WA 31/10

WYROK Z DNIA 9 LISTOPADA 2010 R.

WA 31/10

W rozumieniu art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. –

Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.) karalne na je-

go podstawie polowanie bez posiadania do tego uprawnień oznacza rów-

nież polowanie bez zgody dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego

(art. 42 ust. 1), a polowanie indywidualne – bez stosownego ku temu upo-

ważnienia wymienionego podmiotu (art. 42 ust. 8), natomiast wykonywane

poza obwodem łowieckim – bez specjalnej decyzji właściwego starosty do-

puszczającej odłów lub odstrzał redukcyjny zwierzyny (art. 45 ust. 3), cho-

ciażby polujący miał w ogóle uprawnienia podstawowe, selekcjonerskie lub

sokolnicze (art. 42 ust. 3).

Przewodniczący: sędzia SN W. Błuś.

Sędziowie SN: E. Matwijów (sprawozdawca), A. Tomczyk.

Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Żak.

Sąd Najwyższy w sprawie gen. bryg. rez. Mariana D., płk. Eugeniu-

sza G., ppłk. rez. Czesława N. oskarżonych o popełnienie przestępstw

określonych w art. 231 § 2 k.k. i innych, po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej

na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r., apelacji wniesionych przez obroń-

ców oskarżonych od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia

31 maja 2010 r.,

u t r z y m a ł w mocy zaskarżony wyrok.

2

Z u z a s a d n i e n i a :

I. gen. bryg. rez. Marian D. został oskarżony o to, że:

„1. w nieustalonym bliżej czasie, od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31

stycznia 2006 r. w K. będąc żołnierzem w czynnej służbie wojskowej, w ob-

rębie obiektu wojskowego – na terenie lotniska wojskowego przynależnego

do Jednostki Wojskowej X. w M. stanowiącym obiekt o charakterze spe-

cjalnym w granicach jego ogrodzenia, nie wchodzącym w skład obwodu

łowieckiego w rozumieniu art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995

r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), w sytuacji,

w której właściwy starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim

stosownie do zapisów art. 45 ust. 3 cytowanej ustawy Prawo łowieckie nie

wydał decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny, polował nie

posiadając uprawnień do polowania,

to jest o czyn określony w art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995

r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.),

2. w nieustalonym bliżej czasie, od dnia 1 grudnia 2005 r. do 31 stycznia

2006 r. w K. będąc żołnierzem w czynnej służbie wojskowej, w obrębie

obiektu wojskowego – na terenie lotniska wojskowego przynależnego do

Jednostki Wojskowej X. w M. stanowiącym obiekt o charakterze specjal-

nym w granicach jego ogrodzenia, nie wchodzącym w skład obwodu ło-

wieckiego w rozumieniu art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r.

– Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), w sytuacji,

w której właściwy starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim

stosownie do zapisów art. 45 ust. 3 cytowanej ustawy Prawo łowieckie nie

wydał decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny, polował nie

posiadając uprawnień do polowania,

3

to jest o czyn określony w art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995

r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.),

3. w nieustalonym bliżej czasie, od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31

stycznia 2006 r. w K. będąc żołnierzem w czynnej służbie wojskowej, w ob-

rębie obiektu wojskowego – na terenie lotniska wojskowego przynależnego

do Jednostki Wojskowej X. w M. stanowiącym obiekt o charakterze spe-

cjalnym w granicach jego ogrodzenia, nie wchodzącym w skład obwodu

łowieckiego w rozumieniu art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995

r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r., Nr 127, poz. 1066 ze zm.), w sytua-

cji, w której właściwy starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem Ło-

wieckim stosownie do zapisów art. 45 ust. 3 cytowanej ustawy Prawo ło-

wieckie nie wydał decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny,

polował nie posiadając uprawnień do polowania,

to jest o czyn z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo

łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.)”,

II. płk Eugeniusz G. został oskarżony m.in. o to, że:

„(...) 2. w nieokreślonym bliżej czasie, pomiędzy dniem 1 grudnia 2005 r. a

31 stycznia 2006 r. w K. będąc funkcjonariuszem publicznym żołnierzem w

czynnej służbie wojskowej oraz sprawując funkcje dowódcy Jednostki Woj-

skowej X. w M. w zamiarze, aby gen. bryg. rez. Marian D., wówczas peł-

niący czynną służbę wojskową na stanowisku zastępcy dowódcy Jednostki

Wojskowej Y. w B. oraz ppłk rez. Czesław N. pełniący w tym czasie zawo-

dową służbę wojskową na stanowisku Wojskowego Komendanta Uzupeł-

nień w M. popełnili czyny zabronione polegające na prowadzeniu polowań

bez uprawnień, w ten sposób, że wbrew szczególnemu prawnemu obo-

wiązkowi, którego źródłem był fakt sprawowania funkcji dowódcy Jednostki

Wojskowej X. w M., posiadając obiektywną możliwość zapobieżenia ich

popełnienia ułatwił ich popełnienie w ten sposób, że umożliwił prowadzenie

przez te osoby polowania na terenie lotniska wojskowego przynależnego

4

do Jednostki Wojskowej X. w M., pomimo tego, iż stanowił on obiekt o cha-

rakterze specjalnym w granicach jego ogrodzenia, niewchodzący w skład

obwodu łowieckiego w rozumieniu art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 13 paździer-

nika 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), w

sytuacji, w której właściwy starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem

Łowieckim stosownie do zapisów art. 45 ust. 3 cytowanej ustawy Prawo

łowieckie nie wydał decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny,

to jest o czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 paź-

dziernika 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze

zm.),

3. w nieokreślonym bliżej czasie, pomiędzy dniem 1 grudnia 2005 r. a 31

stycznia 2006 r. w K., będąc funkcjonariuszem publicznym – żołnierzem w

czynnej służbie wojskowej oraz sprawując funkcję dowódcy Jednostki Woj-

skowej X. w M. w zamiarze, aby gen. bryg. rez. Marian D., wówczas peł-

niący czynną służbę wojskową na stanowisku zastępcy dowódcy Jednostki

Wojskowej Y. w B. oraz ppłk rez. Czesław N. pełniący w tym czasie zawo-

dową służbę wojskową na stanowisku Wojskowego Komendanta Uzupeł-

nień w M. popełnili czyny zabronione polegające na prowadzeniu polowań

bez uprawnień w ten sposób, że wbrew szczególnemu prawnemu obo-

wiązkowi, którego źródłem był fakt sprawowania funkcji dowódcy Jednostki

Wojskowej X. w M., posiadając obiektywną możliwość zapobieżenia ich

popełnienia ułatwił ich popełnienie w ten sposób, że umożliwił prowadzenie

przez te osoby polowania na terenie lotniska wojskowego przynależnego

do Jednostki Wojskowej X. w M., pomimo tego, iż stanowił on obiekt o cha-

rakterze specjalnym w granicach jego ogrodzenia, niewchodzący w skład

obwodu łowieckiego w rozumieniu art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 13 paździer-

nika 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.),

w sytuacji, w której właściwy starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem

5

Łowieckim stosownie do zapisów art. 45 ust. 3 cytowanej ustawy Prawo

łowieckie nie wydał decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny,

to jest o czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 paź-

dziernika 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze

zm.),

4. w nieokreślonym bliżej czasie, pomiędzy dniem 1 grudnia 2005 r. a 31

stycznia 2006 r. w K., będąc funkcjonariuszem publicznym – żołnierzem w

czynnej służbie wojskowej oraz sprawując funkcje dowódcy Jednostki Woj-

skowej X. w M. w zamiarze, aby gen. bryg. rez. Marian D., wówczas peł-

niący czynną służbę wojskową na stanowisku zastępcy dowódcy Jednostki

Wojskowej Y. w B. oraz ppłk rez. Czesław N. pełniący w tym czasie zawo-

dową służbę wojskową na stanowisku Wojskowego Komendanta Uzupeł-

nień w M. popełnili czyny zabronione polegające na prowadzeniu polowań

bez uprawnień w ten sposób, że wbrew szczególnemu prawnemu obo-

wiązkowi, którego źródłem był fakt sprawowania funkcji dowódcy Jednostki

Wojskowej X. w M., posiadając obiektywną możliwość zapobieżenia ich

popełnienia ułatwił ich popełnienie w ten sposób, że umożliwił prowadzenie

przez te osoby polowania na terenie lotniska przynależnego do Jednostki

Wojskowej X. w M., pomimo tego, iż stanowił on obiekt o charakterze spe-

cjalnym w rozumieniu art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r.

Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.), w sytuacji, w

której właściwy starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim

stosownie do zapisów art. 45 ust. 3 cytowanej ustawy Prawo łowieckie nie

wydał decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny,

to jest o czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 paź-

dziernika 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze

zm.) (...)”

III. ppłk rez. Czesław N. został oskarżony o to, że:

6

„w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. w K., bę-

dąc żołnierzem w czynnej służbie wojskowej, na terenie lotniska wojsko-

wego przynależnego do Jednostki Wojskowej X. w M. stanowiącym obiekt

o charakterze specjalnym w granicach jego ogrodzenia, nie wchodzący w

skład obwodu łowieckiego w rozumieniu art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 13

października 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. Nr 147, poz. 713 ze zm.;

Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 372 ze zm. oraz Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz.

1066 ze zm.), w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego

zamiaru, w sytuacji, w której właściwy starosta w porozumieniu z Polskim

Związkiem Łowieckim – na podstawie art. 45 ust. 3 cyt. ustawy Prawo ło-

wieckie nie wydał decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny –

nie mniej niż 60 razy polował nie posiadając uprawnień do polowania,

to jest o czyn z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo

łowieckie (Dz. U. Nr 147, poz. 713 ze zm. i teksty jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr

42, poz. 372, ze zm. oraz Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066, ze zm.) w zw.

z art. 12 k.k.)”.

Wojskowy Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 31 maja 2010 r.

uznał:

1. gen. bryg. rez. Mariana D. za winnego popełnienia zarzucanych mu czy-

nów, przyjmując, iż stanowią one ciąg przestępstw z art. 53 pkt 4 ustawy z

dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie w zw. z art. 91 § 1 k.k., i za

to na podstawie art. 53 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo ło-

wieckie w zw. z art. 91 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 58 § 3 k.k. i art. 33 §

1 i 3 k.k. wymierzył karę 50 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość

1 stawki dziennej na kwotę 70 zł. Na podstawie art. 47 § 2 k.k. Sąd orzekł

od oskarżonego na rzecz Polskiego Związku Wędkarskiego – Zarząd

Główny w W. nawiązkę w wysokości 500 zł.

2. płk. Eugeniusza G. za winnego popełnienia trzech czynów opisanych w

pkt. 2-4 aktu oskarżenia przyjmując, iż stanowią one ciąg przestępstw z art.

7

18 § 3 k.k. w zw. z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. –

Prawo łowieckie i w zw. z art. 91 § 1 k.k., a nadto (...) na podstawie art. 53

ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie w zw. z art. 91 § 1

k.k. przy zastosowaniu art. 60 § 1 i § 6 pkt 3 k.k. oraz 33 § 1 i 3 k.k., wy-

mierzył oskarżonemu płk. Eugeniuszowi G. 50 stawek dziennych grzywny

określając wysokość 1 stawki na kwotę 70 zł, a w oparciu o przepis art. 47

§ 2 k.k. orzekł nawiązkę w wysokości 500 zł na rzecz Polskiego Związku

Wędkarskiego – Zarząd Główny w W., (...).

3. ppłk. rez. Czesława N. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu,

stanowiącego występek z art. 53 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1995

r. – Prawo łowieckie w zw. z art. 12 k.k., przy czym liczbę przypadków nie-

legalnego polowania określił na nie mniej niż dwadzieścia. Na podstawie

art. 53 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie przy za-

stosowaniu art. 58 § 3 k.k. i art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył oskarżonemu płk.

rez. Czesławowi N. 100 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość

jednej stawki na 75 zł, a w oparciu o przepis art. 47 § 2 k.k. orzekł nawiąz-

kę w wysokości 1000 zł na rzecz Polskiego Związku Wędkarskiego – Za-

rząd Główny w W. Na mocy art. 41 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego śro-

dek karny zakazu zajmowania stanowiska łowczego w Kole Łowieckim

„Bażant” w M. przez okres roku.

Apelację od powyższego wyroku wnieśli obrońcy oskarżonych.

I. Obrońca oskarżonego gen. bryg. rez. Mariana D., zaskarżając wy-

rok w całości zarzucił:

- obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 53 pkt 4 prawa łowieckiego

przez niezasadne przyjęcie, że czyn polegający na polowaniu bez upo-

ważnienia do wykonywania polowania indywidualnego jest równoznaczny z

wykonywaniem polowania bez uprawnień;

- obrazę art. 7 k.p.k. wskutek wadliwej oceny zeznań świadka Adama B.,

8

- błąd w ustaleniach faktycznych, które oparte zostały na sprzecznych ze

sobą i nielogicznych zeznaniach świadka Adama B.

Na tej podstawie, autor apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyro-

ku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów.

II. Obrońca oskarżonego płk. Eugeniusza G., zaskarżając wyrok w

całości zarzucił:

1. w odniesieniu do czynów z pkt. 2,3 i 4 wyroku:

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, pole-

gający na przyjęciu, że stan zgromadzonych w sprawie dowodów jest wy-

starczający dla ustalenia, że płk Eugeniusz G. umożliwił popełnienie prze-

stępstw kłusownictwa przez współoskarżonych gen. bryg. rez. Mariana D. i

ppłk. rez. Czesława N., poprzez wykonywanie przez te osoby polowań na

terenie lotniska wojskowego w K.M., oparciu orzeczenia wyłącznie na ze-

znaniach świadka Adama B., w sytuacji, gdy dowody z wyjaśnień oskarżo-

nych i zeznań świadków obrony oraz dowody z dokumentów wskazują co

innego, przez co doszło do naruszenia zasad procesowych określonych w

art. 4 i 7 k.p.k. (...),

4. generalnie wobec całości rozstrzygnięcia:

