II UK 27/10

Sygn. akt II UK 27/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 maja 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z wniosku A.J. Sp. z o.o.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanego Z. O.

o ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 maja 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 29 lipca 2009 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 29 lipca 2009 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych oddalił apelację A. J. Sp. z o.o. od wyroku Sądu Okręgowego Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 marca 2009 r. oddalającego odwołanie

2

wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 listopada

2008 r. stwierdzającej, że zainteresowany Z. O. w okresach od 23 października

2007 r. do 22 grudnia 2007 r. i od 5 stycznia 2008 r. do 3 marca 2008 r. nie

podlegał ubezpieczeniu społecznemu w Polsce.

W sprawie tej ustalono, że A. J. Sp. z o.o. (zwana dalej agencją) prowadzi

działalność polegającą na rekrutacji i udostępnianiu pracowników tymczasowych,

którzy są zatrudniani wyłącznie w celu delegowania ich do pracy we Francji.

Zainteresowany Z. O. w okresach od 23 października 2007 r. do 22 grudnia 2007 r.

i od 5 stycznia 2008 r. do 3 marca 2008 r. oddelegowany był przez wnioskodawcę

do Francji, gdzie świadczył pracę na stanowisku cieśli budowlanego, na rzecz S.A.

R. Z. W dniu 7 listopada 2007 r. wnioskodawca zgłosił zainteresowanego do

obowiązkowego ubezpieczenia społecznego w Polsce, a z dniem 4 marca 2008 r.

wyrejestrował go z tego ubezpieczenia. Na dzień 30 stycznia 2008 r. wnioskodawca

nie realizował umów i nie osiągał dochodów w Polsce.

W ramach takich ustaleń Sąd Okręgowy uznał decyzję organu rentowego za

prawidłową. Apelację wnioskodawcy od tego wyroku Sąd Apelacyjny uznał za

nieuzasadnioną, w pełni podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji, który

stwierdził, że przy ocenie zasad podlegania zainteresowanego ubezpieczeniom

społecznym należało stosować rozporządzenie Rady (EWG) Nr 1408/71 w sprawie

stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników

najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz ich rodzin

przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.U.UE.L.71.149.2 ze zm., zwane dalej

rozporządzeniem Rady Nr 1408/71), ponieważ zainteresowany pracownik

zatrudniony przez agencję wykonywał obowiązki pracownicze wyłącznie na terenie

Francji. W ocenie Sądu pierwszej instancji, dla rozstrzygnięcia sprawy istotne było

ustalenie, czy zainteresowany pracownik został oddelegowany w celu wykonywania

pracy na terytorium Francji w rozumieniu art. 14 ust. 1a tego rozporządzenia, który

stanowi wyjątek od ogólnej zasady terytorialności podlegania ustawodawstwu

ubezpieczeniowemu państwa, w którym jest wykonywana pracy. W oparciu o

przepisy Decyzji Komisji Administracyjnej WE ds. zabezpieczenia socjalnego

pracowników migrujących z dnia 13 grudnia 2000 r. Nr 181 w sprawie

oddelegowania pracowników (Dz.Urz.WE z 14 grudnia 2001 r., L 329, s. 73, zwanej

3

dalej Decyzją Nr 181), opracowany przez tę Komisję „Praktyczny przewodnik

dotyczący oddelegowania pracowników w Państwach Członkowskich Unii

Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii" oraz

orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Sądy obu instancji uznały,

że przy interpretacji art. 14 ust. 1a rozporządzenia Rady Nr 1408/71 decydujące

znaczenie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy miało ustalenie, czy A. J.

Spółka z o.o. prowadziła zwykle znaczącą część działalności na obszarze Polski. W

sprawie bezsprzecznie ustalono, że agencja prowadziła działalność polegającą

wyłącznie na zatrudnianiu pracowników w celu ich natychmiastowego delegowania

do pracy we Francji. Wszystkie umowy zawierane były z przedsiębiorstwami

francuskimi i tylko z tego tytułu agencja uzyskiwała dochody. Żaden z pracowników

nie został skierowany do pracy u krajowego pracodawcy. Chociaż z umowy spółki

wynika bardzo szeroki i różnorodny przedmiot jej działalności, to na terytorium

Polski działalność ta była ukierunkowana wyłącznie na rekrutację i udostępnianie

pracowników tymczasowych do prac we Francji. Tym samym, agencja nie spełniła

warunku prowadzenia działalności „godnej odnotowania” w Polsce jako państwie

wysyłającym.

