V CSK 356/09

Sygn. akt V CSK 356/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSA Jan Futro

w sprawie z powództwa Gminy W.

przeciwko C.(...) Spółce z o.o. w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 21 kwietnia 2010 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala skargę kasacyjną; nie obciąża strony pozwanej kosztami ze skargi.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 r. oddalił apelację strony

pozwanej C.(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. od wyroku Sądu

Okręgowego w W. z dnia 2 grudnia 2008 r., którym zasądzono od pozwanej na rzecz

strony powodowej Gminy W. kwotę 238810,57 zł tytułem reszty opłaty rocznej za

2

użytkowanie wieczyste gruntu stanowiącą różnicę między tą opłatą zaktualizowaną

wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia 23 grudnia 2004 r. [sygn. akt IC (…)] i Sądu

Apelacyjnego z dnia 21 czerwca 2005 r. [sygn. akt I ACa (…)], a dotychczasową. U

podłoża tego rozstrzygnięcia legł pogląd, że w tym postępowaniu niedopuszczalne jest

jednostronne oświadczenie użytkownika wieczystego o potrąceniu (art. 498 k.c.) kwoty

stanowiącej wartość nakładów poniesionych na infrastrukturę techniczną.

Skarga kasacyjna strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego – oparta na

obu podstawach z art. 3983

k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 217 § 2, 365, 378,

385 k.p.c., a także art. 77 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce

nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. 2004, Nr 261, poz. 2603 ze zm.; dalej: u.g.n.”), i

zmierza do uchylenia tego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istota zarzutów opartych na podstawie drugiej z art. 3983

k.p.c. sprowadza się do

twierdzenia, że Sądy niższej instancji były w obecnej sprawie związane poglądem

prawnym wyrażonym w wyroku, jaki zapadł uprzednio w sprawie aktualizacji opłat. Istota

tych zarzutów dotyczy zatem kwestii prawomocności materialnej wyroku sądowego w

znaczeniu pozytywnym, o której mowa w art. 365 k.p.c.

Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne

sądy, inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne

osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu.

Wynikający z niej stan związania według poglądów, jakie ukształtowało piśmiennictwo

przedmiotu i judykatura, ograniczony jest jednak, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia

zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (vide m.in. orzeczenia

SN: z 6 lipca 1934 r., C III 313/33, Zb.Urz. 1935, p. 67, z 16 lutego 1937 r., C II 2507/36,

OSP 1937, p. 727, z 17 września 1957 r., I CO 20/57, OSPiKA 1958, p. 261, z 17

grudnia 1976 r., III PR 187/76, OSPiKA 1978, poz. 45,13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98

niepubl., 23 maja 2002 r., IV CKN 1073/00 niepubl.). Przedmiotem prawomocności

materialnej jest bowiem ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do

niego doprowadziły. Sąd nie jest więc związany zarówno ustaleniami faktycznymi

poczynionymi w innej sprawie, jak i poglądami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu

zapadłego w niej wyroku.

Wbrew zatem zarzutom skarżącej Sąd Apelacyjny nie naruszył wskazanych

w skardze kasacyjnej przepisów procedury, w tym art. 365 k.p.c., stojąc na stanowisku,

3

iż Sądy w obecnej sprawie nie były w związane poglądem prawnym wyrażonym w

wyroku, jaki zapadł uprzednio w sprawie aktualizacji opłat.

Bezzasadne okazały się również zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 77

ust. 4 i 5 u.g.n. Rację bowiem ma Sąd Apelacyjny, że w świetle tych przepisów

wykluczone jest odrębne, dokonywane poza procedurą aktualizacji opłat, jednostronne

oświadczenie użytkownika wieczystego o potrąceniu (w trybie art. 498 k.c.) wartości

nakładów poniesionych przez użytkownika wieczystego na infrastrukturę techniczną; nie

ma tu wierzytelności wzajemnej. Za takim stanowiskiem przemawia posłużenie się przez

ustawodawcę w art. 77 ust. 4 u.g.n. sformułowaniem „przy aktualizacji”, a także

zaliczenia wartości nakładów, które nie zostały uwzględnione przy ostatniej aktualizacji

(art. 77 ust. 5 u.g.n.). Pojęcie aktualizacji jest pojęciem obejmującym okres od

wypowiedzenia opłaty rocznej do ustalenia jej wysokości. Tym samym użytkownik

wieczysty może w tym okresie domagać się ustalenia wartości i zaliczenia nakładów

przez właściciela, a później przed samorządowym kolegium odwoławczym, czy w końcu

przed sądem powszechnym. Nie ma przeszkód, aby użytkownik wieczysty złożył

wniosek ze wskazaniem poniesionych nakładów w każdym czasie, jednak skuteczność

uzyska on dopiero w chwili przystąpienia do aktualizacji opłaty. Oczywiście,

w przypadku, gdy użytkownik wieczysty zgłosi taki wniosek, to właściciel nieruchomości

(Skarb Państwa lub jednostka samorządowa) nie może uchylić się od zaliczenia na

poczet różnicy pomiędzy opłatą poprzednią a opłatą aktualizowaną wartości

udokumentowanych nakładów użytkownika wieczystego wnoszącego o takie zaliczenie.

Zgodzić się przy tym należy z poglądem Sądu Apelacyjnego, że wniosek użytkownika

wieczystego podlega weryfikacji przez rzeczoznawcę majątkowego; w toku aktualizacji

opłat.

W konsekwencji, Sąd Apelacyjny oddalając apelację skarżącej nie naruszył art.

77 ust. 4 i 5 u.g.n.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku.