III CSK 257/09

Sygn. akt III CSK 257/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 maja 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Wojciech Katner

w sprawie z powództwa J. B.

przeciwko Gminie Miasta K.

o ochronę dóbr osobistych i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 maja 2010 r.,

skargi kasacyjnej pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt I ACa (...),

uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 1.I. oraz w części rozstrzygającej o kosztach

procesu zawartych w punktach 1.II. i 2 i w tym zakresie przekazuje sprawę do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu pozostawiając temu Sądowi

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Powódka J. B. wniosła pozew o ochronę dóbr osobistych przeciwko Gminie

Miasta K., w którym domagała się nakazania Prezydentowi Miasta K. przeproszenia

powódki za naruszenie jej dóbr osobistych oraz zasądzenia od strony pozwanej na jej

rzecz kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Według powódki

do naruszenia jej dóbr osobistych doszło wskutek sporządzenia przez Miejski Ośrodek

Pomocy Społecznej w K. (dalej MOPS) opinii psychologicznej z dnia 17 stycznia 2007 r.

diagnozującej u powódki chorobę psychiczną oraz złożenia tej opinii w Wojewódzkim

Sądzie Administracyjnym.

Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2008 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił powództwo.

Sąd Okręgowy ustalił, że powódka od 2004 roku wielokrotnie korzystała

z pomocy MOPS w K., przy czym od listopada 2005 r. regularnie co miesiąc składała

wnioski o udzielenie takiej pomocy. Otrzymywała zasiłki celowe i okresowe. W dniu 11

stycznia 2007 r. do mieszkania powódki przyszli pracownicy MOPS, w tym M. C.

zatrudniona jako podinspektor-psycholog, która sporządziła w dniu 17 stycznia 2007 r.

opinię dla Filii MOPS w K., w której opisała okoliczności spotkania z powódką oraz jej

zachowanie. Na tej podstawie stwierdziła u powódki psychotyczne zaburzenia procesów

poznawczych w postaci urojeń ksobno-prześladowczych. Podała, że wiele zachowań

powódki, jej emocji, decyzji i żądań jest adekwatną konsekwencją urojeniowej

interpretacji zdarzeń. Zlikwidować urojenia powódki może wyłącznie leczenie

farmakologiczne. W obecnym stanie powódka najprawdopodobniej nie jest zdolna do

pracy, nawet spełniającej jej wymagania. Powódka jest urojeniowo przekonana, że

utraciła pracę i nie może znaleźć nowej, satysfakcjonującej, z powodu działania w

zmowie wielu osób chcących jej szkodzić i poniżaniem oraz innym dręczeniem

doprowadzić do śmierci. Po spotkaniu psycholog poinformowała powódkę, że jej

zdaniem oceny badanej są wynikiem nierealistycznego myślenia. Uprzedziła, że napisze

o tym w opinii. Poinformowała też powódkę, że rozpoznała u niej zaburzenia

psychiczne, wymagające specjalistycznego leczenia. Powódka wyprosiła M. C. z domu,

wypowiadając pod jej adresem groźby.

Pracownicy socjalni MOPS korzystają niejednokrotnie z pomocy psychologów i

prawników, gdyż sami nie mają kwalifikacji do rozwiązywania wszystkich problemów z

podopiecznymi. Psychologowie często sporządzają tego typu opinię. Działanie

psychologa miało pomóc w usamodzielnieniu się powódki, która należy do nielicznej

3

grupy osób z wyższym wykształceniem, które korzystają z pomocy społecznej w

dłuższym okresie czasu. Opinia wykazała, że mimo iż powódka nie współpracuje z

pracownikami MOPS, pomoc socjalna musi być jej świadczona.

W ocenie Sądu Okręgowego opinia psychologiczna w obiektywnym odczuciu nie

naruszała dóbr osobistych powódki (czci), a nawet, gdyby przyjąć że tak było, to

powódce nie przysługuje ochrona prawna na podstawie przepisów o ochronie dóbr

osobistych, gdyż działanie MOPS nie było bezprawne. Opinia została sporządzona na

potrzeby postępowania w sprawie przyznania powódce świadczeń z pomocy społecznej.

