III ZS 2/10

Sygn. akt III ZS 2/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca)

SSN Andrzej Wróbel

Protokolant Anna Pęśko

w sprawie ze skargi Ministra Sprawiedliwości

na uchwałę Nr 45/IX/2009 Rady Izby Notarialnej w K. z dnia 29 września 2009 r.,

w sprawie egzaminu wstępnego na aplikację notarialną i kandydatów na

aplikantów, którzy uzyskali pozytywną ocenę na tym egzaminie

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 17 marca 2010 r.,

uchyla zaskarżoną uchwałę w punktach: 3, 5, 7 oraz 8 i

przyznaje Ministrowi Sprawiedliwości od Rady Izby Notarialnej w

K. kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt) tytułem zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Na podstawie art. 47 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie

(Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 oraz z 2009 r. Nr 37, poz. 286), Minister

Sprawiedliwości zaskarżył uchwałę Rady Izby Notarialnej w K. Nr 45/IX/2009 z 29

września 2009 r. w sprawie stanowiska Rady w przedmiocie egzaminu wstępnego

na aplikację notarialną i kandydatów na aplikantów, którzy uzyskali pozytywną

ocenę na tym egzaminie, w zakresie ust. 3, 5, 7 oraz ust. 8 w brzmieniu nadanym

uchwałą Rady Izby Notarialnej w K.Nr 167/XII/2009 z 16 grudnia 2009 r. w sprawie

zmiany uchwały Nr 45/IX/2009 Rady Izby Notarialnej w K.

Zaskarżona uchwała zawiera między innymi następujące postanowienia:

„Rada Izby Notarialnej w K. uznaje, że wpis na listę aplikantów dokonany w trybie

art. 71 par. 3 ustawy z dnia 14.02.1991 r. Prawo o notariacie nie jest równoznaczny

z rozpoczęciem odbywania aplikacji" (ust. 3), „Rada Izby Notarialnej w K. uznaje,

że aplikant wpisany na listę aplikantów do dnia 1 stycznia każdego roku, który w

dniu rozpoczęcia zajęć seminaryjnych tego roku nie ma zawartej umowy o pracę z

notariuszem lub umowy o szkolenie z notariuszem, rozpoczyna aplikację notarialną

w roku następnym po roku, w którym zawarł umowę o pracę z notariuszem lub

umowę o szkolenie z notariuszem należącym do Izby Notarialnej w K. Zawarcie z

notariuszem umowy o pracę lub umowy o szkolenie uprawnia aplikanta do

uczestnictwa w zajęciach seminaryjnych dla aplikantów przewidzianych w par. 11

rozp. Min. Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji

notarialnej (Dz.U. Nr 258/2005, poz. 2169). Rada dopuszcza możliwość podpisania

umowy o pracę lub umowy o szkolenie z notariuszem innej izby notarialnej na

terenie Rzeczpospolitej Polskiej na zasadzie wzajemności i porozumienia izb

notarialnych" (ust. 5), „Rada Izby Notarialnej w K. udostępni zainteresowanym

aplikantom listę notariuszy, którzy zdecydowali się zatrudnić aplikanta lub zawrzeć

z aplikantem umowę o szkolenie” (ust. 7), „Rada Izby Notarialnej w K. wyznaczy

patrona dla aplikanta spośród notariuszy wyróżniających się wysokimi

kwalifikacjami i umiejętnościami dydaktycznymi, który wyraził na piśmie zgodę na

sprawowanie patronatu" (ust. 8).

W opinii Ministra uchwała narusza przepisy: 1) art. 71 § 1, § 2, § 3, i § 5

ustawy - Prawo o notariacie oraz § 1 ust. 1 i 2 oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia

3

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji

notarialnej (Dz.U. Nr 258, poz. 2169 ze zm.) poprzez zawarcie w ust. 3 i 5

postanowień sprzecznych z powołanymi, jednoznacznie brzmiącymi przepisami

prawa, które to postanowienia wywołują konsekwencje niemożliwe do

zaakceptowania z punktu widzenia praworządności i rażąco naruszają wymienione

przepisy, 2) art. 72 § 1 ustawy - Prawo o notariacie oraz § 11 ust. 1 i 2

rozporządzenia w sprawie organizacji aplikacji notarialnej przez dopuszczenie w

ust. 3 i 5 zaskarżonej uchwały możliwości wydłużenia — ponad okres wskazany w

ustawie – czasu trwania aplikacji i ominięcie prawnego nakazu rozpoczęcia aplikacji

w ustalonym ustawą dniu, 3) art. 73 i art. 72 § 1 oraz art. 35 pkt 3 w związku z art.

