ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, „obsługi

ubezpieczonych w sprawach dotyczących objęcia ubezpieczeniem, składek na

ubezpieczenie oraz przyznawania i wypłaty świadczeń z ubezpieczenia, a nadto

obowiązek informowania ubezpieczonych o prawach i obowiązkach wynikających z

ustawy oraz propagowania działalności Kasy”. Zdaniem Sądu, od wnioskodawcy

nie można bowiem oczekiwać nadmiernej staranności, tj. złożenia zaświadczenia o

wysokości dochodów za 2004 r. w terminie do 14 lutego 2005 r., skoro organ

6

wyłączył go z ubezpieczenia i swoją decyzją do momentu zakończenia

postępowania sądowego był związany zgodnie z art. 110 k.p.a. Tym się kierując,

Sąd Apelacyjny uznał, że druga decyzja z 18 lipca 2005 r. wydana została z

naruszeniem prawa, a więc nie rodzi skutków prawnych w postaci wyłączenia z

ubezpieczenia społecznego rolników od daty w niej wskazanej. W ocenie Sądu

brak też było podstaw do obciążania wnioskodawcy obowiązkiem uiszczenia

odsetek z tytułu nieopłaconych składek od dnia 1 października 2004 r. do dnia

wydania decyzji, co wynika z art. 40 ust. 1a ustawy, który wszedł w życie z dniem 2

maja 2004 r., stanowiącego, że „jeżeli decyzja, w której określono wysokość

zobowiązań z tytułu składek, nie została doręczona co najmniej na 14 dni przed

ustawowym terminem płatności, o którym mowa w ust. 1, obowiązuje termin

płatności wynoszący 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji."

W dniu 7 stycznia 2008 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia

Społecznego Placówka Terenowa w P. wniósł skargę o wznowienie postępowania

od powyższego wyroku (z uzasadnienia skargi wynika, że dotyczy ona wyroku

Sądu w części obejmującej wnioskodawcę ubezpieczeniem społecznym rolników

od dnia 1 kwietnia 2005 r.), wskazując jako jej podstawę późniejsze wykrycie

środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których

strona pozwana nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2008 r., Sąd Apelacyjny oddalił skargę. Sąd

wskazał w uzasadnieniu wyroku, że co prawda skarga spełniała warunki określone

w art. 410 § 1 k.p.c., została bowiem wniesiona w terminie, jest dopuszczalna i

oparta na ustawowej podstawie, ale negatywnie ocenił zasadność zgłoszonej

podstawy wznowienia.

Strona pozwana wskazała na wykrycie nowych środków dowodowych, które

mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogła ona skorzystać w

poprzednim postępowaniu w postaci dwóch informacji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału Wojewódzkiego w W.(z dnia 31 października i 27 listopada

2007 r.) oraz świadectwa pracy wystawionego przez I. S.A. ( z dnia 31 lipca 2003

r.) i na tym etapie rozpatrywania skargi Sąd uznał, że należy postępowanie

zakończone prawomocnym wyrokiem wznowić. Wskazana bowiem przez stronę

pozwaną podstawa skargi została wymieniona w art. 403 § 2 k.p.c., zgodnie z

7

którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności

faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy,

a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zgodnie z

art. 412 § 2 k.p.c. po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności

bądź oddala skargę o wznowienie, bądź uwzględniając ją zmienia zaskarżone

orzeczenie albo je uchyla i w razie potrzeby pozew odrzuca lub postępowanie

umarza. Sąd Apelacyjny oddalił skargę o wznowienie postępowania, negatywnie

oceniając zasadność zgłoszonej podstawy wznowienia postępowania. Na etapie

merytorycznego badania skargi Sąd Apelacyjny uznał, że wskazana przez organ

rentowy podstawa wznowienia „nie zasługuje na pozytywną ocenę”, skoro organ

rentowy „w żaden sposób nie dowiódł prawdziwości swoich twierdzeń, nie

przedstawił żadnych dowodów, potwierdzających datę powzięcia informacji o

nowych dowodach w sprawie”. Na podstawie art. 407 § 1 k.p.c. skargę o

wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym; termin ten liczy się od dnia, w

którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest

pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym

o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Zdaniem

Sądu, organ rentowy nie potwierdził okoliczności uzyskania nowych informacji -

dokumentów dotyczących wnioskodawcy, niewskazując dowodów

potwierdzających okoliczności i termin ich otrzymania. Nadto organ rentowy nie

wykazał, że przy dołożeniu należytej staranności nie miał możliwości uzyskania

wskazanych dokumentów w terminie wcześniejszym, w trakcie trwania

poprzedniego postępowania sądowego.

