I CNP 112/09

Sygn. akt I CNP 112/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 sierpnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

SSN Barbara Myszka

w sprawie ze skargi A. K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Apelacyjnego z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt I ACa (…), wydanego w

sprawie z powództwa J. W.

przeciwko A. K.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 sierpnia 2010 r.,

oddala skargę; zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1200 (tysiąc

dwieście) zł tytułem kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 30 marca 2007 r. zasądził od pozwanego A.

K. na rzecz powoda J. W. kwoty:

2

- 16.250 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 16.000 zł od dnia 30 marca 2007 r. i od

kwoty 250 zł od dnia 10 kwietnia 2006 r.,

- 3.662,50 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 10 kwietnia 2006 r. do dnia wydania

wyroku,

- 250 zł miesięcznie tytułem renty, płatne d dnia 10-tego każdego następującego po

sobie miesiąca z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia.

Rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych.

Pozwany prowadzi Zakład Stolarki Artystycznej w J. produkujący meble. Powód został

zatrudniony w zakładzie pozwanego na podstawie umowy cywilnej. W dniu 19 maja

1999 r. powód czyścił maszynę walcową. Włączył maszynę i polewał walec wodą z

wiaderka, a trzymaną w prawej ręce krótką szczotką czyścił maszynę z kleju. Czynności

te wykonywał stojąc przy maszynie ze strony przy której fabrycznie przymocowana była

tabliczka z napisem „mycie walców od strony wlotowej zabronione”. W pewnym

momencie prawa ręka powoda została wciągnięta między walce. W rezultacie powód

przez sześć tygodni leczony był w szpitalu, gdzie w związku z wystąpieniem martwicy

skóry ręki wykonano przeszczep skóry z nogi. Po opuszczeniu szpitala powód

kontynuował leczenie w poradni chirurgicznej i neurologicznej. Rehabilitacja ręki nie

przywróciła pełnej jej sprawności i powód nie może wykonywać ciężkich prac, odczuwa

dolegliwości bólowe. Zmiany bliznowate na przedramieniu prawym, uszkadzające

mięśnie w niewielkim stopniu oraz będące następstwem wypadku uszkodzenie nerwu

promieniowego prawego skutkowały 20% trwałym uszczerbkiem na zdrowiu.

Powód pozostaje bez pracy, w maju 2007 r. został uznany za osobę częściowo

niezdolną do pracy, nie pobiera renty, Z GOPS-u został mu przyznany zasiłek stały w

kwocie 130 zł miesięcznie. Wraz z żoną prowadzi gospodarstwo o pow. 82 arów lecz nie

wykonuje w nim ciężkich prac. Aktualnie nie wymaga stałego leczenia, raz w roku

korzysta z zabiegów rehabilitacyjnych w J.

W ocenie Sądu Okręgowego pozwany ponosi odpowiedzialność za szkodę, której

doznał powód na podstawie art. 435 k.c. Powstanie u powoda szkody w związku z pracą

wykonywaną u pozwanego prowadzącego działalność gospodarczą przy wykonywaniu

maszyn i urządzeń nie budzi wątpliwości i szkoda ta pozostaje w bezpośrednim związku

przyczynowym z funkcjonowaniem zakładu. Pozwany nie wykazał aby jej zaistnienie

wiązało się z siłą wyższą lub wynikało wyłącznie z winy powoda, a tym samym zwalniało

go z odpowiedzialności.

3

W ocenie Sądu Okręgowego powód do powstania szkody przyczynił się w

połowie jako, że nie zastosował się do zasad bezpieczeństwa obowiązujących przy

obsłudze maszyny. Nie zachodziły podstawy do uwzględnienia zarzutu przedawnienia,

gdyż pozew został złożony przed dniem 20 maja 2002 r. tj. przed upływem 3 lat od dnia

powstania szkody i powzięcia wiadomości o osobie zobowiązanej do jej naprawienia.

Apelację pozwanego od powyższego wyroku Sąd Apelacyjny oddalił wyrokiem z

dnia 11 października 2007 r. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia i ocenę prawną Sądu

pierwszej instancji.