75 ustawy - Prawo o notariacie, poprzez przekroczenie w postanowieniach ust. 3,

5, 7, 8 uchwały kompetencji Rady, zgodnie z którymi, na Radzie Izby notarialnej

spoczywa obowiązek organizacji i prowadzenia aplikacji notarialnej, a jego

realizacja podlega wydanemu na podstawie art. 75 ustawy rozporządzeniu w

sprawie organizacji aplikacji notarialnej, 4) art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, ze względu

na uchylenie się Rady od wykonania w interesie publicznym obowiązków

nałożonych na samorząd przez ustawę i podjęcie uchwały sprzecznej z przepisami

ustawowymi i przepisami aktów wykonawczych, wykraczającej poza ustawowe

kompetencje Rady, 5) art. 32 ust. 1, art. 65 ust. 1 i art. 31 ust. 2 i 3 Konstytucji RP,

poprzez naruszenie praw kandydatów na aplikantów notarialnych wynikających z

wymienionych przepisów konstytucyjnych.

Minister wniósł o uchylenie przez Sąd Najwyższy zaskarżonej uchwały w

zakresie jej ustępów 3, 5, 7 oraz 8 w brzemieniu nadanym uchwałą z 16 grudnia

2009 r.

W uzasadnieniu skargi, z powołaniem się na wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z 28 czerwca 2000 r., K 25/99, podkreślono, że uchwały organów

samorządu notarialnego wydawane są w granicach powszechnie obowiązującego

prawa i nie mogą być sprzeczne z prawem. Wskazując na wyroki Sądu

Najwyższego z 26 lutego 2004 r., III SZ 3/03 i z 19 września 1996 r., I PO 7/96,

stwierdzono, że organy samorządu notarialnego nie mają kompetencji do

dokonywania wykładni prawa powszechnie obowiązującego. Poza tym żaden

przepis ustawy nie przewiduje zawieszenia wykonywania obowiązku organizowania

4

i przeprowadzenia aplikacji notarialnej. Przepisy ustawy nie uzależniają realizacji

tego obowiązku w stosunku do niektórych aplikantów od dokonania czynności

nieprzewidzianych w ustawie (wyrok Sądu Najwyższego z 2 grudnia 1999 r., III SZ

4/99). Ustawa Prawo o notariacie jednoznacznie wiąże status aplikanta z

momentem wpisu na listę aplikantów a wyznaczenie patrona dla aplikanta należy

do zadań Rady Izby notarialnej. Prawo o notariacie i rozporządzenie w sprawie

organizacji aplikacji notarialnej wskazują, że nie ma przepisów, które zobowiązują

aplikanta do samodzielnego poszukiwania notariusza w celu zawarcia umowy o

pracę lub szkolenie. Brak też regulacji, które uprawniają izby do wprowadzenia

innych niż ustawowe warunków uzależniających rozpoczęcie aplikacji. Z

powołaniem się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 1999 r., II

SA 1537/98, zaznaczono, że przyjęcie na aplikację notarialną nie następuje

poprzez zatrudnienie, czyli w drodze cywilnoprawnej. Zatrudnienie aplikanta jest

czynnością wtórną w stosunku do wcześniejszej decyzji o przyjęciu na aplikację.

Tym samym, dokonanie wpisu na listę aplikantów notarialnych jest równoznaczne z

obowiązkiem umożliwienia aplikantowi rozpoczęcia odbywania aplikacji.

Zaznaczono również, że osoba wpisana na listę aplikantów uzyskuje status

aplikanta i rozpoczyna trwającą 2 lata i 6 miesięcy aplikację. Niewypełnienie przez

Radę obowiązku wyznaczenia patrona w terminie umożliwiającym zgodne z

przepisami rozpoczęcie aplikacji wpływa na czas jej trwania. Rada przyznała sobie

uprawnienie do przedłużania czasu aplikacji.

W ocenie Ministra, zaskarżona uchwała wykracza poza wynikające z art. 35

pkt 3 ustawy – Prawo o notariacie umocowanie do organizowania szkolenia

aplikantów. Uprawnienia z art. 73 i art. 35 pkt 3 należy rozumieć jako umocowanie

do organizowania zajęć szkoleniowych dla aplikantów stosownie do rozporządzenia

w sprawie organizacji aplikacji notarialnej. Rada nie była uprawniona do

interpretowania ich jako upoważnienia do decydowania o procedurze wpisu na listę

aplikantów, zasad rozpoczęcia aplikacji, wyboru sposobu jej odbywania, ponieważ

kwestie te reguluje ustawa. Fakt upoważnienia Ministra Sprawiedliwości w art. 75

ustawy Prawo o notariacie do określenia, po uzgodnieniu z Krajową Radą

Notarialną, w drodze rozporządzenia, organizacji aplikacji notarialnej (w

odróżnieniu od aplikacji adwokackiej i radcowskiej, których organizacja podlega

5

uchwalonym przez te samorządy regulaminom) przesądza o ograniczonej roli

samorządu notarialnego w tym zakresie.

Postanowienia zaskarżonej uchwały w ust. 3, 5, 7 oraz 8 z uwagi na ich

sprzeczność ze wskazanymi przepisami ustawy - Prawo o notariacie oraz

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie organizacji aplikacji notarialnej

naruszają także prawa gwarantowane jednostce w przepisach konstytucyjnych, tj.

w art. 31 ust. 2 i ust. 3, art. 32 ust. 1 (równość wobec prawa) oraz art. 65 ust. 1

Konstytucji RP (wolność wykonywania zawodu). Wprowadzenie dodatkowych

wymogów ograniczających w konsekwencji dostęp do wykonywania wybranego

zawodu, narusza art. 65 Konstytucji RP w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Zgodnie z art. 65 Konstytucji RP, wolność wykonywania zawodu jest każdemu

zapewniona, a wyjątki od tej zasady może przewidywać jedynie ustawa. Ustawa —

Prawo o notariacie wprowadziła wymogi niezbędne do uzyskania wpisu na listę

aplikantów notarialnych, a uchwała w sposób nieuprawniony warunki te rozszerza.

Podkreślono, że w wyroku Sądu Najwyższego z 13 maja 1994 r., I PO 4/94,

stwierdzono, iż organ samorządu zawodowego notariuszy nie może, mocą własnej

uchwały, odmówić wykonywania kompetencji powierzonej mu przepisami ustawy

oraz iż kompetentny organ nie może się zatem „zrzec" swej kompetencji, bowiem

jest ona w świetle prawa nie tylko uprawnieniem, lecz przede wszystkim

obowiązkiem działania w określonej sferze spraw (podobnie w wyroku Sądu

Najwyższego z 24 maja 1994 r., I PO 7/94 oraz postanowieniu Sądu Najwyższego

z 21 września 1995 r., I PO 8/95)

Akty niższej rangi, takie jak uchwały samorządów zawodowych, muszą być

wydane na podstawie upoważnienia ustawowego i nie mogą być z sprzeczne z

regulacjami zawartymi w ustawie (wyroki Sądu Najwyższego z 14 października

1999 r., III SZ 2/99 i z 26 lutego 2004 r., III SZ 2/03).