Powyższy wyrok zaskarżył w całości skargą kasacyjną pełnomocnik organu

rentowego i zarzucając naruszenie prawa materialnego – art. 5a, art. 6 pkt 12, art. 7

ust. 1, art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu

społecznym rolników oraz art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13

ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(jednolity tekst; Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), powodujące pozostawienie

w obrocie prawnym błędnego rozstrzygnięcia przyjmującego, iż wnioskodawca

podlega rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu z mocy ustawy w pełnym zakresie

od 1 kwietnia 2005 r., mimo, że od tego okresu winien on podlegać powszechnemu

8

ubezpieczeniu społecznemu, art. 37 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym

rolników poprzez błędne przyjęcie, że to na organie rentowym spoczywa rygor

należytej staranności w poszukiwaniu dokumentów mających wpływ na podleganie

ubezpieczeniu społecznemu rolników, oraz przepisów postępowania - art. 407 § 1

k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że organ rentowy nie przedstawił żadnych

dowodów potwierdzających datę powzięcia informacji o nowych dowodach w

sprawie, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, ewentualnie uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 5 czerwca 2008 r., oraz wyroku

Sądu Apelacyjnego z dnia 31 maja 2007 r., i oddalenie apelacji od wyroku Sądu

Okręgowego z dnia 2 grudnia 2005 r., wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ rentowy podał, iż z materiału

dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób niezbity wynika, że okoliczności

potwierdzone wskazanymi środkami dowodowymi sprawiają, że wnioskodawca

stosownie do przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych, winien w okresach zatrudnienia w ramach umowy o

pracę podlegać powszechnemu ubezpieczeniu społecznemu (w ZUS), w związku z

tzw. ustawowym prymatem podlegania innemu niż rolniczy tytuł ubezpieczenia

społecznego. Z tych względów, organ rentowy decyzją z dnia 2 stycznia 2008 r.,

wydaną wskutek uprzedniego wznowienia postępowania administracyjnego w

sprawie zakończonej decyzją Prezesa KRUS z dnia 19 marca 2004 r., ,

stwierdzającą podleganie wnioskodawcy ubezpieczeniu społecznemu rolników przy

jednoczesnym prowadzeniu działalności gospodarczej od dnia 1 marca 2004 r.,

uchylił tę decyzję i stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników

wnioskodawcy w okresach od dnia 1 kwietnia 2003 r. do dnia 31 lipca 2003 r. oraz

od dnia 1 kwietnia 2004 r. do dnia 30 września 2004 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 407 § 1 k.p.c. jest uzasadniony, a

jego uwzględnienie powoduje uchylenie zaskarżonego wyroku.

Na wstępie warto zwrócić uwagę, z powołaniem się na uzasadnienie

zaskarżonego wyroku, że Sąd Apelacyjny nie był przekonany czy został zachowany

termin do złożenia skargi, mimo że początkowo, badając skargę uznał, że „została

9

wniesiona w terminie, jest dopuszczalna i oparta na ustawowej podstawie”, i, że

„na tym etapie rozpatrywania skargi należy postępowanie zakończone

prawomocnym wyrokiem wznowić”. Innymi słowy – jak się zdaje – Sąd doszedł do

przekonania, że nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 410 k.p.c., obligujące

do odrzucenia skargi wniesionej po upływie przepisanego terminu,

niedopuszczalnej lub nieopartej na ustawowej podstawie, oceniając nadto, że nie

ma podstaw do żądania od skarżącego uprawdopodobnienia okoliczności

stwierdzających zachowanie terminu (art. 410 § 2 k.p.c.). Rozpoznając natomiast

skargę merytorycznie doszedł do przekonania, że wskazana przez organ rentowy

podstawa wznowienia „nie zasługuje na pozytywną ocenę”, skoro organ rentowy „w

żaden sposób nie dowiódł prawdziwości swoich twierdzeń, nie przedstawił żadnych

dowodów, potwierdzających datę powzięcia informacji o nowych dowodach w

sprawie”, nie wskazując nadto, „że przy dołożeniu należytej staranności nie miał

możliwości uzyskania wskazanych dokumentów w terminie wcześniejszym, w

trakcie trwania poprzedniego postępowania sądowego”. Tym samym w wyroku

uznał bezzasadność podstaw wznowienia, które zgodnie z art. 412 § 2 k.p.c. ma

miejsce zarówno wtedy, gdy nie istnieją okoliczności stanowiące podstawę

wznowienia, jak i wtedy, gdy okoliczności uzasadniające podstawę (inną niż

nieważność postępowania) istnieją, lecz nie mają wpływu na treść zaskarżonego

rozstrzygnięcia (tak w postanowieniu z dnia 13 maja 2009 r., III UK 5/09), mimo że

w istocie oparł rozstrzygnięcie na stwierdzeniu niezachowania przez organ rentowy

terminu do złożenia skargi.