MOPS jest z urzędu uprawniony do wyjaśnienia okoliczności związanych z sytuacją

życiową powódki, dla ustalenia rodzaju i zakresu świadczeń, które należy jej przyznać.

Ośrodek pomocy społecznej ma prawo zbierać (przetwarzać) informacje dotyczące

stanu zdrowia, gdyż mają one istotny wpływ na ustalenie sytuacji życiowej osoby

starającej się o pomoc. Podstawę prawną takich działań stanowi art. 100 ust. 2 ustawy o

pomocy społecznej. Nadto, zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 ustawy, przy przyznawaniu

zasiłku okresowego bada się m.in. stan zdrowia wnioskodawcy. Opinia została

sporządzona przez wykwalifikowanego psychologa, wyłącznie na potrzeby MOPS i nie

miała charakteru wiążącego. Przekazanie tej opinii Sądowi Administracyjnemu, z uwagi

na toczące się z inicjatywy powódki postępowanie odwoławcze, odbyło się w ramach

procedury zgodnej z prawem, gdyż sądowi przekazuje się całość akt związanych ze

stroną postępowania, a do upublicznienia tych informacji nie doszło, skoro drugą stroną

sprawy był MOPS.

Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu

Okręgowego w K. w ten sposób, że nakazał pozwanej by w terminie 14 dni złożyła

pisemne oświadczenie o treści „Gmina Miasta K. przeprasza J. B. za wykorzystanie

opinii psychologicznej z dnia 17 stycznia 2007 r. w sprawie przed Wojewódzkim Sądem

Administracyjnym, sygn. akt II S.A.(…) i przesłała je listownie powódce”, a w pozostałej

części oddalił apelację powódki.

Sąd Apelacyjny uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.

W ocenie Sądu odwoławczego treść opinii psychologicznej naruszała dobra osobiste

powódki. Stwierdzenie, że dana osoba cierpi na urojenia ksobno-prześladowcze,

zawsze narusza jej dobra osobiste. Sporządzenie opinii przez MOPS nie było jednak

bezprawne, gdyż mieściło się w zakresie obowiązków i uprawnień organów pomocy

społecznej. Do obowiązków MOPS należy nie tylko ustalenie, czy osoba ubiegająca się

o zasiłek okresowy uzyskuje dochody, ale również dociekanie przyczyn, z powodu

4

których taka osoba pozostaje bez środków do życia oraz badanie jakie są jej szanse na

przezwyciężenie sytuacji kryzysowej i podjęcie pracy. Realizując swoje zadania MOPS

był uprawniony do skorzystania z usług psychologa i zlecenia mu wydania opinii o stanie

psychicznym powódki. Było to działanie w ramach porządku prawnego, jeżeli zlecając

wykonanie opinii, MOPS kierował się dobrem osoby opiniowanej, a sporządzenie opinii

było niezbędne dla właściwego rozeznania rzeczywistych potrzeb i ograniczeń powódki

podopiecznego.

Sąd Apelacyjny ocenił, że pozwana nie obaliła domniemania bezprawnego

działania, wynikającego z art. 6 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c., w zakresie przekazania

opinii psychologicznej o powódce Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Ustawa

o pomocy społecznej (art. 100 ust. 1 i art. 119 ust. 1 pkt 5) zobowiązuje MOPS, jak i

poszczególnych jego pracowników, do zachowania tajemnicy co do tożsamości

podopiecznego i rodzaju udzielonej mu pomocy. Art. 100 ust. 2 wymienionej ustawy

pozwala na przetwarzanie danych osób, którym udzielono pomocy społecznej, jedynie w

zakresie niezbędnym do przyznania i udzielenia świadczeń z pomocy społecznej.

