I CNP 4/10

Sygn. akt I CNP 4/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Wojciech Katner (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Tadeusz Wiśniewski

Protokolant Beata Rogalska

w sprawie skargi Warszawskiej Fundacji Filmowej z siedzibą w Warszawie

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 3 czerwca 2009 r., wydanego w sprawie z powództwa Stowarzyszenia

Autorów ZAiKS z siedzibą

w Warszawie

przeciwko Warszawskiej Fundacji Filmowej z siedzibą w Warszawie

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 2 grudnia 2010 r.,

oddala skargę i zasądza od Warszawskiej Fundacji Filmowej

z siedzibą w Warszawie na rzecz Stowarzyszenia Autorów ZAiKS

z siedzibą w Warszawie kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset)

złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania wywołanego

skargą.

2

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

pozwanej Warszawskiej Fundacji Filmowej (WFF) od wyroku Sądu Okręgowego w

Warszawie z dnia 10 października 2008 r. w sprawie z powództwa Stowarzyszenia

Autorów ZAiKS z siedzibą w Warszawie o zapłatę kwoty 20.686 złotych z

ustawowymi odsetkami i kosztami postępowania, tytułem wynagrodzenia

należnego współtwórcom utworu audiowizualnego, odprowadzanego na rzecz

właściwej organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Jako podstawę

prawną rozstrzygnięcia przyjęto art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r.

o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 90, poz.

631 ze zm., dalej jako u.p.a.), aktualnie już nieobowiązujący.

Rozstrzygnięcie oparto na następującym, ustalonym w sprawie stanie

faktycznym. Powód jest organizacją zbiorowego zarządzania, o której mowa w art.

104 u.p.a. i od dnia 1 lutego 1995 r. posiada zezwolenie ministra właściwego do

spraw kultury i dziedzictwa narodowego na zbiorowe zarządzanie prawami

autorskimi, między innymi do utworów słownych, muzycznych, słowno -

muzycznych i choreograficznych w utworze audiowizualnym na polach eksploatacji

wyświetlanie. W ramach działalności statutowej powód zawarł umowy o wzajemnej

reprezentacji z podobnymi organizacjami z większości krajów świata. Pozwana

Warszawska Fundacja Filmowa w czasie organizowanego w latach 2004 - 2005

Warszawskiego Festiwalu Filmowego współpracowała z kilkoma kinami, w których

były wyświetlane filmy. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez pracowników

powoda w siedzibie pozwanej WFF ustalono, że wpływy z tytułu wyświetlanych

filmów na festiwalu w latach 2004 - 2005 wyniosły 985.033 złote. Wynagrodzenie

należne twórcom filmów z tytułu ich wyświetlania, ustalone na podstawie Tabeli

Stawek Wynagrodzeń Autorskich zatwierdzonej przez Komisję Prawa Autorskiego

wynosi 2,1% uzyskanych wpływów z danego tytułu, co stanowi w sprawie kwotę

roszczenia dochodzonego w niniejszym postępowaniu przez powoda w wysokości

20.685,70 złotych.

3

Powód zawarł ze Stowarzyszeniem Filmowców Polskich porozumienie

o wspólnym inkasie wynagrodzeń należnych na podstawie art. 70 ust. 2 u.p.a.

uprawniającym powoda do ich pobierania. Pozwana WFF wezwana dwukrotnie

przez powoda do uiszczenia żądanej kwoty zakwestionowała uprawnienie

Stowarzyszenia Autorów ZAiKS z siedzibą w Warszawie do dochodzenia

należności.

Sądy obu instancji ustaliły także, że powód jest jedyną organizacją

zbiorowego zarządzania pobierającą wynagrodzenie dla twórców, której działalność

opiera się o konieczną decyzję administracyjną. Wobec tego, powód jest

uprawniony do pobierania dodatkowego dla twórcy wynagrodzenia, mającego,

jak uznał Sąd Apelacyjny, źródło w prawie autorskim, w art. 70 ust. 2 u.p.a.

Powód jest organizacją właściwą w rozumieniu art. 70 ust. 3 u.p.a., jak również

może powoływać się na domniemania wynikające z art. 105 ust. 1 u.p.a.

w stosunku do utworów autorów zagranicznych. Sąd drugiej instancji uznał,

że powołane uprawnienie zostało właściwie udowodnione poprzez złożenie do akt

sprawy kopii jednej z umów generalnych zawartej z organizacją zagraniczną wraz

z tłumaczeniem oraz wykazu państw pochodzenia filmów, za które dochodzone

było w postępowaniu wynagrodzenie. Sąd Apelacyjny uznał za zasadne objęcie,

zgodnie z zasadą asymilacji ochroną równą utworom polskim także utworów

audiowizualnych pochodzenia zagranicznego. Z treści załącznika do obwieszczenia

Ministra Kultury z dnia 13 kwietnia 2004 r. wynika, jaki jest zakres zezwolenia na

zarządzanie prawami autorskimi zarówno Stowarzyszenia Filmowców Polskich

(SFP), jak i powodowego ZAiKS, przy czym SFP złożyło oświadczenie, iż we

własnym zakresie nie zamierza dochodzić wynagrodzenia na tej samej podstawie.

Sąd drugiej instancji uznał przepis art. 70 ust. 2 u.p.a., jako podstawę prawną

roszczenia powoda za właściwy, mimo utraty przez niego mocy obowiązującej od

dnia 6 czerwca 2007 r. na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia

24 maja 2006 r. (sygn. akt K 5/05), wobec wystąpienia zdarzeń objętych

roszczeniem przed datą określoną w wyroku Trybunału, a ponadto ze względu na

analogiczne uprawnienie jak w art. 70 ust. 2 u.p.a. zawarte w obowiązującym

obecnie art. 70 ust. 21

u.p.a. Zastosowanie znajdują także dotychczasowe tabele

określające stawki minimalne wynagrodzeń, które zostały ustalone na podstawie

4

uznanego za niekonstytucyjny art. 108 ust. 3 u.p.a., ponieważ nie wyeliminowano

ich z obrotu prawnego w trybie postępowania administracyjnego.

Pozwana Warszawska Fundacja Filmowa w złożonej skardze o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zarzuciła zaskarżonemu

wyrokowi naruszenie prawa materialnego oraz prawa postępowania cywilnego.

W zakresie przepisów materialnoprawnych niezgodność orzeczenia z prawem

dotyczy art. 70 ust. 3 w związku z art. 107 i art. 105 ust. 1 u.p.a. przez przyjęcie,

że pozwany (powinno być: powód) jest właściwą organizacją zbiorowego

zarządzania, a działanie na tym polu innej organizacji zbiorowego zarządzania nie

wyłącza zastosowania domniemania z art. 105 ust. 1 u.p.a.; art. 105 ust. 1

w związku z art. 104 u.p.a. przez przyjęcie, że wynikające z tego przepisu

domniemania mają zastosowanie do strony powodowej; art. 105 ust. 1 u.p.a. przez

przyjęcie, że wynikające z tego przepisu domniemania mają zastosowanie do

poboru i dochodzenia wynagrodzeń ustawowych z art. 70 ust. 2 u.p.a. za

korzystanie z zagranicznych utworów audiowizualnych; art. 105 ust. 1 u.p.a.

w związku z art. 6 k.c. i w związku z art. 32 i 45 Konstytucji RP przez przyjęcie,

że wynikające z wymienionego przepisu domniemanie obejmuje właściwość

organizacji zbiorowego zarządzania do reprezentowania praw twórców

zagranicznych bez wykazania konkretnego tytułu cywilnoprawnego do

wykonywania tej reprezentacji. Natomiast naruszenie prawa procesowego dotyczy

art. 228 k.p.c. przez rażąco błędne uznanie za fakt powszechnie znany zawarcia

przez powoda umów o wzajemnej reprezentacji z większością organizacji

zbiorowego zarządzania, działających na obszarze innych państw, przez co powód

został zwolniony z ciężaru udowodnienia reprezentacji zagranicznych twórców

filmów wyświetlanych na Warszawskim Festiwalu Filmowym; art. 234 k.p.c. przez

takie zastosowanie domniemań prawnych zawartych w art. 105 ust. 1 u.p.a.,

że stały się niemożliwe do obalenia lub przeniosły na pozwaną ciężar ich obalenia

poprzez udowodnienie okoliczności przeciwnych; art. 217 w związku z art. 227

k.p.c. przez rażąco błędne przyjęcie za uzasadnione pominięcie wniosków

dowodowych składanych przez pozwaną.

W odpowiedzi na skargę strona powodowa wniosła o jej oddalenie oraz

zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

5

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga na podstawie art. 4241

§ 1 k.p.c. podlega oddaleniu z uwagi na brak

podstaw do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego jest niezgodny

z prawem.

Na wstępie rozważań należy podnieść, że skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia została wprowadzona do

Kodeksu postępowania cywilnego ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie

ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98). Źródła tego szczególnego środka

procesowego oraz motywów jego ustanowienia należy poszukiwać w art. 77 ust. 1

Konstytucji RP, przewidującym odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody

wyrządzone przez niezgodne z prawem działania lub zaniechania przy

wykonywaniu władzy publicznej oraz w uchwaleniu art. 417 - 4172

i 421 k.c.

Należy także wskazać, że w dniu 25 września 2010 r. w wyniku wejścia w życie

ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego

oraz ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 155, poz. 1037, dalej

jako ustawa z dnia 22 lipca 2010 r.) zmienił się stan prawny w zakresie dotyczącym

skargi na niezgodność z prawem prawomocnego orzeczenia. Zgodnie z art. 4241

k.p.c. w nowym brzmieniu można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem

jedynie prawomocnego wyroku kończącego postępowanie w sprawie. Jeżeli chodzi

o inne prawomocne orzeczenia - na które skarga o stwierdzenie niezgodności

z prawem nie przysługuje - odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez

wydanie takiego orzeczenia niezgodnie z prawem można domagać się, w myśl art.

424Ib

k.p.c., bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem

w postępowaniu ze skargi. Na mocy powołanej nowelizacji zmianie uległ także art.

4171

§ 2 k.c., zgodnie z którego aktualnym brzmieniem, jeżeli szkoda została

wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej

naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich

niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Stosownie

do art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. - art. 4171

§ 2 k.c.

w brzmieniu nadanym tą ustawą ma zastosowanie do orzeczeń, które

uprawomocniły się od dnia 17 października 1997 r. Natomiast w zakresie przepisów

6

o skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem, wobec braku w powołanej

ustawie nowelizującej Kodeks postępowania cywilnego przepisu nakazującego

stosowanie dotychczasowych przepisów do skarg wniesionych przed zmianą stanu

prawnego, zastosowanie znajdują przepisy w aktualnym, zmienionym brzmieniu.

Przepisy konstytuujące skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia (wyroku), nie określają pojęcia „niezgodności

z prawem". W celu ustalenia treści wskazanego pojęcia można odwołać się do

wypracowanego w judykaturze stanowiska na gruncie dotychczasowych przepisów

k.c. i k.p.c. Należy bowiem podkreślić, że pomimo nowelizacji dokonanej cytowaną

ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. charakter omawianego szczególnego środka prawno

- procesowego pozostał niezmieniony. Trzeba także pamiętać, że skarga ta nie

może zastępować nadzwyczajnych środków zaskarżenia, takich jak skarga

kasacyjna oraz skarga o wznowienie postępowania. Orzecznictwo Sądu

Najwyższego zgodnie przyjmuje, że objaśnienia pojęcia „niezgodności z prawem"

należy poszukiwać w całokształcie tej instytucji, przy uwzględnieniu istoty i sensu

odpowiedzialności państwa przewidzianej w art. 4171

§ 2 k.c. w związku z art. 77

ust. 1 Konstytucji. Zajęto słuszne stanowisko, że w odniesieniu do jurysdykcyjnej

działalności sądu konieczne jest stosowanie autonomicznej, swoistej definicji

bezprawności, korygowanej właściwościami władzy sądowniczej oraz jej ustrojem.

Korekta ta nakazuje przyjąć, że wyrok niezgodny z prawem w rozumieniu art. 4241

§ 1 k.p.c., to taki wyrok, który jest niewątpliwie sprzeczny z przepisami nie

podlegającymi różnej wykładni, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo

niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej

analizy prawniczej.

Niezgodność z prawem, powodująca powstanie odpowiedzialności

odszkodowawczej Skarbu Państwa, musi mieć charakter kwalifikowany,

elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku wyrokowi sądu można

przypisać cechy bezprawności. W konsekwencji, jeżeli sąd nie wykracza poza

obszar przyznanej mu swobody, nie pozostaje w kolizji z własnym sumieniem oraz

prawidłowo dobiera standardy orzecznicze, to działa w ramach porządku prawnego

nawet wtedy, gdy wydany wyrok można ocenić jako obiektywnie niezgodny

z prawem. Przyjęcie odmiennego zapatrywania stwarzałoby zagrożenie dla takich

7

wartości jak stabilność obrotu prawnego, swoboda sądu w ocenie materiału

dowodowego i stosowaniu prawa.

Takie pojmowanie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

sądowego nie pozostaje w kolizji z ogólnym pojęciem bezprawności przyjmowanym

na gruncie art. 77 ust. 1 Konstytucji oraz art. 4171

k.c. Nie ma zatem jednego dla

całego prawa rozumienia bezprawności, ponieważ jej postać i zakres są zależne od

dziedziny prawa oraz od różnych przejawów i celów działalności człowieka. Ogólna

reguła odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa w prawie cywilnym za

działania organów władzy publicznej, obiektywnie niezgodnych z prawem, nie daje

się odnieść wprost do wyroków wydanych przez niezawisły sąd. Traktowanie jako

niezgodnego z prawem każdego wyroku sądu ocenionego jako wadliwy niosłoby

zagrożenie dla porządku prawnego, stabilności obrotu prawnego, a co więcej

również dla swobody sądu w ocenie dowodów i stosowaniu prawa (por. m.in. wyrok

SN z dnia 5 września 2008 r., I CNP 27/08, Palestra 2008, Nr 11-12, s. 310;

postanowienie SN z dnia 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08 niepubl.; wyrok SN

z dnia 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35; postanowienie SN

z dnia 13 grudnia 2005 r., II BP 3/05, OSNP 2006, nr 21-23, poz. 323; wyrok SN

z dnia 18 stycznia 2006 r., II BP 1/05, OSNP 2006, nr 23-24, poz. 351).

W świetle przedstawionego znaczenia pojęcia „niezgodności z prawem"

prawomocnego wyroku, w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do

stwierdzenia takiej niezgodności.

Zasadniczą kwestią prawną podniesioną w skardze jest wykładnia art. 105

ust. 1 oraz art. 107 u.p.a., która wywołuje liczne rozbieżności zarówno w nauce, jak

i judykaturze. Zgodnie z art. 105 ust. 1 u.p.a. domniemywa się, że organizacja

zbiorowego zarządzania jest uprawniona do zarządzania i ochrony w odniesieniu

do pól eksploatacji objętych zbiorowym zarządzaniem oraz, że ma legitymację

procesową w tym zakresie. Na domniemanie to nie można się powołać, gdy do

tego samego utworu lub artystycznego wykonania rości sobie tytuł więcej niż jedna

organizacja zbiorowego zarządzania. Natomiast w art. 70 ust. 2 u.p.a. w brzmieniu

obowiązującym w okresie, którego dotyczyło żądanie pozwu, przewidziano

dodatkowe wynagrodzenie - tantiemy ustawowe przysługujące współautorom

8

utworu audiowizualnego, a konkretnie reżyserom, operatorom obrazu, twórcom

scenariusza, twórcom innych utworów literackich lub muzycznych, które zostały

stworzone do utworu audiowizualnego lub były w nim wykorzystane. Ustawodawca

uprawniał wymienione podmioty do uzyskania dodatkowego wynagrodzenia,

proporcjonalnego do wpływów z tytułu wyświetlania utworu audiowizualnego

w kinach, przy jednoczesnym zastrzeżeniu przymusowego pośrednictwa właściwej

organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do pobierania tego

wynagrodzenia w imieniu wymienionych osób.

Można w związku z tym wskazać na dwa prezentowane poglądy.

Zgodnie z pierwszym z nich, łączna wykładnia art. 70, art. 105 ust. 1 oraz art. 107

ust. 2 i 3 u.p.a. prowadzi do wniosku, że żadna organizacja zbiorowego

zarządzania nie jest uprawniona do dochodzenia roszczeń z art. 70 ust. 2 u.p.a. dla

innych osób niż te, które należą do tej organizacji lub powierzyły jej swoje prawa,

jeśli na danym polu eksploatacji działa więcej niż jedna organizacja. Wówczas,

Komisja Prawa Autorskiego w trybie art. 107 u.p.a. powinna wskazać organizację

właściwą. Według drugiego poglądu, domniemania opisanego w art. 105 u.p.a. nie

stosuje się, jeżeli do tego samego utworu lub artystycznego wykonania tytuł rości

sobie więcej niż jedna organizacja. Należy podkreślić, że w opisanej sytuacji

przyjmuje się, iż okoliczność tę powinien wykazać pozwany, przy czym wykazanie

jedynie, że taki sam zakres zarządu przysługuje innej organizacji nie wystarczy do

obalenia domniemania z art. 105 ust. 1 u.p.a. Dla osiągnięcia tego celu trzeba

wykazać, że inna organizacja powołuje się względem pozwanego na tytuł do tych

samych utworów.

Wątpliwości interpretacyjne co do zakresu stosowania domniemania z art.

105 ust. 1 u.p.a., w odniesieniu do uprawnień z art. 70 ust. 2 u.p.a. - w poprzednim

brzmieniu - znalazły wyraz także w orzecznictwie. W wyroku z dnia 15 maja 2009 r.

(II CSK 701/08, Lex nr 519312) Sąd Najwyższy uznał, że na przewidziane w art.

105 ust. 1 u.p.a. domniemanie nie można się powołać, gdy do tego samego utworu

lub artystycznego wykonania rości sobie tytuł więcej niż jedna

organizacja zbiorowego zarządzania. Do uchylenia wskazanego domniemania nie

wystarczy samo przedstawienie, że istnieje inna organizacja działająca w tym

samym zakresie. Kwestionujący legitymację danej organizacji w odniesieniu do

9

konkretnych praw musi ponadto wykazać, że inna organizacja działająca w tym

samym zakresie powołuje się wobec niego na swój tytuł do tych samych praw.