Nie było podstaw do uznania, że agencja wysyłała pracowników

„tymczasowo” do pracy na terenie innego Państwa Członkowskiego. Zakres tego

pojęcia obejmuje pracownika stale zatrudnionego w państwie siedziby

przedsiębiorstwa delegowanego do pracy na terytorium innego Państwa

Członkowskiego tylko na z góry oznaczony, przemijający okres, po którego upływie

pracownik wraca do pracy do państwa wysyłającego. To, że wnioskodawca jest

agencją pracy tymczasowej nie przesądza o automatycznym stosowaniu art. 14

ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady Nr 1408/71. Sąd Apelacyjny podkreślił, że zgodnie

z tym przepisem podleganie zainteresowanego ustawodawstwu polskiemu

uzależnione jest od tego, aby był on „zwykle zatrudniony" przez przedsiębiorstwo i

został przez pracodawcę skierowany do wykonywania pracy na terytorium innego

Państwa Członkowskiego przez okres nie przekraczający dwunastu miesięcy. Z tej

regulacji wynika, że tylko pracownik, który zatrudniony jest na terenie Państwa

Członkowskiego w ramach trwającej umowy o pracę wykonywanej na terytorium

Polski z danym pracodawcą, w razie czasowego oddelegowania do pracy na

4

terytorium innego Państwa, nadal podlega ustawodawstwu tego pierwszego

Państwa. Zainteresowany pracownik nie spełnił przymiotu osoby „zwykle

zatrudnionej” u wnioskodawcy, ponieważ „nie wykonywał ani nawet nie było

zamiarem stron powierzenie mu realizacji obowiązków pracowniczych na terenie

Polski”. Strony zawarły jedynie w Polsce umowę o pracę, ale jej przedmiotem była

realizacja obowiązków pracowniczych za granicą. Dlatego nie było możliwości

uznania, że zainteresowany był pracownikiem oddelegowanym w rozumieniu art.

14 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady Nr 1408/71.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił naruszenie art.

14 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady Nr 1408/71 przez jego błędną wykładnię

polegającą na przyjęciu, że wnioskodawca nie prowadził istotnej działalności na

terytorium Polski i tym samym, że nie spełnił warunków delegowania pracowników

umożliwiających pozostawienie zatrudnionych pracowników tymczasowych w

polskim systemie ubezpieczeń społecznych.

Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego wykładni

pojęcia „prowadzenia działalności godnej odnotowania w kraju wysyłającym”, a

także potrzebę wykładni art. 14 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady Nr 1408/71 w

zakresie znaczenia pojęcia „prowadzenie działalności godnej odnotowania w kraju

wysyłającym”, co wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych.

Skarżący utrzymywał, że w orzeczeniu z dnia 10 lutego 2000 r., C-202/97 (ECR

2000/2/I-00883, tzw. sprawa Fitzwilliam) Europejski Trybunał Sprawiedliwości

stwierdził, że użycie przez europejskiego prawodawcę pojęcia „prowadzić

działalność godną odnotowania w kraju wysyłającym" nie oznacza, że w kraju

oddelegowującym działalność przedsiębiorstwa musi mieć charakter przeważający.

Ponadto przepisy prawa wspólnotowego w zakresie zabezpieczenia społecznego

powstały po to, aby zniwelować niekorzyści wynikające z krótkotrwałej zmiany

systemu zabezpieczenia społecznego. Tymczasem wątpliwa jest korzyść dla

pracownika ubezpieczonego do tej pory wyłącznie w Polsce, jeśli na kilka tygodni

zostanie objęty francuskim systemem zabezpieczenia społecznego, a po powrocie

znów będzie ubezpieczony w Polsce. Jest to sprzeczne ze swobodą

przemieszczania się pracowników,a zgodnie z art. 48 rozporządzenia Rady Nr

5

1408/71 okres ubezpieczeniowy w danym Państwie Członkowskim, krótszy niż 12

miesięcy, nie daje podstawy do żądania wypłaty części emerytury lub renty przez to

państwo. Istnieje więc poważne zagrożenie, że gdyby zaskarżony wyrok został

utrzymany w mocy, to w spornym okresie pracownik skarżącego nie będzie

ubezpieczony w żadnym kraju i żaden kraj nie przyzna mu w przyszłości za ten

czas emerytury, bowiem orzecznictwo sądów francuskich, pominięte zupełnie w

argumentacji Sądów obu instancji, wskazuje, że w takiej sytuacji - przy

krótkotrwałym zatrudnieniu - pracownicy nie zostaną objęci ubezpieczeniami we

Francji. Poza tym nie jest prawdą, że na terenie Polski działalność skarżącego

sprowadza się do administrowania sprawami wewnętrznymi spółki. Skarżący

posiada na terenie Polski dwa biura – w W. i w R., a pracownicy zatrudnieni na

terenie Polski zajmują się pozyskiwaniem nowych klientów i rozwijaniem

działalności gospodarczej spółki. Skarżący zwrócił tez uwagę, że Sądy obu instancji

powołały się na przepisy Decyzji Nr 181, która jest aktem niższego rzędu oraz

„Praktyczny przewodnik”, który nie jest aktem prawnym, tym samym naruszyły art.

14 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady Nr 1408/71. Sądy obu instancji nie wzięły

również pod uwagę przepisów ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu

pracowników tymczasowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 166, poz.1608 ze zm.) z których

wynika, że agencja pracy tymczasowej nie może korzystać z zatrudnionych przez

siebie pracowników tymczasowych tak, aby wykonywali pracę na jej rzecz.

Skarżący wskazał też, że w podobnej sprawie Sąd Okręgowy wyrokiem z

dnia 29 maja 2009 r., IV U …/09, uwzględnił odwołanie pracownika i orzekł, że w

spornym okresie podlegał on ustawodawstwu polskiemu.

W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku

oraz wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach procesu, w tym kosztach

zastępstwa procesowego za wszystkie instancje lub ewentualnie o zmianę

zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw. Z braku

proceduralnych zarzutów kasacyjnych Sąd Najwyższy był związany ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego wyroku (art. 39813

§ 2 k.p.c.).

6

Wedle tych miarodajnych ustaleń, agencja pracy tymczasowej (A. J. sp. z o.o.,

zwana dalej agencją) zatrudniała pracowników tymczasowych wyłącznie w celu ich

oddelegowania do pracy we Francji. Działalność tej agencji w Polsce sprowadzała

się w rzeczywistości do administrowania jej sprawami wewnętrznymi oraz

wykonywania czynności administracyjnych polegających na formalnym wypełnianiu

zawartych z pracownikami tymczasowymi umów o pracę. Agencja nie prowadziła

innej działalności poza formalnym zatrudnianiem pracowników tymczasowych

wysyłanych do pracy we Francji, którzy na terenie Polski nie świadczyli żadnych

prac, ale byli oddelegowywani do wykonywania pracy tymczasowej za granicą na

rzecz i pod kierownictwem francuskiego pracodawcy użytkownika.

Do osądzenia sporu o podleganie takich pracowników tymczasowych

określonemu systemowi zabezpieczenia społecznego miały zastosowanie przepisy

rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie

stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych,

osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin

przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.U.E.L. 1971 Nr 149, poz. 2 ze zm.,

powoływane dalej jako rozporządzenie Rady Nr 1408/71). W przypadku

pracowników najemnych generalną regułą tego aktu prawa wspólnotowego było

podleganie systemowi zabezpieczenia społecznego kraju, w którym jest

świadczona praca (lex loci laboris), co wynikało z art. 13 ust. 2a rozporządzenia

Rady Nr 1408/71, który stanowił, że z zastrzeżeniem przepisów art. 14-17,

pracownik najemny zatrudniony na terytorium jednego Państwa Członkowskiego

podlega ustawodawstwu tego państwa, nawet jeżeli zamieszkuje na terytorium

innego Państwa Członkowskiego lub jeżeli przedsiębiorstwo lub pracodawca, który

go zatrudnia ma swoją zarejestrowaną siedzibę lub miejsce prowadzenia

działalności na terytorium innego Państwa Członkowskiego. W ustalonych

okolicznościach sprawy Sąd drugiej instancji prawidłowo uznał, że nie wystąpił

wyjątek z art. 14 ust. 1a tego rozporządzenia, który stanowił, że pracownik najemny

zatrudniony na terytorium Państwa Członkowskiego przez przedsiębiorstwo, w

którym jest zwykle zatrudniony i przez które został skierowany do wykonywania

pracy na terytorium innego Państwa Członkowskiego podlega nadal

ustawodawstwu pierwszego Państwa Członkowskiego, pod warunkiem, że

7

przewidywany okres wykonywania pracy nie przekracza dwunastu miesięcy i że

nie został on skierowany w miejsce innej osoby, której okres skierowania upłynął.

Wprawdzie w rozpoznawanej sprawie nie mogło być sporu, że okresy wykonywania

pracy przez oddelegowanego do pracy we Francji pracownika tymczasowego nie

przekraczały 12 miesięcy i pracownik ten nie został skierowany w miejsce innej

osoby, której upłynął okres skierowania, ale zabrakło spełnienia warunku

pozostawania przezeń w zwykłym zatrudnieniu u pracodawcy państwa

wysyłającego (delegującego). Spełnienie tego warunku wymaga - wedle judykatury

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz wykładni dokonanej w Decyzji Nr

181 z dnia 13 grudnia 2000 r. Komisji Administracyjnej do spraw Zabezpieczenia

Społecznego (powoływanej dalej jako Decyzja Nr 181), wykazania przez

pracodawcę (agencję pracy tymczasowej delegującą pracowników tymczasowych

do pracy za granicą) prowadzenia znaczącej działalności gospodarczej w państwie,

w którym agencja ma siedzibę. Oddelegowanie pracownika ma miejsce wtedy, gdy

pomimo oddelegowania praca jest wykonywana na rzecz przedsiębiorstwa

oddelegowującego w warunkach zachowania więzi pracowniczej pomiędzy

pracownikiem oddelegowanym a przedsiębiorstwem oddelegowującym. Ponadto, w

szczególnych przypadkach dotyczących zatrudniania pracowników tymczasowych

wyłącznie w celu oddelegowania do pracy u pracodawców użytkowników

wymagane jest, aby pracodawca delegujący prowadził zwykle działalność „godną

odnotowania” w kraju, na którego terytorium ma siedzibę. Przy ustalaniu, czy

przedsiębiorstwo delegujące do pracy za granicą zwyczajowo lub zwykle prowadzi

na znaczną skalę taką działalność na terytorium państwa wysyłającego należy brać

pod uwagę między innymi: miejsce, gdzie przedsiębiorstwo wysyłające i jego

władze są zlokalizowane, liczbę personelu administracyjnego pracującego w

państwie wysyłającym, w którym ma zarejestrowaną siedzibę oraz w państwie

zatrudnienia, miejsce rekrutacji oddelegowanych oraz miejsce zawierania

większości umów z klientami, prawo właściwe dla umów zawieranych przez

przedsiębiorstwo wysyłające z jego pracownikami z jednej strony oraz z jego

klientami z drugiej strony, jak również wielkość obrotów w każdym państwie

członkowskim w odpowiednio wybranym typowym okresie. Lista tych kryteriów nie

wyczerpuje wszystkich możliwości ustalenia prowadzenia przez agencję pracy

8

tymczasowej działalności godnej odnotowania na terenie kraju wysyłającego i może

być uzupełniania lub dostosowywana do konkretnego przypadku. Wszystko to

sprawia, że o podleganiu właściwemu systemowi zabezpieczenia społecznego

pracowników tymczasowych zatrudnionych wyłącznie w celu oddelegowania do

pracy w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, oprócz formalnych więzi

pozostawania w stosunku pracy pomiędzy pracownikiem i przedsiębiorstwem

wysyłającym oraz przynależności do porządku prawa pracy państwa delegującego

w zakresie zawierania umów o pracę, podejmowania decyzji w przedmiocie rodzaju

pracy, wynagradzania za jej wykonywanie i zwalniania pracowników, przesądza

prowadzenie przez agencję pracy tymczasowej także zwykłej (normalnej)

działalności godnej odnotowania w państwie wysyłającym, w którym ma

zarejestrowaną siedzibę, która nie może ograniczać się do wykonywania

wewnętrznych czynności administracyjnych związanych z prowadzeniem

przedsiębiorstwa.

Wprawdzie sądy nie są związane wykładnią Komisji Administracyjnej,

której uprawnienia w tym zakresie są wykonywane „bez uszczerbku dla

uprawnienia władz, instytucji i osób zainteresowanych do korzystania z procedur i

sądownictwa przewidzianych przez ustawodawstwo państw członkowskich przez

rozporządzenie Rady Nr 1408/71” (art. 81a in fine), ale propozycje wykładni

zawarte w Decyzji Nr 181 nie są prawnie obojętne, a tym bardziej nie stanowią

przeszkód w możliwości zaakceptowania przez sądy krajowe tego rodzaju

postulowanej interpretacji przepisów rozporządzenia przy rozstrzyganiu sporów

wynikających z krótkotrwałego przemieszczania się pracowników delegowanych do

pracy za granicą i możliwych kolizji podlegania różnym systemom zabezpieczenia

społecznego, które bywają nadużywane przez pracodawców wysyłających

pracowników delegowanych do pracy za granicą z instrumentalnym

wykorzystywaniem różniących się obciążeń składkowych oraz świadczeń z

ubezpieczenia społecznego. W judykaturze dostrzega się, że spory o podleganie

właściwemu ustawodawstwu zabezpieczenia społecznego mogą wynikać ze

stosowania tzw. dumpingu ekonomicznego (socjalnego), polegającego na

ponoszeniu niższych kosztów (obciążeń) podlegania przez oddelegowanych

pracowników tymczasowych zabezpieczeniu społecznemu w państwie, na którego

9

terytorium ma siedzibę agencja pracy tymczasowej, niż w państwie wykonywania

pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2009 r., II UK 99/09,

dotychczas niepublikowany). Dotyczy to agencji prac tymczasowych, które niekiedy

stanowią jedynie „skrzynki kontaktowe” pracodawców zagranicznych, za których

pośrednictwem próbują oni zatrudniać delegowanych pracowników tymczasowych

przy uwzględnieniu niższych kosztów (obciążeń) podlegania zabezpieczeniu

społecznego w państwie wysyłającym niż obowiązujących pracowników w systemie

zabezpieczenia społecznego w państwie wykonywania pracy. Wprawdzie już w

wyroku z dnia 17 grudnia 1970 r. sprawie Manpower (35/70, ECR 1970/1251), ETS

przesądził o dopuszczalności delegowania pracowników agencji pracy tymczasowej

na podstawie art. 14 ust. 1a rozporządzenia Rady Nr 1408/71, zwracając wszakże

uwagę na to, że różnice w poszczególnych systemach zabezpieczenia społecznego

państw członkowskich UE (różna wysokość składki i świadczeń) nie mogą być

nadużywane przez przedsiębiorstwa, które zajmują się wyłącznie delegowaniem

pracowników do innych państw członkowskich przy wykorzystywaniu różnic w

systemach ubezpieczenia społecznego. W wyroku z dnia 9 listopada 2000 r. w

sprawie Plum (C-404/98, ECR 2000/11A/I-09379, LEX nr 83030), Trybunał

Sprawiedliwości UE (powoływany dalej jako TS UE) zaakcentował, że wyjątek z art.

14 ust. 1a rozporządzenia nr 1408/71 nie dotyczy pracowników przedsiębiorstwa z

siedzibą w jednym Państwie Członkowskim, wysyłanych do pracy na terytorium

innego Państwa Członkowskiego, w którym poza czysto wewnętrznymi działaniami

zarządzającymi, przedsiębiorstwo to prowadzi całą swoją działalność. W

przypadkach występujących kolizji podlegania różnym ustawodawstwom

zabezpieczenia społecznego, delegowani pracownicy podlegają ustawodawstwu

tego Państwa Członkowskiego, na którego terytorium rzeczywiście pracują.

Oznacza to, że delegowany pracownik przedsiębiorstwa, które zajmuje się

wyłącznie wysyłaniem pracowników do innych państw i nie wykonuje znaczącej

działalności w państwie wysyłającym, podlega ubezpieczeniu społecznemu

państwa, w którym pracuje (art. 13 ust. 2a rozporządzenia Rady Nr 1408/71). W

celu rozwikłania nadal pojawiających się kontrowersji prawnych dotyczących TS UE

w wyroku Fitzwilliam (C-202/97, ECR 2000/2/I-00883) potwierdził, że art. 14 ust. 1

rozporządzenia Rady Nr 1408/71, w wersji skodyfikowanej rozporządzeniem nr

10

2001/83, powinien być interpretowany w ten sposób, iż w celu skorzystania z

przywileju pozwalającego na utrzymanie pracownika w systemie zabezpieczenia

społecznego państwa wysyłającego, przedsiębiorstwo pracy tymczasowej, które

deleguje czasowo pracowników do pracy na terytorium innego państwa

członkowskiego, powinno zwykle prowadzić swoją działalność w państwie

wysyłającym. Warunek ten jest spełniony wówczas, gdy agencja pracy

tymczasowej wykonuje na znaczną skalę istotną działalność w państwie

wysyłającym, w którym ma swoją siedzibę.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny miarodajnie ustalił,

że zainteresowany pracownik tymczasowy Z. O. został zatrudniony przez skarżącą

agencję pracy tymczasowej wyłącznie w celu wykonywania pracy na terenie

Francji, żaden z delegowanych pracowników tymczasowych tej agencji (poza

administracją) nie wykonywał pracy w Polsce, zarząd tej spółki nie przebywa na

terenie Polski, na terytorium Polski nie były realizowane z klientami agencji żadne

umowy, z wykonania których skarżąca agencja nie osiągała w Polsce żadnych

obrotów, przeto nie spełnia ona warunku zwykłego prowadzenia znaczącej

działalności na terytorium Polski, który mógłby przesądzić o podleganiu

pracowników tymczasowych polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych z

tytułu krótkoterminowego zatrudnienia po granicami kraju. W konsekwencji Sąd

drugiej instancji prawidłowo uznał, że do Z. O. nie miał zastosowania wyjątek z art.