Pozwana ogólnikowo odwołała się do unormowania zawartego w art. 100 ust. 2 ustawy

o pomocy społecznej. Nie wyjaśniła jednak czego dotyczyła sprawa II SA(…) i czy do

złożenia opinii została zobowiązana przez Sąd, czy też złożyła ją do akt sprawy z

własnej inicjatywy i w jakim celu. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywał na

pozwanej, która nie odniosła się do tej części powództwa. Ponieważ działanie to

naruszyło dobra osobiste powódki (godność osobistą), jej roszczenie o usunięcie

skutków naruszenia przez złożenie przeprosin, było uzasadnione. Przeproszenie

w formie listownej Sąd Apelacyjny uznał za adekwatne do zakresu naruszenia dobra

osobistego powódki. Za nieuzasadnione Sąd uznał żądanie w części dotyczącej

zadośćuczynienia pieniężnego. W konsekwencji apelacja powódki w tym zakresie

została oddalona jako bezzasadna.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego w części zmieniającej wyrok Sądu Okręgowego w

K. i uwzględniającej powództwo skargę kasacyjną wniósł pozwany, który oparł ją na

podstawie naruszenia prawa materialnego przez naruszenie art. 100 ust. 1 i 2, art. 199

ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr

115, poz. 728 ze zm.) oraz art. 6 w zw. z art. 24 § 1 k.c. wskutek przyjęcia, że

przekazanie przez pozwaną opinii psychologicznej o powódce Wojewódzkiemu Sądowi

Administracyjnemu nie mieściło się w ramach porządku prawnego i działanie takie

naruszyło dobra osobiste powódki (godność osobistą). Pozwany wniósł o uchylenie

5

zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie tego wyroku i orzeczenie co do istoty

sprawy poprzez oddalenie powództwa w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 24 § 1 zd. drugie k.c. w razie naruszenia dobra osobistego ten

czyjego dobro zostało naruszone może żądać, ażeby osoba, która dopuściła się

naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków,

w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej

formie. Warunkiem uwzględnienia takiego żądania jest to, aby doszło do bezprawnego

naruszenia dobra osobistego osoby żądającej ochrony.

Dobra osobiste, przykładowo wymienione w art. 23 k.c., to powszechnie uznane

w społeczeństwie oraz przez system prawny wartości niemajątkowe związane z

osobowością człowieka. Do ich naruszenia dochodzi także wówczas, gdy osobie

fizycznej przypisuje się chorobę psychiczną, czy inne zaburzenia czynności

psychicznych. Według wiedzy powszechnie znanej osoba dotknięta chorobą

psychiczną, ma ograniczoną bądź całkowicie zniesioną zdolność postrzegania

rzeczywistości, świadomego wyrażania swojej woli oraz kierowania swoim

postępowaniem. Wpływa to na jej zdolność do czynności prawnych (por. art. 82 k.c., art.

12 § 1 k.r.o.), może być podstawą orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu całkowitym bądź

częściowym (por. art. 13 § 1 k.c. i art. 16 § 1 k.c.), czy też podjęcia określonych środków

przymusu przewidzianych w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia

psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 z późn. zm.). Choroba psychiczna rzutuje na

relacje pomiędzy osobą chorą a otoczeniem zewnętrznym; wyłącza bądź ogranicza

możliwość normalnego funkcjonowania osoby chorej w życiu rodzinnym, zawodowym,

społecznym i gospodarczym. Przyjęcie w opinii psychologicznej, że powódka jest chora

psychicznie, według obiektywnych kryteriów oceny, mogło powodować naruszenie

dobra osobistego powódki w postaci czci. Nie przesądzało to o bezprawności działania

pozwanego. Sąd Apelacyjny przyjął, co nie jest kwestionowane w skardze kasacyjnej,

że pozwany w ramach ustawowych zadań i kompetencji był uprawniony i zobowiązany

do sporządzenia takiej opinii psychologicznej. W konsekwencji działanie pozwanego

polegające na sporządzeniu opinii psychologicznej, nie było działaniem bezprawnym.

Dobro osobiste w postaci czci występuje w dwóch postaciach (por. uchwałę

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1971 r., III PZP 33/70, OSNCP z

1971 r., poz. 188): godności osobistej (cześć wewnętrzna) oraz dobrego imienia (cześć

6

zewnętrzna). Przekazanie przez jednostki organizacyjne pozwanego (MOPS) do

wiadomości innego organu władzy publicznej (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego)

opinii psychologicznej o powódce spowodowało, że treść tej opinii dotarła do

wiadomości samej powódki, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ewentualnie

innych osób, które miały dostęp do akt sprawy sądowej. Przekazanie tej opinii

spowodowało więc naruszenie dobra osobistego powódki w postaci godności osobistej

w tym znaczeniu, że spowodowało ujemne przeżycia psychiczne powódki

spowodowane zapoznaniem się powódki z treścią opinii sporządzonej przez MOPS.

Udostępnienie treści tej opinii do wiadomości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

ewentualnie innych osób, które miały dostęp do akt sprawy sądowej, spowodowało

naruszenie dobra osobistego powódki w postaci dobrego imienia. Naruszenie tego

dobra osobistego wiąże się bowiem z opinią, jaką inni ludzie mają o wartości człowieka.

W skardze kasacyjnej niezasadnie więc podniesiono, że zarzucane w pozwie działanie

pozwanego nie naruszało dóbr osobistych powódki. Powyższe nie przesądza jednak, że

takie działanie pozwanego było działaniem bezprawnym.

Prawidłowe było stanowisko Sądu Apelacyjnego, że z art. 24 § 1 k.c. wynika

ogólne domniemanie bezprawnego działania polegającego na naruszeniu cudzego

dobra osobistego. Konsekwencją tego domniemania jest to, że na osobie, której

działanie można zakwalifikować jako naruszenie dobra osobistego innej osoby, ciąży

obowiązek wykazania braku bezprawności tego działania. Zasadnie przyjął więc Sąd

Apelacyjny na podstawie art. 6 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c., że to na pozwanym

spoczywał ciężar obalenia domniemania bezprawnego działania naruszającego dobra

osobiste powódki, tj. wykazania, że przekazanie opinii psychologicznej o powódce do

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie było działaniem bezprawnym.

Z unormowania dotyczącego ochrony dóbr osobistych zawartych w kodeksie

cywilnym, w szczególności z art. 24 § 1 k.c., wynika ogólna reguła konieczności

poszanowania cudzych dóbr osobistych. Z prawem do ochrony dóbr osobistych

sprzężony jest obowiązek innych osób powstrzymania się od działań naruszających

cudze dobra osobiste. Takim działaniem naruszającym, godność osobistą i dobre imię

osoby fizycznej jest niewątpliwie upublicznienie opinii o stanie zdrowia tej osoby, w tym

w zakresie jej zdrowia psychicznego. W przypadku ochrony przed upublicznieniem

danych dotyczących osób fizycznych, które uzyskały pomoc organów pomocy

społecznej, ma zastosowanie dodatkowo regulacja zawarta w art. 100 ustawy o pomocy

społecznej. Zgodnie z art. 100 ust. 1 tej ustawy organ pomocy społecznej powinien

7

kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i

ochroną ich dóbr osobistych. W szczególności nie należy podawać do wiadomości

publicznej nazwisk osób korzystających z pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu

przyznawanego świadczenia. Według natomiast art. 100 ust. 2 tej ustawy w zakresie

niezbędnym do przyznawania i udzielania świadczeń z pomocy społecznej można

przetwarzać dane osób ubiegających się i korzystających z tych świadczeń, w tym dane

dotyczące stanu zdrowia. Dokonując oceny bezprawności działania pozwanego

polegającego na przekazaniu przez MOPS opinii psychologicznej o powódce sądowi

administracyjnemu Sąd Apelacyjny wziął pod uwagę uregulowania zawarte w art. 100

ustawy o pomocy społecznej skoro o odpowiedzialności pozwanego zadecydowało to,

że pozwany nie wykazał, aby przekazanie tej opinii było niezbędne do udzielenia

powódce świadczeń z pomocy społecznej i nastąpiło dla jej dobra. Powyższe kryteria

oceny bezprawności działania pozwanego jednoznacznie nawiązują do treści art. 100

ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Taka ocena bezprawności działania pozwanego

jest jednak wadliwa, gdyż art. 100 ustawy o pomocy społecznej dotyczy postępowania

dotyczącego przyznawania świadczeń z zakresu pomocy społecznej, o czym świadczy

zamieszczenie tego artykułu w rozdziale ustawy zatytułowanym: Postępowanie w

sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Regulacja ta nie wyłącza w stosunku do

organów właściwych w sprawach świadczeń z pomocy społecznej obowiązków

wynikających z norm zawartych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)

określających zasady udostępniania sądom administracyjnym dokumentów

znajdujących się w posiadaniu organów administracji publicznej, stron tego

postępowania albo osób trzecich.

Abstrahując od okoliczności sprawy, w której wniesiono skargę kasacyjną,

przekazanie opinii psychologicznej jako dokumentu Wojewódzkiemu Sądowi

Administracyjnemu mogło nastąpić na skutek przekazania akt sprawy postępowania

administracyjnego zawierających taką opinię, z inicjatywy (na wniosek) jednej ze stron

postępowania administracyjno-sądowego lub na skutek żądania przedstawienia takiego

dokumentu przez Sąd rozpoznający określoną sprawę. Przekazanie dokumentów do

sądu mogło nastąpić w związku z wniesionym środkiem odwoławczym do sądu

administracyjnego od decyzji wydanej przez organ pomocy społecznej. Zgodnie z art. 54

§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem

8

organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. W takim przypadku,

jak stanowi art. 54 § 2 tej ustawy, organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy

i odpowiedzią na skargę. Ponadto, zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002

r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może z urzędu lub na

wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to

niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego

przedłużenia postępowania w sprawie. W przypadku, gdy opinia psychologiczna została

przekazana do sądu administracyjnego wraz z aktami całego postępowania

administracyjnego oraz wówczas gdy dokumentu znajdującego się u pozwanego

zażądał sąd administracyjny przeszkodą do udostępnienia temu sądowi dokumentu w

postaci opinii psychologicznej nie mogły być normy zawarte w art. 100 ustawy z dnia

12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362). Według

art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi w przypadku, gdy sąd administracyjny z urzędu lub na wniosek stron

przeprowadzi dowody uzupełniające z dokumentów, to do tego postępowania

dowodowego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

Według art. 248 § 1 k.p.c. na zarządzenie sądu każdy jest obowiązany przedstawić

dokument znajdujący się w jego posiadaniu. Działanie polegające na udostępnieniu

sądowi, na jego żądanie, opinii psychologicznej, której treść narusza dobra osobiste

innej osoby, nie jest działaniem bezprawnym, gdyż stanowi wykonanie obowiązku

wynikającego z ustawy. Nie jest także działaniem bezprawnym złożenie do sądu przez

stronę tego postępowania określonego dokumentu – chociażby naruszającego cudze

dobra osobiste - w celu przeprowadzenia przez sąd dowodu z tego dokumentu na

okoliczność mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tego rodzaju postępowanie

jest realizacją przez stronę jej prawa do obrony, którego elementem jest uprawnienie do

składania wniosków dowodowych. Wnioski takie są skierowane do organu państwa,

którego ustawowym zadaniem jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, w ramach

którego do oceny tego organu należy ocena przydatności określonego dowodu

składanego przez stronę do rozstrzygnięcia sprawy. Tylko w przypadku, gdy wnioski te

dotyczą dowodów, które nie mają żadnego związku i znaczenia dla ustalenia

okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, można uznać za działanie

bezprawne przedstawianie określonych dokumentów, których treść dotyka dobra

osobiste innej osoby.

