III PZP 1/10

Uchwała z dnia 9 czerwca 2010 r.

III PZP 1/10

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Beata Gudowska, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2010 r.

sprawy z powództwa Arkadiusza N. przeciwko I.-S.-S. Spółce z o.o. w G.W. o wyna-

grodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, na skutek zagadnienia prawnego

przekazanego postanowieniem Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo-

łecznych w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 marca 2010 r. [...]

„1) „Czy sąd orzekający” w rozumieniu przepisu art. 379 pkt 4 k.p.c. to „sąd

rozpoznający sprawę" w rozumieniu przepisu art. 47 k.p.c.,

2) czy istnieje możliwość konwalidacji uchybienia polegającego na przeprowa-

dzeniu dowodów przed sądem w składzie niewłaściwym, przez sąd w składzie wła-

ściwym ?”

p o d j ą ł uchwałę:

Nie zachodzi nieważność postępowania, gdy sąd w składzie właściwym

ponownie przeprowadził dowód uprzednio przeprowadzony w składzie niewła-

ściwym (art. 379 pkt 4 k.p.c.).

U z a s a d n i e n i e

Przedstawione zagadnienie prawne powstało w sytuacji, w której postępowa-

nie dowodowe (przesłuchanie świadków) w sprawie z powództwa pracownika prze-

ciwko pracodawcy o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych częściowo

prowadzone było w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ław-

ników, a następnie to postępowanie sąd powtórzył w składzie jednego sędziego i w

tym składzie wydał wyrok. Na podstawie art. 47 § 1 k.p.c. sprawa powinna być roz-

poznana w składzie jednego sędziego, gdyż sprawa o wynagrodzenie za pracę nie

2

jest wymieniona w art. 47 § 2 pkt 1 k.p.c. wśród spraw z zakresu prawa pracy rozpo-

znawanych w składzie z udziałem ławników. Wątpliwości Sądu Okręgowego wiążą

się z zarzutem apelacyjnym nieważności postępowania spowodowanej niewłaściwym

składem sądu (art. 379 pkt 4 k.p.c.). Istota zagadnienia prawnego wyraża się w pyta-

niu, czy istnieje możliwość samodzielnego konwalidowania przez sąd uchybienia

polegającego na uprzednim rozpoznaniu sprawy przez ten sam sąd w składzie nie-

właściwym. Sąd Okręgowy podniósł, że nie ma w tym zakresie orzecznictwa Sądu

Najwyższego ani jasnych wypowiedzi doktryny. Zdaniem tego Sądu, przewidziana w

art. 379 pkt 4 k.p.c. przesłanka nieważności postępowania w postaci sprzecznego z

prawem składu „sądu orzekającego” dotyczy nie tylko sądu wydającego orzeczenie,

ale także sądu przeprowadzającego postępowanie dowodowe na rozprawach. Ko-

deks postępowania cywilnego ani nie przewiduje, ani nie zakazuje sądowi orzekają-

cemu powtórzenia postępowania dowodowego przeprowadzonego w składzie nie-

właściwym. Sąd Okręgowy opowiedział się za możliwością konwalidacji postępowa-

nia przeprowadzonego w składzie niewłaściwym przez skład sądu zgodny z prawem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z przepisu art. 379 pkt 4 k.p.c. wynika, że nieważność postępowania zacho-

dzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa. Sprzeczny z

prawem jest każdy inny skład sądu niż skład prawem określony. Rozpoznawane za-

gadnienie prawne dotyczy sytuacji, w której całe postępowanie dowodowe było prze-

prowadzone w ostatecznym efekcie przez Sąd w składzie właściwym, tyle tylko, że

część tego postępowania była poprzedzona postępowaniem dowodowym prowadzo-

nym przez sąd w składzie niewłaściwym (sędzia i dwóch ławników - art. 47 § 2 pkt 1

k.p.c. zamiast jednego sędziego - art. 47 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy podziela suge-

stię Sądu Okręgowego, że w takim przypadku nie zachodzi nieważność postępowa-

nia. Pogląd przeciwny byłby nadmiernie rygorystyczny, sprzeczny z ekonomią proce-

sową i funkcją postępowania sądowego. Brak możliwości konwalidacji postępowania

przez ponowne przeprowadzenie dowodów, już w składzie właściwym oznaczałby,

że sąd musi wydać orzeczenie ze świadomością, że zostanie ono uchylone przez

sąd wyższej instancji wraz ze zniesieniem postępowania dowodowego przeprowa-

dzonego w składzie niewłaściwym i sprawa zostanie przekazana do ponownego roz-

poznania. Sprzeciwiają się temu zasady prawa do sądu, gdyż właściwe stosowanie

3

przepisów postępowania nie jest celem samym w sobie, lecz służy wydaniu prawi-

dłowego orzeczenia w rozsądnym terminie (art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 6 Konwen-

cji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności). Za przyjętym poglądem

przemawia także okoliczność, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie

wprowadzają wymagania prowadzenia całego postępowania w sprawie przez ten

sam skład sądu w sensie osobowym, czyli fizycznie przez te same osoby orzekające.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji uchwały.

========================================