I PK 213/09

Sygn. akt I PK 213/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 maja 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Romualda Spyt (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gersdorf

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M. Ł.

przeciwko Sądowi Rejonowemu w B.

o odszkodowanie i wynagrodzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 maja 2010 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w B.

z dnia 11 sierpnia 2009 r.,

oddala skargę kasacyjną i zasądza od pozwanego na rzecz

powoda kwotę 1.020 zł (jeden tysiąc dwadzieścia złotych)

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu kasacyjnym.

2

Uzasadnienie

W rozpoznawanej sprawie ustalono, że powód M.Ł. został mianowany na

stanowisko asesora sądowego w Sądzie Rejonowym w B. z dniem 1 sierpnia 2002

r. z jednoczesnym powierzeniem mu przez Ministra Sprawiedliwości pełnienia

czynności sędziowskich na okres 2 lat. Okresy powierzenia powodowi pełnienia

czynności sędziowskich był następnie przedłużone od 1 sierpnia 2004 r. do 31 lipca

2005 r., a następnie od 1 sierpnia 2005 r. do 31 stycznia 2006 r. Pismem z dnia 6

lutego 2006 r. Minister Sprawiedliwości nie uwzględnił kolejnego wniosku o

przedłużenie powodowi okresu powierzenia czynności sędziowskich, przyjmując, że

ewentualne uwzględnienie tego wniosku może nastąpić po zakończeniu toczącego

się przeciwko powodowi postępowania dyscyplinarnego. Dlatego powodowi na

mocy art. 135 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., zwanej dalej pusp) powierzono

wykonywanie czynności referendarza sądowego. W dniu 6 kwietnia 2006 r.

Kolegium Sądu Okręgowego w B. wyraziło zgodę na zwolnienie powoda ze

stanowiska asesora sądowego. Na tej podstawie Prezes Sądu Okręgowego w B.

wystąpił do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o wypowiedzenie powodowi

stosunku służbowego. Minister Sprawiedliwości uwzględniając powyższy wniosek,

pismem z dnia 13 lipca 2006 r. wypowiedział powodowi stosunek służbowy i zwolnił

ze stanowiska asesora sądowego w Sądzie Rejonowym w B. na podstawie art. 134

§ 5 pusp.

Powództwo o uznanie tego wypowiedzenia za bezskuteczne ewentualnie o

przywrócenie powoda do pracy w pozwanym Sądzie Rejonowym w B. na

dotychczasowym stanowisku asesora sądowego pełniącego obowiązki

referendarza sądowego przy zachowaniu dotychczasowych warunków pracy i płacy

zostało oddalone wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 30 października 2006 r.,

Po rozpoznaniu apelacji powoda Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 13 lipca

1007 r., zmienił zaskarżony wyrok i przywrócił powoda do pracy na stanowisko

asesora wykonującego czynności referendarza sądowego „w Wydz. Zamiejscowym

Wydz. Ksiąg Wieczystych SR w B.” oraz zasądził od pozwanego na rzecz powoda

kwotę 14.276,61 zł pod warunkiem podjęcia przez niego pracy. Wywiedziona przez

3

pozwanego skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu

Najwyższego z dnia 17 września 2008 r., I PK 28/08.

Pismem z dnia 23 października 2007 r. powód zgłosił gotowość

niezwłocznego podjęcia pracy, której faktycznie podjął w dniu 29 października 2007

r. Następnie w dniu 24 stycznia 2008 r. Kolegium Sądu Okręgowego w B. ponownie

wyraziło zgodę na zwolnienie powoda ze stanowiska asesora sądowego i na tej

podstawie Prezes Sądu Okręgowego w B. wystąpił do Ministra Sprawiedliwości z

wnioskiem o wypowiedzenie powodowi stosunku służbowego. Pismem z dnia 22

kwietnia 2008 r. Minister Sprawiedliwości wypowiedział powodowi stosunek

służbowy i zwolnił go ze stanowiska asesora sądowego w Sądzie Rejonowym w B..

Pismo to doręczone zostało powodowi w dniu 6 maja 2008 r., a jego stosunek

pracy uległ rozwiązaniu z dniem 31 sierpnia 2008 r.