Z powołaniem się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące

zasady równości (orzeczenie z 9 marca 1988 r., U 7/87, orzeczenie z 26 kwietnia

1995 r., K 11/94; wyrok z 28 maja 2002 r., P 10/01, wyrok z 24 kwietnia 2006 r., P

9/05, wyrok z 18 lutego 2004 r., P 21/02, wyroku z 2 września 2008 r., K 35/06),

stwierdzono, że obowiązujące przepisy nie dopuszczają różnicowania wymogów

zarówno wobec osób, które uczestniczyły w naborze na aplikację notarialną w

6

drodze egzaminu wstępnego, jak i tych, które egzamin ten zdały. Wszystkie te

osoby podlegają tym samym regulacjom prawnym i posiadają takie same prawa do

uzyskania wpisu na listę aplikantów i odbywania aplikacji. Postanowienia ust. 3 i 5

uchwały, uzależniając rozpoczęcie zajęć seminaryjnych od zawartej przez aplikanta

umowy o pracę z notariuszem lub umowy o szkolenie z notariuszem należącym do

Izby Notarialnej w K., zakładają nierówne traktowanie kandydatów, mimo że

przystąpili do egzaminu wstępnego na tych samych warunkach i przysługują im

jednakowe prawa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną podniesiono, z powołaniem się na

orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (orzeczenia z: 20 października 1986 r., P

2/86, 19 października 1993 r., K 14/92, 15 marca 1995 r., K 1/95, 15 lipca 1996 r.,

U 3/96, uchwała z 10 maja 1994 r., W 7/94), między innymi, że rozporządzenie

Ministra Sprawiedliwości w sprawie organizacji aplikacji notarialnej jest aktem

niekonstytucyjnym z powodu braku podstawy ustawowej jego wydania oraz

niezrealizowania celu, jakim jest wykonanie ustawy. Rozporządzenie nie powinno

być więc podstawą zaskarżenia uchwały organu samorządu notarialnego ani

legalną podstawą orzeczenia Sądu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga Ministra Sprawiedliwości okazała się mieć uzasadnione podstawy.

Nie ulega żadnej wątpliwości, że uchwały organów samorządu notarialnego

mogą być wydawane w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy. Muszą też

być z nimi zgodne. Można więc przyjąć, że przepisy ustawy wyznaczają granice

kompetencji organów samorządu notarialnego (por. A. Wróbel: Charakter prawny

samorządu notarialnego i jego kompetencje prawodawcze, Rejent 2001, nr 5 oraz

wyrok TK z dnia 28 czerwca 2000 r., K 25/99). Zgodnie z utrwalonym poglądem

Sądu Najwyższego organy samorządu notarialnego nie mają kompetencji do

podejmowania uchwał ustalających powszechnie obowiązującą wykładnię prawa

(zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2004 r., III SZ 3/03 i z dnia 19

września 1996 r., I PO 7/96, OSNP 1997, nr 10, poz. 178), nawet gdyby jej

znaczenie miało ograniczać się tylko do wpływu na działania (czynności)

podejmowane przez członków samorządu notarialnego (notariuszy). Upoważnienie

7

do wiążącego dokonywania tzw. abstrakcyjnej wykładni prawa powszechnie

obowiązującego musi bowiem wynikać z wyraźnego upoważnienia ustawy.

W skardze podniesiono naruszenie przepisów Konstytucji RP, ustawy z dnia

14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1158, ze

zm. – dalej ustawa) oraz Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22

grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz.U. Nr 258, poz. 2169,

ze zm. – dalej rozporządzenie).

Zaskarżone postanowienia uchwały Rady Izby Notarialnej w K. dotyczyły

zasadniczo charakteru wpisu na listę aplikantów oraz rozpoczęcia aplikacji

notarialnej.

Zgodnie z art. 73 ustawy aplikację notarialną organizuje i prowadzi rada izby

notarialnej na podstawie programu ustalonego przez Krajową Radę Notarialną. Ten

ustawowy obowiązek rady izby notarialnej nie może być zawieszony, gdyż nie

przewiduje takiej możliwości żaden z przepisów ustawy. Można także stwierdzić, że

z przepisu art. 73 ustawy wynika obowiązek zapewnienia możliwości odbywania

aplikacji notarialnej i jej ciągłości (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia

1999 r., III SZ 4/99, OSNP 2000, nr 20, poz. 773). Obowiązki organizowania i

prowadzenia aplikacji notarialnej mają charakter publicznoprawny. Samorząd

notarialny nie jest wprawdzie organem władzy publicznej sensu stricte. Sąd

Najwyższy wielokrotnie jednak już przyjmował, że samorząd notarialny reprezentuje

osoby zaufania publicznego i sprawuje pieczę nad należytym wykonywaniem

zawodu notariusza w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Można

więc przyjąć, że samorząd notarialny pełni funkcje zlecone z zakresu administracji

publicznej (zob. wyroki III SZ 2/99, OSNP 2000, nr 20, poz. 772 oraz z dnia 26

lutego 2004 r., III SZ 2/03, OSNP 2004, nr 22, poz. 395), wypełniane poprzez

podejmowanie stosownych uchwał.

