II CSK 124/10

Sygn. akt II CSK 124/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 lipca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa T. L. i R. B.

przeciwko R. G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 lipca 2010 r.,

skargi kasacyjnej pozwanego

od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II Ca (…),

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w K. do

ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 19 maja 2009 r. utrzymał w mocy nakazy

zapłaty z dnia 11 grudnia 2008 r., którymi zasądzono od pozwanego na rzecz powodów

kwoty po 75 000 zł. Ustalił, że powodowie i pozwany byli wspólnikami spółki sp. z o.o.

2

„M.(...)”. Na podstawie umowy z dnia 27 czerwca 2008 r. pozwany kupił od powodów po

120 udziałów w tej spółce o wartości 225 000 zł. W dniu zawarcia umowy na rzecz

każdego z powodów zapłacił 150 000 zł. Pozostała należność miała być zapłacona w 12

ratach poczynając od dnia 20 października 2008 r. W umowie zastrzeżono, że w

przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek rat zbywca może postawić pozostałą do

zapłaty należność w stan natychmiastowej wykonalności. Powodowi podpisali

zobowiązanie dotyczące zakazu konkurencji. Powodowie rozpoczęli własną działalność

gospodarczą pod firmą L.(...) R. B. i T. L. sp. jawna. Spółki L.(...) i M.(...) zajmują się

handlem przyprawami, ziołami i bakaliami. Pismem z dnia 4 listopada 2008 r.

pełnomocnik powodów wezwał pozwanego do zapłaty 75 000 zł. Pozwany wzywał

powodów do zaprzestania prowadzenia działalności konkurencyjnej i zapłaty

odszkodowania. Pismem z dnia 21 listopada 2008 r. zawiadomił powodów o nabyciu

wierzytelności od spółki M.(...) w drodze cesji, a następnie przedstawił ją do potrącenia.

W ocenie Sądu pierwszej instancji powództwo było uzasadnione bowiem pozwany nie

wywiązał się z obowiązku zapłaty części ceny. Pozwany nie mógł zaś dokonać

potrącenia wierzytelności, której istnienie wywodził z czynu niedozwolonego. Zgodnie

bowiem z art. 505 pkt 3 k.c. takie wierzytelności nie mogą być umarzane przez

potrącenie.

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 15 października 2009 r. oddalił apelację

pozwanego, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu pierwszej instancji.

Skarga kasacyjna pozwanego została oparta o obie podstawy określone w art.

3983

§ 1 k.p.c. Zarzucono w niej naruszenie art. 505 pkt 3 k.c. oraz art. 233, art. 227 i

art. 328 § 2 k.p.c. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i oddalenie powództwa, ewentualnie uchylenie tego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 3983

§ 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą

być zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych oraz oceny dowodów. Dlatego też zarzuty

naruszenia art. 233 k.p.c. poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych oraz

dokonanie błędnej oceny dowodów nie mogły stanowić podstawy uwzględnienia skargi

kasacyjnej. Odnośnie pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania

skarżący nie wykazał zaś, że wskazane przez niego uchybienia procesowe miały istotny

wpływ na wynik sprawy, czego wymaga art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c. Skarga kasacyjna w

3

części, w której została oparta o podstawę naruszenia przepisów postępowania była

zatem nieuzasadniona.

Usprawiedliwiony był natomiast zarzut naruszenia art. 505 pkt 3 k.c. W przepisie

tym jest mowa, że nie mogą być umorzone przez potrącenie wymienione w nim

wierzytelności. Zawarte w nim wyłączenia dopuszczalności potrącenia mają na celu

ochronę interesu wierzyciela wzajemnego. W uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia

2004 r., III CK 251/02 Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis art. 505 k.c. stanowi wyjątek

od zasady wynikającej z art. 498 k.c. i powinien być rozumiany w ten sposób, że

wymienione w nim wierzytelności nie mogą być umorzone wbrew woli wierzyciela.

Podobną ocenę wyraził Sąd Najwyższy także w wyroku z dnia 21 grudnia 1967 r., I CR

481/67 (OSNC 1968, nr 11, poz. 186). Oznacza to, że wierzyciel, którego wierzytelność

wynika z czynu niedozwolonego może przedstawić ją do potrącenia z wierzytelnością,

która nie jest wymieniona w art. 505 k.c. Odmienne stanowisko przyjęte przez Sąd

Okręgowy, stanowiące podstawę wydania zaskarżonego wyroku, było błędne. Z tego

względu skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu i zaskarżony nią wyrok został

uchylony (art. 39815

§ 1 k.p.c.).