- naruszenie przepisów postępowania – art. 42 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., po-

legające na globalnym przywołaniu dowodów w sposób zbiorczy, powodu-

jące brak możliwości przeprowadzenia kontroli ustaleń faktycznych, po-

przez jedynie wybiórcze omówienie okoliczności mających znaczenie w

sprawie, pozostawienie poza oceną uzupełnień materiału dowodowego z

zeznań świadków pochodzących z przewodu sądowego i sporządzonych

protokołów, nieodniesienie się do dowodów przyjętych przez Sąd, a mają-

cych znaczenie przy ocenie braku uprawnień oskarżonego płk. Eugeniusza

G. (...).

W oparciu o podniesione wyżej zarzuty obrońca płk. Eugeniusza G.

wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie go od popełnienia

9

przypisanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpozna-

nia.

III. Obrońca oskarżonego ppłk. rez. Czesława N. zarzucił:

- błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu na skutek naru-

szenia art. 4 k.p.k., art. 5 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., że oskarżony

dopuścił się zarzucanych w akcie oskarżenia nie mniej niż 20 czynów w

sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy na takie ustalenia nie po-

zwala.

- obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 53 ust. 4 ustawy

z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie przez jego błędną wy-

kładnię, i na tej podstawie wniósł o zmianę wyroku i uniewinnienie oskar-

żonego od zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zarzuty podniesione w złożonych apelacjach nie zasługują na

uwzględnienie, co czyni wniesione środki odwoławcze bezzasadnymi. (...)

Podnoszony we wszystkich apelacjach zarzut obrazy art. 53 pkt. 4

ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r.

Nr 127, poz. 1066 ze zm.), przez błędne jego zastosowanie jest niezasad-

ny.

Pogląd obrońców oskarżonych, że skoro wszyscy oskarżeni posiadali

pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej, to bezpodstawne jest czynie-

nie im zarzutu naruszenia art. 53 pkt 4 powołanej wyżej ustawy z dnia 13

października 1995 r. – Prawo łowieckie, jest niesłuszny.

Jak trafnie dostrzegł Sąd pierwszej instancji, warunkiem legalności

polowania jest posiadanie odpowiednich uprawnień do wykonywania polo-

wania. Samo posiadanie pozwolenia na broń myśliwską oraz członkostwo

w Polskim Związku Łowieckim nie spełnia warunku posiadania odpowied-

nich uprawnień. Nie jest również wystarczającym warunkiem legalności po-

10

lowania posiadanie jednego z trzech rodzajów (podstawowego, selekcjo-

nerskiego bądź sokolniczego) uprawnień do wykonywania polowania.

Zgodnie z treścią art. 42 ust. 1 prawa łowieckiego polowanie może być wy-

konywane przez członków Polskiego Związku Łowieckiego za zgodą dzier-

żawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego. Zgoda taka jest warunkiem legal-

nego wykonywania polowania zbiorowego, jak i indywidualnego. Jeśli cho-

dzi o polowania indywidualne, niezbędne jest posiadanie pisemnego upo-

ważnienia łowieckiego (art. 42 ust. 8).

Zdaniem Sądu Najwyższego myśliwy, który poluje indywidualnie, nie

posiadając w ogóle upoważnienia wydanego przez dzierżawcę lub zarząd-

cę obwodu łowieckiego, dopuszcza się przestępstwa określonego w art. 53

pkt 4 prawa łowieckiego, choćby posiadał uprawnienia podstawowe, selek-

cjonerskie lub sokolnicze.

Polowanie przy braku takich uprawnień in concreto, tj. upoważnienia

dzierżawcy lub zarządcy kryminalizowane jest przez art. 53 pkt 4 prawa

łowieckiego.

Przenosząc powyższe zapatrywanie na grunt niniejszej sprawy

stwierdzić należało, że oskarżeni ppłk rez. Czesław N. i gen. bryg. rez. Ma-

rian D. nie posiadając zgody Starostów S. i M. na odłów lub odstrzał reduk-

cyjny zwierzyny na terenie lotniska, które nie wchodziło w skład obwodu

łowieckiego, polowali nie posiadając uprawnień w rozumieniu art. 53 pkt 4

prawa łowieckiego i w tej sytuacji działaniem swoim dopuścili się przestęp-

stwa z tego przepisu ustawy.

Natomiast oskarżony płk Eugeniusz G. obejmował swoją świadomo-

ścią to, że teren lotniska jest wyłączony z polowań, a mimo tego umożliwił

trzykrotnie pozostałym oskarżonym przeprowadzenie takich polowań, udo-

stępniając im samochód służbowy oraz sam im towarzysząc takim działa-

niem ułatwił popełnienie przestępstw określonych w art. 53 pkt 4 prawa ło-

wieckiego w rozumieniu art. 18 § 3 k.k. (...)