Ustawa w sposób jednoznaczny reguluje warunki uzyskania wpisu na

aplikację notarialną (bycia aplikantem). Z art. 71 § 2 ustawy wynika, że aplikantem

notarialnym może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 11 pkt 1-3

(posiada obywatelstwo polskie, korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich, jest

nieskazitelnego charakteru, daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu

notariusza, ukończyła wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i

8

uzyskała tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w

Rzeczypospolitej Polskiej) i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego.

Natomiast zgodnie z przepisem art. 71 § 4 ustawy osobie spełniającej powyższe

warunki, która złożyła (w ciągu 2 lat od dnia doręczenia uchwały ustalającej wynik

egzaminu wstępnego) wniosek nie można odmówić wpisu na listę aplikantów

notarialnych.

Tak więc z chwilą wpisu danej osoby na listę uzyskuje ona status aplikanta i

związane z nim obowiązki i uprawnienia. Ponieważ zasadniczym celem aplikacji

jest odbycie szkolenia konieczne jest przyjęcie, że aplikant ma prawo do jego

rozpoczęcia. Tymczasem zaskarżony pkt 3 uchwały stanowił, że wpis na listę

aplikantów nie jest równoznaczny z rozpoczęciem odbywania aplikacji.

Kolejny zaskarżony pkt 5 uchwały uzależniał rozpoczęcie zajęć, w

następnym roku, od zawarcia z notariuszem umowy o pracę lub umowy o

szkolenie. Natomiast pkt 7 i 8 uchwały dotyczyły zasadniczo uzależnienia

wyznaczenia przez radę patrona od wyrażenia przez niego zgody i udostępnienia

listy takich notariuszy aplikantom. Wynikało więc z tego, że możliwe jest obciążenie

obowiązkiem znalezienia patrona części aplikantów. Natomiast ci z nich, którzy do

dnia 1 stycznia nie podpisali umowy o pracę lub o szkolenie mogliby jedynie liczyć,

że ewentualnie rozpoczną szkolenie w roku następnym. Takie rozwiązanie

powyższego problemu nie znajduje jednak oparcia w przepisach ustawy, jak i

rozporządzenia. Przepis art. 71 § 5 ustawy stanowi bowiem, że aplikant notarialny

może być „również” zatrudniony przez notariusza prowadzącego kancelarię lub

przez radę izby notarialnej. Wynika więc z tego, że dopuszczalne są również inne

formy odbywania aplikacji notarialnej. Możliwość taka jest wskazana w § 1 ust. 2

rozporządzenia. Aplikacja może więc zostać także odbyta u notariusza

wyznaczonego przez radę izby notarialnej, która dokonała wpisu na listę

aplikantów. W tym przypadku nie zachodzi konieczność zawierania umowy o pracę

z notariuszem lub radą. Na tej podstawie można stwierdzić, że wyznaczenie

patrona dla aplikanta jest obowiązkiem rady izby notarialnej. Obciążenie zaś tym

obowiązkiem aplikanta narusza przepisy ustawowe. Nie można bowiem przyjąć, że

dopuszczalne jest uzależnienie rozpoczęcia szkolenia od warunków, które nie

wynikają z przepisu. Z tego powodu jako niedopuszczalne należało ocenić

9

rozdzielenie wpisu na aplikację od prawa do jej rozpoczęcia (szkolenia). Także

możliwość uzależnienia rozpoczęcia szkolenia od samodzielnego zawarcia umowy

w żaden sposób nie wynika z obowiązujących przepisów. Trafność powyższego

ustalenia potwierdza stanowisko zajęte przez NSA. W wyroku z dnia 4 marca 1999

r., II SA 1537/98 (LEX nr 46703) stwierdzono, że przyjęcie na aplikację notarialną

nie następuje poprzez zatrudnienie, gdyż zatrudnienie aplikanta jest czynnością

wtórną w stosunku do wcześniejszej decyzji o przyjęciu na aplikację.