Trzeba przypomnieć, że skarga o wznowienie postępowania, może być

oparta na tzw. przyczynach nieważności (art. 401 k.p.c.) oraz na przyczynach

restytucyjnych (art. 403 k.p.c.), a także w sytuacjach regulowanych art. 4011

k.p.c.,

a więc gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z

Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie

którego zostało wydane orzeczenie, zaś skargę o wznowienie wnosi się w terminie

trzymiesięcznym; termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o

podstawie wznowienia (art. 407 § 1 k.p.c.)., a gdy podstawą jest pozbawienie

możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o wyroku

dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.

10

Przyczyny restytucyjne, to m.in. późniejsze wykrycie takich okoliczności

faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy,

a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 403 § 2 i

3 k.p.c.). Wspólną ich cechą jest ich istnienie w czasie wydawania orzeczenia w

obecnie wznawianej sprawie – tak w postanowieniu z dnia 15 grudnia 2009 r., II PZ

24/09 (niepublikowane).

Innymi słowy tzw. nowe fakty i dowody (okoliczności faktyczne lub środki

dowodowe), mogą stanowić podstawę skargi o wznowienie jeżeli istniały już w toku

tego postępowania, jednakże nie były objęte materiałem sprawy i zostały później

wykryte, nie były bowiem znane stronie w toku poprzedniego postępowania (por.

postanowienie z dnia 22 lipca 2008 r., II UZ 31/08 – niepublikowane). W hipotezie

art. 403 § 2 k.p.c. ujęte są zatem dwie sytuacje. Po pierwsze, strona po

prawomocnym zakończeniu sprawy wykryje okoliczność, która istniała wcześniej,

lecz nie była jej znana, nie mogła się więc na nią uprzednio powołać.

Wystarczającą podstawą jest ta „wykryta” okoliczność. Za taką koncepcją

opowiedział się Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z dnia 15 maja 2007 r., V CZ

36/07 (LEX nr 442637) oraz z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UZ 41/07 (LEX nr 469186).

Możliwa i dopuszczalna z punktu widzenia dowodzenia podstaw wznowienia z art.

403 § 2 k.p.c. jest więc nawet sytuacja, gdy określona okoliczność jest znana

stronie postępowania, lecz dopiero po jego prawomocnym zakończeniu nastąpi

wykrycie mającego ją wykazać środka dowodowego (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 7 marca 2007 r., II CZ 5/07, LEX nr 278667).

Przywołanie tych zasad, zdaje się konieczne gdy wziąć pod uwagę

twierdzenia organu rentowego zawarte w skardze o wznowienie postępowania.

Okoliczności, które dokumentują przedstawione środki dowodowe (dokumenty),

istniały przed prawomocnym zakończeniem sprawy, ale zostały uzyskane później.

Jak wynika ze skargi, organ rentowy uzyskał odpowiednio w dniach 12 listopada

2007 r., oraz 3 i 12 grudnia 2007 r. nowe środki dowodowe; dwie informacje z

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w W.II Inspektorat Miejski (z dnia 31

października i 27 listopada 2007 r.) oraz świadectwo pracy wystawione przez I. S.A.

(z dnia 31 lipca 2003 r.), z których wynikało, że T. G. był zatrudniony na podstawie

umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w firmie I. w okresach od 22 lutego

11

2003 r. do 31 lipca 2003 r. oraz od 1 marca 2005 r. do 19 maja 2005 r. (akta

ubezpieczeniowe k. 143. 149, 151). Datę uzyskania środków dowodowych

potwierdza stempel datownika organu rentowego. W tym znaczeniu są to więc – jak

się wydaje - nowe środki dowodowe, przez które należy rozumieć także uzyskanie

możności skorzystania z nich, a w każdym razie od daty ich uzyskania do złożenia

skargi nie upłynął termin, o którym mowa w art. 407 § 1 k.p.c.

Tym się kierując, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, po myśli art. 39815

§

1 k.p.c.

/tp/