III SK 32/10

Sygn. akt III SK 32/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło

SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Telekomunikacji Polskiej Spółki Akcyjnej w Warszawie

przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej

o nałożenie kary pieniężnej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 stycznia 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 października 2009 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Komunikacji Elektroniczne (Prezes Urzędu) decyzją z dnia 13

sierpnia 2007 r. nałożył na Telekomunikację Polską S.A. (powódka) karę pieniężną

w wysokości 20.000,00 zł w związku z bezprawnym przetwarzaniem objętych

tajemnicą telekomunikacyjną danych abonenta. Prezes Urzędu ustalił, że abonent

2

złożył oświadczenie, iż nie wyraża zgody na przetwarzanie danych osobowych w

celach marketingowych powódki oraz w celu publikowania i podawania ich przez

służby informacyjne powódki do wiadomości innych osób. Tymczasem powódka

umieściła dane abonenta (imię, nazwisko, adres) w spisie abonentów. Zdaniem

Prezesa Urzędu zachowanie powódki naruszało art. 159 ust. 3 oraz art. 169 ust. 3

Prawa telekomunikacyjnego i wypełniało znamiona dyspozycji art. 209 ust. 1 pkt 24

i 25 Prawa telekomunikacyjnego.

Powódka zaskarżyła decyzję Prezesa Urzędu odwołaniem i wniosła o jej

zmianę poprzez stwierdzenie braku podstaw faktycznych i prawnych do nałożenia

kary, ewentualnie o zmniejszenie wysokości nałożonej kary pieniężnej lub

uchylenie decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 209 ust. 1 pkt 24 i

25 Prawa telekomunikacyjnego, przez niewzięcie pod uwagę znikomej szkodliwości

społecznej deliktów administracyjnych opisanych w tych przepisach; art. 210 ust. 2

Prawa telekomunikacyjnego; art. 190 ust. 4 Prawa telekomunikacyjnego.

Sąd Okręgowy– Sąd Ochrony konkurencji i konsumentów wyrokiem z dnia 4

grudnia 2008 r., 07 zmienił decyzję Prezesa Urzędu w ten sposób, że obniżył karę

pieniężną do kwoty 10.000 zł. Sąd Okręgowy przyjął, że fakt naruszenia art. 159

oraz 169 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego jest bezsporny, zaś wobec

jednoznacznego brzmienia art. 209 ust. 1 pkt 25 Prawa telekomunikacyjnego

nałożenie kary jest obligatoryjne, zaś Prezes Urzędu nie ma możliwości odstąpienia

od wydania decyzji nakładającej karę pieniężną. Za pozbawione merytorycznego

uzasadnienia Sąd uznał stanowisko powoda wskazujące na potrzebę stosowania w

sprawach z zakresu regulacji telekomunikacji instytucji z zakresu prawa karnego, z

uwagi na odmienny charakter i cel Prawa telekomunikacyjnego i prawa karnego.

Zdaniem Sądu Okręgowego kary pieniężne z art. 209 pełnią funkcję represyjną,

prewencyjną oraz dyscyplinującą przedsiębiorców telekomunikacyjnych, zaś gdyby

celem ustawodawcy było stworzenie możliwości odstąpienia od wymierzenia kary

za naruszenie określonych obowiązków wynikających z Prawa

telekomunikacyjnego, wówczas wprowadziłby do ustawy odpowiednie instytucje.

Skoro zaś takowych instytucji brak w Prawie telekomunikacyjnego, to wobec

jednoznacznego brzmienia art. 209 ust. 1 pkt 25 należy przyjąć, że celem

ustawodawcy było, by każde naruszenie obowiązku uzyskania zgody abonenta na

3

ujawnienie określonych danych i naruszenie tajemnicy telekomunikacyjnej spotkało

się z sankcją w postaci kary pieniężnej.

Uzasadniając zmianę decyzji Prezesa Urzędu w zakresie wysokości kary

pieniężnej, Sąd Okręgowy przyjął również, że przesłanka dotychczasowej

działalności powódki została błędnie ustalona, gdyż wskazywane w zaskarżonej

decyzji orzeczenia dotyczące deliktów na gruncie prawa telekomunikacyjnego,

których miała dopuścić się powódka są w większości nieprawomocne i jako takie

nie mogą wpływać negatywnie na ocenę jej dotychczasowej działalności. Ponadto

Sąd Okręgowy przyjął, że Prezes Urzędu prawidłowo uznał, że rozmiar naruszenia

jest nieznaczny.

Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego apelacją, zarzucając

naruszenie art. 209 ust. 1 pkrt 24 i 25; art. 210 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego,

art. 109 ust. 4 Prawa telekomunikacyjnego, art. 177 Konstytucji RP oraz art. 2, 7 i

42 oraz 45 Konstytucji RP i wniosła o zmianą zaskarżonego wyroku i uchylenie

decyzji Prezesa rzędu, względnie zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę

decyzji Prezesa Urzędu w zakresie dotyczącym wysokości kary pieniężnej.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 27 października 2009 r., oddalił apelację

powódki. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że w okolicznościach

faktycznych sprawy Prezes Urzędu nie miał możliwości odstąpienia od nałożenia

na powódkę kary administracyjnej. Kara z art. 209 Prawa telekomunikacyjnego nie

jest karą w rozumieniu prawnokarnym i stosownie do niej reguł interpretacyjnych

prawa karnego nie znajduje uzasadnienia. Nie ma zatem podstaw do

wprowadzenia kryterium znikomej szkodliwości społecznej zachowania

przedsiębiorcy telekomunikacyjnego, jako jednej z przesłanek nałożenia kary

pieniężnej, o której mowa w art. 209 Prawa telekomunikacyjnego. W zakresie

dotyczącym zarzutu naruszenia art. 210 ust. 2 Sąd Apelacyjny uznał, że wbrew

twierdzeniom apelacji Sąd Okręgowy nie wskazał, że pojęcie możliwości

finansowych dopuszcza nałożenie każdej kary pieniężnej mieszącej się w

granicach wynikających z tego przepisu, a jedynie, że nałożona na powódkę przez

Prezesa Urzędu kara uwzględnia jej możliwości finansowe. Sąd Okręgowy

prawidłowo wskazał, że przepis ten nie przewiduje możliwości nakładania kar

zaniżonych lub symbolicznych, ponieważ taka kara nie pełniłaby swych funkcji.

4

Natomiast orzeczoną przez Prezesa Urzędu karę należało zmniejszyć wobec

wadliwej oceny jednego z czynników kształtujących jej wysokość, to jest

dotychczasowej działalności ukaranego podmiotu. Należało także uwzględnić

jednostkowy charakter zaistniałego naruszenia. Zdaniem Sądu Apelacyjne kara

została nałożona w wysokości minimalnej zapewniającej realizację jej ustawowych

funkcji.

Powódka zaskarżyła wyrok Sadu Apelacyjnego w całości, zarzucając

naruszenie: 1) art. 209 ust. 1 pkt 24 i 25 i art. 210 ust. 1 i 2 Prawa

telekomunikacyjnego przez przyjęcie, że organ administracji nie może odstąpić od

wymierzenia kary pieniężnej, jeżeli wystąpi okoliczność określona w przepisie art.

209 ust. 1; sankcja administracyjna pełni trzy równorzędne funkcje, w sytuacji gdy

żaden przepis nie stanowi o tym expressis verbis; sankcja administracyjna nie

może zostać wymierzona w wysokości symbolicznej oraz że kara pieniężna

wymierzona na podstawie Prawa telekomunikacyjnego nie ma charakteru sankcji

karnej; 2) art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie art. 209 ust. 1 pkt 24 i 25

przy przyjęciu, że norma ta nakazuje zastosowanie kary bez względu na

okoliczności czynu oraz przez zastosowanie przepisów art. 210 ust. 1 i 2 Prawa

telekomunikacyjnego, które nie zawierają żadnej normy wskazującej okoliczności

pozwalające na odstąpienie od ukarania lub wzięcie pod uwagę stopnia zawinienia

podmiotu wypełniającego dyspozycję art. 209; przyjęcie, że do sankcji

administracyjnych nie znajdują zastosowania w żadnych okolicznościach gwarancje

i zasady konstytucyjne funkcjonujące w obrębie prawa karnego; 3) art. 42

Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że gwarancje i zasady zeń wynikające nie

znajdują zastosowania do przepisów o charakterze represyjnym, jeżeli przepisy ten

znajdują się w grupie przepisów normujących postępowanie organów administracji

publicznej; 4) naruszenie art. 193 Konstytucji RP poprzez niewystąpienie do

Trybunału Konstytucyjnego z odpowiednim pytaniem prawnym. Powódka wniosła o

uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, względnie o uchylenie wyroku i orzeczenie co

do istoty sprawy poprzez zmianę wyroku Sądu Okręgowego i poprzedzającej go

decyzji Prezesa Urzędu w ten sposób, by odstąpić od ukarania powódki lub nałożyć

na nią karę w symbolicznej wysokości.

5

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

1. Skarga kasacyjna powódki nie ma uzasadnionych podstaw z następujących

powodów.

2. Zarzut naruszenia art. 209 ust. 1 pkt 24 i 25 i art. 210 ust. 1 i 2 Prawa

telekomunikacyjnego przez przyjęcie, że „sankcja administracyjna pełni trzy

równorzędne funkcje, w sytuacji gdy żaden przepis nie stanowi o tym

expressis verbis” nie mieści się w tej podstawie skargi kasacyjnej, jaką jest

błędna wykładnia.

3. Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 209 ust. 1 pkt 24 i 25 i art.

210 ust. 1 i 2 Prawa telekomunikacyjnego przez przyjęcie, że kara pieniężna

wymierzona na podstawie Prawa telekomunikacyjnego nie ma charakteru

sankcji karnej. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że z orzecznictwa

Trybunału Konstytucyjnego wynika, że nie każda kara pieniężna powinna

być utożsamiana z grzywną, jako sankcją prawa karnego (wyrok TK z dnia

29 kwietnia 1998 r., K 17/97, OTK 1998, nr 3, poz. 30; wyrok TK z dnia 29

kwietnia 1998 r., K 17/97, OTK ZU 1998, nr 3, poz. 30; wyrok z 18 kwietnia

2000, K 23/99, OTK 2000, nr 3, poz. 89; wyrok TK z dnia 15 stycznia 2007 r.,

P 19/06, OTK-A 2007, nr 1, poz. 2; wyrok z 5 maja 2009 r., P 64/07, OTK-A

2009, nr 5, poz. 64; wyrok TK z 14 października 2009 r., Kp 4/09, OTK-A

2009, nr 9, poz. 134). Dopuszczalność stosowania administracyjnych kar

pieniężnych, jako reakcji na naruszenie ustawowych obowiązków, nie budzi

wątpliwości w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (wyrok TK z dnia 5

maja 2009 r., P 64/07 (OTK-A 2009, nr 5, poz. 64).

4. Sąd Najwyższy podtrzymuje wyrażone w dotychczasowym orzecznictwie

stanowisko, zgodnie z którym kary pieniężne nakładane przez organy

regulacji rynku nie mają charakteru sankcji karnych, jednakże - mając na

względzie zapatrywania Europejskiego Trybunału Praw Człowieka -

przyjmuje, że w zakresie w jakim dochodzi do wymierzenia przedsiębiorcy

kary pieniężnej, zasady sądowej weryfikacji prawidłowości orzeczenia

organu regulacji w tym zakresie, powinny odpowiadać wymogom

analogicznym do tych, jakie obowiązują sąd orzekający w sprawie karnej

6

(wyroki Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 2010 r., sygn akt III SK 1/2010; z 1

czerwca 2010 r., sygn akt III SK 5/2010; z 21 września 2010 r., sygn akt III

SK 8/2010; z 4 listopada 2010 r., sygn akt III SK 21/2010). Uczynienia

zadość przedmiotowemu standardowi nie oznacza z oczywistych względów

ani konieczności, ani możliwości recypowania do spraw z zakresu regulacji

telekomunikacji instytucji prawa karnego materialnego. Odwołanie do

standardu konwencyjnego służy bowiem zapewnieniu odpowiednich

gwarancji proceduralnych, a nie zrównaniu standardu administracyjnego z

karnym w zakresie przesłanek odpowiedzialności. Dla zapewnienia

zgodności z Konwencją nie jest konieczne, by konkretne sprawy

zaklasyfikowane zostały do prawa karnego. Istotne jest jedynie, by w

postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej spełnione zostały

standardy wynikające z art. 6 Konwencji. W sprawie Malige przeciwko

Francji (Wyrok ETPCz z dnia 23 września 1998 r., skarga nr 27812/95)

Trybunał uznał, że sankcja wymierzana przez organy administracji ma

charakter represyjny, ale nie doszło do naruszenia art. 6 Konwencji, gdyż

postępowanie kontrolne nad decyzją o nałożeniu sankcji w postaci odebrania

prawa jazdy spełniało wymogi rzetelnego procesu ustanowione dla spraw

karnych. W sprawie Belilos przeciwko Szwajcarii (wyrok ETPCz z dnia 29

kwietnia 1988, skarga nr 10328/83) za sankcję karną uznano karę pieniężną

nakładaną za udział w nielegalnej demonstracji, co nie wyklucza orzekania o

karach za drobne czyny przez organy administracji, o ile zapewniona jest

możliwość odwołania do sądu, w postępowaniu przed którym zapewnione

będą gwarancje wynikające z art. 6 Konwencji. Te ostatnie oznaczają zaś,

że kontrola sądu nie może ograniczać się do kontroli legalności decyzji.

5. Administracyjne kary pieniężne są środkami mającymi na celu mobilizowanie

podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na

rzecz państwa. Sankcje administracyjne - stosowane automatycznie, z mocy

ustawy - mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne (wyrok z 24

stycznia 2006 r., sygn. SK 52/04, OTK-A 2006, nr 1, poz. 6). Kara

administracyjna nie stanowi odpłaty za popełniony czyn, lecz ma charakter

środka przymusu służącego zapewnieniu realizacji wykonawczo-

7

zarządzających zadań administracji agregowanych przez pojęcie interesu

publicznego (wyrok TK z 31 marca 2008 r., sygn. SK 75/06, OTK-A 2008, nr

2, poz. 30). Sankcje administracyjne służą prewencji dwojako: zniechęcając

do naruszenie obowiązków oraz skłaniając ukaranego do zapobieżenia

powtórnemu naruszeniu przedmiotowych obowiązków w przyszłości (wyrok

TK z dnia 14 października 2009 r. Kp 4/09, OTK-A 2009, nr 9, poz. 134).

6. Trybunał Konstytucyjny stwierdza co prawda, że cechą sankcji, która

wskazuje na inny niż administracyjny charakter sankcji jest jej represyjność

(orzeczenie TK z dnia 1 marca 1994 r., U 7/93, OTK 1994, nr 1, poz. 5;

wyrok TK z dnia 8 grudnia 1998, K 41/97, OTK 1998, nr 7, poz. 117; wyrok

TK z dnia 19 marca 2007 r., K 47/05, OTK-A 2007, nr 3, poz. 27; wyrok z

dnia 28 listopada 2007 r., K 39/07, OTK-A 2007, nr 10, poz. 129; wyrok TK z

dnia 12 maja 2009 r., P 66/07, OTK-A 2009, nr 5, poz. 65; wyrok TK z dnia

17 lutego 2007 r., SK 10/07, OTK-A 2009, nr 2, poz. 8).

7. Jednakże orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego w zakresie konsekwencji

przewagi elementu represyjnego jest niekonsekwentne. W wielu

orzeczeniach TK nie uznał za sankcje karne sankcji o charakterze

prewencyjno-represyjnym (orzeczenie z 18 kwietnia 2000 r., K 23/99, OTK

2000, nr 3, poz. 89; wyrok TK z dnia 4 lipca 2002 r., P 12/01, OTK-A 2002,

nr 4, poz. 50; wyrok TK z dnia 15 stycznia 2007 r., P 19/06, OTK-A 2007, nr

1, poz. 2; wyrok TK z dnia 24 stycznia 2006 r., SK 52/04, OTK-A 2006, nr 1,

poz. 6.; wyrok z dnia 14 czerwca 2004 r., SK 21/03, OTK-A 2004, nr 6, poz.

56; wyrok z dnia 7 lipca 2009 r., K 13/08, OTK-A 2009, nr 7, poz. 105).

Także w powołanym w skardze kasacyjnej wyrok TK SK 3/08 przyjęto, że

administracyjnego charakteru sankcji nie przekreśla realizowanie przez nią

funkcji dyscyplinująco-represyjnej (wyrok TK z dnia 22 września 2009 r., SK

3/08, OTK-A 2009, nr 8, poz. 125).

8. W świetle zapatrywań sądu konstytucyjnego to wola ustawodawcy

rozstrzyga w znacznej mierze o charakterze sankcji (wyrok TK z dnia 7 lipca

2009 r., K 13/08, OTK-A 2009, nr 7, poz. 105; wyrok TK z dnia 15 stycznia

2007 r., P 19/06, OTK-A 2007, nr 1, poz. 2). Swoboda prawodawcy nie jest

jednak nieograniczona, ponieważ ustawodawca musi respektować wymogi

8

wynikające z zasady państwa prawnego, praw i wolności jednostek, zasady

równości oraz zasady proporcjonalności (wyrok TK z dnia 4 września 2007

r., P 43/06, OTK-A 2007, nr 8, poz. 95; wyrok TK z dnia 18 kwietnia 2000 r.,

K 23/99, OTK 2000, nr 3, poz. 89; wyrok TK z dnia 13 kwietnia 1999 r., K

36/98, OTK ZA 1999, nr 3, poz. 89; wyrok z dnia 12 stycznia 1999, P 2/98,

OTK 1999, nr 1, poz. 2; wyrok TK z dnia 29 czerwca 2004 r., P 20/02, OTK-

A 2004, nr 6, poz. 61; wyrok TK z dnia 14 października 2009 r., Kp 4/09,

OTK-A 2009, nr 9, poz. 134). Jest to podyktowane koniecznością

zapewnienia odpowiednich gwarancji proceduralnych (zob. wyrok TK z 14

października 2009 r., Kp 4/09, OTK-A 2009, nr 9, poz. 134, w którym

przyjęto, że „dopuszczalność dekryminalizacji przekroczeń prędkości nie

zwalnia z obowiązku zachowania gwarancji proceduralnych”).

9. Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 209 ust. 1 pkt 24 i 25 i art. 210

ust. 1 i 2 Prawa telekomunikacyjnego przez przyjęcie, że organ administracji

nie może odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej. W Prawie

telekomunikacyjnym brak przepisów pozwalających na wydanie przez sąd

powszechny orzeczenia zmieniającego decyzję Prezesa Urzędu w taki

sposób, że przy stwierdzeniu naruszenia zapewniona zostanie możliwość

odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Brak stosowanego

unormowania łagodzony jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego poprzez

identyfikację przypadków, w których naruszenie obowiązków wynikających z

Prawa telekomunikacyjnego nie jest rezultatem zachowania przedsiębiorcy

telekomunikacyjnego, lecz niezależnych od niego, pozostających poza jego

kontrolą okoliczności o charakterze zewnętrznym, nie pozwalających na

zbudowanie rozsądnego łańcucha przyczynowo-skutkowego między

zachowaniem przedsiębiorcy telekomunikacyjnego, a stwierdzeniem stanu

odpowiadającego hipotezie normy sankcjonowanej karą pieniężną z art. 209

Prawa telekomunikacyjnego (tak w odniesieniu do prawa energetycznego

wyrok SN z 4 listopada 2010 r., sygn. akt III SK 21/2010). Z tych samych

względów niezasadny jest zdaniem Sądu Najwyższego w obecnym składzie

zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie przepisów art.

210 ust. 1 i 2 Prawa telekomunikacyjnego, które nie zawierają żadnej normy

9

wskazującej okoliczności pozwalające na odstąpienie od ukarania lub

wzięcie pod uwagę stopnia zawinienia podmiotu wypełniającego dyspozycję

art. 209. Jak wynika to z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego

odpowiedzialność administracyjna, oparta na zasadzie odpowiedzialności

obiektywnej, może posługiwać się sankcjami bezwzględnie oznaczonymi i

wówczas przybiera charakter odpowiedzialności ustawowej, zaś oderwanie

przedmiotowej odpowiedzialności od zasady winy nie powoduje

niekonstytucyjności przepisów ją ustanawiających (wyrok TK z 14

października 2009 r., Kp 4/09, OTK-A 2009, nr 9, poz. 134).

10.W zakresie dotyczącym zarzutu naruszenia art. 209 i 210 ust. 1 i 2 Prawa

telekomunikacyjnego poprzez przyjęcie, że sankcja administracyjna nie

może zostać wymierzona w wysokości symbolicznej, Sąd Najwyższy

podtrzymuje dotychczasowe stanowisko, zgodnie z którym w sprawach z

zakresu regulacji rynku, z uwagi na dolegliwość wymierzanych sankcji,

należy przywiązywać szczególną wagę do respektowania ograniczeń

swobody ustawodawcy i organów administracji wynikających z Konstytucji

RP (wyrok SN z 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SK 1/07; wyrok SN z 4

listopada 2010 r., sygn. akt III SK 21/2010). W odniesieniu do

przedmiotowego zarzutu oznacza to, że przy rozstrzyganiu sporu między

regulatorem rynku a przedsiębiorcą telekomunikacyjnym w kwestii wysokości

nałożonej kary pieniężnej, orzekające sądy powinny kierować się

konstytucyjną zasadą proporcjonalności. Zasada ta służy dopasowaniu

wysokości sankcji do okoliczności konkretnego stanu faktycznego oraz

różnych wartości, które w różnym zakresie oraz w zróżnicowanym stopniu

chronione są przez poszczególne jednostki redakcyjne art. 209 Prawa

telekomunikacyjnego. Skarga kasacyjna powódki nie zawiera zaś

argumentów pozwalających przyjąć, że nałożona kara, zwłaszcza w

wysokości zmniejszonej przez Sąd Okręgowy, jest nieproporcjonalna.

