I CSK 641/09

Sygn. akt I CSK 641/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 września 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa K. L. S.A. z siedzibą w W.

przeciwko Wacławowi N. i Małgorzacie N.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 9 września 2010 r.,

skargi kasacyjnej pozwanych od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 8 lipca 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Strona powodowa, K. L. S.A., domagała się nakazania pozwanym,

Wacławowi N. oraz jego żonie Małgorzacie N. zapłaty solidarnie na podstawie

dołączonego do pozwu weksla kwoty 1 815 013,23 zł wraz z ustawowymi

odsetkami.

Wydany zgodnie z żądaniem pozwu nakaz zapłaty z dnia 16 marca 2005 r.

Sąd Okręgowy po rozpoznaniu zarzutów pozwanych utrzymał w mocy wyrokiem

z dnia 18 września 2008 r.

Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 31 lipca 2001 r. strona powodowa zawarła

z pozwanym umowę leasingu, której przedmiotem była linia do produkcji folii

strech. Wartość przedmiotu tej umowy określono na kwotę 3 600 000 zł

(równowartość 985 734,24 euro według kursu kupna dewiz w dniu podpisania

umowy), a czas jej trwania na 60 miesięcy. W celu zabezpieczenia swych

zobowiązań, mogących powstać na podstawie tej umowy, pozwany (korzystający)

wystawił na rzecz powoda (finansującego) weksel własny in blanco, poręczony

przez żonę. Zgodnie z deklaracją wekslową, strona powodowa mogła wypełnić ten

weksel na sumę odpowiadającą wysokości zadłużenia łącznie z odsetkami

i kosztami wynikającymi z realizacji umowy leasingu. Ze względu na trudności

pozwanego w terminowym spłacaniu rat leasingowych strona powodowa zawarła

z pozwanym w dniu 5 maja 2003 r. porozumienie w sprawie ustalenia zasad

restrukturyzacji i kontynuowania łączącej strony umowy leasingu, w dniu zaś

29 lipca 2003 r. rozwiązała umowę leasingu z powodu opóźnień pozwanego

w regulowaniu swych zobowiązań. Następnie, dnia 20 listopada 2003 r., strona

powodowa oddała linię produkcyjną, która wcześniej była przedmiotem umowy

z pozwanym, w leasing Andrzejowi i Teresie B. W zawartej z nimi umowie wartość

przedmiotu leasingu została określona na kwotę 2 500 000 zł. Wyliczając kwotę

dochodzoną pozwem, strona powodowa zsumowała kwoty zadłużenia, wynikające

z wystawionych faktur, odsetki z tytułu niezapłaconych faktur i kwoty rat przyszłych.

Uzyskaną w ten sposób sumę 4 315 013,23 zł pomniejszyła o kwotę 2 500 000 zł z

tytułu uzyskanych korzyści w związku z zawarciem umowy leasingu tego samego

przedmiotu. Pismami z dnia 8 grudnia 2004 r. strona powodowa zawiadomiła

3

pozwanych o wypełnieniu weksla in blanco na kwotę 1 815 013,23 zł płatną w dniu

23 grudnia 2004 r.

Sąd Apelacyjny, oddalając w dniu 8 lipca 2009 r. apelacje pozwanych od

wyroku Sądu Okręgowego, powołał się na wynikającą z art. 70915

k.c. możliwość

żądania przez finansującego od korzystającego natychmiastowej zapłaty

wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych

o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłacenia przed umówionym

terminem i rozwiązania umowy leasingu. Za zasadne uznał przyjęcie przez Sąd

Okręgowy, że od sumy wszystkich przewidzianych w umowie rat niezapłaconych

przez pozwanego należało odliczyć tylko kwotę 2 500 000, wyrażającą korzyść

uzyskaną przez stronę powodową na skutek wcześniejszego rozwiązania umowy

leasingu z pozwanym, równającą się wartości przedmiotu leasingu przyjętej

w nowej umowie leasingu. Sąd Apelacyjny nie znalazł także podstaw do

zastosowania w sprawie art. 585 w związku z art. 70917

k.c. W jego ocenie Sąd

Okręgowy uwzględniając powództwo w stosunku do pozwanej nie naruszył również

art. 10 i 32 Pr. weksl. Jako chybione też ocenił podniesione w apelacji zarzuty

naruszenia art. 167, 232, 316 i 493 §1 k.p.c.

W skardze kasacyjnej pozwani zarzucili, że wyrok Sądu Apelacyjnego został

wydany z naruszeniem art. 6, 471, 585, 70915

i art. 70917

k.c., art. 10 i 32 Pr.

weksl. oraz art. 167, 232, 316, 378 § 1, art. 493 § 1 i art. 495 § 3 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Podmiot, który występuje – tak jak strona powodowa - z powództwem

o zapłatę, opartym na twierdzeniu, że dochodzone roszczenie przysługuje mu na

podstawie weksla własnego podpisanego przez jednego z pozwanych

w charakterze wystawcy, a przez drugiego w charakterze poręczyciela za

wystawcę, powinien do pozwu dołączyć poświadczający to weksel. Jest to dowód

z jego strony konieczny, a zarazem – co do zasady – wystarczający. Pozwany

przed tak uzasadnionym żądaniem może się bronić za pomocą różnego rodzaju

zarzutów podważających zasadność tego żądania. Taki rozkład ciężaru dowodu

w sprawach o żądanie zapłaty, które w całości znajduje potwierdzenie w treści

weksla, jest zgodny z ogólną regułą wyrażoną w art. 6 k.c.; zob. też, dotyczący

postępowania nakazowego, art. 485 § 2 k.p.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego:

4

z dnia 18 listopada 1999 r., I CKN 215/98, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 128, z

24 października 2003 r., III CK 35/02, LEX nr 148666, z dnia 22 czerwca 2006 r.,

V CSK 86/06, niepubl., z dnia 5 lipca 2007 r., II CSK 160/07, LEX nr 439205,

z dnia 7 maja 2009 r., IV CSK 549/08, niepubl.).

Po wydaniu nakazu zapłaty na podstawie weksla pozwany powinien

wszystkie okoliczności faktyczne, zarzuty i wnioski dowodowe zmierzające do

wykazania bezzasadności powództwa przytoczyć w zasadzie już w zarzutach od

nakazu zapłaty (art. 495 § 3 k.p.c.).

Wśród zarzutów, za pomocą których pozwani o zapłatę na podstawie weksla

własnego mogą się bronić, szczególnie istotne znaczenie przypada w polskich

realiach twierdzeniu, że powód – wekslobiorca otrzymał weksel in blanco,

podpisany przez pozwanych w charakterze wystawcy lub poręczyciela za

wystawcę, w celu zabezpieczenia wierzytelności wynikającej z określonego

stosunku, w związku z czym był on upoważniony do jego uzupełnienia jedynie

zgodnie z zawartym porozumieniem, wypełnił go zaś niezgodnie z tym

porozumieniem. Powiązanie przez strony upoważnienia do uzupełnienia weksla in

blanco z istnieniem i treścią zobowiązania podlegającego zabezpieczeniu

(stosunku podstawowego względem roszczenia wekslowego) powoduje, że

wekslobiorca w zasadzie nie może na podstawie prawa wekslowego uzyskać

wobec wystawcy weksla własnego i poręczyciela za wystawcę weksla własnego

więcej praw niż mu przysługuje w ramach stosunku, z którego wynika podlegająca

zabezpieczeniu wierzytelność, czyli w ramach tzw. stosunku podstawowego

względem roszczenia wekslowego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia

26 stycznia 2001 r., II CKN 25/00, OSNC 2001, nr 7-8, poz. 117, z dnia 9 grudnia

2004 r., II CK 170/04, LEX nr 146408, z dnia 22 czerwca 2006 r., V CSK 70/06,

OSNC 2007, nr 4, poz. 59, z dnia 21 czerwca 2007 r., IV CSK 92/07, OSNC 2008,

nr 10, poz. 117, z dnia 5 lutego 2009 r., I CSK 297/08, niepubl.).