Sąd Apelacyjny wskazał, ż odpowiedzialność n a podstawie art. 435 k.c. oparta

jest na zasadzie ryzyka i przesłanką uwalniającą od odpowiedzialności jest wyłączna

wina poszkodowanego. Ta przesłanka nie zachodzi w niniejszej sprawie. Maszyna,

która wciągnęła rękę powoda nie była odpowiednio zabezpieczona, nie miała bowiem

osłony ochronnej od strony podawania elementów, zabezpieczającej przed włożeniem

ręki, która w tego rodzaju maszynach była montowana fabrycznie. Pozwany maszynę

zakupił od innego użytkownika już bez osłony i wykorzystywał w prowadzonym

zakładzie dopuszczając do udziału w produkcji. Taki stan techniczny maszyny nie

odpowiadał wymogom określonym w § 56 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i

Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r., dotyczącego ogólnych przepisów bhp

(Dz. U. Nr 169, poz. 1650), więc pozwany wziął na siebie ryzyko związane z

możliwością zaistnienia wypadku podczas wykonywania czynności przy maszynie.

Pozwanego obciąża także okoliczność nieprzeszkolenia powoda w zakresie przepisów

bhp oraz co do procedury obowiązującej przy czyszczeniu maszyny.

W ocenie Sądu Apelacyjnego oświadczenie powoda, zawarte w protokole

powypadkowym, a przyznające jego wyłączną winę za zaistniały wypadek nie wyłącza

odpowiedzialności pozwanego. Powód złożył oświadczenie o przyjęciu

odpowiedzialności za wypadek w określonych okolicznościach tj. krótko po wypadku,

będąc pod wpływem przeżytego w związku z tym stresu, przy kontynuowanym leczeniu,

w sytuacji, w której praca u pozwanego stanowiła dla niego i jego małżonki jedyne

źródło utrzymania.

Sąd Apelacyjny podzielił także stanowisko Sądu pierwszej instancji co do

nieprzedawnienia roszczenia powoda.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego pozwany wniósł skargę o stwierdzenie jego

niezgodności z prawem. Skarżący wskazał art. 435 § 1 k.c., art. 442 § 1 k.c. w związku z

4

art. 119 k.c., art. 117 § 2 k.c. oraz art. 6 k.c., art. 229 k.p.c., art. 230 k.p.c. i art. 253

k.p.c.

Naruszenie art. 442 § 1 k.c. w zw. z art. 119 k.c., art. 117 § 2 k.c. oraz art. 6 k.c.

miało polegać, zdaniem skarżącego, na tym, że Sąd w sposób całkowicie błędny i

bezzasadny stwierdził, że roszczenie powoda nie uległo przedawnieniu, chociaż jak

wynika z akt sprawy brak dowodu potwierdzającego tezę sądu, zawartą w treści

uzasadnienia wyroku, że pozew został przez stronę powodową złożony przed upływem

terminu przedawnienia, tj. do dnia 20 maja 2002 r. Sądy obu instancji oparły swoje

ustalenia na przypuszczeniach. Nadto, to powód miał obowiązek dostarczenia dowodu,

że jego roszczenie nie uległo przedawnieniu.

Naruszenie art. 435 § 1 k.c. miało polegać na niewłaściwym i bezzasadnym

zastosowaniu tego przepisu z uwagi na wystąpienie w sprawie okoliczności

egzoneracyjnej, tj. wyłącznej winy powoda.

Naruszenie art. 253 k.p.c. i art. 229 k.p.c. miało nastąpić poprzez odmowę

wiarygodności okolicznościom zawartym w dokumencie prywatnym, tj. protokole

powypadkowym zdarzenia z dnia 19 maja 1999 r., zawierającym oświadczenie powoda

o jego wyłącznej winie za zaistniały wypadek, którego wiarygodności powód nigdy nie

podważał.

Naruszenie art. 230 k.p.c. miało nastąpić poprzez nieuwzględnienie faktów

dotyczących oświadczenia powoda zawartego w protokole powypadkowym zdarzenia z

dnia 19 maja 1999 r. za potwierdzone i zgodne z prawdą w sytuacji, w której strona

powodowa w postępowaniu nigdy wyraźnie im nie zaprzeczyła. Nadto, strona

powodowa nigdy nie kwestionowała prawdziwości tego oświadczenia, jak też nigdy nie

podnosiła okoliczności mogących wskazywać na wady oświadczenia woli, a także nigdy

nie podejmowała prób odwołania czy choćby nawet zmiany treści przedmiotowego

oświadczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest

środkiem odwoławczym, lecz nadzwyczajnym środkiem procesowym, mającym na celu

umożliwienie stronom uzyskania od Skarbu Państwa odszkodowania na podstawie art.

4171

§ 2 k.c. w przypadku szczególnie rażącego naruszenia prawa przez orzeczenie

Sądu drugiej instancji. Dlatego też pojęcie „niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia, używane w przepisach działu VIII k.p.c. oraz w art. 4171

§ 2 k.c. powinno

być jednolicie wykładane.

5

Zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie stwierdzono konieczność

sformułowania swoistej, autonomicznej definicji tego pojęcia, uwzględniającej charakter i

istotę działalności jurysdykcyjnej sądu i znaczny zakres przyznanej mu swobody w

przedmiocie oceny dowodów, wyboru sposobu wykładni oraz stosowania prawa do

ustalonego stanu faktycznego. Jak wskazał Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach

niezgodność z prawem rodząca odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art.

4171

§ 2 k.c. w zw. z art. 4241

§ 1 k.p.c. musi polegać na oczywistej i rażącej obrazie

prawa. W przepisach tych chodzi o orzeczenie niewątpliwie rażąco sprzeczne z

jednoznacznymi, nie podlegającymi różnej wykładni przepisami prawa, z ogólnie

przyjętymi standardami, wydane z niebudzącym żadnej wątpliwości naruszeniem prawa.

Niezgodność musi mieć zatem charakter kwalifikowany i oczywisty.

W niniejszej sprawie w najmniejszym stopniu nie można się dopatrzyć trafności

zarzutów naruszenia prawa, będących podstawą skargi.

Zarzut naruszenia art. 442 § 1 k.c. w związku z art. 119 k.c., art. 117 § 2 k.c. oraz

art. 6 stanowi w istocie polemikę z ustaleniem faktycznym Sądów obu instancji, że

pozew został wniesiony przed dniem 20 maja 2002 r., kiedy to roszczenie powoda

uległo przedawnieniu. Zdaniem skarżącego fakt ten nie został udowodniony. Wbrew

temu poglądowi, stanowisko Sądów jest przekonywające. Na pozwie potwierdzono

wpływ pozwu do Sądu z data 20 maja 2002 r. i uczyniono adnotację, z której można

wnioskować, że pozew został nadesłany pocztą. Zatem, wedle wszelkiego

prawdopodobieństwa pozew nadany został w urzędzie pocztowym przed dniem 20 maja

2002 r. Błędnym jest pogląd skarżącego, że na powodzie spoczywa obowiązek

wykazania, że jego roszczenie nie uległo przedawnieniu, Z art. 117 § 2 k.c. wynika, że

przedawnienie uwzględnia się tylko w razie zgłoszenia zarzutu przez pozwanego.

Stosownie więc do art. 6 k.c. ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających

uwzględnienie zarzutu przedawnienia spoczywa na pozwanym.

Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 435 § 1 k.c. Egzoneracja

odpowiedzialnego na podstawie art. 435 § 1 k.c. polega na wykazaniu jako przyczyny

szkody siły wyższej lub działania innej osoby, nie wyłączając poszkodowanego, przy

jednoczesnym spełnieniu wymogu wyłączności tej przyczyny, zewnętrznej w stosunku

do przedsiębiorstwa. Sąd Apelacyjny ustalił, że pozwany ponosi winę za szkodę, gdyż

nie zapewnił odpowiedniej osłony w maszynie, której ruch spowodował wypadek i

przeszkolenia pozwanego w zakresie bezpieczeństwa pracy. Te ustalenia czynią

6

nieprzekonywającą obronę pozwanego, opartą na twierdzeniu, że szkoda nastąpiła

wyłącznie z winy powoda.

Z art. 253 k.p.c. wynika, że jeżeli strona zaprzecza prawdziwości dokumentu

[prywatnego albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenie osoby, która jen podpisała od

niej nie pochodzi, obowiązana jest okoliczności te udowodnić. Powód nigdy nie

podważał prawdziwości protokołu powypadkowego zdarzenia z dnia 19 maja 1999 r. i

faktu, że złożył w nim oświadczenie o swojej wyłącznej winie za zaistniały wypadek. W

tym aspekcie art. 253 k.p.c. nie ma zastosowania w sprawie. Wbrew sugestiom

zawartym w skardze przepis ten nie wiąże Sądu w ustaleniach oceną swojej winy

dokonaną przez powoda w protokole powypadkowym. Przepisy art. 229 k.p.c. i art. 230

k.p.c. dotyczą faktów przyznanych i przemilczanych w toku postępowania przed sądem,

nie odnoszą się do wydarzenia przed wniesieniem pozwy, jakim było sporządzenie

protokołu powypadkowego. Zatem zarzuty naruszenia art. 253 k.p.c., 229 k.p.c. i 230

k.p.c. także trzeba uznać za chybione.

Z powyższych względów na podstawie art. 42411

k.p.c. Sad Najwyższy orzekł jak

w sentencji.