III KRS 13/10

Wyrok z dnia 10 listopada 2010 r.

III KRS 13/10

Złożenie oświadczenia lustracyjnego na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z

dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeń-

stwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funk-

cje publiczne (jednolity tekst: Dz.U. z 1999 r. Nr 42, poz. 428 ze zm.) nie uchyla

obowiązku złożenia nowego oświadczenia lustracyjnego przez osobę, która

kandyduje na stanowisko objęte lustracją na podstawie art 7 ust. 1 ustawy z

dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów

bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (jedno-

lity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm.).

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Jolanta Strusińska-Żukowska, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r.

sprawy z odwołania Beaty P. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa [...] z dnia 14

kwietnia 2010 r., w sprawie nieuwzględnienia zastrzeżenia w przedmiocie pozosta-

wienia bez rozpatrzenia przez prezesa sądu zgłoszenia kandydatury na wolne sta-

nowisko sędziowskie,

o d d a l i ł odwołanie.

U z a s a d n i e n i e

Beata P. wniosła odwołanie od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z 14

kwietnia 2010 r. [...] w sprawie nieuwzględnienia zastrzeżenia w przedmiocie pozo-

stawienia bez rozpatrzenia przez prezesa sądu kandydatury na wolne stanowisko

sędziowskie.

Dnia 9 marca 2010 r. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L.

pozostawił bez rozpatrzenia zgłoszenie Beaty P. na stanowisko sędziego w Woje-

wódzkim Sądzie Administracyjnym w L., o którym Prezes Naczelnego Sądu Admini-

2

stracyjnego obwieścił w Monitorze Polskim Nr 4, poz. 40 z dnia 29 stycznia 2010 r.

Jako przyczynę swojej decyzji wskazał niespełnienie przez kandydatkę jednego z

wymogów formalnych określonych w art. 57 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. -

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) w związku z

art. 29 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

(Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), to jest niedołączenie do zgłoszenia oświadczenia,

o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu

informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz

treści tych dokumentów (Dz.U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm. - dalej: ustawa lu-

stracyjna z 2006 r.), ani informacji, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy.

Beata P. złożyła zastrzeżenie co do pozostawienia jej zgłoszenia bez rozpa-

trzenia. Nie kwestionowała w nim faktu niedołączenia do zgłoszenia oświadczenia

lustracyjnego ani informacji o złożeniu takiego oświadczenia wcześniej, lecz poinfor-

mowała, że oświadczenie lustracyjne złożyła w 2006 r. w związku z ubieganiem się o

inne stanowisko sędziowskie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w L. Odpis

oświadczenia wraz z pismem przewodnim skierowanym do Prezesa Naczelnego

Sądu Administracyjnego w Warszawie, noszącym datę 18 maja 2006 r., dołączyła do

zastrzeżenia. Wyraziła przy tym pogląd, że nie miała obowiązku powtórnego złożenia

oświadczenia lustracyjnego w niniejszym postępowaniu.

Dnia 29 marca 2010 r. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L.

przedstawił Krajowej Radzie Sądownictwa do rozstrzygnięcia zastrzeżenie złożone

przez Beatę P. podnosząc, że nie kwestionuje faktu wygaśnięcia w jej wypadku obo-

wiązku powtórnego złożenia oświadczenia lustracyjnego. Podtrzymał jednak swoje

stanowisko co do tego, że Beata P. miała obowiązek dołączenia do zgłoszenia in-

formacji o uprzednim złożeniu oświadczenia lustracyjnego oraz że obowiązku tego

nie dopełniła w okresie miesiąca od obwieszczenia o wolnym stanowisku sędziow-

skim.