Na pozwanych, którzy w zarzutach od nakazu zapłaty powołali się na to, że

wpisana przez stronę powodową w wekslu kwota nie miała uzasadnienia w objętym

zabezpieczeniem stosunku wynikającym z umowy leasingu z dnia 31 lipca 2001 r.,

spoczywał zatem ciężar dowodu tej okoliczności pod rygorem nieuwzględnienie

wniesionych zarzutów. Konsekwentnie na pozwanych spoczywała także powinność

5

zaoferowania dowodów na poparcie przytoczonej okoliczności (art. 232 zdanie

pierwsze k.p.c.). W ramach tej powinności mieściło się również żądanie

przedstawienia odpowiednich dokumentów przez stronę przeciwną (art. 248 § 1

k.p.c.). Sąd jednak mógł dopuścić też dowód z urzędu co do faktów objętych

zarzutami pozwanych. Wynika to z art. 232 zdanie drugie k.p.c. Poza dowodami

objętymi wyraźnymi zakazami ustawowymi (np. wynikającymi z art. 247 i 259

k.p.c.), możliwość dopuszczenia dowodów z urzędu dotyczy wszelkich dowodów;

nie doznaje ona ograniczeń również na podstawie przepisów, które – tak jak art.

495 § 3 k.p.c. - ustanawiają tzw. prekluzję dowodową (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2007 r., I CSK 27/07, OSNC-ZD 2008, nr A, poz.

25).

Bezzasadny jest więc podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia

art. 6 i 471 k.c. przez Sąd Apelacyjny wskutek przyjęcia, że na stronie powodowej

nie spoczywał ciężar dowodu przesłanek, objętego zabezpieczeniem wekslowym,

odszkodowania należnego od pozwanego na podstawie umowy leasingu. To samo

dotyczy zarzutu naruszenia art. 232 k.p.c. przez uznanie w zaskarżonym wyroku,

że strona powodowa nie była zobowiązana do przedstawiania dowodów

dotyczących wysokości odszkodowania objętego zabezpieczeniem wekslowym.

Podobnie należy ocenić zarzuty dotyczące art. 167, 495 § 3 i art. 316 § 1 i 2

k.p.c. Decyzje dowodowe, z którymi skarżący łączy naruszenie wymienionych

przepisów, mieściły się granicach kompetencji sądu do dopuszczenia dowodów

z urzędu (zob. art. 232 zdanie drugie k.p.c., a związku z tym przepisem wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2006 r., III CK 341/05, OSNC 2006, nr 10, poz.

174). Decyzje te nie naruszały interesów pozwanych, dotyczyły bowiem dowodów

odnoszących się do podniesionej przez pozwanych w zarzutach od nakazu zapłaty

kwestii prawidłowości wypełnienia weksla in blanco.

Zamierzonego skutku nie mógł też odnieść, bliżej nieuzasadniony „zarzut

ewentualny” naruszenia art. 378 § 1 k.c. (zob. art. 3984

§ 1 pkt 2 k.p.c.).

2. Naruszenia art. 10 i 32 Pr. weksl. pozwana dopatruje się w przyjęciu jej

odpowiedzialności w charakterze poręczyciela wekslowego za wystawcę

(pozwanego), pomimo modyfikacji bez jej zgody, po podpisaniu weksla, umowy

leasingu, z której wynika objęta poręczeniem odpowiedzialność pozwanego.

6

Pozwana twierdzi, że ta modyfikacja spowodowała, iż jej, wyrażona w tekście

weksla, odpowiedzialność w granicach długu pozwanego, opartego na

zmodyfikowanej umowie leasingu, nie powstała, gdyż dokonane uzupełnienie

weksla in blanco należało uznać za niezgodne z udzielonym przez nią

upoważnieniem do wypełnienia weksla in blanco. Ze stanowiskiem tym nie można

się jednak zgodzić. W razie złożenia na wekslu in blanco podpisu w zamiarze

zaciągnięcia zobowiązania wekslowego mającego zabezpieczać wierzytelność

z określonego stosunku pozawekslowego, samo późniejsze zmodyfikowanie tego

stosunku nie sprzeciwia się wypełnieniu weksla na kwotę długu wynikającego

z tego stosunku. Wypełnienie to mieści się bowiem w granicach upoważnienia do

uzupełnienia, objętego porozumieniem stron. Niedopuszczalne jest tylko wyjście

poza granice upoważnienie do uzupełnienia weksla in blanco, np. przez wpisanie

kwoty wyżej niż określona w deklaracji wekslowej lub kwoty długu z innego

stosunku niż wskazany w deklaracji wekslowej. Uwagi te odnoszą się do wszystkich

zobowiązań wekslowych, także więc do zobowiązań poręczycieli wekslowych,

odpowiadających na zasadach istotnie różnych od przewidzianych w art. 876-887

k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2003 r., III CK 35/02,

oraz z dnia 29 czerwca 2006 r., IV CSK 53/06, LEX nr 465907, i cytowane w nim

orzecznictwo).

