I CSK 464/09

Sygn. akt I CSK 464/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

SSA Jan Futro

Protokolant Beata Rogalska

w sprawie z powództwa Skarbu Państwa reprezentowanego przez Ministra Zdrowia

przeciwko Wojskowemu Instytutowi Medycznemu w Warszawie

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 16 czerwca 2010 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 20 marca 2009 r.,

I. uchyla zaskarżony wyrok i zmienia wyrok Sądu Okręgowego

z dnia 3 września 2008 r., w ten sposób, że zasądza od

Wojskowego Instytutu Medycznego na rzecz Skarbu Państwa –

Ministra Zdrowia kwotę 3 930 454,60 (trzy miliony dziewięćset

trzydzieści tysięcy czterysta pięćdziesiąt cztery 60/100) złotych

z ustawowymi odsetkami od dnia 15 lutego 2008 r. do dnia

zapłaty oraz zasądza od pozwanego na rzecz powoda

zastępowanego przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa

kwotę 7200 (siedem tysięcy dwieście) złotych tytułem zwrotu

kosztów postępowania pierwszoinstancyjnego.

II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 10.800

(dziesięć tysięcy osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów

postępowania apelacyjnego i kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Powód Skarb Państwa - Minister Zdrowia wniósł o zasądzenie od

Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie kwoty 3 930 454,60 zł wraz

z ustawowymi odsetkami tytułem zwrotu środków uzyskanych w latach 1999 - 2000

przez Centralny Szpital Kliniczny Wojskowej Akademii Medycznej z Polikliniką

Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Warszawie z Ministerstwa

Zdrowia na realizację procedur wysokospecjalistycznych.

W sprawie został wydany w dnia 5 marca 2008 r. nakaz zapłaty.

Po rozpoznaniu sprzeciwu pozwanego Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 3 września

2008 r. powództwo oddalił. Ustalił, że w sporządzonej przez Najwyższą Izbę

Kontroli informacji o wynikach kontroli finansowania i dostępu do świadczeń

zdrowotnych wykonywanych w ramach wysokospecjalistycznych procedur

medycznych z dnia 19 września 2002 r. stwierdzono nieprawidłowości

w rozliczeniach środków finansowych otrzymanych z Ministerstwa Zdrowia, między

innymi przez Centralny Szpital Kliniczny Wojskowej Akademii Medycznej

z Polikliniką Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej (dalej: „CSK WAM

z Polikliniką SP ZOZ”), na realizację wysokospecjalistycznych procedur

medycznych w latach 1999 -2000. Bezpodstawnie pobrane środki z tego tytułu

wyniosły w 1999 r kwotę 1 441 505,44 zł, a w 2000 r. kwotę 282 167,52 zł, czyli

ogółem kwotę 1 723 672,96 zł.

W dniu 14 października 2002 r. pomiędzy Skarbem Państwa-Ministerstwem

Zdrowia a CSK WAM z Polikliniką SP ZOZ zawarte zostało porozumienie w sprawie

spłaty zadłużenia z tego tytułu, na mocy którego kontrahent Ministerstwa Zdrowia

zobowiązał się spłacić zadłużenie w łącznej kwocie 2 812 794.36 zł. Składała się na

nią należność główna w kwocie 1 723 672,96 zł oraz odsetki od środków pobranych

w 1999 r. w kwocie 964 070,94 zł i od środków pobranych w 2000 r. w kwocie 125

050,46 zł, a spłata tego zadłużenia miała następować ratalnie.

Rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 listopada 2002 r.

w sprawie przekształcenia Centralnego Szpitala Klinicznego Wojskowej Akademii

Medycznej z Polikliniką Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej

(Dz.U. Nr 201, poz. 1700 - dalej: „rozporządzenie w sprawie przekształcenia”),

3

które weszło w życie dnia 10 grudnia 2002 r., przekształcono CSK WAM

z Polikliniką SP ZOZ, likwidując jego działalność w zakresie realizacji zadań

dydaktycznych i badawczych, udzielania medycznej pomocy doraźnej, pobierania

krwi i krwiolecznictwa oraz działalność szpitalną, nadano mu nazwę „Centralna

Wojskowa Przychodnia Lekarska CePeLek Samodzielny Publiczny Zakład Opieki

Zdrowotnej” (dalej: CWPL „CePeLek” SP ZOZ).

