III PK 9/10

Wyrok z dnia 15 października 2010 r.

II PK 9/10

Podstawowym miejscem pracy nauczyciela zatrudnionego w dwóch

szkołach, którego oba stosunki pracy zostały rozwiązane tego samego dnia w

związku z przejściem na emeryturę, jest szkoła, w której nauczyciel jest wyżej

wynagradzany i tylko od tej szkoły przysługuje mu odprawa emerytalna (art. 87

ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, jednolity tekst:

Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.).

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Jerzy Kwaśniewski, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 paź-

dziernika 2010 r. sprawy z powództwa Mariusza G. przeciwko Z. Centrum Doskona-

lenia Nauczycieli w S. o odprawę emerytalną, na skutek skargi kasacyjnej strony po-

zwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Szczecinie z dnia 4 września 2009 r. [...]

o d d a l i ł skargę.

U z a s a d n i e n i e

Pozwane Z. Centrum Doskonalenia Nauczycieli w S., w sprawie z powództwa

Mariusza G. o odprawę emerytalną, wniosło skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 4 września

2009 r. [...]. Zaskarżonym wyrokiem oddalono jego apelację od wyroku Sądu Rejo-

nowego zasądzającego na rzecz powoda kwotę 10.068 zł z odsetkami tytułem spor-

nej odprawy.

Powód był zatrudniony w pozwanym Centrum w pełnym wymiaru czasu pracy

jako nauczyciel w okresie od 1 lipca 2007 r. do 30 września 2008 r. Powód był za-

trudniony jako nauczyciel - wychowawca także w placówce Opiekuńczo - Wycho-

wawczej „Pogotowie Opiekuńcze” w S. od 1983 r. do 30 września 2008 r., przy czym

2

pełen wymiar jego czasu pracy został ograniczony do połowy w okresie, gdy równo-

cześnie wykonywał pracę u strony pozwanej. Oba stosunki pracy zostały rozwiązane

tego samego dnia w związku z przejściem powoda na emeryturę. Pogotowie Opie-

kuńcze wypłaciło powodowi odprawę emerytalną w wysokości trzymiesięcznego wy-

nagrodzenia pobieranego w Pogotowiu za pracę w połowie wymiaru czasu. Pozwane

Centrum odmówiło powodowi wypłaty odprawy emerytalnej, gdyż odprawa ta zwią-

zana jest z podstawowym miejscem pracy nauczyciela, a tym miejscem dla niego

było Pogotowie Opiekuńcze, gdzie przepracował 25 lat.

W zaskarżonym wyroku Sąd Okręgowy uznał ustalenia faktyczne Sądu Rejo-

nowego za własne oraz co do zasady zgodził się z jego interpretacją art. 88 ust. 2

ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r.

Nr 97, poz. 674 ze zm.). Przyjął, iż użyty w tym przepisie zwrot według którego nau-

czycielowi „przyznaje się odprawę emerytalną w wysokości trzymiesięcznego wyna-

grodzenia ostatnio pobieranego w szkole będącej podstawowym miejscem jego

pracy” należy w rozpoznawanej sprawie rozumieć w ten sposób, że powodowi przy-

sługuje jedna odprawa, którą powinien wypłacić pracodawca zatrudniający go w peł-

nym wymiarze czasu pracy w dniu przejścia na emeryturę. Tym pracodawcą jest po-

zwane Centrum.

W skardze kasacyjnej pozwany zarzucił naruszenie art. 87 i art. 88 Karty Nau-

czyciela oraz art. 233 § 1 k.p.c., przez błędne przyjęcie, że praca u pozwanego była

podstawowym zatrudnieniem powoda i że odprawa emerytalna przysługuje powodo-

wi od pozwanego. Jego zdaniem podstawowym miejscem pracy powoda było Pogo-

towie Opiekuńcze, gdzie przepracował 25 lat i ten okres zatrudnienia był podstawą

uzyskania przez niego uprawnień emerytalnych na mocy art. 88 ust. 1 Karty Nauczy-

ciela.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona. Nie zostało w niej wskazane, na czym polega

naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., przy czym pozwany nie kwestionuje ustalonego przez

Sąd stanu faktycznego. Błędnie kieruje on zarzut naruszenia tego przepisu na ocenę

prawną bezspornie ustalonego stanu faktycznego, dotyczącą wykładni pojęcia pod-

stawowego miejsca pracy nauczyciela.

3

Także bezzasadne są zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, czyli

art. 87 i art. 88 Karty Nauczyciela. Odnoszący się do powoda art. 87 ust. 2 Karty Na-

uczyciela stanowi, że nauczycielowi spełniającemu warunki uprawniające do emery-

tury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskiego świadczenia kompen-

sacyjnego, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę, rentę

z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, który

przepracował w szkole co najmniej 20 lat, przyznaje się odprawę w wysokości trzy-

miesięcznego wynagrodzenia ostatnio pobieranego w szkole będącej podstawowym

miejscem jego pracy. Z przepisu tego wynika wprost, że z tytułu pracy nauczyciel-

skiej powstaje prawo do jednej odprawy emerytalnej, niezależnie od liczby szkół za-

trudniających nauczyciela przechodzącego na emeryturę. Poza sporem jest także

określenie podmiotu zobowiązanego do wypłaty odprawy - jest nim szkoła będąca

podstawowym miejscem pracy nauczyciela. Sporne jest natomiast, czy dla nauczy-

ciela - zatrudnionego w dwóch szkołach w rozumieniu art. 3 pkt 2 Karty Nauczyciela

na czas nieokreślony - podstawowym miejscem pracy jest szkoła zatrudniająca go w

dniu przejścia na emeryturę w pełnym wymiarze czasu pracy (tu: strona pozwana),

czy też szkoła (Pogotowie Opiekuńcze), w której był zatrudniony znacznie dłużej (25

lat), przy czym wymiar jego zatrudnienia wynosił połowę czasu pracy tylko w ostatnim

okresie, to jest wtedy, gdy pracował także u strony pozwanej, a nadto ten okres za-

trudnienia był podstawą nabycia uprawnień emerytalnych.

Sąd Najwyższy podziela pogląd Sądów obu instancji, że ocena, która szkoła

jest podstawowym miejscem pracy nauczyciela, powinna być dokonywana według

stanu faktycznego z dnia przejścia nauczyciela na emeryturę. W tym zakresie słusz-

nie Sąd Okręgowy przyjął, że skoro u pozwanego powód pracował w tym dniu w peł-

nym wymiarze czasu pracy, a w Pogotowiu Opiekuńczym w połowie wymiaru, to

podstawowym miejscem pracy powoda jest strona pozwana. Kryterium wymiaru

czasu pracy jest w rozpoznawanej sprawie w pełni przydatne, gdyż znaczna różnica

w tym zakresie między obydwiema szkołami powoduje, że wynagrodzenie przysłu-

gujące od pozwanego było wyższe niż wynagrodzenie przysługujące od Pogotowia

Opiekuńczego. Zdaniem Sądu Najwyższego wysokość wynagrodzenia jest podsta-

wowym kryterium oceny, która ze szkół jest podstawowym miejscem pracy nauczy-

ciela. To kryterium pozwala na ustalenie tego miejsca pracy także wtedy, gdy w obu

szkołach wymiar czasu pracy jest taki sam. Przyjęcie kryterium wysokości wynagro-

dzenia jest zgodne z interesem nauczyciela uprawnionego do odprawy emerytalnej,

4

gdyż zapewnia mu wyższe świadczenie. Ma ono charakter obiektywny i jest łatwe w

zastosowaniu. Przemawia za nim także analogia z art. 87 ust. 4 Karty Nauczyciela,

według którego w razie zbiegu prawa do odprawy wymienionej w ust. 1 i 2, przysłu-

guje jedna odprawa - korzystniejsza. Przepis ten wprawdzie odnosi się wprost do

zbiegu prawa do dwóch odpraw emerytalnych przysługujących z tytułu odmiennych

stażów pracy nauczycielskiej, lecz może być uważany za przesłankę wskazującą na

sposób wyboru właściwego świadczenia według kryterium jego wysokości, korzyst-

niejszej dla nauczyciela.

Bezzasadny jest również argument pozwanego, że dlatego podstawowym

miejscem pracy powoda było Pogotowie Opiekuńcze, iż z tytułu tego zatrudnienia

uzyskał on prawo do emerytury na podstawie art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela. Rze-

czywiście, praca w Pogotowiu Opiekuńczym umożliwiła powodowi wcześniejsze

przejście na emeryturę, jednakże świadczy to tylko o jej podstawowym znaczeniu w

odniesieniu do prawa do emerytury, czyli świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

Okresy wykonywania pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym,

dla wcześniejszego uzyskania prawa do emerytury, mogą być jednak przerywane, a

praca może być wykonywana w różnych placówkach zatrudnienia. Natomiast odpra-

wa emerytalna jest świadczeniem ze stosunku pracy i przysługuje od tego pracodaw-

cy, który zatrudniał nauczyciela w dniu przejścia na emeryturę.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39814

k.p.c.

========================================