Skarżąca nietrafnie również uważa, że uzupełnienie weksla in blanco

niezgodnie z porozumieniem stron stanowi wadę formalną. Dokument mający

cechy określone w art. 101 Pr. weksl. stanowi weksel własny, choćby nadanie mu

tych cech nastąpiło z naruszeniem upoważnienia do wypełnienia weksla in blanco.

Jednak zobowiązanie osoby podpisanej na wekslu in blanco powstaje tylko w takich

granicach, w jakich jego wypełnienie jest zgodne z upoważnieniem do uzupełnienia

(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2008 r., I CSK 548/07, OSNC-ZD

2009, nr B, poz. 49).

W związku z bezzasadnością podniesionego zarzutu naruszenia art. 10 i 32

Pr. weksl. bezprzedmiotowe stało się rozpatrywanie twierdzenia o uchybienie przez

Sąd Apelacyjny art. 493 § 1 k.p.c. przez uznanie, że pozwana zgłosiła zarzuty

nowe, odwołujące się do aneksów do umowy leasingu.

7

3. Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że w deklaracji wekslowej

pozwani upoważnili stronę powodową do wypełnienia podpisanego przez nich

weksla in blanco na sumę wynikającego z umowy leasingu z dnia 31 lipca 2001 r.

zadłużenia pozwanego wobec strony powodowej, wraz z odsetkami i kosztami

realizacji tej umowy. W związku z wyrażonym w zarzutach od nakazu zapłaty

twierdzeniem pozwanych o nieprawidłowości uzupełnienia weksla in blanco

zasadniczego znaczenia w sprawie nabierało zatem ustalenie, na podstawie

zebranego w sprawie materiału dowodowego, czy kwota, na którą weksel został

wypełniony, odpowiadała zadłużeniu pozwanego wobec strony powodowej,

wynikającemu z umowy leasingu, po jej wypowiedzeniu przez stronę powodową

(finansującego), ze skutkiem natychmiastowym, z przyczyn objętych

odpowiedzialnością pozwanego (korzystającego).

Według art. 70915

k.c., w razie wypowiedzenia przez finansującego umowy

leasingu na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność,

finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia

wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych

o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym

terminem i rozwiązania umowy leasingu. Unormowanie to jest zbieżne z regulacją

zawartą w art. 7095

§ 3 i art. 7098

§ 5 k.c.

Przewidziana w art. 70915

k.c. odpowiedzialność korzystającego ma

niewątpliwie charakter odpowiedzialności kontraktowej. Zgodnie z ogólnym

założeniem odpowiedzialności odszkodowawczej, odszkodowanie ma przywrócić

stan, jaki istniałby, gdyby nie doszło do zdarzenia wyrządzającego szkodę, nie

może natomiast przewyższać uszczerbku powstałego w majątku poszkodowanego

(art. 361 § 2 k.c.). Wzgląd na to, że odszkodowanie nie może przewyższać

uszczerbku zaistniałego w majątku poszkodowanego, uzasadnia zaliczenie na

poczet szkody korzyści uzyskanych przez poszkodowanego, czyli, innymi słowy,

compensatio lucri cum damno (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

12 marca 2010 r., III CZP 7/10, LEX nr 585826). Zaliczenie korzyści na poczet

szkody uzależnia się od tego, aby korzyść i uszczerbek stanowiły następstwo tego

samego zdarzenia. Choć bywa wyrażane także odmienne zapatrywanie (zob. np.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2002 r., LEX nr 53283), nie jest

8

konieczne istnienie między uzyskaniem korzyści a zdarzeniem powodującym

szkodę adekwatnego związku przyczynowego - wystarcza, aby zdarzenie

powodujące szkodę stanowiło conditio sine qua non uzyskania korzyści; jak trafnie

wyjaśniono w piśmiennictwie, wymaganie adekwatnego związku przyczynowego

wykluczałoby zaliczenie korzyści na poczet szkody w przypadkach ubezpieczenia

mienia. Ponadto wymaga się, aby korzyść podlegająca zaliczenie na poczet szkody

zaspokajała te interesy poszkodowanego, do których zaspokojenia zmierza

odszkodowanie. Wspomniane, ogólne założenie odpowiedzialności

odszkodowawczej znalazło wyraz także w art. 70915

k.c. Natychmiastowa, tj.