Gdyby do obalenia domniemania przewidzianego w art. 105 ust. 1 u.p.a.

wystarczało samo wykazanie działającej w tym samym zakresie innej organizacji,

to w sytuacji, w której Ministerstwo Kultury i Sztuki zezwala na działanie wielu

organizacji o pokrywającym się zakresie zarządzania, domniemanie to mogłoby

utracić swoje praktyczne znaczenie (por. także wyrok SN z dnia 20 maja 1999 r.,

I CKN 1139/97, OSNC 2000, Nr 1, poz. 6). Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia

16 września 2009 r. (I CSK 35/09, OSNC 2010, Nr 3, poz. 47) Sąd Najwyższy

wskazał na dominujące w piśmiennictwie krytyczne oceny założeń domniemania

prawnego ustanowionego w art. 105 ust. 1 u.p.a. Sąd Najwyższy podzielił pogląd,

że osoby, przeciwko którym to domniemanie działa, czyli użytkownicy, na ogół nie

dysponują danymi pozwalającymi im je obalić, tj. przeprowadzić dowód braku

stosownego uprawnienia po stronie organizacji zbiorowego zarządzania. Natomiast

organizacje zbiorowego zarządzania, będące beneficjentami tego domniemania,

mogą w zasadzie bez większych trudności, jeżeli tylko rzeczywiście są uprawnione,

wykazać swoje uprawnienie. Z tego względu Sąd Najwyższy przyjął, że samo

zanegowanie domniemania przez użytkownika, powinno - podobnie jak w innych

przypadkach dowodzenia tzw. faktów negatywnych mieć wpływ na dowód

miarodajnej okoliczności. Jeżeli więc użytkownik neguje oparte na art. 105 ust. 1

u.p.a. domniemanie przysługiwania powodowej organizacji zbiorowego zarządzania

uprawnienia do zarządzania i legitymacji procesowej w odniesieniu do objętych

pozwem roszczeń, a możliwość dochodzenia tych roszczeń zależy ostatecznie

od tego, czy powodowa organizacja zbiorowego zarządzania została wskazana,

zgodnie z art. 107 u.p.a., jako właściwa przez Komisję Prawa Autorskiego, to ta

organizacja powinna wykazać, że do wskazania tego doszło. Jeżeli tego nie uczyni,

zostanie uznana za nieuprawnioną i tym samym dojdzie do obalenia działającego

na jej korzyść domniemania opartego na art. 105 ust, 1 u.p.a. W ocenie

wskazanego wyroku Sądu Najwyższego, zajęcie innego stanowiska

powodowałoby, że domniemanie nabierałoby w praktyce cechy domniemania

nieusuwalnego, a skoro ustawodawca nadał mu - jak większości domniemań

prawnych - kształt domniemania wzruszalnego, możliwość jego obalenia powinna

10

być realna. W przedstawionym wyroku, Sąd Najwyższy skonstatował,

że stwierdzenie braku podstaw do uznania strony powodowej za organizację

zbiorowego zarządzania uprawnioną na podstawie art. 70 ust. 3 w związku z art.

107 u.p.a. do dochodzenia wszystkich objętych pozwem roszczeń było więc

równoznaczne także z obaleniem - w odniesieniu do strony powodowej -

domniemania prawnego ustanowionego w art. 105 ust. 1 u.p.a. Ilustracją dla

licznych wątpliwości interpretacyjnych i rozbieżnych ocen prawnych niech będzie

okoliczność, że przedstawiony wyrok SN z dnia 16 września 2009 r. (I CSK 35/09)

spotkał się z krytycznymi uwagi podniesionymi w piśmiennictwie. Abstrahując od

tego, czy uwagi te można uznać za uzasadnione, czy też nie, jest niewątpliwe,

że Sądy orzekające w niniejszej sprawie musiały dokonać wykładni powołanych

przepisów art. 70, art. 105 ust. 1 i art. 107 u.p.a. w kontekście ustalonego stanu

faktycznego. Wobec tego uznano, że powód jest uprawnioną organizacją

zbiorowego zarządzania w znaczeniu przedmiotowym - odnośnie do rodzaju umów,

oraz w znaczeniu podmiotowym - odnośnie do reprezentacji twórców. Powód jest

zatem organizacją właściwą w rozumieniu art. 70 ust. 3 u.p.a.