Zdaniem Krajowej Rady Sądownictwa brak jest podstaw do uwzględnienia

zastrzeżenia. Przepis art. 57 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych - stosowany

odpowiednio do osób kandydujących na stanowisko sędziego sądu administracyjne-

go - przewiduje jako jeden z wymogów formalnych obowiązek dołączenia do zgłosze-

nia oświadczenia lustracyjnego albo informacji o jego uprzednim złożeniu. Z kolei

przepis art. 57 § 2a tej ustawy przewiduje obligatoryjną sankcję - na wypadek niewy-

wiązania się z tego obowiązku - w postaci pozostawienia zgłoszenia bez rozpatrze-

3

nia. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L., po stwierdzeniu, że do

zgłoszenia Beaty P. nie został dołączony żaden z dokumentów, o których mowa w

art. 57 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, miał obowiązek pozostawić zgło-

szenie bez rozpatrzenia niezależnie od tego czy kandydatka na sędziego złożyła

wcześniej oświadczenie lustracyjne czy też nie. Być może przewidziana przez usta-

wodawcę sankcja jest zbyt surowa w odniesieniu do niespełnienia przez kandydata

tego konkretnego braku formalnego, jednak - zdaniem Rady - celem ustawodawcy

było usprawnienie dość długotrwałego postępowania w przedmiocie powołania na

stanowisko sędziego poprzez dyscyplinowanie kandydatów.

W odwołaniu skarżąca podniosła, że nie była zobowiązana - na podstawie art.

57 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych - do złożenia oświadczenia (dalej:

oświadczenie lustracyjne), o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy lustracyjnej z 2006

r., jako że to oświadczenie złożyła 18 maja 2006 r. ubiegając się uprzednio o stano-

wisko w tym samym Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym. To oświadczenie lu-

stracyjne zostało złożone na podstawie ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnia-

niu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w

latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (jednolity tekst: Dz.U. z 1999 r.

Nr 42, poz. 428 ze zm. - dalej: ustawa lustracyjna z 1997 r.). Zgodnie zaś z art. 7 ust.

2a tej ustawy, złożenie oświadczenia powoduje wygaśnięcie obowiązku jego powtór-

nego złożenia w przypadku późniejszego kandydowania na funkcję publiczną, z którą

związany jest obowiązek złożenia oświadczenia. Brak obowiązku ponownego złoże-

nia oświadczenia lustracyjnego przy zgłoszeniu kandydatury wynika także z art. 56

ust. 4 ustawy lustracyjnej z 2006 r., według którego osoba, która po wejściu w życie

tej ustawy nadal kandyduje lub ubiega się o objęcie funkcji publicznej, wymienionej w

art. 4, ma obowiązek złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1, przed

objęciem funkcji. Zdaniem skarżącej niezłożenie informacji o uprzednim złożeniu

oświadczenia lustracyjnego - czego wymaga art. 7 ust. 3a ustawy lustracyjnej z 2006

r. - nie powinno być przyczyną nieuwzględnienia zastrzeżeń przez Prezesa Sądu

oraz przez Radę. Poprzednie oświadczenie lustracyjne złożyła bowiem w tym samym

Sądzie, w którym obecnie ubiega się o wolne stanowisko, a więc fakt jego złożenia

powinien być znany Prezesowi tego Sądu „niejako z urzędu”. Ponadto, z uwagi na

przewidzianą w ustawie surową sankcję w postaci pozostawienia zgłoszenia kandy-

datury bez rozpatrzenia, niepodanie tej informacji powinno być traktowane jako brak

formalny. Został on przez skarżącą usunięty, gdyż w zgłoszonych zastrzeżeniach

4

podała informację o uprzednim złożeniu oświadczenia lustracyjnego Prezesowi tegoż

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie jest nieuzasadnione. Jego rozpoznanie wymaga w pierwszej kolej-

ności rozstrzygnięcia kwestii, czy oświadczenie lustracyjne złożone na podstawie

ustawy lustracyjnej z 1997 r. zwalnia z obowiązku ponownego złożenia oświadczenia

osobę, która pod rządem ustawy lustracyjnej z 2006 r. ubiega się o stanowisko ob-

jęte obowiązkiem złożenia tego oświadczenia (tu: stanowisko sędziego, art. 4 pkt 14

w związku z art. 7 ust. 1 ustawy lustracyjnej z 2006 r.). Odpowiedź twierdząca na to

pytanie powoduje bezprzedmiotowość zarzutów odwołania związanych z uzupełnie-

niem przez skarżącą braku w zgłoszeniu kandydatury, polegającego na niezłożeniu

informacji o uprzednim złożeniu oświadczenia lustracyjnego.

Sytuację prawną osoby, która złożyła oświadczenie lustracyjne pod rządem

ustawy lustracyjnej z 1997 r., a która ponownie ubiega się o stanowisko objęte obo-

wiązkiem złożenia tego oświadczenia pod rządem ustawy lustracyjnej z 2006 r., na-

leży oceniać na podstawie ustawy z 2006 r. Ustawa ta nie różnicuje sytuacji osób,

które nie składały oświadczenia lustracyjnego na podstawie ustawy z 1997 r. i osób

które złożyły takie oświadczenia. Artykuł 7 ust. 1 ustawy lustracyjnej z 2006 r. traktuje

je jednakowo. Stanowi on, że obowiązek złożenia oświadczenia, dotyczącego pracy

lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z tymi organami w

okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r., zwanego dalej „oświadcze-

niem lustracyjnym”, mają osoby, o których mowa w art. 4, urodzone przed dniem 1

sierpnia 1972 r. To oświadczenie jest oświadczeniem wiedzy osoby składającej je w

zakresie wymienionych zachowań oraz wskazanych organów w takim rozumieniu,

jakie nadała im ustawa z 2006 r. (w odniesieniu do współpracy i służby - art. 3a, zaś

w odniesieniu do organów bezpieczeństwa państwa - art. 2). Definicje zachowań

objętych oświadczeniem oraz organów były inne (węższe) w ustawie lustracyjnej z

1997 r. (art. 4 i art. 2 tej ustawy). Wynika stąd, że oświadczenie lustracyjne złożone

na podstawie ustawy z 1997 r. i to oświadczenie złożone na podstawie ustawy z

2006 r., mimo że zbliżoną, to mają jednak różną treść. Znalazło to wyraz we wzorach

oświadczeń lustracyjnych załączonych do obu omawianych ustaw.

5

Oświadczenie lustracyjne z ustawy z 1997 r. nie może zastąpić oświadczenia

opartego na ustawie z 2006 r. Funkcjonalnie wynika to ze wspomnianej wyżej różnej

treści tych obu rodzajów oświadczeń, natomiast oparcie normatywne twierdzenie to

ma w art. 56 ust. 1 przepisów przejściowych ustawy lustracyjnej z 2006 r. Stanowi

on, że osoba urodzona przed dniem 1 sierpnia 1972 r., która w dniu wejścia w życie

niniejszej ustawy pełni funkcję publiczną wymienioną w art. 4, ma obowiązek złoże-

nia oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1, w terminie jednego miesiąca od

dnia doręczenia powiadomienia, o którym mowa w ust. 2. To powiadomienie polega

o poinformowaniu osób, o których mowa w ust. 1, o obowiązku złożenia oświadcze-

nia lustracyjnego i skutkach niedopełnienia tego obowiązku. Przepis art. 56 ust. 1

ustawy lustracyjnej z 2006 r. zobowiązuje do złożenia nowego oświadczenia lustra-

cyjnego wszystkie osoby zajmujące w dniu wejścia w życie tej ustawy stanowiska

podlegające lustracji (art. 4), a więc także te, które podlegały lustracji na podstawie

ustawy z 1997 r. i złożyły przewidziane w niej oświadczenie lustracyjne. Przepis art.