z chwilą rozwiązania umowy leasingu wskutek jej wypowiedzenia, zapłata

finansującemu przez korzystającego wszystkich przewidzianych w umowie

a nieuiszczonych rat ma na celu przywrócenie takiego stanu, w jakim finansujący

znajdowałby się, gdyby korzystający należycie wykonywał umowę leasingu i nie dał

powodów do jej przedwczesnego zakończenia. Pełni zatem funkcje odszkodowania

za szkodę wyrządzoną finansującemu wskutek naruszenia przez korzystającego

umowy leasingu z przyczyn, za które on odpowiada (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 15 lutego 2008 r., I CSK 354/07, LEX nr 361435). Pełna jednak kwota

ustalonych w umowie a niezapłaconych rat mogłaby przewyższać uszczerbek

powstały w majątku finansującego, czyli wykraczać poza wyznaczone przez art.

361 § 2 k.c. granice dopuszczalnej wysokości odszkodowania. Dlatego w art.

70915

k.c. przewidziano pomniejszenie kwoty umówionych a niezapłaconych rat

o dwa rodzaje korzyści: po pierwsze, o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek

zapłaty rat przed terminem określonym w umowie leasingu, i po drugie, o korzyści,

jakie finansujący uzyskał wskutek rozwiązania umowy leasingu w następstwie jej

wypowiedzenia. Pomniejszenie to jest oparte na założeniach compensatio lucri

cum damno.

Zgodnie z art. 70915

k.c., finansujący może żądać od korzystającego z chwilą

rozwiązania umowy wskutek jej wypowiedzenia nie tylko zapłaty rat, których

terminy wymagalności przypadły przed tą chwilą, ale i wszystkich pozostałych

umówionych rat, których ustalone terminy wymagalności przypadają po tej chwili.

Według omawianego przepisu, ostatnio wymienione raty stają się więc natychmiast

wymagalne z chwilą rozwiązania umowy leasingu wskutek jej wypowiedzenia, i do

9

tych właśnie rat ma zastosowanie rozwiązanie, które przewiduje pomniejszenie

wypłacanych finansującemu rat o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich

zapłaty przed umówionym terminem.

Koniecznym elementem wynagrodzenia, które korzystający ma w myśl art.

7091

k.c., obowiązek płacić finansującemu w uzgodnionych ratach, jest kwota

odpowiadająca cenie rzeczy nabytej przez finansującego. Ponieważ umowa

leasingu pełni funkcję kredytową w szerokim znaczeniu tego słowa (kontrahent

korzystającego z rzeczy będącej przedmiotem umowy wykłada środki pieniężne na

nabycie tej rzeczy), poszczególne raty, które korzystający obowiązany jest

uiszczać, obejmują, obok spłaty równowartości ceny nabycia rzeczy, jeszcze m.in.

odsetki, stanowiące koszt „kredytu rzeczowego”, zaciągniętego przez

korzystającego u finansującego. Do dobrowolnej zapłaty przez korzystającego rat

przed umówionym terminem ma z mocy art. 70917

k.c. odpowiednie zastosowanie

art. 585 k.c. Zgodnie z tym przepisem, korzystający w razie dobrowolnej

przedterminowej zapłaty rat może odliczyć kwotę odpowiadającą wspomnianym

odsetkom; jeżeli bowiem nie jest już kredytowany przez finansującego, nie powinien

mu z tego tytułu płacić wynagrodzenia. Natomiast w przypadkach, w których – tak

jak w niniejszej sprawie – korzystający, stosownie do art. 70915

k.c., obowiązany

jest do zapłaty finansującemu wszystkich niezapłaconych rat z chwilą rozwiązania

umowy leasingu na skutek jej wypowiedzenia, części przyszłych rat, obejmujące

wspomniane odsetki, powinny zostać odliczone od sumy niezapłaconych rat jako

korzyści uzyskane przez finansującego wskutek obowiązku korzystającego

zapłacenia finansującemu przyszłych rat przed umówionym terminem. Jeżeli

bowiem z chwilą rozwiązania umowy odpadł obowiązek finansującego

kredytowania korzystającego, nie powinno się już finansującemu należeć z tego

tytułu wynagrodzenie.