Sądy rozstrzygające sprawę oceniły także, iż pozwana nie obaliła

domniemania wynikającego z art. 105 u.p.a., ponieważ nie udowodniła, że inna

organizacja poza stroną powodową, np. Stowarzyszenie Filmowców Polskich rości

sobie wobec niej tytuł do jakiegokolwiek utworu. Sądy uznały również uprawnienie

wynikające z art. 70 ust. 2 u.p.a. jako prawo autorskie, gdyż jego źródło tkwi

w autorskim prawie twórcy, ponadto wskazuje na to m.in. systematyka ustawy

i umieszczenie tego przepisu w Oddziale 2 zatytułowanym „Autorskie prawa

majątkowe". Sądy powołały w tym zakresie dominujący w piśmiennictwie

i judykaturze pogląd, zgodnie z którym roszczenie podmiotów wymienionych w art.

70 ust. 3 u.p.a. ma charakter względny i wynika ex lege (por. wyrok SN z dnia 11

maja 2006 r., I CSK 61/06, Lex nr 200885).

Konkludując, należy stwierdzić, iż Sąd Apelacyjny przeprowadził poprawną

wykładnię przepisów u.p.a. w brzmieniu obowiązującym w okresie, którego dotyczy

roszczenie pozwu. Stanowisko Sądu zostało szczegółowo uzasadnione własnymi

wnioskami interpretacyjnymi oraz z powołaniem się na dotychczasowe

orzecznictwo Sądu Najwyższego i poglądy doktryny. Sąd Najwyższy podziela

11

ukształtowany i utrwalony w judykaturze pogląd, zgodnie z którym wybór przez sąd

orzekający w sprawie jednego z możliwych sposobów interpretacji przepisów

prawa, nawet jeśli okaże się ona nieprawidłowa, nie oznacza niezgodności wyroku

z prawem, rodzącej odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa.

Stwierdzenie bezprawności prawomocnego wyroku nie może nastąpić bez

sięgnięcia do istoty władzy sądowniczej, polegającej na tym, iż sędzia orzeka

w warunkach niezawisłości, w sposób bezstronny, kierując się nie tylko

obowiązującym prawem, ale także własnym sumieniem i przysługującą mu

swobodą w ocenie prawa i faktów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.

Zakres swobody sędziego przy orzekaniu określa, poza przypisaną mu władzą

sądowniczą także treść prawa pozytywnego, często posługującego się pojęciami

niedookreślonymi i klauzulami generalnymi, albo przewidującego wprost pewien

margines wolności decyzji jurysdykcyjnych sędziego. Wpływające na treść

orzeczenia rezultaty wykładni prawa, mogą być różne, w zależności od jej

przedmiotu, zastosowanych metod oraz podmiotu, który jej dokonuje. Z istoty

wykładni wynika wiele możliwych interpretacji tego samego przepisu, a sam akt

wykładni z natury rzeczy nacechowany jest subiektywizmem (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 16 stycznia 2009 r., III CNP 42/08, niepubl.).

Stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu

Apelacyjnego w Warszawie nie uzasadniają także zarzuty naruszenia prawa

procesowego, tj. art. 234 k.p.c. oraz art. 217 w związku z art. 227 k.p.c.

Skarżący nie wykazał rażąco błędnego, a nawet niekwalifikowanego naruszenia

przez Sąd drugiej instancji wymienionych przepisów o postępowaniu dowodowym.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 4244

k.p.c. podstawą skargi nie mogą być

zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, do czego de facto zmierza

skarżący w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy, gdy z przedstawionych przyczyn nie zachodziła

podstawa do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok jest niezgodny z prawem,

wniesiona skarga podlegała oddaleniu stosownie do art. 42411

§ 1 k.p.c.

O kosztach postępowania ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3

w związku z art. 391 § 1 i art. 39821

i art. 42412

k.p.c. oraz § 12 ust. 5 pkt 1

12

w związku z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

jz