II CSK 84/10

Sygn. akt II CSK 84/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 lipca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

Protokolant Anna Wasiak

w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa

przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu Polskiej Żegludze Morskiej z siedzibą

w Szczecinie oraz Grupie Lotos - Spółce Akcyjnej z siedzibą w Gdańsku

o ustalenie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 8 lipca 2010 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 września 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu

Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Skarb Państwa - Minister Skarbu Państwa wystąpił przeciwko

przedsiębiorstwu państwowemu Polska Żegluga Morska w Szczecinie (dalej

oznaczanemu jako PŻM) i Grupie Lotos Spółce Akcyjnej w Gdańsku

(dalej określanej jako Grupa Lotos) z powództwem o stwierdzenie nieważności

zawartej między nimi w dniu 18 sierpnia 1998 r. umowy sprzedaży dwóch udziałów

w Naftoport spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Gdańsku.

Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2006 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo. Sąd

ten uznał, że powód - z racji uprawnień kontrolnych przysługujących mu jako

organowi założycielskiemu PŻM - miał interes prawny w żądaniu ustalenia

nieważności umowy. Jednak powództwo nie było uzasadnione, ponieważ sprzedaż

udziałów objęta została zgodą powoda wyrażoną ex post w sposób dorozumiany.

Powód wiedział o umowie, gdyż otrzymał protokół posiedzenia Rady Pracowniczej

PŻM z 14 maja 1998 r., na którym Rada wyraziła zgodę na zbycie sześciu udziałów

w spółce Naftoport, po cenie gwarantującej opłacalność transakcji. O zamiarze

sprzedaży udziałów i zawarciu umowy informowani byli także członkowie rady

nadzorczej Rafinerii Gdańskiej S.A. (pod taką firmą działała wówczas Grupa Lotos),

wśród których znajdował się przedstawiciel Ministerstwa Skarbu Państwa. Zgoda

powoda miała moc wsteczną od chwili zawarcia umowy i pociągnęła za sobą pełną

skuteczność umowy sprzedaży udziałów, której skutki prawne były do tego czasu

zawieszone.

Sąd Apelacyjny po rozpatrzeniu apelacji powoda, wyrokiem z dnia 28

grudnia 2006 r. zmienił orzeczenie Sądu Okręgowego i ustalił, że sporna umowa

zbycia udziałów jest nieważna. Uznał, że zgoda (potwierdzenie) organu

założycielskiego na zbycie udziałów wymagała zachowania takiej samej formy, jak

ich zbycie. Obowiązujący wówczas art. 180 k.h. wymagał, aby zbycie udziałów

następowało w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Powód dowiedział się

o sprzedaży udziałów po zawarciu umowy i nie wyraził w wymaganej formie zgody

następczej (potwierdzenia) na jej dokonanie.

3

Sąd przyjął, że wprawdzie milczenie organu założycielskiego było w świetle

postanowień art. 46a ustawy z dnia 25 września 1981 roku o przedsiębiorstwach

państwowych (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r., Nr 112, poz. 981 ze zm., dalej: u.p.p.)

doniosłe prawnie i równoznaczne z wygaśnięciem uprawnienia do niewyrażenia

zgody, jednak ten sposób wyrażenia zgody odnosił się jedynie do sytuacji,

w których zawiadomienie organu założycielskiego dotyczyło zamierzonej czynności

i nastąpiło przed jej dokonaniem.

Sąd Najwyższy uwzględnił skargę kasacyjną pozwanej Grupy Lotos od

wyroku Sądu Apelacyjnego i uchylił ten wyrok, przekazując sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu przesądził, że powód

ma interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności spornej

umowy, gdyż jest to jedyny środek przysługujący mu jako organowi

założycielskiemu przedsiębiorstwa państwowego, umożliwiający realizację

uprawnień w stosunku do PŻM.