W dniu 10 grudnia 2002 r. weszło także w życie rozporządzenie Ministra

Obrony Narodowej z dnia 27 listopada 2002 r., w sprawie utworzenia Wojskowego

Instytutu Medycznego (Dz.U. Nr 201, poz. 1699 - dalej: „rozporządzenie w sprawie

utworzenia WIM”), na mocy którego utworzona została jednostka badawczo

rozwojowa pod nazwą „Wojskowy Instytut Medyczny” (dalej: „WIM”), która przejęła

prawa i obowiązki oraz należności i zobowiązania dotychczasowego CSK WAM

z Polikliniką SP ZOZ, związane z otrzymanym mieniem, a także dotyczące

projektów badawczych i celowych oraz inwestycji realizowanych ze środków

finansowych ustalonych w budżecie państwa na naukę.

Pismem z dnia 20 lipca 2004 r. Ministerstwo Zdrowia poinformowało WIM

o zobowiązaniu w kwocie 2 812 794,36 zł z tytułu nadmiernie pobranych środków

przez CSK WAM Z Polikliniką SP ZOZ dotyczących sfinansowania ze środków

budżetu państwa kosztów zakupu leków oraz leczniczych środków technicznych

w ramach realizacji wysokospecjalistycznych procedur medycznych w latach 1999

– 2000. Pismem z dnia 30 grudnia 2004 r. Ministerstwo Zdrowia poinformowało

CWPL „CePeLek” SP ZOZ, że jest dłużnikiem kwoty 2 812 794,36 zł, figurującej

w ewidencji księgowej Departamentu Budżetu, Finansów i Inwerstycji kwoty

2 812 794,36 zł ze wskazanego tytułu. Przychodnia ta nie potwierdziła dołączonego

do pisma salda, Ministerstwo Zdrowia wystąpiło więc w stosunku do WIM o zwrot

pełnej kwoty, wynikającej z porozumienia z dnia 14 grudnia 2002 r. wraz

z odsetkami.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji powództwo jest nieuzasadnione, gdyż

Wojskowy Instytut Medyczny nie powstał na skutek przekształcenia CSK WAM

z Polikliniką SP ZOZ w Warszawie, ale na podstawie rozporządzenia w sprawie

utworzenia WIM, które weszło w życie w dniu 10 grudnia 2002 r. Podkreślił,

4

że jakkolwiek w § 5 tego aktu prawnego unormowano, że WIM przejmuje prawa

i obowiązki oraz należności i zobowiązania dotychczasowego CSK WAM

z Polikliniką SP ZOZ, niemniej w dalszej jego części doprecyzowano, że chodzi

o prawa i obowiązki związane tylko z mieniem, o którym mowa w § 4

rozporządzenia oraz dotyczące projektów badawczych i celowych oraz inwestycji

realizowanych ze środków finansowych ustalonych w budżecie państwa na naukę.

W konsekwencji WIM – zdaniem Sądu pierwszej instancji - nie przejął spornego

zobowiązania.

Sąd Okręgowy wyraził także pogląd, że jeżeli organ założycielski utworzył

nowy podmiot WIM i wyraźnie nie przeniósł na niego wszelkich zobowiązań,

również związanych z działalnością w zakresie lecznictwa, to nie ma podstaw do

stwierdzenia, iż podmiot ten jest następcą prawnym CSK WAM z Polikliniką SP

ZOZ i przejął zobowiązania tego podmiotu. Poza tym podniósł, że w sprawie nie

zostało wykazane, iż na skutek odrębnego porozumienia nastąpiło przejęcie długu

przez WIM, który w chwili powstania długu nie istniał, a Ministerstwo Zdrowia tego

samego świadczenia domaga się od CWPL „CePeLek” SP ZOZ, powstałej

z przekształcenia CSK WAM z Polikliniką SP ZOZ.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że stanowisko powoda, iż WIM przejął

zobowiązania dochodzone pozwem pozostaje w sprzeczności z art. 14 ust. 4

ustawy z dnia 25 lipca 1985 r o jednostkach badawczo rozwojowych (jedn. tekst:

Dz.U. z 2001 r., Nr 33, poz. 388 ze zm. - dalej: „ustawa”), który stanowi,

że jednostka badawczo rozwojowa nie odpowiada za zobowiązania Skarbu

Państwa ani innych osób prawnych. Zobowiązanie dochodzone pozwem nie jest

zobowiązaniem własnym WIM, a w świetle obowiązujących przepisów nie zostało

też skutecznie przejęte przez Instytut po jego utworzeniu. Sąd Okręgowy odwołał

się także do art. 40 k.c. oraz art. 22 ust. 2 i 3 statutu WIM.

Apelację Skarbu Państwa - Ministra Zdrowia Sąd Apelacyjny w Warszawie

oddalił wyrokiem z dnia 20 marca 2009 r., przyjmując za własne ustalenia faktyczne

Sądu pierwszej instancji i podzielając jego argumentację prawną. Podniósł, że CSK

WAM z Polikliniką SP ZOZ działał do dnia 10 grudnia 2002 r. jako samodzielny

publiczny zakład opieki zdrowotnej na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r.

5

o zakładach opieki zdrowotnej (jedn. tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89, ze zm. -

dalej: „u.z.o.z.”). Na podstawie art. 69 ust. 3 u.z.o.z. Minister Obrony Narodowej

wydał rozporządzenie z dnia 10 marca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad

tworzenia, przekształcania likwidacji, organizacji, zarządzania i kontroli zakładów

opieki zdrowotnej utworzonych przez Ministra Obrony Narodowej (Dz.U. Nr 20,

poz. 245 - dalej: „rozporządzenie z dnia 10 marca 2000 r.”).

Minister Obrony Narodowej w dniu 27 listopada 2002 r. na podstawie art. 36

ustawy o zakładach opieki zdrowotnej i rozporządzenia z dnia 10 marca 2000 r.,

wydał rozporządzenie w sprawie przekształcenia CSK WAM z Polikliniką SP ZOZ,

które przekształciło tę jednostkę - likwidując jej działalność szpitalną, polegającą na

udzielaniu medycznej pomocy doraźnej, pobieraniu krwi i krwiolecznictwie (§ 1) –

i wskazywało fundusz założycielski przekształcanego zakładu, który miał działać

pod firmą CW PL „CePeLek” SP ZOZ oraz przewidywało, że WIM utworzony

zostanie na podstawie odrębnych przepisów i będzie zapewniał świadczenia

zdrowotne osobom dotychczas z nich korzystającym. Stwierdził jednak,

że równolegle unormowanie zawarte w § 2 rozporządzenia w sprawie

przekształcenia pozbawiało dotychczasowy podmiot nieodpłatnego użytkowania

oznaczonych części mienia państwowego, tj. szpitala klinicznego przy ul Szaserów

w Warszawie wraz z jego wyposażeniem. W rezultacie - w jego ocenie - wbrew

tytułowi, równolegle dokonywało przekształcenia zakładu opieki zdrowotnej

i częściowej likwidacji działalności, bez likwidacji samego podmiotu.

Wyraził pogląd, że rozporządzenie w sprawie utworzenia WIM, tj. jednostki

badawczo rozwojowej, zostało wydane wyłącznie na podstawie ustawy

o jednostkach badawczo rozwojowych i że nowoutworzony podmiot wyposażono

w składniki majątkowe mienia państwowego (szpital kliniczny przy ul. Szaserów

w Warszawie), uprzednio należące do dotychczasowego CSK WAM z Polikliniką

SP ZOZ. Jego zdaniem, analiza rozporządzeń, podstawy kompetencyjnej działania

organu oraz podstawy prawnej (upoważnień ustawowych) wydania aktów

prawnych, ich wzajemnych relacji, synchronicznego wejścia ich w życie, pozwala

na jednoznaczny wniosek, że WIM został stworzony jako nowy podmiot, a nie

w wyniku przekształcenia CSK WAM z Polikliniką SP ZOZ.

6

Wskazał również, że organ założycielski sprawujący nadzór był zobowiązany

zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 10 marca 2000 r., do wskazania

następcy prawnego przekształcanego zakładu, co uczynił, oznaczając go jako

CWPL „CePeLek” SP ZOZ z tym, że nie wskazał czy i w jakim zakresie przejmuje

on zobowiązania (w znaczeniu długi) przekształcanego CSK AM z Polikliniką SP

ZOZ, zwłaszcza związane ze zlikwidowanym przedmiotem działalności.

Rozważając problem związania pozwanego porozumieniem z dnia

14 października 2002 r., wskazał, że nie można przyjąć, iż pozwany jest

sukcesorem generalnym (uniwersalnym) byłego CSK WAM z Polikliniką SP ZOZ,

gdyż podstawą takiego następstwa musiałby być przepis ustawy, lub zastrzeżone

w tym akcie prawnym dla określonego organu uprawnienie do wskazania ogólnego

następcy prawnego. W odniesieniu do pozwanego organ założycielski nie podjął

takiej czynności, pomimo istnienia uprawnienia wynikającego z § 5 ust. 2

rozporządzenia z dnia 10 marca 2000 r. Według Sądu Apelacyjnego, nie jest nim

§ 5 rozporządzenia w sprawie utworzenia WIM, który określa jedynie, że w związku

„z wyposażeniem” oznaczonym mieniem przekazanym na własność lub

w użytkowanie podmiot ten przejmuje prawa i obowiązki oraz należności

i zobowiązania dotychczasowego CSK WAM z Polikliniką SP ZOZ z nim związane.

Następstwo takie, jako przedmiotowe ograniczone do funduszu założycielskiego,

nie dotyczy wejścia w całość praw i obowiązków dotychczasowego podmiotu i ma

charakter sukcesji szczególnej.

W ocenie Sądu drugiej instancji, przedmiotowe wierzytelności Skarbu

Państwa wynikały z nienależnego świadczenia (art. 410 i następne k.c.) lub -

czego nie można wykluczyć - z nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471

k.c.), a zatem nie były pasywami związanymi z przekazanym mieniem (aktywami).

Następstwo wynikające z § 5 rozporządzenia w sprawie utworzenia WIM dotyczyć

więc mogło jedynie „wwiązania się” w stosunki prawne i majątkowe związane

z oznaczonymi składnikami mienia celem zapewnienia ich ciągłości. Zdaniem Sądu

Apelacyjnego, dla dalszej sukcesji niezbędne jest podjęcie czynności prawnej

związanej z przejęciem albo przystąpieniem do oznaczonego długu przez

pozwanego. Takiego przejęcia zobowiązań nie można wywieść z pism pozwanego

będących odpowiedzią na kierowane do niego wezwania do zapłaty, gdyż nawet

7

jeżeli nie przeczyły twierdzeniu o zasadzie odpowiedzialności, nie miały cech

oświadczenia woli o charakterze konstytutywnym, (zamiaru utworzenia stosunku

prawnego) i wprost wskazywały na odmowę spełnienia świadczenia.

Powód w skardze kasacyjnej opartej na podstawie naruszenia prawa

materialnego, tj. art. 519 § 1 i 2 k.c., § 5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie

utworzenia WIM w zw. z § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 10 marca 2000 r. oraz §

