II PK 214/09

Sygn. akt II PK 214/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 lutego 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Iwulski

SSN Romualda Spyt

w sprawie z powództwa A. I.

przeciwko Gminie D.

o nagrodę jubileuszową,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 lutego 2010 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w G.

z dnia 18 marca 2009 r.,

1) oddala skargę kasacyjną,

2) odstępuje od obciążenia powódki kosztami postępowania

kasacyjnego strony pozwanej.

2

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2009 r. Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w G., w sprawie z powództwa A. I. przeciwko Gminie D.

w D. o nagrodę jubileuszową, oddalił powództwo i zasądził od powódki na rzecz

pozwanej kwotę 1.800 zł. tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Rejonowy ustalił, że powódka na podstawie powołania na stanowisko

zastępcy wójta Gminy D. podjęła pracę w Urzędzie Gminy w dniu 1 lipca 2003 r. i

pracowała tam do dnia 31 marca 2007 r. Po wyborach samorządowych w 2006 r.

Wójt Gminy D. zarządzeniem Nr 32/2006 z dnia 11 grudnia 2006 r. odwołał

powódkę z zajmowanego stanowiska z dniem 11 grudnia 2006 r. Umowa o pracę

została rozwiązana z upływem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia liczonego

od dnia 31 grudnia 2006 r. W chwili ustania stosunku pracy powódce do nabycia

prawa do nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy, brakowało mniej niż 12 miesięcy.

W trakcie biegu wypowiedzenia powódka złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do

emerytury, a decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych otrzymała w lutym 2007 r.

Bezpośrednio po upływie okresu wypowiedzenia – od dnia 1 kwietnia 2007 r.

powódka przebywa na emeryturze. Na wniosek powódki pracodawca wypłacił jej

odprawę emerytalną.

Roszczenie powódki o wypłatę nagrody jubileuszowej podlegało ocenie

według art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1990 r. o pracownikach

samorządowych (Dz. U. Nr 142, poz. 1593 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 2 sierpnia 2005 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników

samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i

urzędach marszałkowskich (Dz. U. Nr 146, poz. 1223 ze zm.). Na podstawie § 12

ust. 8 tego rozporządzenia w razie ustania stosunku pracy w związku z przejściem

na rentę z tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę, pracownikowi któremu do

nabycia prawa do nagrody jubileuszowej brakuje mniej niż 12 miesięcy, licząc od

dnia ustania stosunku pracy, nagrodę tę wypłaca się w dniu wygaśnięcia stosunku

pracy. Zdaniem Sądu Rejonowego przepis ten precyzyjnie i jednoznacznie reguluje

zasady przyznawania nagrody jubileuszowej. Musi wystąpić związek przyczynowy

pomiędzy ustaniem stosunku pracy, a skorzystaniem z uprawnień emerytalnych.

3

Sąd Rejonowy uznał, ze nabycie prawa do emerytury powódki było jedynie

konsekwencją, a nie przyczyną ustania jej stosunku pracy. Rozwiązanie stosunku

pracy było bowiem związane z odwołaniem powódki ze stanowiska zastępcy wójta,

a nie z przejściem na emeryturę. Powódka dopiero po odwołaniu ze stanowiska i w

trakcie biegu okresu wypowiedzenia w lutym 2007 r. otrzymała decyzję o

przyznaniu prawa do emerytury. Ponadto chodzi o przepis szczególny który nie

może być wykładany rozszerzająco wbrew jednoznacznemu brzmieniu.

Od powyższego wyroku Sądu Rejonowego apelację wniosła powódka.

Wyrokiem z dnia 18 marca 2009 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w G. na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację.

Sąd drugiej instancji podzielił i przyjął za własne ustalenia faktyczne

dokonane przez Sąd pierwszej instancji. Wskazał dodatkowo, że z decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 kwietnia 2008 r. przyznającej powódce prawo

do emerytury od dnia 1 kwietnia 2007 r. tj. od następnego dnia po rozwiązaniu

stosunku pracy wynika, że wniosek powódki został skierowany do organu

rentowego w dniu 10 kwietnia 2007 r.