Sąd Najwyższy podzielił stanowisko, wyrażone w uchwale tego Sądu z dnia

26 marca 2002 roku (III CZP 15/02, OSNC 2003/1/6), że zbycie przez

przedsiębiorstwo państwowe udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością,

bez zawiadomienia organu założycielskiego o zamiarze dokonania transakcji,

stwarza stan bezskuteczności zawieszonej dokonanej czynności prawnej. Zwrócił

przy tym uwagę na szczególny charakter zgody organu założycielskiego,

przewidzianej w art. 46 a u.p.p., która - inaczej niż przewiduje to art. 63 k.c. - może

zostać wyrażona także poprzez niezłożenie żadnego oświadczenia w terminie

miesiąca od dnia otrzymania zgłoszenia o zamiarze dokonania czynności.

Przypisanie roli zgody niezłożeniu żadnego oświadczenia przemawia za

stanowiskiem, że do zgody uregulowanej w art. 46 a u.p.p. nie ma zastosowania

art. 63 § 2 k.c.

Sąd Najwyższy wyjaśnił również, że termin miesięczny, oznaczony w art.

46a ust. 1 u.p.p. znajduje zastosowanie niezależnie od tego, czy zgłoszenie

o zamiarze sprzedaży udziałów organ założycielski otrzymał przed, czy po

transakcji. Brak złożenia oświadczenia w terminie miesiąca jest równoznaczny

ze zgodą.

4

Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 7 maja

2008 r. oddalił apelację powoda. Za podstawę rozważań przyjął stan faktyczny

ustalony przez Sąd Okręgowy oraz wiążącą go wykładnię prawa dokonaną przez

Sąd Najwyższy (art. 39820

k.p.c.). Sąd odwoławczy uznał, że skuteczne

zawiadomienie strony powodowej o zbyciu spornych udziałów nastąpiło 11 czerwca

1999 r., w chwili doręczenia powodowi wysłanego przez przewodniczącego Rady

Pracowniczej PŻM na ręce dyrektora Departamentu Nadzoru i Prywatyzacji

Ministerstwa Skarbu Państwa – D. S. protokołu z posiedzenia Rady Pracowniczej z

dnia 14 maja 2005 r., załączonego do pisma z dnia 7 czerwca 1999 r. Umowa

sprzedaży udziałów w spółce z o.o. zawarta przez PŻM bez wcześniejszego

zawiadomienia organu założycielskiego o zamiarze dokonania transakcji stanowiła

czynność niezupełną w rozumieniu art. 63 k.c. Jej skutki prawne uległy zawieszeniu

do czasu wyrażenia zgody na dokonanie czynności przez ten organ. Stan

bezskuteczności zawieszonej umowy sprzedaży ustał po upływie miesiąca od

dowiedzenia się przez organ założycielski o tej umowie (t.j. 12 lipca 1999 r.),

bowiem Minister Skarbu Państwa nie skorzystał z uprawnienia do odmowy

wyrażenia zgody na sprzedaż spornych udziałów. Zawartą umowę Sąd Apelacyjny

uznał za ważną i skuteczną.

Tej treści rozstrzygnięcie Sądu drugiej instancji powód zaskarżył skargą

kasacyjną.

Sąd Najwyższy uchylił powyższe orzeczenie wyrokiem z dnia 6 maja 2009 r.,

po raz kolejny przekazując sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że wykładnia art. 46a ust. 1a w zw. z art. 32

ust. 1 u.p.p., dokonana przy uwzględnieniu postanowień art. 31 u.p.p. w zw. z art.

24 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa

państwowego (Dz. U. Nr 24, poz. 123 ze zm., dalej - u.s.z.p.p.) nakazuje

potraktowanie „zgłoszenia” przewidzianego w art. 46a ust. 1 (w zw. z ust. 1a) u.p.p.

jako kwalifikowanego zawiadomienia - czynności oficjalnej, wymagającej

zachowania pewnych reguł i wykonanie w imieniu określonego podmiotu w celu

zagwarantowania rzeczywistej możliwości skorzystania przez organ założycielski

z ustawowego uprawnienia do ingerencji w samodzielność podejmowania decyzji

majątkowych przez przedsiębiorstwo. Obowiązek ten powinien zrealizować dyrektor

5

przedsiębiorstwa, jako organ upoważniony do jego reprezentowania (art. 32 ust. 1

u.p.p.) lub osoba przez niego upoważniona. Zgłoszenia należy dokonać w taki

sposób, aby nie było wątpliwości, że jest to oficjalne zawiadomienie o zamiarze lub

o dokonaniu określonej czynności. Ponadto Sąd Najwyższy stwierdził,

że zgłoszenie powinno umożliwić organowi założycielskiemu ocenę zamierzonej

(zawartej) umowy z uwzględnieniem interesu przedsiębiorstwa, reguł rynkowej

rzetelności, a także skutków umowy w ujęciu makrogospodarczym.

Rozważenie, czy transakcja zgodna jest z priorytetami i koncepcjami organu

założycielskiego możliwe jest tylko wtedy, kiedy organ ten uzyska informacje

przynajmniej o istotnych postanowieniach, dotyczących strony podmiotowej

i przedmiotowej umowy.

Po kolejnym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 30

września 2009 r. ponownie oddalił apelację powoda. Sąd ten uzupełnił stan

faktyczny przyjęty przez Sąd Okręgowy ustaleniem i oceną, że obowiązek

zawiadomienia organu założycielskiego o zawarciu spornej umowy z dnia

21 sierpnia 1998 r., został spełniony poprzez doręczenie Ministrowi Skarbu

Państwa podpisanego przez dyrektora przedsiębiorstwa T. N. pisma z dnia 19 maja

2005 r., zawierającego prośbę o potwierdzenie, czy w okresie od maja do września

1998 r. ówczesny dyrektor PŻM występował do Ministra Skarbu z zawiadomieniem

bądź z wnioskiem o wyrażenie zgody na sprzedaż udziałów w spółce Naftoport.

Sąd Apelacyjny uwzględnił wiążącą go na podstawie art. 39820

k.p.c.

wykładnię przepisów dokonaną przez Sąd Najwyższy, odnoszącą się do skutków

zawarcia umowy sprzedaży udziałów przez przedsiębiorstwo państwowe bez zgody

(potwierdzenia) organu założycielskiego oraz konieczności dokonania zgłoszenia

o zamiarze lub dokonaniu takiej czynności przez dyrektora przedsiębiorstwa

państwowego i uznał, że nie można potraktować jako zgłoszenia doręczenia

powodowi w dniu 11 czerwca 1999 r. przez przewodniczącego Rady Pracowniczej

PŻM przy piśmie z 7 czerwca 1999 r. protokołu z posiedzenia tej Rady z dnia 14

maja 1998 r., na którym Rada wyraziła zgodę na sprzedaż udziałów w spółce

Naftoport. Przyjął natomiast, że funkcję zgłoszenia wypełniło pismo z dnia 19 maja

2005 r., w którym dyrektor PŻM T. N. zwrócił się do powoda o potwierdzenie, czy w

okresie od maja do września 1998 roku ówczesny dyrektor PŻM występował do

6

Ministra Skarbu z zawiadomieniem bądź z wnioskiem o wyrażenie zgody na

sprzedaż udziałów w spółce Naftoport. Pismo to powód otrzymał najpóźniej 25

maja 2005 r. Ponieważ powód nie zgłosił sprzeciwu w terminie miesiąca od

doręczenia mu zgłoszenia - Sąd orzekający uznał, że w ten sposób wyraził zgodę

na sprzedaż spornych udziałów i z tą chwilą ustał stan bezskuteczności

zawieszonej kwestionowanej umowy sprzedaży.

Sąd Apelacyjny dostrzegł, że pismo, które potraktował jako zgłoszenie, nie

zawierało istotnych postanowień umowy sprzedaży udziałów, a także odnotował

stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym zgłoszenie dla swojej

skuteczności musi takie dane zawierać, jednakże wyjaśnił, że aprobuje w tym

zakresie odmienne stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia

15 lutego 2009 roku (II CSK 561/08). W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy stwierdził,

że zgłoszenie o zamiarze dokonania czynności prawnej nie musi zawierać istotnych

postanowień planowanej umowy, ponieważ treść umowy uzgadniana jest przez

strony dopiero w toku negocjacji. Wystarczające jest zgłoszenie zawierające

informację o chęci zbycia udziału, które umożliwia organowi założycielskiemu

zajęcie stanowiska, czy w ogóle wyraża zgodę, jeżeli tak, to ewentualnie pod jakimi

warunkami, od których spełnienia uzależnia swoją ostateczną zgodę.

Także w wypadku zawiadomienia następczego nie ma podstaw do stawiania

wyższych wymagań, skoro nie wynikają one z przepisu. Termin miesięczny jest

wystarczający, aby organ założycielski mógł zadbać o realizację swoich uprawnień,

a w sytuacji, kiedy zawarta umowa jest podważana nie ze względu na narażenie

mienia Skarbu Państwa na straty wobec zawarcia umowy o zaniżonej cenie, ani też

nie chodzi o niewłaściwy wybór kontrahenta, lecz ogólny interes państwa

wyrażający się w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego, powód powinien

był wyrazić sprzeciw niezależnie od ceny sprzedaży i osoby kontrahenta.

Sąd Apelacyjny zauważył także, że Ministerstwo Skarbu Państwa w dniu 25 maja

2005 r. znało już wszystkie warunki sprzedaży udziałów w spółce Naftoport, skoro

bez powoływania się na dalsze informacje od PŻM sformułowało żądanie pozwu

z dnia 28 lipca 2005 r.

Dodatkowo Sąd Apelacyjny zaznaczył (powołując uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 5 marca 1981 r., III CZP 1/81, OSNCP 1981/8/145), że gdyby

7

nawet przyjąć, iż powód nie został skutecznie zawiadomiony o zamiarze sprzedaży,

to do chwili obecnej powód nie złożył oświadczenia o odmowie udzielenia zgody,

ponieważ nie można przypisać takiej roli złożeniu pozwu o stwierdzenie

nieważności, opartego na innych okolicznościach faktycznych i prawnych, niż brak

akceptacji warunków sprzedaży udziałów. Tym samym potwierdzenie umowy

byłoby nadal możliwe, utrzymywałby się stan bezskuteczności zawieszonej

i powoływanie się na nieważność tej umowy byłoby przedwczesne.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną opartą na

obydwu podstawach z art. 3983

§ 1 k.p.c.

Podstawę naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na

wynik sprawy wypełnił zarzutami uchybienia:

- art. 39820

zd. 1 k.p.c. poprzez odstąpienie od wykładni prawa materialnego

dokonanej przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 maja 2009 r., zgodnie

z którą pochodzące od przedsiębiorstwa państwowego zawiadomienie

o zamiarze dokonania bądź dokonaniu czynności prawnej, polegającej na

sprzedaży przez przedsiębiorstwo państwowe posiadanych udziałów, musi

zawierać informację o istotnych postanowieniach tej umowy, dotyczących

jej strony podmiotowej i przedmiotowej;

- art. 253 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. poprzez przyjęcie

za podstawę rozstrzygnięcia innego stanu faktycznego niż wynikający

z treści dokumentów prywatnych, w szczególności z treści pisma z dnia

19 maja 2005 r. skierowanego do J. M. przez T. N.;

- art. 382 k.p.c. poprzez pominięcie części zgromadzonego w sprawie

materiału procesowego, w szczególności niezaprzeczonych twierdzeń strony

powodowej podniesionych na rozprawie w dniu 17 września 2009 r.

i w załączniku do protokołu tej rozprawy;

- art. 230 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie do

twierdzeń strony powodowej niezaprzeczonych przez żaden z podmiotów

występujących po stronie pozwanej.

8

Z kolei w ramach podstawy naruszenia prawa materialnego powód

zarzucił:

- błędną wykładnię niewskazanego przez Sąd Apelacyjny przepisu, którego

wykładnia miała doprowadzić do ustalenia, że pozew wniesiony przez organ

założycielski nie może być uznany za sprzeciw wobec dokonania przez

przedsiębiorstwo państwowe czynności prawnej z naruszeniem art. 46a ust.

1a u.p.p.;

- błędną wykładnię art. 60 k.c. w zw. z art. 46a ust. 1a u.p.p. poprzez

uznanie, że zawiadomienie przez przedsiębiorstwo państwowe organu

założycielskiego o zamiarze dokonania, bądź dokonaniu sprzedaży

posiadanych udziałów nie musi zawierać żadnych informacji

konkretyzujących planowaną, bądź dokonaną transakcję;

- niewłaściwe zastosowanie art. 46a ust. 1a w zw. z art. 32 ust. 1 u.p.p. oraz

art. 61 § 1 k.c. w zw. z art. 46a ust. 1a u.p.p. poprzez uznanie, że dyrektor

przedsiębiorstwa państwowego Polska Żegluga Morska zawiadomił organ

założycielski o sprzedaniu w dniu 18 sierpnia 1998 r. na rzecz Rafinerii

Gdańskiej S.A. dwóch udziałów w Naftoport sp. z o.o.

We wnioskach skarżący domagał się uchylenia w całości zaskarżonego

wyroku i jego zmiany poprzez stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży dwóch

udziałów w Naftoport sp. z o.o. zawartej w dniu 18 sierpnia 1998 r. pomiędzy

przedsiębiorstwem państwowym Polska Żegluga Morska i Rafinerią Gdańską S.A.,

a ponadto zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Pozwani wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na ich rzecz

zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

9

O zasadności skargi kasacyjnej przesądza trafność zarzutu naruszenia przez

Sąd II instancji art. 39820

k.p.c. oraz – ściśle z nim związanego - zarzutu błędnej

wykładni art. 60 k.c. w zw. z art. 46a ust. 1a u.p.p.

Artykuł 39820

k.p.c. ustanawia związanie sądu, któremu sprawa została

przekazana, wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 6 maja 2009 r. zawarta została interpretacja art. 60

k.c. w zw. z art. 46a ust. 1a u.p.p., których nieprawidłowe rozumienie przez Sąd

odwoławczy zarzucał powód. Stosowny fragment uzasadnienia brzmiał

następująco:

”Za uzasadniony należy uznać także zarzut naruszenia przez Sąd

orzekający art. 60 k.c. w zw. z art. 46a ust. 1a u.p.p. poprzez przyjęcie,

że zgłoszenie nie musi precyzować jakichkolwiek szczegółów planowanej umowy

(ani podawać warunków na jakich zawarta została umowa dokonana).

Zgłoszenie ma umożliwić organowi założycielskiemu ocenę umowy

z uwzględnieniem różnych jej aspektów - nie tylko partykularnego interesu

przedsiębiorstwa, czy reguł rynkowej rzetelności, ale także skutków umowy

w ujęciu makrogospodarczym. Ten punkt widzenia od początku prezentuje powód.

Przyczyną jego zainteresowania spornymi udziałami jest realizacja polityki

gospodarczej, opartej na koncepcji zgromadzenia udziałów w spółce N. przez

jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa w celu zapewnienia alternatywnego

źródła dostawy do Polski ropy naftowej. Rozważenie, czy planowana (dokonana)

transakcja zgodna jest z priorytetami i koncepcjami organu założycielskiego

możliwe jest tylko wtedy, kiedy może się on zapoznać przynajmniej z istotnymi

postanowieniami tej umowy, dotyczącymi jej strony podmiotowej i przedmiotowej.

W tym punkcie skład rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela zapatrywań Sądu

Najwyższego ujętych w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lutego 2009 r. (II CSK

561/08, nie publ.).”.

Sąd Najwyższy określił zatem interpretację powołanych przepisów

obowiązującą w toku rozpatrywania niniejszej sprawy. Interpretacja ta nie tylko

wiązała Sąd Apelacyjny, ale także nie mogła już być podważana w postępowaniu

kasacyjnym (art. 39820

zd. 2 k.p.c.). Sąd Najwyższy wyjaśnił jednocześnie, że nie

10

podziela stanowiska wyrażonego przez ten Sąd w innej sprawie (dotyczącej

sprzedaży przez PŻM innych udziałów w spółce „Naftoport”). Tymczasem Sąd

Apelacyjny odrzucił interpretację wiążącą go w tej sprawie, a przyjął tę, której

zastosowaniu Sąd Najwyższy się sprzeciwił. W ten sposób naruszył zarówno art.

39820

k.p.c. przez jego niezastosowanie, jak i art. 60 k.c. w zw. z art. 46a ust. 1a

u.p.p. przez jego błędną wykładnię.

Powyższej oceny nie zmienia okoliczność, że Sąd Apelacyjny stosował

wyłożone przepisy materialnoprawne do innej czynności, niż ta, która była

poprzednio przedmiotem rozważań. Pismo skierowane do organu założycielskiego,

któremu Sąd ten przypisał charakter zgłoszenia, także nie zawierało informacji

o istotnych postanowieniach umowy (co wynika z ustaleń), wobec czego także

w tym wypadku konieczne było skorzystanie z wiążącej wykładni określającej

wymagania stawiane zgłoszeniu przewidzianemu w art. 46a ust. 1a (w zw. z ust. 1)

u.p.p.

Skarżący sformułował także dalsze zarzuty przeciwko prawidłowości

stanowiska Sądu Apelacyjnego, że pismo PŻM z dnia 18 maja 2005 r. stanowiło

zgłoszenie w rozumieniu art. 46a ust. 1a u.p.p. Zakwestionował prawidłowość

ustalenia, że pismo to pochodziło od dyrektora przedsiębiorstwa, zarzucając,

że błędne ustalenie jest wynikiem uchybienia przez Sąd orzekający przepisom art.

253 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. Powołane przepisy nie

mogą jednak stanowić uzasadnionej podstawy kasacyjnej, ponieważ omawiane

pismo, podpisane przez T. N., było przedmiotem rozważań Sądu II instancji, co

czyni zadość wymaganiom art. 382 k.p.c. Prawdziwość tego dokumentu nie została

zakwestionowana, ani też żadna ze stron nie twierdziła, że zawarte w nim

oświadczenie nie pochodzi od osoby, której podpis na nim widnieje, co wyłącza

skuteczność zarzutu naruszenia art. 253 k.p.c. Sąd ustalił również, że pismo

pochodzi od T. N. i zawiera jego oświadczenie – zastosował zatem właściwie także

art. 245 k.p.c. (podobnie jak art. 253 k.p.c. – włączony do postępowania

apelacyjnego za pośrednictwem art. 391 § 1 k.p.c.).

11

Powyższe zarzuty nie mogły zatem doprowadzić do podwazenia podstaw

przypisania przez Sąd Apelacyjny T. N. uprawnień do reprezentowania PŻM jako

jego dyrektor.

Nie jest także przekonujący zarzut naruszenia art. 61 § 1 k.c. w zw. z art.

46a ust. 1a u.p.p., poprzez uznanie, że pismo z 18 maja 2005 r. zostało doręczone

organowi założycielskiemu, mimo że było ono adresowane na ręce dyrektora

Departamentu Ewidencji i Gospodarki Mieniem Skarbu Państwa w Ministerstwie

Skarbu Państwa. Zgodzić się w tym zakresie należy z Sądem Apelacyjnym, że nie

budziło wątpliwości dostarczenie wskazanego pisma w ramach wewnętrznego

podziału czynności w Ministerstwie do komórki organizacyjnej wykonującej zadania

Skarbu Państwa jako organu założycielskiego. Potwierdził to fakt przekazania

pozwanemu PŻM informacji o wynikach poszukiwań zgłoszenia dotyczącego

sprzedaży spornych udziałów przez Departament Nadzoru Właścicielskiego

II Ministerstwa Skarbu Państwa.