9

Brak bliższych ustaleń faktycznych uniemożliwia jednoznaczną ocenę, czy

działanie pozwanego polegające na przekazaniu Wojewódzkiemu Sądowi

Administracyjnemu opinii psychologicznej o powódce było działaniem bezprawnym.

Ponadto ocena Sądu Apelacyjnego o niepodważeniu przez pozwanego domniemania

bezprawnego działania polegającego na przekazaniu opinii psychologicznej do sądu

administracyjnego abstrahuje od twierdzeń samej powódki co do okoliczności

przekazania tej opinii przez pozwanego. To, że z art. 24 § 1 k.c. wynika domniemanie

bezprawnego działania polegającego na naruszeniu dobra osobistego innej osoby

nie zwalnia sądu od oceny, czy w świetle podstawy faktycznej powództwa zarzucane

w nim działanie (zaniechanie) pozwanego można ocenić jako bezprawne. W pozwie

powódka bezprawność działania pozwanego uzasadniała przede wszystkim tym, że

pozwany w ramach swoich zadań nie był w ogóle uprawniony do sporządzenia opinii

psychologicznej o powódce, a w konsekwencji bezprawne było także przekazanie

takiej opinii do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z uzasadnienia pozwu

wynika jednoznacznie, że opinia ta znajdowała się w aktach sprawy dotyczącej

odwołania powódki od decyzji dotyczącej zasiłków okresowych. W trakcie

postępowania przed Sądem Okręgowym powódka twierdziła jedynie, że opinia ta

została złożona w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym jako dowód w sprawie

toczącej się z jej skargi przeciwko MOPS w K. Pozwany kwestionując zasadność

żądania pozwu podniósł, że opinia psychologiczna stanowiła część akt postępowania

administracyjnego, które w całości zostały przekazane wraz z odwołaniem powódki

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd Okręgowy przyjął, zgodnie z

twierdzeniami pozwanego, że opinia psychologiczna o powódce została przekazana

do Sądu wraz z całością akt postępowania administracyjnego. Konsekwencją tego

ustalenia była ocena Sądu pierwszej instancji, że działanie pozwanego, mającego

przy tym status strony w postępowaniu sądowo-administracyjnym, nie było

bezprawne. Natomiast Sąd Apelacyjny przyjął, że nie znajduje uzasadnienia

stanowisko Sądu Okręgowego, że przekazanie tych akt nastąpiło w ramach procedury

zgodnej z prawem. Taka ocena Sądu Apelacyjnego została jednak dokonana nie tylko w

oderwaniu od norm regulujących postępowanie sądowo-administracyjne, ale także od

bliższych ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności przekazania tej opinii przez

pozwanego Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Z uzasadnienia zaskarżonego

wyroku nie wynika w sposób pewny czy podstawą oceny prawnej Sądu Apelacyjnego

było zanegowanie ustalenia faktycznego Sądu pierwszej instancji dotyczącego

10

przekazania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu przez pozwanego opinii

psychologicznej wraz z całymi aktami postępowania administracyjnego. Powyższa

wątpliwość wiąże się z tym, że Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku

uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji - obejmujące również

okoliczność przekazania opinii psychologicznej do Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego - a następnie dokonał oceny bezprawności działania pozwanego w

oderwaniu od tak ustalonego stanu faktycznego. Brak ustaleń faktycznych istotnych dla

zastosowania określonej normy prawa materialnego uniemożliwia skuteczne odparcie

podniesionego zarzutu naruszenia prawa materialnego – art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 6

k.c. oraz art. 100 ustawy o pomocy społecznej przez przyjęcie, że działanie pozwanego

miało charakter bezprawny.

Za niezasadny natomiast należy uznać zarzut naruszenia art. 199 ust. 1 pkt 5

ustawy o pomocy społecznej w sytuacji gdy ustawa ta nie zawiera takiego przepisu.

Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815

k.p.c. uchylił wyrok

w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania

Sądowi Apelacyjnemu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 39821

k.p.c.