O ile więc Sąd Apelacyjny trafnie wykluczył zastosowanie w sprawie art. 585

w związku z art. 70917

k.c., o tyle naruszył art. 70915

k.c., nie znajdując podstaw do

jego zastosowania do pomniejszenia sumy wszystkich niezapłaconych rat, należnej

finansującemu z chwilą rozwiązania umowy leasingu wskutek jej wypowiedzenia

z przyczyn objętych odpowiedzialnością korzystającego, o części przyszłych rat,

10

obejmujące odsetki stanowiące koszt „kredytu rzeczowego”, zaciągniętego przez

korzystającego u finansującego.

Zdaniem skarżących do naruszenia art. 70915

k.c. doszło także przez to, że

Sąd Apelacyjny wykluczył możliwość pomniejszenia na podstawie tego przepisu

kwoty rat, o których w nim mowa, o opłatę wstępną i prowizję, należne stronie

powodowej od kontrahentów nowej umowy leasingu tego samego przedmiotu.

W ocenie skarżących obie wymienione pozycje stanowią korzyści uzyskane przez

stronę powodową wskutek rozwiązania umowy leasingu z dnia 31 lipca 2001 r.

Korzyść uzyskaną przez finansującego wskutek rozwiązania umowy leasingu

należy wiązać przede wszystkim z odzyskaniem przez finansującego przedmiotu

leasingu i wynikającą stąd możliwością decydowania o jego dalszych losach.

O wysokości tej korzyści rozstrzyga wartość odzyskanego przedmiotu. Wartość ta

ze względu na charakter regulacji zawartej w art. 70915

k.c. powinna być określana

na zasadach, na jakich określa się wartość dóbr przy ustalaniu odpowiedzialności

odszkodowawczej. Należy przy tym mieć w szczególności na względzie, czy dany

przedmiot może być jeszcze eksploatowany na podstawie nowej umowy leasingu.

Jeżeli zaś – jak w niniejszej sprawie - zawarto już co do niego nową umowę

leasingu, za miarodajną należy uznać jego wartość określoną przez strony tej

umowy. Uzyskanie w następstwie rozwiązania wcześniejszej umowy leasingu

przez finansującego korzyści w tej wysokości jest tu bezsporne, a przy tym wynika

ona z transakcji rynkowej.

Za korzyści uzyskane przez finansującego wskutek rozwiązania umowy

leasingu nie można natomiast uznać rat należnych na podstawie nowej umowy,

dotyczącej tego samego przedmiotu; ani wszystkich tych rat, ani niektórych z nich,

np. opłaty wstępnej; ani całości poszczególnych rat, ani określonej ich części, np.

prowizji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2010, I CSK 216/09, LEX

nr 577676; odmiennie jednak - a przy tym bez odniesienia się do powołanego wyżej

orzeczenia - wyrok Sądu Najwyższego z 14 lipca 2010, V CSK 4/10, niepubl.). Ich

źródłem jest nowa umowa leasingu, a nie samo rozwiązanie umowy wcześniejszej.

Zastrzeżone w nowej umowie raty w zakresie obejmującym prowizję finansującego

stanowią wynagrodzenie usług pozostających w związku jedynie z tą umową. W

pozostałym natomiast zakresie obejmują spłatę ustalonej w tej umowie wartości

11

rzeczy oddanej do używania nowemu korzystającemu. Pomniejszenie sumy rat, o

których mowa w art. 70915

k.c., o wartość rzeczy objętej nową umową i o raty

należne na podstawie nowej umowy, zawierające w sobie spłatę tej wartości,

prowadziłoby zatem do podwójnego odliczenia wartości rzeczy odzyskanej przez

finansującego wskutek rozwiązania wcześniejszej umowy. W rezultacie

uwzględnienie w rozliczeniu, które przewiduje art. 70915

k.c., rat należnych

finansującemu na podstawie nowej umowy leasingu, dotyczącej tego samego

przedmiotu, pozostawałoby w sprzeczności z założeniami przyświecającymi temu

przepisowi.

Zapatrywanie skarżących o naruszenia art. 70915

k.c. przez

niepomniejszenie na jego podstawie rat, o których w nim mowa, o opłatę wstępną

i prowizję, należne stronie powodowej od kontrahentów nowej umowy leasingu,

jest więc nietrafne .

Ze względu na częściową zasadność zarzutu naruszenia art. 70915

k.p.c.

Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.