Po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa powód domagał się zasądzenia

od pozwanego kwoty 14.880,66 zł tytułem odszkodowania w wysokości

trzymiesięcznego wynagrodzenia za niezgodne z prawem wypowiedzenie mu

stosunku służbowego i zwolnienie ze stanowiska asesora sądowego oraz kwoty

16.297,66 zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy w zakresie,

który nie został objęty wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia 18 października

2007 r. Pozwany Sąd Rejonowy w B. wnosił o oddalenie powództwa o

odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem wypowiedzenia stosunku

służbowego oraz odrzucenia pozwu w zakresie roszczenia o wynagrodzenie za

dalszy czas pozostawania bez pracy.

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. wyrokiem z dnia

11 sierpnia 2009 r. oddalił apelację i zażalenie pozwanego Sądu Rejonowego w B.

od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w B. z dnia 21 kwietnia 2009 r.

zasądzającego od pozwanego na rzecz powoda M. Ł. kwotę 14.480,66 zł tytułem

odszkodowania (pkt I wyroku), oddalającego zarzut pozwanego w zakresie powagi

rzeczy osądzonej (pkt II wyroku), zasądzającego od pozwanego na rzecz powoda

kwotę 16.297,66 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 30 października 2007 r.

tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy (pkt III wyroku), a także

nadającego wyrokowi w punktach I i III rygor natychmiastowej wykonalności (pkt IV

4

wyroku) i umarzającego postępowanie w zakresie cofniętego powództwa (pkt V

wyroku).

W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu

Rejonowego, że zatrudnienie powoda jako asesora sądowego miało charakter

bezterminowy. Obowiązek wskazania przyczyny wypowiedzenia stosunku

służbowego asesora sądowego wynika z art. 30 § 4 w związku art. 50 k.p. Zgodnie

z utrwalonym orzecznictwem, podanie przyczyny powinno polegać na podaniu

konkretnej i prawdziwej okoliczności uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy.

Słusznie zatem uznał Sąd pierwszej instancji, że rozwiązanie z powodem stosunku

służbowego bez wskazania przyczyny wypowiedzenia naruszało przepisy o

wypowiadaniu stosunku pracy na czas nieokreślony. W ocenie Sądu Okręgowego,

samo powołanie się przez Ministra Sprawiedliwości na pozytywną opinię Kolegium

Sądu Okręgowego w B., o której mowa w art. 134 ustawy o pusp, nie stanowiło

wywiązania się z obowiązku wskazania konkretnej i rzeczywistej przyczyny

wypowiedzenia. Tak wskazana przyczyna nie dawała bowiem asesorowi żadnej

wiedzy na temat okoliczności i przyczyn zwolnienia, co uniemożliwiało ocenę ich

zasadności. Skoro w poprzedniej sprawie VI Pa …/06 przywrócono powoda do

pracy, uznając, że jego zatrudnienie miało charakter bezterminowy, to w przypadku

ponownego wypowiedzenia stosunku służbowego powodowi przysługiwały takie

same roszczenia jak pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę na

czas nieokreślony (art. 45 k.p.). Dlatego zasadne było zasądzenie na rzecz powoda

odszkodowania w wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia, tj. kwoty 14.480,66 zł

z tytułu wypowiedzenia bezterminowego stosunku służby z naruszeniem z

przepisów o jego wypowiadaniu.

Prawidłowo też Sąd pierwszej instancji uwzględnił powództwo roszczenie o

wynagrodzenie za dalszy czas pozostawania bez pracy. Zdaniem Sądu

Okręgowego, powód na stanowisku asesora sądowego objęty był szczególną

ochroną trwałości stosunku pracy, ponieważ z mocy przepisu szczególnego

Minister Sprawiedliwości mógł zwolnić asesora sądowego po uprzednim

wypowiedzeniu za zgodą kolegium właściwego sądu okręgowego. Objęcie

szczególną ochroną wpływało na wysokość wynagrodzenia przysługującego

przywróconemu do pracy powodowi za cały czas pozostawania bez pracy.

5

Bezsporne było, że powód pozostawał bez pracy od 1 listopada 2006 r. do 13 maja

2007 r., przeto należało mu się wynagrodzenie za ten okres. Mając na uwadze

poprzednio zasądzone sprawie V Pa …/06 na rzecz powoda wynagrodzenie za trzy

miesiące pozostawania bez pracy, zgodnie z jego ówczesnym żądaniem w

wysokości 14.276,61 zł , Sąd pierwszej Rejonowy słusznie zasądził na rzecz

powoda kwotę 16.297,66 zł tytułem wynagrodzenie za dalszy okres pozostawania

bez pracy. W tej kwestii nie zachodziła ujemna przesłanka procesowa w postaci

powagi rzeczy osądzonej, gdyż w sprawie V Pa …/06 powód dochodził jedynie

wynagrodzenia za trzy miesiące pozostawania bez pracy, zaś w przedmiotowej

sprawie dochodził wynagrodzenia za pozostały (dalszy) okres pozostawania bez

pracy. Wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy w przypadku

przywrócenia do pracy pracownika podlegającego szczególnej ochronie przed

rozwiązaniem stosunku pracy nie jest limitowanie. Możliwe jest „dzielenie” takiego

roszczenia za poszczególne okresy pozostawania bez pracy i powód z tej

możliwości skorzystał. W konsekwencji Sąd Okręgowy oddalił apelację i zażalenie

pozwanego.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik Sądu Rejonowego w B. zarzucił

naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności: art. 134 § 5 pusp w

związku z art. 30 § 4 k.p., w brzmieniu obowiązującym chwili dokonywania

wypowiedzenia stosunku służbowego powodowi na podstawie pisma z dnia 22

kwietnia 2008 r., przez przyjęcie, że oświadczenie Ministra Sprawiedliwości o

wypowiedzeniu stosunku służbowego asesorowi sądowemu powinno wskazać inne

przyczyny wypowiedzenia, obok zgody właściwego kolegium sądu okręgowego.

Zarzucono też naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności: art.

382 oraz art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez pominięcie istotnej

części zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci uzasadnienia

wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 18 października 2006 r., V Pa …/06 i powagi

rzeczy osadzonej, która wykluczała zasądzenie wynagrodzenia za dalszy okres

pozostawania bez pracy, ponad wynagrodzenie zasądzone w poprzednim procesie.

Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano

potrzebę wykładni art. 134 § 5 pusp w związku z art. 30 § 4 k.p., ze względu na

występujące w orzecznictwie sądów rozbieżności w ich wykładni. Z jednej strony

6

przyjmuje się, że w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę

zawartej na czas nieokreślony, powinna być wskazana konkretna i prawdziwa

przyczyna, uzasadniająca to wypowiedzenie, przy czym nie może być ona

sformułowana w sposób ogólny lub powtarzać wyrażenia ustawowe (np. uchwała

Sądu Najwyższego Całej Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 czerwca

1985 r., OSNC 1985 nr 11, poz. 164 lub wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia

1999 r., I PKN 645/98, OSNAP 2000 nr 11, poz. 420). Z drugiej strony, odmienne

wnioski wynikają z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2004r., III PK 4/04

(OSNP 2005 nr 2, poz. 16), w którym uznano, że obowiązek wskazania przyczyny

wypowiedzenia w rozumieniu art. 30 § 4 k.p., przy rozwiązaniu stosunku

służbowego asesora sądowego na podstawie art. 134 § 5 pusp wystarczy

wskazanie istnienia zgody właściwego kolegium sądu okręgowego na

wypowiedzenie stosunku pracy asesora.

Ponadto skarga jest oczywiście uzasadniona w części dotyczącej naruszenia

wskazanych w podstawie skargi przepisów postępowania wobec pominięcia przez

Sądy zarzutu powagi rzeczy osadzonej co do żądania zasądzenia wynagrodzenia

za czas pozostawania bez pracy i uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu

Okręgowego w B. z dnia 18 października 2008 r., V Pa …/06.

W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz

postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu w B. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania

kasacyjnego według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik powoda wniósł o jej odrzucenie,

ewentualnie o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania albo o jej oddalenie jako

pozbawionej uzasadnionych podstaw i zasądzenie od skarżącego na rzecz powoda

kosztów postępowania kasacyjnego wedle norm przepisanych, w tym kosztów

zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 39813

§ 1 k.p.c. rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje w

granicach zaskarżenia, w których Sąd Najwyższy bierze z urzędu pod uwagę

nieważność postępowania, a ponadto także w granicach podstaw skargi

kasacyjnej. Te konstrukcyjne wymagania nie zostały wypełnione w rozpoznanej

7

skardze kasacyjnej w sposób, który umożliwiałby weryfikację kasacyjną

zaskarżonego wyroku w jakimkolwiek zakresie. W części zaskarżenia wyroku Sądu

drugiej instancji oddalającego apelację pozwanego od wyroku Sądu pierwszej

instancji zasądzającego na rzecz powoda odszkodowanie z tytułu wadliwego

wypowiedzenia mu stosunku pracy asesora pełniącego obowiązki referendarza

sądowego skarżący w skardze kasacyjnej twierdził jedynie, że „zostało wydane

błędne rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w przedmiocie zasadności roszczenia

powoda o zasądzenie odszkodowania za wypowiedzenie stosunku służbowego z

naruszeniem przepisów o jego wypowiadaniu”. Następnie argumentował, że

„jedyną, merytoryczną przyczyną wypowiedzenia stosunku pracy asesora

sądowego jest zgoda właściwego kolegium” (art. 134 § 5 pusp), bo taka

interpretacja wystarczającej przyczyny wypowiedzenia stosunku służbowego

asesora sądowego została zawarta w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z

dnia 1 kwietnia 2004 r., III PK 4/04 (OSNP 2005 nr 2, poz. 16). Tymczasem

odmienne stanowisko, zawarte zresztą w rozstrzygnięciu sporu tych samych stron,

zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 września 2008 r., I PK 28/08 (OSNP 2010

nr 3-4, poz. 38), przyjmując, że „z żadnego przepisu prawa nie wynika, a wręcz

przeciwnie, z art. 134 i 135 Prawa o u.s.p. należy wyprowadzić wniosek, że

stosunek pracy asesora sądowego miał charakter bezterminowy, skoro dla jego

rozwiązania konieczne jest dokonanie wypowiedzenia”. Skład rozpoznający skargę

kasacyjną podzielił wykładnię zawartą w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17

września 2008 r., uznając, że usprawiedliwiała ją argumentacja celowościowo-

systemowa wzmożonej ochrony stosunku pracy asesora sądowego, którego

stosunek pracy podlegał szczególnej ochronie z mocy art. 134 § 5 pusp, tj. ochronie

ponad standardy wynikające z powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy. W

przypadku stosunków pracy asesorów sądowych ta szczególna ochrona prawa

pracy wyrażała się w obowiązku uzyskania (istnienia) zgody kolegium właściwego

sądu okręgowego na wypowiedzenie im stosunków służbowych. Tego typu

wzmocnienie ochrony trwałości stosunku służbowych asesorów sądowych nie

mogło równocześnie wyłączyć (pozbawić) asesorów sądowych powszechnej, tj.

przysługującej wszystkim pracownikom ochrony trwałości bezterminowych

stosunków pracy, których rozwiązanie zawsze wymaga, między innymi, wskazania

8

uzasadnionej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę (art. 30 § 4 k.p.). Taka

interpretację potwierdzają względy sprawiedliwości, celowości i funkcjonalności

przepisów o szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy, które sprzeciwiają się

mniej korzystnemu traktowaniu pracowników korzystających z ustawowej

wzmożonej ochrony trwałości stosunku pracy niż pracowników korzystających

jedynie z ogólnej (powszechnej) ochrony trwałości bezterminowych stosunków

pracy wszystkich zatrudnionych. Inaczej rzecz ujmując, skoro z powszechnej

ochrony trwałości bezterminowych stosunków pracy wynika ustawowe wymaganie

wskazania pracownikowi zwalnianemu z pracy przyczyny uzasadniającej

wypowiedzenie lub rozwiązanie bez wypowiedzenia umowy o pracę na czas

nieokreślony (art. 30 § 4 k.p.), to obowiązku zaznajomienia z konkretną przyczyną

(przyczynami) wypowiedzenia stosunku pracy nie mógł być pozbawiony zwalniany

asesor sądowy, którego stosunek służbowy podlegał szczególnej ochronie prawa

pracy, polegającej na możliwości jego wypowiedzenia dopiero po uzyskaniu zgody

kolegium właściwego sądu okręgowego (art. 134 § 5 pusp). Oznaczało to, że

uzyskanie zgody kolegium właściwego sądu na wypowiedzenie stosunku pracy

asesora sądowego nie zwalniało z obowiązku podania asesorowi sądowemu

konkretnej przyczyny dokonanego wypowiedzenia (art. 30 § 4 w związku z art. 45 i

nast. k.p.), zważywszy że w stanie prawnym adekwatnym do osądzenia

rozpoznanej skargi kasacyjnej nie było już przepisów, które mogły w jakikolwiek

sposób podważyć bezterminowy charakter stosunków służbowych asesorów

sądowych, którzy byli mianowani na czas nieokreślony z upoważnieniem do

terminowego (na czas określony) wykonywania jedynie czynności sędziowskich.

Upływ terminu powierzenia na czas określony asesorowi sądowemu upoważnienia

do pełnienia czynności sędziowskich, tj. uzyskania okresowego prawa do

orzekania, tzw. wotum, nie prowadził z mocy żadnego przepisu służbowej

pragmatyki sędziowskiej do rozwiązania lub ustania stosunku pracy asesora

sądowego choćby dlatego, że każde zwolnienie ze służby asesora sądowego, po

uprzednim wypowiedzeniu, wymagało uzyskania zgody kolegium właściwego sądu

okręgowego (art. 134 § 5 pusp). Ponadto skarżącemu powinien być znany

powołany wyżej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2008 r., I PK 28/08,

który był wydany pomiędzy tymi samymi stronami w analogicznej, wręcz

9

identycznej sytuacji prawnej i procesowej, dlatego zaskoczenie i zdumienie składu

orzekającego Sądu Najwyższego wzbudziło ponowne powielanie przez skarżący

Sąd Okręgowy tych samych błędów prawnych, które zostały wcześniej

prawomocnie osądzone i należycie wyjaśnione w tym wyroku Sądu Najwyższego.

W konsekwencji w zakresie tej części zaskarżenia skład rozpoznający skargę

kasacyjną potwierdził stanowisko, że dodatkowa szczególna ochrona trwałości

stosunku służbowego asesora sądowego, która wymagała uzyskania zgody

kolegium właściwego sądu okręgowego na wypowiedzenie, nie pozbawiała ani nie

ograniczała zwalnianych ze służby asesorów sądowych z korzystania z zarzutu

naruszenia przepisów o ogólnej (powszechnej) ochronie trwałości każdego

bezterminowego stosunku pracy, która wymaga, między innymi, podania każdemu

zwalnianemu pracownikowi konkretnej przyczyny wypowiedzenia.

Sąd Najwyższy rozpoznał też merytorycznie zarzuty skierowane przeciwko

pozostałej części zaskarżonego wyroku dotyczącej oddalenia apelacji i „zażalenia”

skarżącego w zakresie zasadności zasądzenia dalszego wynagrodzenia za czas

pozostawania bez pracy ponad okres, za który powód uzyskał wynagrodzenie w

poprzednio prawomocnie osądzonej sprawie o przywrócenie do pracy. W tym

zakresie Sąd Najwyższy wstępnie uznał, że oddalenie przez Sąd pierwszej instancji

w pkt II. wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r., VI P …/08, „zarzutu pozwanego co do

powagi rzeczy osądzonej powództwa o wynagrodzenie za czas pozostawania bez

pracy” - nie stanowiło orzeczenia o dochodzonym przez powoda roszczeniu o

wynagrodzenie za pracę za dalszy okres pozostawania bez pracy, ponad kwotę

14.276,61 zł zasądzoną poprzednim wyrokiem tego Sądu Okręgowego z dnia 18

października 2007 r., V Pa …/06, w sprawie zakończonej oddaleniem skargi

kasacyjnej pozwanego wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2008 r.

Oddalenie zarzutu pozwanego co do braku powagi rzeczy osądzonej nie

rozstrzygało o roszczeniu powoda, który w kolejnym postępowaniu domagał się

zasądzenia wynagrodzenia za pracę za dalszy okres pozostawania bez pracy.

Taka formuła orzeczenia „oddala zarzut pozwanego co do powagi rzeczy

osądzonej powództwa o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy” nie

powinna być zamieszczona w sentencji wyroku ani traktowana jako rodzaj

zaskarżalnego postanowienia objętego treścią wyroku Sądu pierwszej instancji z

10

dnia 21 kwietnia 2009 r., bo nie było to postanowienie kończące postępowanie w

sprawie w rozumieniu art. 394 § 1 kp.c., skoro w zakresie tego roszczenia o

wynagrodzenie za dalszy czas pozostawania bez pracy powoda Sąd pierwszej

instancji wyrokował merytorycznie w pkt III tego wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r.,

zasądzając na rzecz powoda kwotę 16.297,66 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Ponadto w zakresie tego roszczenia Sąd drugiej instancji oddalił apelację

pozwanego pracodawcy, uznając za nieuzasadnione „żądanie uchylenia

zaskarżonego wyroku w zakresie zasądzonego wynagrodzenia za czas

pozostawania bez pracy i odrzucenia pozwu w tym zakresie”. W konsekwencji nie

było potrzebnie oddalenie zażalenie na „oddalenie zarzutu pozwanego co do

powagi rzeczy osądzonej za czas pozostawania bez pracy”, które w żadnym razie

nie było zaskarżalnym postanowieniem o odrzuceniu pozwu wobec

nieuwzględnienia zarzutu powagi rzeczy osądzonej.

Kasacyjne zarzuty skierowane przeciwko temu zakresowi zaskarżenia zostały

ograniczone do naruszenia „art. 382 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art.

391 § 1 k.p.c.” i nie objęły nawet zarzutu nieważności postępowania apelacyjnego z

powodu rzekomego naruszenia powagi rzeczy osądzonej (art. 379 pkt 3 k.p.c. w

związku z art. 386 § 2 k.p.c.), ani zarzutu naruszenia konkretnego przepisu prawa

materialnego (art. 47 k.p.), który został wskazany jako podstawa prawna

zasądzenia wynagrodzenia za dalszy czas pozostawania bez pracy, ponad

wynagrodzenie za inny (wcześniejszy) czas pozostawania bez pracy, zasądzonego

poprzednim wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 18 października 2007 r., V Pa

…/06. Proceduralne zarzuty kasacyjne nie tylko nie uprawniały wniosku skarżącego

o rzekomej oczywistej zasadności wniesionej skargi kasacyjnej, ale okazały się

całkowicie chybione, ponieważ Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne i

ocenę prawną zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonane przez Sąd

pierwszej instancji. Nie miało zatem miejsca naruszenie art. 382 k.p.c., a ponadto

Sąd drugiej instancji wystarczająco i prawidłowo przedstawił stanowisko o

bezzasadności zarzutu skarżącego o stanie rzekomej powagi rzeczy osądzonej w

zakresie zasądzonego roszczenia wynagrodzenie za dalszy okres pozostawania

bez pracy, wobec przysługiwania wynagrodzenia za cały czas pozostawania bez

pracy pracownikom, z którymi rozwiązanie stosunku pracy podlega ograniczeniu z

11

mocy przepisu szczególnego (art. 47 zdanie drugie k.p. w związku z art. 134 § 5

pusp).

W tym zakresie Sąd Najwyższy zwrócił ponadto uwagę, iż w razie ustalenia,

że wypowiedzenie bezterminowego stosunku pracy było nieuzasadnione lub

naruszało przepisy o wypowiadaniu, sąd pracy - stosownie do żądania pracownika -

orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli stosunek pracy uległ już

rozwiązaniu - o przywróceniu do pracy na poprzednich warunkach albo o

odszkodowaniu (art. 45 § 1 k.p.). Natomiast roszczenie o wynagrodzenie za czas

pozostawania bez pracy przysługuje na podstawie innego przepisu prawa

materialnego (art. 47 k.p.) pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia

do pracy. Wynagrodzenie to w wysokości ustawowo określonej (w art. 47 k.p.)

powinno być wypłacone przez pracodawcę ze względu na tę regulację odrębna

(przepis szczególny), który stanowi o zachowaniu (przysługiwaniu) prawa do

wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, będący czasem niewykonywania

pracy w rozumieniu art. 80 zdanie drugie k.p. w związku z art. 47 k.p. Oznacza to,

że roszczenie o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy z art. 47 k.p. ma

charakter odrębny i niezależny od roszczeń wynikających z art. 45 k.p. Jedynie w

praktyce jurysdykcyjnej dopuszcza się orzekanie jednym wyrokiem o przywróceniu

do pracy na poprzednich warunkach na podstawie art. 45 § 1 k.p. i zasądzeniu

wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy na podstawie art. 47 k.p., które

zostaje wszakże obwarowane warunkiem uprzedniego podjęcia pracy w wyniku

przywrócenia do pracy. Przyznanie takiego „warunkowego” wynagrodzenia za czas

pozostawania bez pracy wymaga zgłoszenia przez pracownika przywróconego do

pracy gotowości jej wykonywania. Taki obowiązek powstaje dopiero do daty

uprawomocnienia się wyroku przywracającego do pracy. Oznacza to, że obowiązek

pracodawcy zapłaty wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, także

zasądzonego warunkowo w wyroku przywracającym pracownika do pracy, jest

uzależniony od materialnoprawnej przesłanki zgłoszenia przez pracownika

przywróconego do pracy gotowości do jej świadczenia po uprawomocnieniu się

wyroku o przywróceniu do pracy. W szczególności obowiązek nadania wyrokowi z

urzędu rygoru natychmiastowej wykonalności nie dotyczy wynagrodzenia za czas

pozostawania bez pracy zasądzonego warunkowo na rzecz pracownika w wyroku

12

przywracającym do pracy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1986 r.,

III PZP 11/86, OSNCVP 1987 nr 1, poz. 11). Wszystko to oznacza, że tak jak każde

roszczenie o wynagrodzenie także roszczenie z art. 47 k.p. może być dochodzone

do pełnej wysokości określonej tym przepisem przed upływem okresu

przedawnienia roszczeń ze stosunku praccy (art. 291 § 1 k.p.). Jeżeli zatem sąd

pracy zasądził dochodzone roszczenie o wynagrodzenie za czas pozostawania bez

pracy jedynie w części, nie oddalając tego roszczenia w jakimkolwiek zakresie, to

pracownik może zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku w części, w której sąd nie

orzekł o całości żądania (art. 351 § 1 k.p.c.), albo dochodzić niezasądzonej części

wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy w innym (nowym) procesie.

Przekładając powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, skoro z

miarodajnych ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie (art. 39813

§ 2 k.p.c.),

wobec których zarzuty nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej (art. 3983

3 k.p.c.),

wynikało, że w poprzednio osądzonej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami Sąd

Okręgowy wyrokiem z dnia 18 października 2007 r., V Pa …/06, zasądził na rzecz

powoda kwotę wynagrodzenia za ograniczony czas pozostawania bez pracy, to w

nowym postępowaniu poddanym aktualnie weryfikacji kasacyjnej nie było

przeszkód do zasądzenia dalszego wynagrodzenia za inny (dalszy) okres

pozostawania bez pracy asesora sądowego, którego stosunek służbowy podlegał

wzmożonej ochronie trwałości zatrudnienia na podstawie art. 134 § 5 pusp. W tym

zakresie Sądy obu instancji trafnie argumentowały, że wyrok Sądu Okręgowego z

dnia 18 października 2007 r. nie oddalał powództwa o wynagrodzenie ponad kwotę

zasądzoną tym wyrokiem i już dlatego nie istniała przeszkoda procesowa w postaci

powagi rzeczy osądzonej tym wyrokiem Sądu drugiej instancji „w zakresie

przekraczającym zasądzoną kwotę”. W owym procesie, wbrew twierdzeniom

zawartym w rozpoznanej skardze kasacyjnej, nie orzeczono o całości roszczenia o

wynagrodzenie przysługującego powodowi za cały czas pozostawania bez pracy,

bo w poprzednim procesie powód „nie podał wprost jakiego wynagrodzenia chce”, a

jedynie nie kwestionował wskazanej przez pozwanego wysokości

jednomiesięcznego wynagrodzenia. Sąd Okręgowy uznał wprawdzie, że „górną

granicą jego roszczeń finansowych jest kwota stanowiąca równowartość

trzymiesięcznego wynagrodzenia tj. 14.276,61 zł”, którą warunkowo zasądził, nie

13

oddalił jednak roszczenia o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy w

jakiejkolwiek jego części. W konsekwencji orzekanie o innym, choć rodzajowo

tożsamym, roszczeniu o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy za dalszy

okres, nieobjęty poprzednim prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 18

października 2007 r., V Pa …/06, jako rozstrzygnięcie odnoszące się do innego, bo

wedle miarodajnych ustaleń - dalszego okresu pozostawania bez pracy, który w

stosunku do pracowników szczególnie chronionych był objęty ustawową gwarancją

pełnego wynagrodzenia przysługującego za cały czas pozostawania bez pracy (art.

47 zdanie drugie k.p.), nie było dotknięte kwalifikowaną wadą nieważności z

powodu naruszenia powagi rzeczy osądzonej (art. 379 pkt 3 k.p.c.), ani żadną inną

proceduralną wadą orzekania.

W zakresie ochrony prawa pracy wynikającej z przyznania pracownikowi

szczególnie chronionemu prawa do wynagrodzenia za cały czas pozostawania bez

pracy skład orzekający podzielił pogląd Sądu Najwyższego zawarty w uchwale z

dnia 7 listopada 1996 r., I PZP 20/96 (OSNP 1997 nr 11, poz. 188), że takie pełne

wynagrodzenie przysługuje także wtedy, gdy wyłączną przyczyną przywrócenia do

pracy było naruszenie powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy. Przekonują

o tym argumenty, że przepisów o wzmożonej ochronie trwałości stosunków pracy

nie można interpretować w taki sposób, że zachowanie szczególnego warunku

rozwiązania stosunku jakoby oznacza, iż pracownik szczególnie chroniony traci

gwarancje wzmożonej ochrony trwałości konkretnego rozwiązania stosunku pracy.

Taka restrykcyjna interpretacja szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy

byłaby zwężająca i sprzeczna z zasadą nieróżnicowania sytuacji prawnych w

stanach faktycznych objętych normą prawa pracy która nie przewiduje takiego

różnicowania. Pracodawca, który zamierza rozwiązać stosunek pracy podlegający

szczególnej ochronie prawa pracy powinien zatem dochować najwyższej

staranności w przestrzeganiu wszystkich zarówno szczególnych, jak i ogólnych

(powszechnych) norm prawa pracy pod rygorem zapłaty wynagrodzenia za cały

czas pozostawania bez pracy (art. 47 zdanie drugie k.p.). Uzasadniało to wyrażenie

poglądu, że zasądzenie prawomocnym wyrokiem wynagrodzenia za czas

pozostawania bez pracy w ograniczonym okresie na rzecz pracownika

przywróconego do pracy, któremu z tytułu szczególnej ochrony trwałości stosunku

14

pracy przysługuje pełne wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy (art.

47 zdanie drugie k.p.), bez równoczesnego oddalenia powództwa o to

wynagrodzenie w pozostałym zakresie nie stanowi powagi rzeczy osądzonej w

sprawie o dalsze i nieprzedawnione wynagrodzenie za inny okres pozostawania

bez pracy.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił niemającą

usprawiedliwionych podstaw skargę kasacyjną w zgodzie z art. 39814

k.p.c.,

orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 98 k.p.c.

/tp/