II CSK 604/09

Sygn. akt II CSK 604/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 maja 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa A. K.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w Ł.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 14 maja 2010 r.,

skargi kasacyjnej powódki

od wyroku Sądu Okręgowego w Ł.

z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt III Ca (…),

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Ł. do

ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w Ł. wyrokiem z dnia 20 listopada 2008 r. zobowiązał pozwaną

Spółdzielnię Mieszkaniową do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na rzecz

powódki A. K. prawa odrębnej własności bliżej określonego lokalu. U podłoża tego

rozstrzygnięcia legło stanowisko, że powódka w okresie obowiązywania art. 12 ust. 1 i

11

ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (jedn. tekst: Dz. U.

Nr 119, poz. 1118) spełniła wszystkie przesłanki wynikające z tych przepisów, w tym

także zobowiązanie dotyczące uiszczenia wkładu mieszkaniowego określonego w § 4

umowy zawartej przez strony w dniu 19 lutego 2003 r. o ustanowieniu spółdzielczego

lokatorskiego prawa do lokalu. Wysokość tego wkładu mieszkaniowego ustaliła Rada

Nadzorcza w drodze określenia ceny metra kwadratowego.

W wyniku apelacji pozwanej Spółdzielni Sąd Okręgowy w Ł. wyrokiem z dnia 19

marca 2000 r. zmienił powyższy wyrok i powództwo oddalił. Podzielił stanowisko

skarżącej, że wkład mieszkaniowy określony w umowie z dnia 19 lutego 2003 r. został

wyliczony na zasadach sprzecznych z art. 10 ust. 4 ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie

ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 240,

poz. 2058), przez co został zaniżony. Sąd uznał, że umowa z dnia 19 lutego 2003 r. w

zakresie, w jakim ustala wysokość wkładu mieszkaniowego jako sprzeczna z prawem

jest nieważna (art. 58 § 1 i 3 k.c.). Powódka zatem nie wniosła wkładu mieszkaniowego

w prawidłowej wysokości, a tym samym nie spełniła jednej z niezbędnych przesłanek do

przekształcenia spółdzielczego prawa do lokalu w odrębną własność.

Skarga kasacyjna powódki od wyroku Sądu Okręgowego – oparta na obu

podstawach z art. 3983

k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 i 11

prawa o

spółdzielniach mieszkaniowych, a także art. 10 ust. 4 tej ustawy, art. 58 § 1 i 2 k.c., art.

381, 382, 321 k.p.c., i zmierza do uchylenia tego wyroku oraz przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do nieobowiązującego już, ale mającego zastosowanie

w rozpoznawanej sprawie art. 10 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (jedn.

tekst: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia

19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych

3

innych ustaw (Dz. U. Nr 240, poz. 2058), jeżeli między datą wygaśnięcia lokatorskiego

prawa do lokalu a datą ustanowienia nowego uległa zmianie wartość rynkowa lokalu,

nowy członek, będący nabywcą prawa, wnosił wkład mieszkaniowy zwaloryzowany

według wartości rynkowej lokalu. Przepis ten jest nieprecyzyjny, nie niemniej jednak

wynika z niego, że ustalenia wysokości tak zwaloryzowanego wkładu mieszkaniowego

dokonuje spółdzielnia, a jego konsekwencją jest obowiązek nowego członka zapłacenia

spółdzielni tego wkładu.

W sprawie Spółdzielnia dokonała zwaloryzowania wkładu mieszkaniowego

według wartości rynkowej poprzez określenie wartości metra kwadratowego mieszkania,

i wartość tego wkładu określiła w zawartej ze skarżącą umowie z dnia 19 lutego 2003 r.

o ustanowieniu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Niepodobna zatem

podzielić stanowiska Sądu Okręgowego, że skoro czynność zwaloryzowania wkładu,

który - jak się okazało - został zaniżony, dokonana została przez Spółdzielnię w oparciu

o błędne kryterium, to jako sprzeczna z art. 10 ust. 4 ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych, dotknięta jest nieważnością z przyczyny określonej w art. 58 § 1 k.c.

Zbyt daleko idący jest wniosek Sądu Okręgowego, że wystarczającym uzasadnieniem

tej nieważności jest zarzut, że w wyniku uchybień Spółdzielni przy ustalaniu wartości

zwaloryzowanego wkładu mieszkaniowego została ona zaniżona. Przeciwko temu

wnioskowi przemawiają już tylko wymagania bezpieczeństwa obrotu. Stanowisko

przyjęte przez Sąd Okręgowy prowadziłoby w istocie do nieograniczonej możliwości

dokonywania przez spółdzielnię „weryfikacji” wartości wkładu mieszkaniowego i do tego,

że przyjęta wartość mogłaby być w każdym czasie podważana i korygowana przez

spółdzielnię. Nie sposób przecież nie zauważyć, że przewidziana w art. 10 ust. 4 ustawy

o spółdzielniach mieszkaniowych wartość rynkowa, to wartość oparta na hipotezie, a

więc niepewna, możliwa do „weryfikacji” w zależności od przyjętych kryteriów. Rację

przeto ma skarżąca, że spełniła zobowiązanie uiszczenia wkładu mieszkaniowego przez

zapłatę kwoty określonej jako jego wartość w umowie z dnia 19 lutego 2003 r. Skoro

Sąd Okręgowy oddalając żądanie pozwu wyszedł z odmiennego założenia, to

zaskarżony wyrok nie mógł się ostać.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku.