SNO 53/10

WYROK Z DNIA 12 STYCZNIA 2011 R.

SNO 53/10

Przewodniczący: sędzia SN Andrzej Siuchniński.

Sędziowie SN: Barbara Myszka, Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego oraz protokolanta po rozpoznaniu w

dniu 12 stycznia 2011 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku z odwołaniem

obrońców, obwinionej i Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego od wyroku Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 3 sierpnia 2010 r., sygn. akt. ASD (…)

u c h y l i ł z a s k a r ż o n y w y r o k i p r z e k a z a ł s p r a w ę Sądowi

Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu d o p o n o w n e g o r o z p o z n a n i a .

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2010 r., sygn.

akt ASD (…), po rozpoznaniu sprawy sędziego Sądu Rejonowego, obwinionej o to, że

będąc sędzią Sądu Rejonowego i sędzią sprawozdawcą w sprawach o sygn. akt: I C

112/09, I C 364/09, I C 742/08, I C 713/08, I C 167/08, I C 73/06, I C 62/09 oraz I C

23/08, w okresie od dnia 24 czerwca 2009 r. do dnia 13 grudnia 2009 r., sporządziła

uzasadnienia orzeczeń w wymienionych wyżej sprawach ze znacznym przekroczeniem

14-dniowego terminu, określonego w art. 329 k.p.c., doprowadzając tym samym do

rażącej przewlekłości toczących się postępowań międzyinstancyjnych w sprawach: I C

713/08, I C 167/08, I C 73/06 oraz I C 62/09, tj. o popełnienie czynu przewidzianego

w art. 107 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, obwinioną uznał za winną

popełnienia zarzucanego jej czynu, stanowiącego przewinienie służbowe w postaci

oczywistej i rażącej obrazy przepisu art. 329 k.p.c. i przyjmując, że przewinienie to

wypadek mniejszej wagi, na podstawie art. 109 § 5 Prawa o ustroju sądów

powszechnych odstąpił od wymierzenia jej kary.

Sąd Apelacyjny-Sąd Dyscyplinarny ustalił między innymi, że obwiniona, będąc

sędzią sprawozdawcą w ośmiu sprawach sporządziła uzasadnienia orzeczeń w tych

sprawach z naruszeniem art. 329 k.p.c. W sześciu z ośmiu spraw objętych wnioskiem

Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego, decyzją prezesa Sądu

Rejonowego, przedłużono termin sporządzenia uzasadnień. Sędzia nie dotrzymała

także przedłużonego terminu.

W okresie objętym wnioskiem, tj. drugiego półrocza 2009 roku sędzia Sądu

Rejonowego korzystała ze zwolnienia lekarskiego od dnia 20 do 31 sierpnia 2009 r.

2

oraz od dnia 15 września do 26 października 2009 r. Na koniec pierwszego półrocza

2009 roku w referacie obwinionej było łącznie 408 spraw, w tym 283 sprawy C, 70

spraw Co i 55 spraw NC. Obciążenie sędziego Sądu Rejonowego, a także załatwianie

spraw w okresie całego 2009 roku i ilość sporządzanych uzasadnień (152) nie

odbiegało zasadniczo o załatwienia przez innych sędziów orzekających w wydziale.

Obwiniona, mimo zwolnienia lekarskiego, była obecna na naradzie wydziałowej w

październiku 2009 roku, poświęconej analizie wyników pracy sędziów. Po powrocie

ze zwolnienia sędzia Sądu Rejonowego podjęła intensywną pracę, zwiększyła do

grudnia 2009 roku ilość sesji i obciążenie na sesjach.

Obwiniona sędzia samodzielnie wychowuje niepełnosprawną córkę, która

wymaga całkowitej opieki i pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb

życiowych w sposób znacznie przewyższający wsparcie potrzebne osobie w jej wieku.

Łącznie (zwolnienia lekarskie, opieka nad dzieckiem i urlopy) absencja obwinionej

wyniosła 70 dni.

Sąd Apelacyjny-Sąd Dyscyplinarny zważył między innymi, że jest niesporne, iż

dwutygodniowy termin przewidziany dla uzasadnienia wyroków w sprawach

wskazanych we wniosku, nie został przez obwinioną zachowany, jak też nie został

zachowany dodatkowy termin przedłużony decyzją prezesa Sądu Rejonowego, co

stanowi podstawę do przyjęcia dopuszczenia się przez obwinioną oczywistego

naruszenia art. 329 k.p.c. Oczywista obraza tego przepisu ma także cechę rażącego

naruszenia prawa, ponieważ po pierwsze – czas przekroczenia terminu sporządzania

uzasadnień w objętych wnioskiem sprawach we wszystkich przypadkach był znaczny i

wielokrotnie przekraczał termin instrukcyjny, po drugie – w czterech sprawach rażące

przekroczenie terminu sporządzania uzasadnień doprowadziło do przedłużenia okresu

postępowania międzyinstancyjnego na czas powyżej sześciu miesięcy, co naraża na

szwank interesy stron, nawet jeżeli nie skutkowało to wniesieniem przez strony skargi

na przewlekłość postępowania, po trzecie – obwiniona, mimo przedłużenia decyzją

prezesa Sądu Rejonowego terminu do sporządzenia uzasadnień w sześciu sprawach o

30 dni, w żadnej z tych spraw nie dochowała nawet tego dodatkowego terminu.

W rezultacie powyższych ustaleń i ocen, w pełni uzasadniony jest, zdaniem Sądu

Apelacyjnego-Sądu Dyscyplinarnego, zarzut, że obwiniona dopuściła się przewinienia

służbowego z art. 107 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał przypisane obwinionej przewinienie

służbowe za wypadek mniejszej wagi, o którym mowa w art. 109 § 1 Prawa o ustroju

sądów powszechnych. Za takim uznaniem przemawia, zdaniem Sądu, stosunkowo

niewielka szkodliwość czynu dla służby oraz niewielki stopień zawinienia obwinionej.

Uznając, że szkodliwość czynu była niewielka, Sąd wziął pod rozwagę okoliczność, że

stwierdzone uchybienie nie spowodowało powstania szkód materialnych stron ani też

nie stanowiło podstawy wniesienia skarg na przewlekłość postępowania. Oceniając, że

3

stopień zawinienia obwinionej był niewielki, Sąd miał na uwadze sytuację życiową

oraz zdrowotną obwinionej w okresie objętym wnioskiem, jak i jej stosunek do służby.

Okoliczność, że obwiniona samodzielnie wychowuje niepełnosprawną córkę,

potrzebującą znacznie większej opieki i uwagi niż dzieci zdrowe w jej wieku, wymaga

od obwinionej znacznie większego od przeciętnego zaangażowania w sprawowaniu

pieczy i opieki nad dzieckiem. Fakt, że dziecko w końcu czerwca 2009 roku było

hospitalizowane, a zatem wymagało jeszcze większego niż zwykłe zaangażowania

matki, nie mógł pozostać bez wpływu na systematyczność pracy zawodowej sędziego,

która jak wiadomo w znacznej części jest wykonywana poza sądem. Także fakt

długotrwałej choroby obwinionej musiał, zgodnie z doświadczeniem życiowym,

wpływać na obniżenie wydolności fizycznej obwinionej do wykonywania

zawodowych czynności. Mimo tych przeciwności, jak i 70 – dniowej absencji

spowodowanej głównie chorobą w 2009 roku, obwiniona wykazała zaangażowanie w

pracy i osiągnęła wyniki porównywalne z pozostałymi sędziami wydziału, ponieważ w

2009 roku sporządziła 152 uzasadnienia, tj. podobnie jak pozostali sędziowie, a także

załatwiła sprawy w ilości nieodbiegającej od pozostałych sędziów z wydziału. Jakość

pracy obwinionej, z wyłączeniem terminowości sporządzania uzasadnień, nie była

przedmiotem krytycznych uwag wizytatora i przewodniczącej wydziału.

Zastępca rzecznika dyscyplinarnego Sądu Okręgowego zaskarżył powyższy

wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść obwinionej, zarzucając

temu wyrokowi obrazę art. 109 § 5 Prawa o ustroju sądów powszechnych poprzez

niezasadne przyjęcie, iż przypisane obwinionej przewinienie dyscyplinarne stanowi

przypadek mniejszej wagi oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę

orzeczenia, mający wpływ na jego treść, poprzez uznanie, że elementy podmiotowe

dotyczące obwinionej oraz elementy przedmiotowe dotyczące jej przewinienia

dyscyplinarnego, pozwalały na zastosowanie wobec obwinionej dobrodziejstwa

odstąpienia od wymierzenia kary dyscyplinarnej. Wskazując na powyższe, wniósł o

zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie wobec obwinionej kary dyscyplinarnej

upomnienia.

Obrońca obwinionej-sędzia E. B. zaskarżyła powyższy wyrok w całości,

zarzucając: 1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że obwiniona

popełniła zarzucany jej czyn, tj. że jej działanie miało charakter zawiniony, 2) obrazę

przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, tj. art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.

polegającą na braku oceny dowodów oraz niewskazaniu, jakie fakty sąd uznał za

udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i

dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, oraz art. 6, 117 § 2, 117 § 2a i art. 7 k.p.k.

oraz art. 115 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych polegające na naruszeniu

prawa obwinionej do obrony poprzez prowadzenie rozprawy pod nieobecność

obwinionej i uniemożliwienie jej złożenia wyjaśnień na rozprawie. Wskazując na

4

powyższe, wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obwinionej od

popełnionego czynu ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania.

Obrońca obwinionej sędzia K. W. zaskarżył powyższy wyrok w całości na

korzyść obwinionej, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi: 1) błąd w ustaleniach

faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, polegający

na: a) nieustaleniu przez Sąd i nieujęciu w opisie czynu przypisanego obwinionej

znamion strony podmiotowej i ewentualnie postaci zamiaru, w sytuacji jednoczesnego

stwierdzenia popełnienia czynu, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego materiału

dowodowego prowadzi do wniosku, iż brak było po stronie obwinionej zarówno

zamiaru popełnienia przewinienia służbowego, jak i znamion nieumyślności; b)

niewskazaniu w opisie czynu okresów opóźnienia w sporządzaniu uzasadnień w

konkretnych sprawach ani też niewskazaniu, określonych, jako rażące, okresów

przewlekłości toczących się postępowań międzyinstancyjnych; c) przyjęciu, że doszło

do sporządzenia przez obwinioną uzasadnień orzeczeń w wymienionych w wyroku

sprawach ze znacznym przekroczeniem 14-dniowego terminu, określonego w art. 329

k.p.c., mimo nieprzeprowadzenia na rozprawie żadnego dowodu wskazującego na

faktyczne terminy przedłożenia sędziemu akt do uzasadnienia i zwrotu akt przez

sędziego; d) przyjęciu, że doszło do rażącej przewlekłości w postępowaniach

międzyinstancyjnych w czterech sprawach, mimo nieprzeprowadzenia na rozprawie

żadnego dowodu wskazującego na faktyczne terminy trwania tych postępowań; 2)

obrazę prawa materialnego, tj. art. 107 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych,

polegającą na przyjęciu, że sporządzając uzasadnienia w sprawach: I C 112/09, I C

364/09, I C 742/08, I C 713/08, I C 167/08, I C 73/06, I C 62/09 oraz I C 23/08 z

przekroczeniem 14-dniowego terminu określonego w art. 329 k.p.c. stanowiło

przewinienie służbowe w postaci oczywistej i rażącej obrazy przepisu prawa; 3)

naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wyroku, tj.: a) art. 424 § 1

pkt 1 k.p.k., polegające na braku oceny dowodów oraz niewskazaniu, jakie fakty sąd

uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach

i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych; b) art. 410 k.p.k., polegające na oparciu

wyroku na okolicznościach nieujawnionych w toku rozprawy głównej, poprzez

określenie ich w stanie faktycznym uzasadnienia wyroku słowami „okoliczność

niesporna”, podczas gdy takie pojęcie nie funkcjonuje na gruncie polskiej procedury

karnej, zaś podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności

ujawnionych w toku rozprawy głównej; c) art. 413 § 2 pkt 1 i art. 424 § 1 pkt 2 k.p.k.,

polegające na zaniechaniu precyzyjnego wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku, w

szczególności w zakresie omówienia strony podmiotowej czynu, a także

nierozważenia kwestii istnienia zawinienia obwinionej; d) art. 5 § 2 i art. 7 k.p.k.,

polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego sprawy, w szczególności

5

dokumentacji lekarskiej obwinionej i jej dziecka, wykazu jej absencji chorobowych

poprzez pominięcie faktu ciężkiej choroby obwinionej, stanu zdrowia jej dziecka i

wpływu tych okoliczności na możność dochowania terminów w sporządzaniu

uzasadnień wydawanych orzeczeń; e) art. 5 § 2 i art. 7 k.p.k., polegające na dowolnej

ocenie materiału dowodowego sprawy, w szczególności zeznań świadka Urszuli K.-S.

poprzez pominięcie faktu braku jakiejkolwiek koleżeńskiej pomocy wobec obwinionej

ze strony władz sądu, w tym przewodniczącej wydziału i sędziów z tego samego

wydziału, jak też nieprawidłowego rozkładu obowiązków w wydziale poprzez

obarczanie obwinionej takimi samymi obowiązkami jak innych sędziów, mimo jej

długotrwałej choroby, dużych absencji, jak i zaległości w pisaniu uzasadnień; f) art. 5

§ 2 i art. 7 k.p.k., polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego sprawy, w

szczególności „protokołu z lustracji w zakresie terminowości sporządzania uzasadnień

i innych czynności w zakończonych sprawach przydzielonych zgodnie z podziałem

czynności do referatu sędziego Sądu Rejonowego w A. pani (…)” poprzez pominięcie

faktu, że w roku 2009 temu sędziemu doręczono wnioski o sporządzenie uzasadnień

orzeczeń w 152 sprawach, jak też rozmiarów referatu obwinionej oraz wpływu tej

okoliczności na możność dochowania terminów w sporządzaniu uzasadnień

wydawanych orzeczeń; g) art. 7 i 170 k.p.k. polegające na oddaleniu wniosków

dowodowych obwinionej, mimo że miały one istotne znaczenie dla oceny sprawstwa i

winy obwinionej; h) art. 6, art. 117 § 2, art. 117 § 2a i art. 7 k.p.k. oraz art. 115 § 3

Prawa o ustroju sądów powszechnych, polegające na naruszeniu prawa do obrony

obwinionej poprzez przeprowadzenie rozprawy pod nieobecność obwinionej w dniu 3

i 13 lipca 2010 r., mimo prawidłowego usprawiedliwienia przez obwinioną jej

nieobecności zwolnieniem lekarskim i złożeniem wniosku o odroczenie rozprawy.

Wskazując na powyższe, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez

uniewinnienie obwinionej ewentualnie uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu.

Obwiniona zaskarżyła powyższy wyrok w całości na swoją korzyść, wnosząc o

zmianę wyroku poprzez uniewinnienie obwinionej od zarzucanego jej czynu, zarzuciła

zaskarżonemu wyrokowi: 1) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 107 § 1

Prawa o ustroju sądów powszechnych polegającą na jego niewłaściwym zastosowaniu

poprzez uznanie jej za winną przypisanego przewinienia służbowego; 2) obrazę

przepisów postępowania, tj. art. 115 § 2 i 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych, art.

117 § 2 i 2a, art. 156 § 2, art. 170 § 1 pkt 2, art. 390 § 1, art. 402 § 2 k.p.k. w związku

z art. 128 Prawa o ustroju sądów powszechnych, mogącą mieć wpływ na treść

wyroku; 3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

polegający na wyliczeniu dni opóźnienia w sporządzeniu uzasadnień bez

uwzględnienia przedłużenia terminu decyzją prezesa Sądu na podstawie art. 329 k.p.c.

6

Obwiniona w odpowiedzi na odwołanie zastępcy rzecznika dyscyplinarnego

Sądu Okręgowego zakwestionowała stanowisko oskarżyciela, że obowiązki rodzinne

są bez znaczenia dla obowiązków wynikających ze stosunku pracy, z pełnienia służby

na podstawie aktu powołania, powołując się na art. 47 i 68 Konstytucji RP.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Przepis art. 107 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych wyraźnie rozgranicza

dwa rodzaje deliktów dyscyplinarnych powodujących odpowiedzialność dyscyplinarną

sędziego. W pierwszej kolejności powołany przepis wymienia przewinienia służbowe,

i właśnie z nimi wiąże oczywiste i rażące naruszenie prawa. Odpowiedzialność

dyscyplinarną jako przewinienia służbowe rodzą tylko te naruszenia prawa, które

jednocześnie spełniają dwa wymagania: są zarazem i „oczywiste” i „rażące”.

Interpretacja pojęć „oczywistość” obrazy prawa i „rażący” jej charakter doprowadziły

do wypracowania szczegółowych warunków, jakie muszą być spełnione, aby

konkretne postąpienie przez sędziego mogło być uznane za przewinienie służbowe

odpowiadające tym kryteriom. W wyroku z dnia 27 czerwca 2002 r., SNO 18/02

(OSNSD 2002, nr 1, poz. 9) Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny podkreślił, że

interpretację pojęcia „oczywiste naruszenie prawa” należy odnosić do rodzaju, wagi i

rozmiaru błędu popełnionego przy wykładni prawa. Obraza prawa spełnia kryterium

oczywistości, gdy popełniony błąd jest łatwy do stwierdzenia i bez głębszej analizy

można zastosować właściwy przepis, zaś rozumienie prawa nie powinno budzić

wątpliwości u przeciętnej osoby o kwalifikacjach prawniczych. Kryterium „rażącej”

obrazy prawa należy natomiast odnosić do skutków, jakie powstały w wyniku

błędnego zastosowania lub niezastosowania przez sędziego obowiązujących

przepisów. Do przypisania deliktu dyscyplinarnego w postaci przewinienia

służbowego nie jest bowiem wystarczające popełnienie błędu w zakresie

prawidłowego stosowania prawa – i to nawet błędu oczywistego dla należycie

wykształconego prawnika. Konsekwencją takiego uchybienia musi być ponadto

narażenie na szwank praw i interesów stron albo wyrządzenie szkody, będącej

następstwem decyzji lub działania podjętego przez sędziego wykonującego swoją

funkcję. Zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości lub sądu może również

wyznaczać cechę naruszenia prawa określoną jako „rażąca obraza”. Podkreślić przy

tym należy, że elementy opisu deliktu dyscyplinarnego, zawarte w art. 107 § 1 u.s.p.,

pełnią rolę znamion przedmiotowych występujących w układzie koniunkcji. Dla

uznania obrazy przepisów prawa za przewinienie służbowe niezbędne jest zatem

wykazanie, że cechuje ją zarówno „oczywistość”, jak i „rażący” charakter. Nie ulega

jednak wątpliwości, że rozważania w tej części mogą być podjęte po uprzednim

określeniu aktu prawnego i wskazaniu konkretnych jego przepisów, jakie zostały

naruszone zachowaniem, które jest przedmiotem deliktu dyscyplinarnego

7

przypisywanego w tej postaci. Wprawdzie ani wymieniony przepis, ani inne przepisy

ustawy nie definiują pojęcia „przewinienie służbowe” („przewinienie dyscyplinarne”),

jednak nie ulega wątpliwości, że odpowiedzialność sędziego jest odpowiedzialnością

typu karnego, której przesłanką jest zawinione zachowanie sędziego (wyrok Sądu

Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia z dnia 17 maja 2007 r., SNO 28/07). W

wyroku z dnia z dnia 2 czerwca 2006 r., SNO 24/06, Sąd Najwyższy – Sąd

Dyscyplinarny stwierdził, że jest oczywiste, że czyn stanowiący przewinienie

dyscyplinarne musi być bezprawny i zawiniony.

W podsumowaniu tej części wywodów należy zatem stwierdzić, że

przewinieniem służbowym, o którym mowa w art. 107 § 1 Prawa o ustroju sądów

powszechnych jest tylko takie naruszenie przepisów prawa, któremu można przypisać

jednocześnie dwie cechy: musi być ono oczywiste oraz rażące. Dla uznania obrazy

przepisów prawa za przewinienie dyscyplinarne konieczne jest przypisanie jej obu

omawianych cech łącznie, od strony podmiotowej natomiast do przypisania sędziemu

popełnienia przewinienia dyscyplinarnego konieczna jest wina, wystarczy jednak

każdy rodzaj winy, także wina nieumyślna (wyrok Sądu Najwyższego - Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 2 czerwca 2006 r., SNO 24/06).

W zaskarżonym wyroku Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny ocenił zarzucane

obwinionej przewinienie służbowe w postaci naruszenia art. 329 k.p.c. poprzez

sporządzenie uzasadnień w sprawach, w których obwiniona była sprawozdawcą, tj.

sygn. akt: I C 112/09, I C 364/09, I C 742/08, I C 713/08, I C 167/08, I C 73/06, I C

62/09 oraz I C 23/08, w okresie od dnia 24 czerwca 2009 r. do dnia 13 grudnia 2009 r.,

ze znacznym przekroczeniem terminu określonego w tym przepisie, wyłącznie od

strony przedmiotowej. Sąd ten uznał naruszenie art. 329 k.p.c. za oczywiste i

jednocześnie rażące ze względu na to, że po pierwsze – czas przekroczenia terminu

sporządzania uzasadnień w objętych wnioskiem sprawach we wszystkich przypadkach

był znaczny i wielokrotnie przekraczał termin instrukcyjny, po drugie – w czterech

sprawach rażące przekroczenie terminu sporządzania uzasadnień doprowadziło do

przedłużenia okresu postępowania międzyinstancyjnego na czas powyżej sześciu

miesięcy, co naraża na szwank interesy stron, nawet jeżeli nie skutkowało to

wniesieniem przez strony skargi na przewlekłość postępowania, po trzecie –

obwiniona, mimo przedłużenia decyzją prezesa Sądu Rejonowego terminu do

sporządzenia uzasadnień w sześciu sprawach o 30 dni, w żadnej z tych spraw nie

dochowała nawet tego dodatkowego terminu.

Tymczasem takie ustalenia i oceny nie są wystarczające, w świetle powołanego

wyżej orzecznictwa, do przypisania obwinionej popełnienia zarzucanego przewinienia

służbowego polegającego na oczywistej i rażącej obrazie przepisów prawa. Przede

wszystkim dla dokonania oceny, czy opóźnienie w sporządzeniu uzasadnienia było

oczywiste i rażące konieczne jest ustalenie, i to w każdym wypadku uznanym za

8

przewinienie służbowe, co najmniej takich faktów, jak: kiedy przedłożono sędziemu

akta danej sprawy w celu sporządzenia uzasadnienia, kiedy akta zostały przez sędziego

zwrócone z uzasadnieniem, w jakiej postaci sędzia sporządził uzasadnienie, czy

kwalifikowało się ono do doręczenia stronie bez potrzeby jego przepisywania

(sporządzone pismem ręcznym czy komputerowo), kiedy doręczono stronie orzeczenie

z uzasadnieniem, czy i kiedy w sprawie wniesiony został środek odwoławczy, kiedy

przedstawiono akta sądowi drugiej instancji w celu rozpoznania tego środka, czy w

terminie, w którym – zgodnie z regulacją zawartą w przepisie ustawy – powinno być

sporządzone uzasadnienie, sędzia korzystał ze zwolnienia lekarskiego lub zachodziły

inne, niezależne od sędziego przeszkody uniemożliwiające mu przygotowanie

uzasadnienia w terminie (wyrok Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 17

stycznia 2005 r., SNO 55/04). Należy mieć jednak przy tym na uwadze, że uchybianie

terminowi sporządzenia uzasadnienia wydanego wyroku wpływa na przedłużenie

postępowania, co godzi zarówno w prawa stron jak i autorytet wymiaru

sprawiedliwości (wyrok Sądu Najwyższego-Sądu Dyscyplinarnego z dnia 5 listopada

2003 r., SNO 69/03).

Sąd pierwszej instancji przyjął, że doszło do sporządzenia przez obwinioną

uzasadnień orzeczeń w wymienionych w wyroku sprawach ze znacznym

przekroczeniem 14-dniowego terminu, określonego w art. 329 k.p.c., mimo

nieprzeprowadzenia na rozprawie żadnego dowodu wskazującego na faktyczne

terminy przedłożenia sędziemu akt do uzasadnienia i zwrotu akt przez sędziego, co

uzasadnia trafność zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę

wyroku, mający wpływ na jego treść.

Trafny jest zatem zarzut obrońcy obwinionej błędu w ustaleniach faktycznych

przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, polegający na

nieustaleniu przez Sąd i nieujęciu w opisie czynu przypisanego obwinionej znamion

strony podmiotowej i ewentualnie postaci zamiaru, w sytuacji jednoczesnego

stwierdzenia popełnienia czynu. Istotnie, Sąd pierwszej instancji nie ustalił i nie ujął w

opisie czynu przypisanego obwinionej znamion strony podmiotowej. Tymczasem od

tej strony do przypisania sędziemu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego

konieczna jest wina, wystarczy jednak każdy rodzaj winy, także wina nieumyślna.

Należy w związku z tym przypomnieć, że na ocenę winy sędziego mogą mieć wpływ

takie okoliczności, jak na przykład stopień obciążenia obwinionego sędziego

obowiązkami służbowymi (wyrok Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia

12 listopada 2003 r., SNO 71/03) oraz że za okoliczności usprawiedliwiające

przekroczenie terminów sporządzania uzasadnień należy uznać wykorzystywanie

urlopu wypoczynkowego lub inne zdarzenia wpływające w sposób niezależny od

sędziego na terminowość pisania uzasadnień, np. niezdolność do służby z powodu

choroby lub utraty sił (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2002 r., SNO

9

40/02). Ponadto, zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z

dnia 24 czerwca 2003 r., SNO 36/03, sędzia, który z niezawinionych, czy wręcz

losowych przyczyn, popada przejściowo w znaczną zwłokę z pisaniem uzasadnień, ma

prawo – nawet jeśli jest formalnie zdolny do pracy (służby) – liczyć na życzliwe

zainteresowanie przełożonego, który nie powinien dopuścić do spiętrzenia zaległości,

tylko zająć się zorganizowaniem koleżeńskiej pomocy, zdolnej stosunkowo łatwo

doprowadzić do rozwiązania problemu.

Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy-Sąd Dyscyplinarny orzekł jak w

sentencji wyroku.