I CSK 200/10

Sygn. akt I CSK 200/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

Protokolant Ewa Krentzel

w sprawie z powództwa "B. " S.A.

przeciwko Miastu W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 20 stycznia 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 6 listopada 2009 r.,

oddala skargę kasacyjną i zasądza od powódki na rzecz

pozwanego 3600 zł (trzy tysiące sześćset) tytułem zwrotu

kosztów procesu w postępowaniu kasacyjnym.

2

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki „B.” Spółki

Akcyjnej od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 16 kwietnia 2009 r., oddalającego jej

powództwo skierowane przeciwko Miastu W. o zapłatę kwoty 14 658 300 zł tytułem

odszkodowania obejmującego korzyści, jakich nie osiągnęła wskutek zwłoki w

wydaniu decyzji środowiskowej oraz pozwolenia na budowę.

Rozstrzygnięcie to oparte zostało na następujących ustaleniach i wnioskach:

Powódka w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, w zakresie

budownictwa, zamierzała zrealizować osiedle mieszkaniowe (Osiedle P.)

w dzielnicy W., w obrębie ulic /…/ na określonych działkach gruntu. W ramach tej

inwestycji wyodrębnionych było osiem zespołów mieszkaniowych (ZM) i budynek

garażowy. W dniu 12 stycznia 2006 r. powódka złożyła wniosek o wydanie decyzji

środowiskowej w odniesieniu do Zespołów Mieszkaniowych od 2 do 8 oraz budynku

garażowego, a następnie w dniu 31 stycznia 2006 r. uzupełniła go stosowną

dokumentacją. Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte w dniu 2 marca 2006

r. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2006 r. Państwowy Powiatowy Inspektor

Sanitarny, po rozpoznaniu wniosku pozwanego (Biura Ochrony Środowiska), wydał

postanowienie o odstąpieniu od wymogu sporządzenia raportu o oddziaływaniu na

środowisko w odniesieniu do przedsięwzięcia polegającego na budowie osiedla

mieszkaniowego wraz z zespołem parkingów. Prezydent Miasta postanowieniem z

dnia 6 maja 2006 r. zobowiązał powódkę do sporządzenia raportu oddziaływania

planowanej inwestycji na środowisko, w szczególności na wody powierzchniowe,

powietrze atmosferyczne i ochronę przyrody, przyjmując, że będzie miało miejsce

negatywne oddziaływanie. W dniu 24 listopada 2006 r. powódka złożyła skargę na

bezczynność Prezydenta Miasta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego,

które w dniu 31 stycznia 2007 r. wydało postanowienie nakazujące rozstrzygnięcie

sprawy w terminie dwóch miesięcy od otrzymania go. W dniu 16 lutego 2007 r.

została wydana decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania zgody na

realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie osiedla mieszkaniowego wraz

z zespołem parkingów. W odniesieniu do ZM nr 1 odstąpiono od wydania decyzji

3

środowiskowej, wobec braku wymagań. W dniu 21 czerwca 2007 r. powódka

złożyła wniosek o wydanie pozwolenia na budowę ZM nr 1 i dróg dojazdowych do

całej nieruchomości, a w dniu 26 lipca 2006 r. skorygowała numery działek.

Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2006 r. Prezydent Miasta nałożył na powódkę

obowiązek usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym, a następnie

decyzją z dnia 1 września 2006 r. odmówił zatwierdzenia projektu

zagospodarowania terenu i udzielenia pozwolenia na budowę. W wyniku

rozpoznania odwołania powódki Wojewoda decyzją z dnia 11 stycznia 2007 r.

uchylił decyzję Prezydenta i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.

Powódka ponownie została wezwana do usunięcia nieprawidłowości w projekcie

budowlanym, postanowieniem z dnia 21 lipca 2007 r., uznała je jednak za

bezpodstawne i wezwała pozwanego, pismem z dnia 5 lipca 2007 r., do

rozpoznania złożonego wniosku zgodnie z wytycznymi zawartymi w decyzji

Wojewody. Decyzją z dnia 21 grudnia 2007 r. Prezydent pozwanego odmówił

zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę, które

powódka zaskarżyła. Odnośnie Zespołów Budowlanych od 2 do 8 i budynku

garażowego powódka złożyła w dniu 13 kwietnia 2007 r. osiem wniosków

o wydanie pozwolenia na budowę. Po rozpoznaniu skargi powódki na bezczynność

Prezydenta Miasta Wojewoda M. postanowieniem z dnia 4 października 2007 r.

wyznaczył Prezydentowi 14 dniowy termin do rozpatrzenia złożonych wniosków. W

odniesieniu do ZM nr 4 wydana została w dniu 15 listopada 2007 r. decyzja

zatwierdzająca projekt budowlany, projekt zagospodarowania Osiedla P. i

udzielająca pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych, wielorodzinnych.

Następnego dnia wydane zostały decyzje zatwierdzające projekt budowlany i

udzielające zezwolenia na budowę odnośnie ZM nr 2,6,8. Inwestycja nie została

jednak zrealizowana, nie doszło do złożenia oferty sprzedaży żadnego mieszkania,

co z resztą nie było możliwe z uwagi na brak towarzyszącej infrastruktury. Powódka

nie otrzymała pozwoleń tego dotyczących, w szczególności na budowę kanalizacji i

podłączenie do kanalizacji. Wystąpienie o uzyskanie pozwolenia na budowę

poszczególnych elementów infrastruktury nie było uzależnione od wyników

postępowań w przedmiocie pozwolenia na budowę. Wnioski dotyczące ZM nr 3, 5, i

7 nie zostały uwzględnione, powódka złożyła odwołania od odmownych decyzji, a

4

na skutek skargi na decyzję Wojewody uchylone zostały decyzje obu organów

nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia

1 czerwca 2009 r. Natomiast odmowna decyzja Prezydenta z dnia 8 października

2008 r., dotycząca ZM nr, 1 została uchylona decyzją Wojewody z dnia

6 października 2009 r.

Złożone przez powódkę wnioski dowodowe nie zmierzały do ustalenia faktów

istotnych dla rozstrzygnięcia sporu.

Sąd Apelacyjny uznał, że postępowanie wszczęte w trybie art. 37 k.p.a.

spełnia przesłanki „właściwego postępowania”, o jakim mowa w art. 4171

§ 3 k.p.c.,

a zatem uchybienie terminowi załatwienia sprawy można zakwalifikować jako

stwierdzenie niezgodności z prawem, to samo dotyczy wadliwości pozostawienia

wniosków bez rozpoznania. Nie jest wiążąca ocena tego zaniechania

zamieszczona w uzasadnieniu postanowienia Wojewody. Samo uwzględnienie

zażaleń w trybie art. 37 k.p.a., przez wyznaczenie terminów do wydania decyzji,

przesądza o ich zasadności i powinno być traktowane jako spełnienie przesłanki

z art. 4171

§ 3 k.c. Nie ma znaczenia nieprzyznanie organowi prawa do

zaskarżenia wydanych postanowień, wobec stwierdzenia upływu wyznaczonych

terminów. Przyjęta w pozwie konstrukcja szkody opiera się na wyliczeniu, które

zakłada rozpoczęcie inwestycji niezwłocznie po uzyskaniu pozwolenia na budowę,

zakończeniu jej po kilkunastu miesiącach (od 12 do 18) oraz sprzedaż lokali

w określonym przez powódkę czasie, liczonym od uzyskania pozwolenia na

budowę. Zaprzeczeniem tego jest sytuacja, która zaistniała w sprawie, w ramach

której powódka, mimo upływu dwóch lat od uzyskania w dniach 15 i 16 listopada

2007 r. pozwoleń na budowę ZM 2 do 8, nie sprzedała żadnego lokalu, ani nawet

nie wprowadziła oferty sprzedaży na rynek z przyczyn niezależnych od pozwanego

i opóźnienia w załatwieniu sprawy. Nie ma także związku przyczynowego pomiędzy

zakupem przez powódkę nieruchomości a późniejszym sposobem procedowania

w sprawach wydania decyzji środowiskowej i pozwoleń na budowę oraz

niemożnością osiągania zysku ze sprzedaży wybudowanych lokali. Zakończenie

postępowania administracyjnego, w ramach którego doszło do stwierdzenia

przewlekłości postępowania w początkowym okresie, z której strona wywodzi skutki

odszkodowawcze, nie jest wymagane dla uwzględnienia powództwa opartego na

5

art. 4171

§ 3 k.c. Jednakże skuteczność roszczenia zależy od okoliczności

powołanych dla uzasadnienia twierdzenia o powstaniu szkody. Jeżeli okoliczności,

z którymi strona łączy szkodę są związane z wydaniem decyzji ostatecznej, to

żądanie naprawienia szkody przed jej wydaniem jest przedwczesne. Nie można

przyjąć, że zaistnieje zdarzenie (wydanie pozwolenia na budowę), które powódka

uznaje jako istotne w łańcuchu zdarzeń prowadzących do powstania szkody.

Odmowa udzielenia pozwolenia na budowę nie mogłaby być źródłem szkody, której

naprawienia się domaga, skoro nie doszłoby do sprzedaży mieszkań, niezależnie

od daty zakończenia postępowań, co z kolei uniemożliwiałoby ulokowanie środków

ze sprzedaży w sposób przynoszący dochód.

Powódka powołała w skardze kasacyjnej obie podstawy objęte art. 3983

§ 1

k.p.c. Naruszenie przepisów prawa materialnego łączy z niezastosowaniem art. 140

k.c., chociaż doszło do naruszenia jej uprawnień właścicielskich oraz w związku

z § 8 ust. 4 pkt 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu W.,

przyjętego uchwałą nr LVIII/842/02 z dnia 27 września 2002 r. pomimo, że

przewidywał on sposób i wysokość zabudowy, jaką zamierzała ona realizować, a

nadto z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji, art. 1 Protokołu Nr 1 do

Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, bo pozbawiono ją

możliwości korzystania z mienia zgodnie z jego przeznaczeniem i pobierania

pożytków. Błędna wykładnia § 8 ust. 6 miejscowego planu zagospodarowania

przestrzennego przez niewłaściwe rozumienie zwrotu ”obszar” i dążenie do

dostosowania przez powódkę projektu do istniejącej zabudowy, a w konsekwencji

odmowy udzielenia pozwolenia na budowę. Niewłaściwe zastosowanie art. 361 § 1

k.c. w związku z art. 3 ust.1, art. 4 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 6 ust 1 i 2 pkt 1 ustawy o

planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym było przyczyną przyjęcia braku

związku przyczynowego pomiędzy decyzją o zakupie nieruchomości i planowaną

inwestycją, zgodną z planem zagospodarowania przestrzennego a szkodą,

wywołaną późniejszym sposobem procedowania przez pozwanego,

uniemożliwiającym powódce korzystanie z nieruchomości. Niewłaściwe było

zastosowanie art. 361 § 2 k.c. przez uznanie, że bezprawne zachowanie

pozwanego nie wywołało szkody w postaci utraty korzyści, które powódka mogła

osiągnąć, gdyby nie blokowanie przez pozwanego realizacji inwestycji, drogą

6

licznych postępowań administracyjnych. Błędna wykładnia art. 4171

§ 3 k.c. polega

na przyjęciu, że roszczenie odszkodowawcze związane z niewydaniem decyzji

administracyjnej (pozwolenia na budowę), może być dochodzone dopiero po

uzyskaniu decyzji ostatecznej, podczas gdy brak prawidłowej, ostatecznej decyzji,

nawet odmownej, wyklucza podjęcie działań inwestycyjnych, dostosowanych do

niej, skoro już zaniechanie i sama przewlekłość załatwiania sprawy prowadzi do

powstania szkody. Sposób rozstrzygnięcia sprawy może jedynie wpływać na

wysokość szkody. Niezastosowanie art. 7 ust.1 pkt. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990

r. o samorządzie gminnym oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o

zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków było przyczyną

obciążenia jej skutkami niewprowadzenia na rynek oferty sprzedaży lokali, chociaż

to pozwany, wbrew obowiązkowi zaopatrywania w wodę, kanalizację i

odprowadzanie ścieków, opóźniał wydanie decyzji w przedmiocie podłączenia

planowanej inwestycji do kanalizacji, czym przyczynił się do dalszego opóźnienia

inwestycji i powiększenia szkody. Niezastosowanie i pominięcie konsekwencji art.

77 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności w odniesieniu do realizacji prawa do odszkodowania.

Podstawa naruszenia przepisów postępowania dotyczy art. 227 w związku z art.

217 k.p.c. przez pominięcie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które

doprowadziło do zaniechania wyjaśnienia i ustalenia okoliczności wskazanych we

wnioskach dowodowych. Odnosiły się one do bezprawnego zachowania

pozwanego, celowego niewydawania decyzji, przyczyn uchybienia terminowi oraz

wywierania nacisków celem zmiany projektów, jak też określenia wysokości szkody.

Niezastosowanie art. 322 k.p.c. mimo stwierdzenia, że została wykazana podstawa

odpowiedzialności pozwanego. Skarżąca domagała się uchylenia wyroków Sądów

obu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie mają usprawiedliwionej podstawy zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

W sprawie cywilnej przedmiotem dowodu, zgodnie z art. 227 k.p.c., są fakty istotne

dla rozstrzygnięcia sporu, przy czym chodzi o fakty, które mają znaczenie prawne,

zaś zgłaszane dowody muszą nadawać się do ustalenia tych faktów. Selekcji

7

przedstawianych dowodów dokonuje sąd, po przeprowadzeniu oceny istotności

okoliczności faktycznych, których wykazaniu mają one służyć. O tym, jakie

okoliczności, jako istotne, wymagają wyjaśnienia, decydują przepisy prawa

materialnego, które powinny być zastosowane w rozpoznawanej sprawie. Wobec

tego do naruszenia art. 227 w związku z art. 217 § 2 k.p.c. oraz art. 391 § 1 k.p.c.,

który nie został powołany, mogłoby dojść, gdyby Sąd odmówił przeprowadzenia

dowodów na fakty, mające istotne znaczenie w sprawie, wadliwie oceniając, że nie

mają takiego charakteru. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej

sprawie. Nie ma racji skarżąca, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia miały

okoliczności celowego „blokowania” postępowania, przyczyn niewydania decyzji

w terminie i wywierania nacisków na nią celem zmiany projektów budowlanych

części zespołów mieszkaniowych Osiedla P. Sąd Apelacyjny uznał, że opisane

postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Wojewody

Mazowieckiego należy ocenić jako stwierdzenie we właściwym postępowaniu

niezgodności z prawem niewydania przez pozwanego decyzji w przepisanym

terminie, co spełnia przesłankę jego odpowiedzialności, przewidzianą art. 4171

§ 3

k.c. Wobec tego powódka była zobowiązana do wykazania, że objęta tymi

postanowieniami zwłoka była źródłem szkody w postaci utraconych korzyści, która

rzeczywiście zaistniała, jako normalne jej następstwo oraz wysokości tej szkody.

Inne okoliczności powołane w skardze kasacyjnej nie były istotne dla wyjaśnienia

tych podstaw sporu. Podkreślić trzeba, że niezakończenie postępowań

administracyjnych oraz brak wypowiedzi uprawnionych podmiotów co do

zasadności czasu ich trwania, uniemożliwia stwierdzenie istnienia

odpowiedzialności pozwanego, związanej także z przedłużającym się

postępowaniem, w odniesieniu do tego rodzaju szkody, której wyrównania powódka

dochodzi. Nie mogły zatem odnieść zamierzonego rezultatu wnioski powódki

zmierzające do oceny przez Sąd prawidłowości działania pozwanego w ramach

tych postępowań. Odmowa prowadzenia postępowania dowodowego dla określenia

wysokości utraconych korzyści, również nie uchybiała powołanym przepisom, skoro

powódka nie sprostała powinności udowodnienia powstania szkody.

Nie było podstaw do zastosowania przez Sąd Apelacyjny przepisu art. 322

k.p.c. Warunkiem zasądzenia odpowiedniej sumy, według oceny sądu, opartej na

8

rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, jest ustalenie, w oparciu o ogólne

reguły dowodowe i przepisy prawa materialnego, zasady odpowiedzialności

pozwanego, powstania szkody i związku przyczynowego między szkodą

a zdarzeniem stanowiącym podstawę odpowiedzialności (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 30 maja 2000 r., V CKN 919/00, niepubl.). Rozważenie

przyjęcia za podstawę orzeczenia o wysokości szkody art. 322 k.p.c. może mieć

miejsce jedynie w przypadku jednoznacznego ustalenia, że szkoda w ogóle

wystąpiła (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2007 r., V CSK

261/07, niepubl. i z dnia 23 stycznia 2008 r., V CSK 388/07, niepubl.).

To ugruntowane w orzecznictwie stanowisko znajduje również zastosowanie

w rozpoznawanej sprawie i wyłącza możliwość odniesienia zasad określania

wysokości szkody, objętych art. 322 k.p.c., do ustalenia jej zaistnienia.

Nie zasługiwały na podzielenie zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Należy zgodzić się ze skarżącą, że zwłoka w wydaniu decyzji administracyjnych, od

których uzależniona jest możliwość założonego sposobu korzystania

z nieruchomości stanowi element ograniczenia prawa własności, który może być

przyczyną powstania szkody. Nie jest to jednak jednoznaczne z wykazaniem

przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, obejmujących zaistnienie szkody,

związku przyczynowego pomiędzy nią i zdarzeniem, które ją wywołało oraz jej

wysokości. Nietrafnie skarżąca naruszenie uprawnień właścicielskich traktuje, jako

niezależne od zwłoki w wydaniu decyzji, źródło szkody, skoro pierwsze jest

konsekwencją drugiego. Przyjęcie przez Sąd Apelacyjny istnienia przesłanki

odpowiedzialności pozwanego przewidzianej art. 4171

§ 3 k.c. uwzględnia

podstawowe zasady ochrony własności, zawarte w art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w art. 1 Protokołu nr 1 do konwencji

o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Nie było podstaw do stosowania przez Sąd w rozpoznawanej sprawie

postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu W.,

skoro ocena zgodności z nimi projektów budowlanych leży w zakresie kompetencji

organów administracji. Nie należy do kognicji sądu w sprawie cywilnej rozważanie

prawidłowości wykładni prawa dokonywanej przez organy administracji publicznej i

9

sądy administracyjne, z uwagi na wiążącą moc decyzji administracyjnych i

odrębność drogi sądowej, dotyczącej ich kontroli.

Wbrew stanowisku skarżącej nie doszło w drugoinstancyjnym postępowaniu

do niewłaściwego zastosowania art. 361 § 1 k. c. Przewidziany w tym przepisie

zakres odpowiedzialności zobowiązanego do odszkodowania ograniczony jest do

normalnych powiązań kauzalnych pomiędzy jego działaniem lub zaniechaniem

a szkodą. Kryterium normalnego następstwa konkretnego zdarzenia spełnia

skutek, który zazwyczaj, w zwykłym porządku rzeczy, jest konsekwencją tego

zdarzenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2008 r., III CSK

130/08, niepubl.). Ustalenie, czy skutek w postaci szkody jest normalnym

następstwem, opiera się na całokształcie okoliczności sprawy oraz zasadach

doświadczenia życiowego. W rozpoznawanej sprawie zdarzeniem jest zwłoka

w wydaniu wymaganych decyzji, a skutkiem, według twierdzeń powódki,

niemożność rozpoczęcia i zrealizowania inwestycji w założonym czasie oraz

nieuzyskanie spodziewanych korzyści. Podjęcie starań o wydanie wymienionych

decyzji musiało być poprzedzone, między innymi, nabyciem nieruchomości, na

której inwestycja miała być prowadzona. Wydatki z tym związane stanowią składnik

kosztów inwestycji i odzyskane być mogły po jej zrealizowaniu i zbyciu lokali wraz