5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie utworzenia WIM, wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa, lub przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Według Skarbu Państwa, naruszenie art. 519 § 1 i 2 k.c. polegało na

przyjęciu, że dla sukcesji singularnej WIM po CSK WAM z Polikliniką SP ZOZ

w zakresie zobowiązania objętego powództwem niezbędne byłoby podjęcie

czynności prawnej związanej z przejęciem lub przystąpieniem do długu. Trzeba

zgodzić się ze skarżącym, że możliwość dokonania takiej subsumpcji wyklucza fakt

uregulowania sukcesji bezpośrednio w przepisie prawa, tj. w § 5 pkt 1

rozporządzenia w sprawie utworzenia WIM. Wobec wyraźnie ukształtowanej woli

organu kompetentnego do wydania w tym zakresie normy prawnej, nie wchodziła

w rachubę regulacja przejęcia długu zawarta w kodeksie cywilnym. Rzeczywiście,

bez względu na fakt, czy przejęcie długu miałoby nastąpić przez umowę pomiędzy

wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika, czy też w drodze umowy między

dłużnikiem a osobą trzecią, za zgodą wierzyciela, nie budzi wątpliwości,

że skuteczność takiej czynności prawnej zależy od oświadczenia dłużnika, które

w sprawie nie mogło zostać złożone, gdyż w dniu 10 grudnia 2002 r., tj. w dniu

wejścia w życie rozporządzenia w sprawie przekształcenia CSK WAM z Polikliniką

SP ZOZ, którego dotyczyło zobowiązanie objęte żądaniem pozwu, dotychczasowy

dłużnik utracił podmiotowość prawną. W tym stanie rzeczy, wobec dokonanej przez

Sąd Apelacyjny odmowy uznania WIM następcą prawnym CSK WAM z Polikliniką

SP ZOZ przestał istnieć jakikolwiek podmiot uprawniony do występowania

w charakterze dłużnika niezbędny do podjęcia czynności prawnej określonej w art.

519 § 1 i 2 k.c.

8

Wbrew ocenie Sądu drugiej instancji, przepisy rozporządzenia z dnia

10 marca 2000 r. nie zawierają jakiejkolwiek bezpośredniej delegacji do wydania

aktów normatywnych. Przedmiotem jego regulacji są jedynie ogólne zasady

tworzenia, przekształcania, likwidacji, organizacji, zarządzania i kontroli zakładów

opieki zdrowotnej. Skarżący trafnie podniósł, ze kompetencja do tworzenia oraz

ustalenia przedmiotu i zakresu działania jednostki badawczo-rozwojowej została

zastrzeżona w art. 4 i art. 6 ustawy, natomiast do likwidacji tworzenia

i przekształcenia zakładów opieki zdrowotnej w art. 36 u.z.o.z. Sąd Apelacyjny

przeoczył, że art. 8a u.z.o.z. stanowi, iż do publicznego zakładu opieki zdrowotnej

prowadzonego przez jednostkę badawczo rozwojową stosuje się wprost przepisy

ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, z zachowaniem przepisów o jednostkach

badawczo-rozwojowych.

Skoro więc WIM prowadzi działalność naukowo-badawczą i dydaktyczną

oraz działalność leczniczą na rzecz systemu ochrony zdrowia, a każda z tych

dziedzin ma odrębne, skomplikowane i nieprecyzyjne unormowania, to można

przyjąć założenie, że do pierwszej sfery należy stosować przepisy ustawy

o jednostkach badawczo- rozwojowych, a do drugiej przepisy dotyczące

samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.

Zgodnie z art. 36 u.z.o.z., zarówno tworzenie, likwidacja jak i przekształcenie

publicznego zakładu opieki zdrowotnej następuje między innymi następuje

w drodze rozporządzenia właściwego organu administracji rządowej. Na mocy

takich aktów może nastąpić likwidacja dotychczasowego zakładu, związana

z powstaniem innego, w tym wypadku WPL „CePeLek” SP ZOZ (przekształcenie)

i utworzeniem nowego zakładu, tj. Wojskowego Instytutu Medycznego (tworzenie).