Nagroda jubileuszowa ma charakter dodatkowego wynagrodzenia w związku

z wieloletnim świadczeniem pracy. Pracownik nabywa do niej prawo z chwilą

przepracowania odpowiedniego okresu, przy spełnieniu innych niezbędnych

przewidzianych prawem przesłanek. Decydujące znaczenie do nabycia prawa do

nagrody jubileuszowej ma pozostawanie pracownika w stosunku pracy. Celem zaś

nagrody jubileuszowej jest docenienie finansowe wieloletniej aktywności

zawodowej pracownika. Pracodawca nie ma natomiast obowiązku przedłużania

stosunku pracy w celu umożliwienia pracownikowi nabycia prawa do nagrody

jubileuszowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2004 r., I PK

114/04). Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 2005 r. w § 12 ust. 8

wprowadziło wyjątek od wyżej wskazanej generalnej zasady pozostawania

pracownika w stosunku pracy. Sąd drugiej stancji podzielił stanowisko Sądu

pierwszej instancji, że nie było związku przyczynowego pomiędzy ustaniem

stosunku pracy a nabyciem przez powódkę prawa do emerytury, o jakim mowa w §

12 ust. 8 rozporządzenia. O ile w przypadku odprawy emerytalno – rentowej

orzecznictwo sądowe przyjmuje, że nabycie prawa do emerytury nie musi być

4

wyłącznym powodem ustania stosunku pracy, to w przypadku nagrody

jubileuszowej, przy uwzględnieniu jej odmiennego charakteru i pełnionej funkcji, ten

związek musi być bezpośredni; nabycie prawa do świadczeń z ubezpieczeń

społecznych powinno stanowić wyłączną podstawę ustania stosunku pracy. W

rozpatrywanej sprawie ustanie stosunku pracy nie pozostawało w związku z

nabyciem prawa do emerytury. Wyłączną przyczyną rozwiązania stosunku pracy

było odwołanie powódki ze stanowiska zastępcy wójta Gminy D. zgodnie z art. 70

k.p. Powódka wniosek o nabycie emerytury złożyła dopiero w dniu 10 kwietnia 2007

r., a zatem już po ustaniu stosunku pracy.

Powyższy wyrok Sądu Okręgowego w całości zaskarżyła skargą kasacyjną

powódka wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i jego zmianę przez

uwzględnienie apelacji i zasądzenie na rzecz powódki kwoty 17. 412 zł. wraz z

ustawowymi odsetkami od dnia 1 kwietnia 2007 r. oraz o zasądzenie kosztów

postępowania za obie instancje oraz za postępowanie kasacyjne.

Skarga została oparta na podstawie z art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c., w ramach

której skarżąca zarzuciła błędną wykładnię § 12 ust. 8 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 2 sierpnia 2005 r. w sprawie wynagradzania pracowników

samorządowych przez przyjęcie, że pracownik nabywa prawo do nagrody

jubileuszowej tylko wówczas, gdy powodem ustania stosunku pracy musi być

podjęty przez niego zamiar przejścia na emeryturę; pracownik, któremu

wypowiedziano umowę o pracę, a który złożył w trakcie wypowiedzenia wniosek o

emeryturę i uzyskał ją bezpośrednio po zakończeniu stosunku pracy, nie ma prawa

do nagrody jubileuszowej, ponieważ przyczyną rozwiązania stosunku pracy jest

odwołanie ze stanowiska i wypowiedzenie, a nie zamiar przejścia na emeryturę.

Według skarżącej wykładnia językowa oraz wykładnia funkcjonalna i

celowościowa tego przepisu prowadzą do wniosku, że prawo do wcześniejszej

wypłaty nagrody jubileuszowej związane jest nie ze sposobem, czy przyczyną

rozwiązania stosunku pracy, ale ze zmianą statusu pracownika na status wyłącznie

emeryta. Prawidłowa wykładnia § 12 ust. 8 powołanego rozporządzenia oznacza

istnienie związku pomiędzy faktem uzyskania statusu emeryta a uzyskaniem prawa

do otrzymania nagrody, a nie związku pomiędzy zamiarem pracownika przejścia na

emeryturę a rozwiązaniem – z tego powodu – stosunku pracy.