z udziałem w prawie własności tej nieruchomości. Konsekwencją określenia przez

powódkę szkody przewidzianej art. 361 § 2 k.c. jako korzyści, które mogłaby

osiągnąć, gdyby nie opóźnienie w wydaniu decyzji, jest przyjęcie, że korzyść to

różnica pomiędzy ceną uzyskaną ze sprzedaży lokali a wydatkami poniesionymi na

przeprowadzenie inwestycji, w tym nabycie nieruchomości. Wobec tego

wyodrębnienie jako samodzielnej szkody zysku, który mogłaby osiągnąć,

korzystając z nieruchomości było bezzasadne, zwłaszcza w sytuacji, gdy

korzystanie to obejmowało budowę osiedla mieszkaniowego. Nietrafnie zatem

skarżąca konstruuje związek przyczynowy pomiędzy celowym zakupem

nieruchomości a szkodą. Bezpodstawnie utrzymuje, że gdyby nie zwłoka, to

mogłaby pieniądze wydane na zakup nieruchomości korzystnie ulokować, a brak

dochodów z tego tytułu jest następstwem opóźnienia w wydaniu decyzji.

Nie zasługiwał na podzielenie zarzut niewłaściwego zastosowania art. 361

§ 2 k.c. Powódka utrzymywała, że normalnym następstwem niewydania decyzji

10

w przepisanym terminie było poniesienie szkody w postaci nieosiągnięcia dochodu

ze sprzedaży lokali w budynkach, które zostałyby wzniesione po upływie około

18 miesięcy od uzyskania decyzji zezwalającej na budowę zespołów

mieszkaniowych i garaży. Dopuszczający możliwość dochodzenia wyrównania

szkody w postaci lucrum cessans przepis art. 361 § 2 k.c. wymaga określenia

hipotetycznego przebiegu zdarzeń i ustalenia wysokiego prawdopodobieństwa

utraty korzyści. Nie zostały określone kryteria budowania takiej hipotezy, a zatem

należy to, do opartych na okolicznościach konkretnej sprawy, wiedzy

i doświadczenia życiowego sądu. Żądającego naprawienia tego rodzaju szkody

obciąża obowiązek wykazania jej realności, z tak dużym prawdopodobieństwem,

które prowadzi do wniosku, że utrata korzyści rzeczywiście nastąpiła, jako typowe

następstwo zdarzeń, w zaistniałym układzie stosunków i warunków oraz

zwyczajnym biegu rzeczy. Na takie rozumienie art. 361 § 2 k.c. w zakresie szkody

obejmującej utracone korzyści wskazują liczne wypowiedzi Sądu Najwyższego,

znajdujące zastosowanie w rozpoznawanej sprawie (por. wyroki z dnia

3 października 1979 r., II CR 304/79, OSNC 1980/9/164, z dnia 18 października

2000 r., V CKN 111/00, niepubl., z dnia 27 listopada 2002 r., I CKN 1215/00, OSP

2004/1/3, z dnia 28 kwietnia 2004 r., III CK 495/02, niepubl., z dnia 19 czerwca

2008 r., V CSK 19/08, niepubl.). Powódka nie wykazała, że dochodzona przez nią

szkoda rzeczywiście powstała, skoro mimo uzyskania pozwoleń na budowę

zespołów mieszkaniowych nr 2, 4, 6, 8, w dniach 15 i 16 listopada 2007 r.,

zamierzonej inwestycji nie zrealizowała, a nawet nie rozpoczęła. Wbrew jej

oczekiwaniom, nie można było poprzestać na teoretycznych wyliczeniach,

zawartych w opracowanej na jej zlecenie ekspertyzie, skoro założona w niej

sytuacja w rzeczywistości nie zaistniała.