Wtedy akty prawne organu administracji rządowej muszą spełniać warunki

określone w art. 60 u.z.o.z.; powinny określać, w jaki sposób mienie

zlikwidowanego zakładu, tj. w tym wypadku CSK WAM z Polikliniką SP ZOZ,

zostaje rozdysponowane, oraz kto ponosi odpowiedzialność za niepokryte

zobowiązania zlikwidowanego zakładu, a także wskazywać sposób przejścia

mienia na powstający zakład bądź powstające zakłady oraz kto przejmuje prawa

i obowiązki likwidowanego zakładu, w tym obowiązek dalszego spełniania

świadczeń zdrowotnych.

9

Jeżeli następuje tylko likwidacja (tzw. faktyczna) samodzielnego publicznego

zakładu opieki zdrowotnej, to rozporządzenie organu administracji rządowej określa

jedynie sposób rozdysponowania mienia likwidowanego zakładu i wobec utraty jego

bytu prawnego organ założycielski nie ma prawa wskazywania, kto przejmuje

zobowiązania, gdyż na podstawie art. 60 ust. 6 u.z.o.z. niezaspokojone z jego

majątku w toku procesu likwidacyjnego długi stają się obowiązkami Skarbu

Państwa (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2005 r., III CZP 34/05,

OSNC 2006, nr 6, poz. 97). W takim wypadku, gdy aktywa likwidowanego zakładu

przewyższają jego pasywa, w toku postępowania likwidacyjnego z majątku

likwidowanego podmiotu są zaspokajani wierzyciele zakładu i po ich zaspokojeniu

pozostały majątek staje się majątkiem organu założycielskiego (art. 53a ust. 2

u.z.o.z.).

Gdy natomiast rozporządzenie o likwidacji jest ściśle związane z podziałem,

połączeniem, tworzeniem, lub przekształceniem zakładu, to organ administracji

rządowej, likwidujący zakład w celu przekazania jego mienia w całości lub części

innemu lub innym tworzonym zakładom ma prawo wskazania (por. art. 60 ust. 4b

pkt 4 u.z.o.z.), który z nich i w jakiej części przejmie zobowiązania zlikwidowanego

zakładu (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 lipca 2005 r., III CZP 54/05).

W takim wypadku art. 60 ust 6 u.z.o.z. nie ma zastosowania, gdyż w akcie

tworzącym zakład na bazie majątkowej likwidowanego samodzielnego publicznego

zakładu opieki zdrowotnej został określony podmiot odpowiadający za jego

zobowiązania i należności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2005 r.,

V CK 620/04 i z dnia 2 grudnia 2004 r., V CK 106/04, niepubl.).

Z ustaleń wynika ścisły związek pomiędzy zlikwidowaniem CSK WAM

z Polikliniką SP ZOZ oraz powstaniem WIM i CWPL „CePeLek” SP ZOZ, gdyż

nie miała miejsca likwidacja faktyczna mienia likwidowanego zakładu prowadząca

do zaspokojenia jego długów. Trzeba zgodzić się ze skarżącym, że § 5 ust. 2

rozporządzenia z dnia 10 marca 2000 r. nie ograniczył wynikającej z art. 60 ust.

4b pkt 4 u.z.o.z. kompetencji Ministra Obrony Narodowej do określenia następcy

prawnego zlikwidowano samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej i do

uczynienia tego wyłącznie w sposób generalny w jednym akcie normatywnym.

Z tego względu za dopuszczalny należy uznać zaistniały stan, w którym równolegle

10

w tym samym czasie zostają wprowadzone w życie dwa akty normatywne, których

celem i skutkiem jest kompleksowa regulacja zagadnień związanych

z przekształceniem, likwidacją działalności i następstwem prawnym dotychczas

działającego zakładu opieki zdrowotnej, tj. CSK WAM z Polikliniką SP ZOZ.

W judykaturze wyjaśniono, że zasada, zgodnie z którą sukcesja uniwersalna

jest dopuszczalna tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie, pozostaje

nienaruszona, jeżeli ustawodawca zastrzega dla określonego organu uprawnienie

do wskazania ogólnego następcy prawnego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego

z dnia 19 stycznia 2005 r., V CK 590/04 i z dnia 2 grudnia 2004 r., V CK 111/04,

niepubl.).