5

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o oddalenie skargi

kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od powódki kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jedyna kwestia, która wynika ze skargi kasacyjnej dotyczy wykładni

wskazanego w skardze § 12 ust. 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2

sierpnia 2005 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych.

W argumentacji stanowiska przedstawionego w skardze – przeciwstawnego

wykładni zaskarżonego wyroku – podkreśla się potrzebę zachowania utrwalonego

w orzecznictwie sądowym rozumienia przesłanki jednorazowej odprawy

emerytalnej. Jeżeli nie budzi wątpliwości, że o powstaniu uprawnienia do odprawy

emerytalnej decyduje przejście na emeryturę (zmiana statusu pracownika na status

emeryta) bez względu na przyczyny tego przejścia, to tak samo – według skarżącej

– należy rozumieć związek między ustaniem stosunku pracy a przejściem na

emeryturę wymagany dla uprawnienia do nagrody jubileuszowej.

Przedstawione w skardze stanowisko nie jest przekonywające, gdyż

niesłusznie zaciera różnice między obu porównywanymi świadczeniami.

O ile o jednorazowej odprawie emerytalnej należnej w związku z przejściem

na emeryturę istotnie – jak stwierdza skarżąca – rozstrzyga zmiana statusu

pracownika na status emeryta, to w przypadku uprawnienia do nagrody

jubileuszowej należnego na warunkach art. 12 ust.8 powołanego rozporządzenia,

chodzi o wyjątkowe warunki wyjątkowego świadczenia. Wspomnianą wyjątkowość

należy odnieść do „zwykłego” uprawnienia do nagrody jubileuszowej, która –

stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach

samorządowych w związku z art. 22 ust. 1 i art. 23 ustawy o pracownikach urzędów

państwowych – powstaje po odbyciu określonego stażu pracy. Uprawnienie to nie

jest jednorazowe bo osiągnięcie dłuższego przewidzianego okresu pracy uprawnia

do nagrody kolejnej, dotyczącej wydłużonego okresu stażowego.

Szczególność uregulowania o które chodzi w sprawie polega na przyznaniu

prawa do nagrody jubileuszowej w sytuacji gdy pracownikowi do nabycia

6

„zwykłego” prawa brakuje mniej niż 12 miesięcy „w razie ustania stosunku pracy w

związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę”. Każdy

z tych warunków musi być spełniony, przy czym o tym drugim można mówić jako o

uwarunkowaniu specjalnego przywileju. W wymaganiu, aby ustanie stosunku pracy

powstawało w związku z przejściem na emeryturę, zasadza się sens przyznanego

przywileju. Nie chodzi tu - jak w wypadku odprawy emerytalnej – o wyposażenie

pracownika ze względu na przejście na emeryturę. Chodzi zaś o skrócenie

wymaganego okresu stażowego dlatego, że pracownik nie uzyska przewidzianego

okresu bo jego stosunek pracy ustał w związku (z powodu) z przejściem na

emeryturę. W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie zachodziła, bo stosunek

pracy powódki ustał z innego powodu. Wystąpienie przez powódkę o emeryturę

było następstwem rozwiązania stosunku pracy z innego powodu przez pracodawcę.

Z powodu natomiast ustania stosunku pracy powódka wystąpiła o emeryturę.

To za stanowiskiem wyroku, a nie za stanowiskiem skargi przemawiają

analizy interpretacyjne – językowa i funkcjonalna - § 12 ust. 8 rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 2005 r.

Wykładnię, że dla nabycia prawa do nagrody jubileuszowej, według

powyższego przepisu, między ustaniem stosunku pracy a uzyskaniem emerytury

lub renty musi występować związek przyczynowy w chwili rozwiązania stosunku

pracy przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 października 2006 r. II PK 14/06

(OSNP 2007 Nr 19-20, poz. 273).

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela tę

wykładnię.

Mając powyższe na uwadze wobec niezasadności podstawy skargi

kasacyjnej orzeczono w myśl art. 39814

k.p.c.

/tp/