Pozostałe zarzuty miały za cel podważenie stanowiska Sądu Apelacyjnego,

że powód nigdy nie zgłosił sprzeciwu w stosunku do zawartej między pozwanymi

umowy sprzedaży udziałów w spółce „Naftoport”, a w szczególności –

że charakteru sprzeciwu nie można przypisać wytoczeniu powództwa w niniejszej

sprawie. Mimo, że zasadność tego poglądu budzi poważne wątpliwości, skarżący

nie ujął swoich zarzutów w formie pozwalającej na ich uwzględnienie. W ramach

podstawy z art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c. wskazał – jako naruszone – art. 230 k.p.c.

w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c. Nieprawidłowości polegać miały na

pominięciu niezaprzeczonych, a przez to pośrednio przyznanych twierdzeń

powoda, że pozew stanowił wyraz braku jego zgody na zawarcie umowy.

Tak sformułowany zarzut nie uwzględnia jednak tego, że art. 230 k.p.c. ma

zastosowanie jedynie do twierdzeń o faktach, a nie do ocen prawnych. Faktem było

w tym wypadku złożenie powództwa przez powoda, natomiast przypisanie bądź

odmowa przydania tej czynności charakteru sprzeciwu w rozumieniu art. 46a ust. 1

u.p.p. stanowiła już wynik procesu stosowania prawa do ustalonego stanu

faktycznego i jedynie na tej płaszczyźnie mogłaby zostać poddana krytyce.

Takich zarzutów skarżący jednak nie formułuje, a przynajmniej nie czyni tego

prawidłowo. Nie sposób bowiem przyjąć za spełniający wymagania art. 3984

§ 1 pkt

12

2 k.p.c. zarzut naruszenia niewskazanego przez Sąd Apelacyjny przepisu, którego

wykładnia miała doprowadzić do ustalenia, że pozew wniesiony przez organ

założycielski nie może być uznany za sprzeciw wobec dokonania przez

przedsiębiorstwo państwowe czynności prawnej z naruszeniem przepisu art. 46a

ust. 1a u.p.p. Niewskazanie w uzasadnieniu podstawy prawnej orzeczenia stanowi

uchybienie przepisom procesowym określającym konieczną treść uzasadnienia

orzeczenia – takiego zarzutu powód jednak nie stawia.

Jeżeli natomiast strona podnosi zarzut naruszenia prawa materialnego, to jej

obowiązkiem jest wskazanie naruszonego przepisu i określenie formy zarzucanego

uchybienia (art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c., por. np. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 11 marca 1997 r., III CKN 13/97, OSNC 1997/8/114, wyrok z dnia

19 stycznia 1998 r., I CKN 424/97, OSNC 1998/9/136, jak też niepublikowane

wyroki z dnia 5 grudnia 2006 r., II CSK 274/06, z dnia 5 lipca 2006 r., IV CSK

127/06 i z dnia 8 maja 2008 r., I PK 257/07).

Tych elementów brak w skardze powoda, co nie pozwala na podjęcie

merytorycznych rozważań nad prawidłowością zastosowania przez Sąd Apelacyjny

prawa materialnego przy ocenie znaczenia oświadczeń powoda zawartych

w pozwie.

Mimo nieskuteczności powyższych zarzutów, stwierdzone uchybienie art.

39820

k.p.c. oraz art. 60 k.c. w zw. z art. 46a ust. 1a u.p.p. powoduje konieczność

uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy po raz kolejny do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu (art. 39815

§ 1 k.p.c.).

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 39821

k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c.

jz