Z brzmienia § 5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie utworzenia WIM wynika,

że nowoutworzona jednostka jest sukcesorem CSK WAM z Polikliniką SP ZOZ.,

w treści bowiem tego przepisu określono, że Instytut przejmuje prawa i obowiązki

oraz należności i zobowiązania dotychczasowego zakładu opieki zdrowotnej

związane z mieniem, o którym mowa w § 4. Przy ustaleniu jego znaczenia trzeba

wziąć pod uwagę, że w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej ustawodawca nie

przywiązał zasadniczej wagi do cech podmiotowych zakładów, w tym cechy

normatywnej, jaką jest osobowość prawna, gdyż mogą one nawet działać jako

jednostki budżetowe. Zasadnicze znaczenie nadał jego cechom przedmiotowym,

decydującym o zdolności do wypełnienia zadań, skoro w art. 1 ust 1 u.z.o.z. przyjął

definicję, że zakład opieki zdrowotnej jest wyodrębnionym, organizacyjnie zespołem

osób i środków majątkowych utworzonym w celu udzielania świadczeń

zdrowotnych. Jeżeli do tego dodać, że w § 5 rozporządzenia w sprawie

przekształcenia wprost przewidziano, iż świadczenia zdrowotne w zakresie

działalności szpitalnej, będzie wykonywał osobom dotychczas z nich korzystających

WIM, przy czym nowo utworzony podmiot został nieodpłatnie wyposażony mienie

nieruchome i ruchome(w szpital kliniczny przy ul. Szaserów) należące dotychczas

do CSK WAM z Polikliniką SP ZOZ, to istniała podstawa do przyjęcia, że sporny

dług był związany z mieniem tego szpitala, tj. miał związek z udzielaniem

świadczeń zdrowotnych w tej jednostce. Przepis § 5 pkt 1 rozporządzenia

w sprawie utworzenia WIM nie operuje pojęciem zobowiązań w znaczeniu długów

„dotyczących przekazanego mienia”, lecz szerszym określeniem zobowiązań

11

związanych z mieniem szpitala. Uzasadniona jest więc interpretacja, że związek

ten jest funkcjonalny, tj. ma postać spełniania świadczeń zdrowotnych za pomocą

tego mienia. Przedmiotowe zobowiązanie dotychczasowego CSK WAM

z Polikliniką SP ZOZ dotyczyło niewątpliwie spełniania przez tego dłużnika

świadczeń zdrowotnych w szpitalu klinicznym przy ul. Szaserów w Warszawie

tj. za pomocą mienia, w które nieodpłatnie został wyposażony WIM.

Skarżący trafnie podniósł, że oprócz zawartych w § 1 rozporządzenia

w sprawie utworzenia WIM uregulowań natury ustrojowej lub określonych w § 3 i 4

regulacji w zakresie wyposażenia w składniki mienia, rozporządzenie

to uregulowało również tak istotne dla funkcjonowania zakładu oraz ciągłości

i sposobu wykonywania świadczeń medycznych zagadnienia, jak przejęcie

dotychczasowych pracowników SCK WAM z Polikliniką SP ZOZ, czy też

powierzenie funkcji kierowania WIM dotychczasowemu komendantowi

zlikwidowanego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. W tym

stanie rzeczy trzeba zgodzić się z zarzutem, że Sąd Apelacyjny, odmawiając

normie wynikającej z § 5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie utworzenia WIM

charakteru regulacji ustanawiającej następstwo prawne CSK WAM z Polikliniką SP

ZOZ, dokonał ustalenia jej znaczenia w sposób węższy, aniżeli wynika

to z interpretacji językowej, której wynik jest zgodny z wykładnią funkcjonalną

i systemową. Należy podkreślić, że ustalenie znaczenia § 5 pkt 1 rozporządzenia

w sprawie utworzenia WIM nie mogło nastąpić bez odwołania się do unormowań

zawartych w przepisach wszystkich rozporządzeń.

Z tych powodów skarga kasacyjna została uwzględniona (art. 39815

§ 1

k.p.c.).

jz