Nie ma racji skarżąca, kwestionując przyjętą przez Sąd Apelacyjny

wykładnię art. 4171

§ 3 k.c., stwierdzającą, że spełnione zostały przesłanki tym

przepisem objęte, w odniesieniu do odpowiedzialności pozwanego za skutki

opóźnienia w wydaniu powołanych decyzji co do zespołów budowlanych, dla

których decyzje pozwalające na budowę stały się ostateczne. Nie ma podstaw do

uznania, że taka sama sytuacja ma miejsce w stosunku do pozostałych wniosków

o zatwierdzenie projektów budowlanych i udzielenie pozwoleń na budowę, których

11

rozpoznanie nie zostało zakończone ostatecznymi decyzjami. Prawdopodobieństwo

rzeczywistego powstania w tych przypadkach szkody w postaci utraconych

korzyści, związanych ze sprzedażą lokali, nie może być uznane za typowe

następstwo opóźnienia na początkowym etapie postępowania, skoro brakuje

istotnego ogniwa w przebiegu zdarzeń, jakim jest wydanie ostatecznej decyzji

uwzględniającej złożone wnioski. Nie można wykluczyć powstania szkody

w przypadku negatywnej decyzji ostatecznej, ale nie będzie to szkoda związana

z tak określonym lucrum cessans, niezależnie od tego, że ewentualna

przewlekłość później prowadzonego postępowania powinna być stwierdzona

w postępowaniu administracyjnym.

Skarżąca nie wykazała, że niezrealizowanie inwestycji w zakresie zespołów

mieszkaniowych nr 2, 4, 6, 8 było spowodowane niewłaściwym działaniem

pozwanego. W sprawie cywilnej nie jest możliwa ocena, czy decyzja dotycząca

podłączenia planowanej inwestycji do kanalizacji wydana została z opóźnieniem.

Również w tym względzie istniał wymóg stwierdzenia opóźnienia we właściwym

postępowaniu, co podyktowane jest odrębnością postępowania administracyjnego,

w tym także sądowego. Związanie sądu w postępowaniu cywilnym decyzjami

administracyjnymi i orzeczeniami sądu administracyjnego, wyłącza rozpoznawanie

w tym postępowaniu kwestii zastrzeżonych do drogi postępowania

administracyjnego (art. 2 k.p.c.). Wstrzymanie się przez powódkę z rozpoczęciem

prac inwestycyjnych, chociaż podłączenie do sieci kanalizacyjnej następuje na

etapie oddawania budynków do użytku, z obawy przed ryzykiem negatywnej decyzji

pozwanego, nie może być uznane za normalne następstwo opisanego opóźnienia.

Niesłuszny był zatem zarzut obrazy przez Sąd przepisów ustaw o samorządzie

gminnym oraz o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków.

Powódka nie wykazała, że pozwany w zakresie obowiązków przewidzianych tymi

regulacjami dopuścił się działania lub zaniechania niezgodnego z prawem.

Przepisy art. 417 do art. 4172

k.c. przewidują samodzielne podstawy

odpowiedzialności organów władzy publicznej za szkody wyrządzone działaniem

niezgodnym z prawem, stanowiąc skonkretyzowanie tej odpowiedzialności, objętej

prawem powszechnym, przysługującym każdemu, o jakim traktuje art. 77 ust. 1

Konstytucji. Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany ponosi odpowiedzialność za szkody

12

związane z niewydaniem w terminie decyzji środowiskowej oraz decyzji

w przedmiocie zatwierdzenia projektów budowlanych i udzielenia pozwoleń na

budowę, przyjmując, że zostały spełnione przesłanki z art. 4171

§ 3 k.c. Oddalenie

powództwa uznał za zasadne, ponieważ powódka nie wykazała, że powstała

szkoda w postaci utraconych korzyści, co nie zostało skutecznie podważone.

Powoływanie się na konstytucyjną regulację oraz prawo do sądu, przewidziane

także art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,

nie może zastąpić wypełnienia procesowego obowiązku wykazania pozostałych

przesłanek odpowiedzialności, zaistnienia szkody i związku przyczynowego

pomiędzy działaniem niezgodnym z prawem a szkodą. Nie może budzić

wątpliwości, że skorzystanie z prawa przysługującego każdemu, łączy się

z koniecznością udowodnienia, że służy konkretnemu podmiotowi w odniesieniu do

konkretnej szkody.

Z powyższych względów pozbawiona uzasadnionych podstaw skarga

kasacyjna została oddalona, w oparciu o art. 39814

k.p.c. Na zasadzie

odpowiedzialności za wynik sporu na etapie postępowania kasacyjnego,

obowiązkiem ponoszenia kosztów procesu obciążona została powódka, z mocy art.

98 § 1 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821

k.p.c.

db