14 ust. 1a rozporządzenia Rady nr 1408/71, przeto ten pracownik tymczasowy

skarżącej agencji nie mógł być objęty polskim systemem ubezpieczenia

społecznego.

Powyższe konstatacje znalazły potwierdzenie i doprecyzowanie w nowych

regulacjach rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z

dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia

społecznego (DZ.U.UE L 04.166.1) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego

i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania

rozporządzenia Nr 883/2004 (DZ.U.UE.L.284.1), które weszły w życie z dniem 1

maja 2010 r. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pierwszego z powołanych rozporządzeń,

osoba, która wykonuje działalność jako pracownik najemny w Państwie

Członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie tam prowadzi swą

11

działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego Państwa

Członkowskiego do wykonywania pracy w imieniu tego pracodawcy, nadal podlega

ustawodawstwu pierwszego Państwa Członkowskiego, pod warunkiem że

przewidywany czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy i że osoba ta nie jest

wysłana w zastępstwie innej osoby. Możliwość zastosowania wyjątku od tej zasady

(lex loci laboris) został ustanowiony wyłącznie dla pracodawcy, który prowadzi

zwykłą działalność w państwie wysyłającym, z którego jest delegowany pracownik.

Warunek normalnego prowadzenia takiej istotnej działalności w państwie

wysyłającym został doprecyzowany w art. 14 ust. 2 rozporządzenia Nr 987/2009,

który odnosi się do pracodawcy zazwyczaj prowadzącego znaczną część

działalności, innej niż działalność związana z samym zarządzaniem wewnętrznym,

na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma swoją siedzibę, z

uwzględnieniem wszystkich kryteriów charakteryzujących działalność prowadzoną

przez dane przedsiębiorstwo. Odnośne kryteria muszą zostać dopasowane do

specyficznych cech weryfikowanego pracodawcy i do rzeczywistego charakteru

prowadzonej działalności. Te aktualnie obowiązujące regulacje można uznać za

transparentne z dotychczasowym rozumieniem przepisów adekwatnych w

rozpoznawanej sprawie, które jedynie potwierdziły i doprecyzowały dotychczasowy

stan prawny oraz jego interpretację dokonaną przez Sąd Apelacyjny, że tylko

pracownik zatrudniony przez pracodawcę mającego siedzibę i prowadzącego w

istotnym zakresie działalność gospodarczą w Polsce, który został oddelegowany do

pracy w innym państwie Unii Europejskiej ma prawo do podlegania polskiemu

ubezpieczeniu społecznemu w granicach limitów czasowych określonych w art. 14

ust. 1a rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w

sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników

najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i członków ich

rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.U.UE L 1971 r. Nr 149, poz. 2

ze zm.). Natomiast pracownik agencji pracy tymczasowej, która w państwie

wysyłającym nie osiąga żadnych obrotów, gdyż wykonuje wyłącznie czynności

administracyjne związane z zatrudnianiem i wysyłaniem pracowników

tymczasowych do pracy w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej,

12

podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego zgodnie z zasadą terytorialności

(lex loci laboris) w państwie, na którego terytorium wykonuje pracę.

Warto także podkreślić, że podstawowym celem przepisów unijnych

koordynujących systemy podlegania ubezpieczeniom społecznym jest objęcie

delegowanego pracownika właściwym systemem zabezpieczenia społecznego w

związku z korzystaniem ze swobody przemieszczania się pracowników, którym

gwarantuje się - co do zasady - prawo podlegania i korzystania z uprawnień z

zabezpieczenia społecznego w państwach wykonywania pracy, co może prowadzić

do nabycia przez polskich pracowników delegowanych do pracy we Francji prawa

do świadczeń z francuskiego systemu zabezpieczenia społecznego.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił niemającą

usprawiedliwionych podstaw skargę kasacyjną w zgodzie art. 39814

k.p.c.