11.Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez

zastosowanie art. 209 ust. 1 pkt 24 i 25 przy przyjęciu, że norma ta nakazuje

zastosowanie kary bez względu na okoliczności czynu, ponieważ taki pogląd

10

nie został wyrażony przez Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku.

12.Zdaniem Sądu Najwyższego nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia

art. 2 Konstytucji RP przez przyjęcie, że do sankcji administracyjnych nie

znajdują zastosowania w żadnych okolicznościach gwarancje i zasady

konstytucyjne funkcjonujące w obrębie prawa karnego oraz art. 42

Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że gwarancje i zasady zeń wynikające nie

znajdują zastosowania do przepisów o charakterze represyjnym, jeżeli

przepisy ten znajdują się w grupie przepisów normujących postępowanie

organów administracji publicznej.

13.Powódka trafnie podnosi, że zgodnie z wyznaczonym przez Trybunał

Konstytucyjny standardem konstytucyjnym art. 42 ust. 1 Konstytucji RP

wyraża szereg fundamentalnych zasad prawa represyjnego, wiążących nie

tylko w sprawach karnych w ścisłym rozumieniu tego terminu, ale także w

innych postępowaniach, dotyczących innych form odpowiedzialności prawnej

związanych z wymierzaniem kar wobec jednostki (wyrok TK z dnia 8 grudnia

1998, K 41/97, OTK 1998, nr 7, poz. 117; wyrok TK z 8 lipca 2003 r., P10/02,

OTK-A 2003, nr 6, poz. 62; odmiennie wyrok TK z dnia 15 stycznia 2007 r.,

P 19/06, OTK-A 2007, nr 1, poz. 2, w którym stwierdzono, że „nie ma

podstaw, a niejednokrotnie faktycznych możliwości, do rozciągania treści

tych przepisów na wszelkie postępowania, w których stosowane są

jakiekolwiek środki przewidujące dla adresata orzeczenia jakiekolwiek

sankcje i dolegliwości”). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego

dominuje bowiem stanowisko dopuszczające odpowiednie uwzględnienia

standardów wynikających z art. 42 Konstytucji RP także w postępowaniach,

które nie mają stricte karnego charakteru (wyrok TK z dnia 7 grudnia 1993 r.,

K 7/93, OTK 1993, nr 2, poz. 42; wyrok z dnia 26 kwietnia 1995 r., K 11/94,

OTK 1995, nr 1, poz. 12; wyrok TK z dnia 27 lutego 2001 r., K 22/00, OTK

2001, nr 3, poz. 48; wyrok TK z dnia 19 marca 2007 r., K 47/05, OTK-A

2007, nr 3, poz. 27). W zakresie odpowiedzialności o charakterze

administracyjnym w wyroku TK z dnia 12 maja 2009 r. (P 66/07, OTK-A

2009, nr 5, poz. 65) przyjęto, że niekonstytucyjne jest nadanie mocy

11

wstecznej art. 130 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, który

przewiduje możliwość nałożenia na doradców inwestycyjnych sankcji w

postaci zakazu wykonywania zawodu, ponieważ postępowanie

administracyjne w sprawie odpowiedzialności doradców inwestycyjnych ma

charakter represyjny, skoro utrata lub zawieszenie prawa do wykonywania

zawodu stanowi dolegliwość dla osób wykonujących ten zawód.

14.Jak wynika z powołanych powyżej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, z

art. 42 Konstytucji wynika szereg gwarancji procesowych, które wiążą nie

tylko w sprawach karnych w formalnym rozumieniu, ale także w innych

postępowaniach, w których dochodzi do nałożenia kar, w szczególności kar

pieniężnych na jednostki. W świetle powołanych powyżej wyroków TK

przepis ten nie podważa samej istoty odpowiedzialności administracyjnej

przybierającej postać kary pieniężnej, ani przesłanek orzeczenia takowej

kary.

15.W świetle powyższych wywodów Sąd Apelacyjny nie naruszył art. 193

Konstytucji RP poprzez niewystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z

odpowiednim pytaniem prawnym.

16.Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

wyroku.