56 ust. 1 ustawy lustracyjnej z 2006 r. jest zasadniczym argumentem przeciwko po-

glądowi skarżącej. Skoro bowiem do złożenia nowego oświadczenia lustracyjnego,

określonego w art. 7 ust. 1 tej ustawy, są zobowiązane osoby już zajmujące stanowi-

ska podlegające lustracji, to nie ma żadnych racjonalnych powodów, aby z tego obo-

wiązku były zwolnione osoby dopiero kandydujące na tego rodzaju stanowisko.

Skarżąca wywodzi brak obowiązku złożenia oświadczenia lustracyjnego w

2010 r. z przepisu art. 7 ust. 2a ustawy lustracyjnej z 1997 r. Przepis ten stanowił, że

złożenie oświadczenia powoduje wygaśnięcie obowiązku jego powtórnego złożenia

w przypadku późniejszego kandydowania na funkcję publiczną, z którą związany jest

obowiązek złożenia oświadczenia. Tego argumentu skarżącej nie można podzielić,

gdyż - jak wyżej wskazano - oświadczenie lustracyjne złożone na podstawie ustawy

z 1997 r. nie jest tym samym oświadczeniem, którego złożenia wymaga art. 7 ust. 1

ustawy lustracyjnej z 2006 r. Nadto powołany przez skarżącą art. 7 ust. 2a ustawy

lustracyjnej z 1997 r. - tak jak cała ustawa - utracił moc w 2007 r. wraz z wejściem w

życie ustawy lustracyjnej z 2006 r. Do skarżącej nie ma także zastosowania art. 7

ust. 3 ustawy lustracyjnej z 2006 r., który zawiera treść analogiczną do art. 7 ust. 2a

jej poprzedniczki, gdyż zwalnia on z obowiązku ponownego złożenia oświadczenia

lustracyjnego tylko te osoby, które złożyły oświadczenie pod rządem ustawy z 2006 r.

Również bezzasadny jest argument skarżącej wywodzony z art. 56 ust. 4

ustawy lustracyjnej z 2006 r. Według tego przepisu osoba, która po dniu wejścia w

6

życie niniejszej ustawy nadal kandyduje lub ubiega się o objęcie funkcji publicznej,

wymienionej w art. 4, ma obowiązek złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 7

ust. 1, przed objęciem tej funkcji. Przepis ten należy interpretować łącznie z art. 7

ust. 2 tej ustawy, określającym termin złożenia oświadczenia lustracyjnego. Według

tego przepisu powinno ono być złożone w chwili wyrażenia zgody na kandydowanie

lub zgody na objęcie lub wykonywanie funkcji. Jest oczywiste, że osoby, wobec któ-

rych procedury nominacyjne zostały wszczęte przed dniem wejścia w życie tej

ustawy, nie mogły złożyć oświadczenia lustracyjnego w terminie określonym w jej art.

7 ust. 2. Dlatego jej art. 56 ust. 4 przesuwa ten termin na okres przed objęciem funk-

cji. Bez przesunięcia na okres późniejszy terminu złożenia oświadczenia lustracyjne-

go, całą niezakończoną procedurę związaną z objęciem stanowiska należałoby - po

wejściu w życie ustawy lustracyjnej z 2006 r. - przeprowadzić od początku w celu

zachowania terminu określonego w art. 7 ust. 2 tej ustawy. Nie ma to zastosowania

do skarżącej, która zgłosiła swoją kandydaturę w 2010 r., a więc już pod rządem

ustawy lustracyjnej z 2006 r.

Konkludując należy stwierdzić, że złożenie oświadczenia lustracyjnego na

podstawie ustawy lustracyjnej z 1997 r. nie uchyla obowiązku złożenia tego oświad-

czenia na podstawie ustawy lustracyjnej z 2006 r. przez osobę kandydującą na sta-

nowisko objęte lustracją.

Z tych względów, na podstawie art. 39814

k.p.c. orzeczono, jak w sentencji.

========================================