Z powyższych względów należało uznać, że zaskarżona uchwała naruszyła

przepisy art. 71 § 1, 2, 3 i 5, art. 72 § 1 i art. 73 ustawy. Uniemożliwienie

rozpoczęcia aplikacji notarialnej stanowi naruszenie publicznoprawnego obowiązku

rady izby notarialnej. Odbycie aplikacji notarialnej jest ustawowym warunkiem

powołania na stanowisko notariusza. Z tego powodu słuszny okazał się zarzut

naruszenia art. 65 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 2 i 3 i art. 32 oraz art. 17 ust. 1

Konstytucji RP.

Naruszony został ponadto przepis art. 72 § 1 ustawy poprzez dopuszczenie

wydłużenia okresu trwania aplikacji oraz jej późniejszego rozpoczęcia.

Postanowienia zaskarżonej uchwały naruszają też niewątpliwie wskazane w

skardze przepisy rozporządzenia wykonawczego. Pełnomocnik rady prezentował w

piśmie procesowym i na rozprawie stanowisko, że rozporządzenie to nie jest

zgodne z Konstytucją RP ze względu na treść przepisu (art. 75 ustawy),

stanowiącego podstawę do jego wydania.

Należy w tym miejscu stwierdzić, że przepisy nie zawierają żadnych

wskazówek w sprawie postępowania ze skargi Ministra Sprawiedliwości na uchwały

organów samorządu notarialnego. Wystąpienie luki w prawie uzasadnia więc

stosowanie przepisów postępowania cywilnego o postępowaniu procesowym (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1994 r., I PO 6/94, OSNP 1994,

nr 7, poz. 119). Na tej podstawie odpowiedź na skargę, ze względu na

przekroczenie terminu, została potraktowana jako pismo procesowe.

Sąd Najwyższy stwierdził naruszenie wskazanych w skardze przepisów

ustawy oraz art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. W tej sytuacji problem konstytucyjności

przepisów rozporządzenia pozostawał bez wpływu na rozstrzygnięcie. Z tego też

10

powodu Sąd Najwyższy nie uznał za uzasadnione odroczenie rozprawy do czasu

rozstrzygnięcia powyższego problemu przez Trybunał Konstytucyjny.

Ostatecznie należy stwierdzić, że dokonanie wpisu na listę aplikantów

notarialnych jest równoznaczne z obowiązkiem umożliwienia rozpoczęcia jej

odbywania (szkolenia) przez radę właściwej izby notarialnej.

Zaskarżone postanowienia uchwały miały niewątpliwie na celu rozwiązanie

problemu wynikającego z lawinowo rosnącej liczby osób, które zdały egzamin

wstępny i spełniały warunki do wpisu na listę aplikantów notarialnych. Spełnienie

przez radę izby notarialnej obowiązku odbycia aplikacji nie jest więc z pewnością w

tej sytuacji sprawą prostą. Obowiązek ten ma charakter ustawowy i

publicznoprawny. Obowiązujące obecnie przepisy nie przewidują zaś żadnych

wyjątków, odstępstw czy ograniczeń (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2

grudnia 1999 r., III SZ 4/99, OSNP 2000, nr 20, poz. 773). Należy również

zauważyć, że § 36 Kodeksu Etyki Zawodowej Notariusza stanowi o obowiązku

zapewnienia aplikantom swej kancelarii możliwości udziału w szkoleniach. Można

więc przyjąć, że jest to uzupełnienie obowiązku umożliwienia odbywania szkolenia

spoczywającego na radzie izby notarialnej.

Z tych względów, na podstawie art. 47 § 2 ustawy Prawo o notariacie,

orzeczono jak w sentencji wyroku.