I UK 230/10

Wyrok z dnia 28 stycznia 2011 r.

I UK 230/10

Szkoła wyższa będąca beneficjentem w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z

dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz.U. Nr 116, poz. 1206

ze zm.) przy realizacji takiego projektu w ramach Sektorowego Programu Ope-

racyjnego - Rozwój Zasobów Ludzkich, którego celem jest aktywizacja zawo-

dowa jej absolwentów, kierowanych zgodnie z tym projektem do odbycia stażu

u przedsiębiorców, jest innym niż powiatowy urząd pracy podmiotem kierują-

cym na staż (art. 6 ust. 1 pkt 9a w związku z art. 4 pkt 2 lit. za ustawy z dnia 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jednolity tekst: Dz.U.

z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.).

Przewodniczący SSN Romualda Spyt, Sędziowie SN: Jolanta Strusińska-

Żukowska (sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia

2011 r. sprawy z odwołania K. Akademii [...] w K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych-Oddziałowi w K. z udziałem zainteresowanych: Anety W., Łukasza W.,

Kamili Ś., Olgi Ś., Małgorzaty S., Janusza S., Beaty S., Agnieszki P., Malwiny P.,

Anny P., Aliny J., Anny C., Anny C. o podleganie ubezpieczeniu społecznemu, na

skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krako-

wie z dnia 15 grudnia 2009 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w

Krakowie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania ka-

sacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 12 maja 2009 r. oddalił odwołanie

K. Akademii [...] w K. (dalej jako Akademia albo odwołująca się) od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w K. z dnia 3 października 2008 r. stwierdzają-

2

cej podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez osoby, z którymi

odwołująca się zawarła umowy odbycia stażu w ramach Zintegrowanego Programu

Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004 - 2006.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że Akademia, działając na podstawie ustawy z

dnia 5 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju, zawarła w dniu 11 sierpnia

2006 r. umowę z Województwem M. reprezentowanym przez Urząd Marszałkowski o

dofinansowanie projektu „Staże partnerskie dla innowacji małych i średnich przedsię-

biorstw” w ramach projektu 2 „Wzmocnienie rozwoju zasobów ludzkich w regionach”,

finansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz środków bu-

dżetu państwa. Na podstawie tej umowy odwołująca się kierowała swoich absol-

wentów, tj. zainteresowanych: Anetę W., Alinę J., Olgę Ś., Annę C., Annę P.,

Agnieszkę P., Beatę S., Annę C., Łukasza W., Janusza S., Kamilę Ś., Małgorzatę S. i

Malwinę P. do odbycia stażu w firmach, które były partnerami projektu. Pomiędzy

Akademią, stażystą i przedsiębiorcami, u których miał być odbywany staż, była za-

wierana umowa stażowa przewidująca obowiązek wypłaty stażyście wynagrodzenia

określonego jako dodatek stażowy, który wynosił 1.600 zł. Umowa stażowa określała

także obowiązki i uprawnienia jej stron, przewidywała możliwość jej wypowiedzenia

oraz kary umowne za niewywiązywanie się przez strony z ich obowiązków.

Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy z dnia 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z

2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej powołana jako ustawa systemowa), ubezpie-

czeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby pobierające stypendium w okre-

sie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy, na

które zostały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy podmioty kierujące

na szkolenie, staż lub przygotowanie zawodowe. Definicję takich podmiotów zawiera

art. 4 pkt 2 lit. za ustawy systemowej, stanowiąc że są nimi, między innymi, korzy-

stające z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajowych na

podstawie umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji, o których mowa w przepi-

sach ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz.U. Nr 116,

poz. 1206 ze zm.) albo ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia

polityki rozwoju (Dz.U. Nr 227, poz. 1658 ze zm.). Sąd pierwszej instancji zwrócił

uwagę, że podstawę zawierania umów stażowych i kierowania absolwentów do od-

bycia stażu stanowiła umowa z dnia 11 sierpnia 2006 r. zawarta z Województwem M.

właśnie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 5 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie

3

Rozwoju. Na podstawie tej umowy Akademia otrzymała dofinansowanie ze środków

Europejskiego Funduszu Społecznego i środków budżetu państwa na realizację

programu stażowego, w ramach którego odwołująca się zawierała umowy stażowe i

wypłacała stażystom wynagrodzenie (dodatek stażowy). Zdaniem tego Sądu, Aka-

demia była zatem innym niż powiatowy urząd pracy podmiotem kierującym na staż i

korzystającym z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajo-

wych w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 9a w związku z art. 4 pkt 2 lit. za ustawy syste-

mowej. Takiej ocenie nie stoi na przeszkodzie sam fakt nazwania wynagrodzenia

wypłacanego w okresie odbywania stażu dodatkiem stażowym, bowiem nie oznacza

to, że nie można go uznać za stypendium, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9a

ustawy systemowej. W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjął, że osoby, z którymi od-

wołująca się zawarła umowy stażowe, podlegały obowiązkowo ubezpieczeniom

społecznym, jak prawidłowo stwierdził organ rentowy w zaskarżonej decyzji.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, po rozpo-

znaniu apelacji Akademii, wyrokiem z dnia 15 grudnia 2009 r. zmienił zaskarżony

przez odwołującą się wyrok Sądu Okręgowego oraz poprzedzającą go decyzję,

stwierdzając że zainteresowani - stażyści, z którymi Akademia zawarła umowy sta-

żowe w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego

2004 - 2006, od 1 listopada 2005 r. nie podlegają ubezpieczeniom społecznym i za-

sądził od organu rentowego na rzecz odwołującej się kwotę 210 zł tytułem zwrotu

kosztów postępowania.

Sąd drugiej instancji, przytaczając in extenso treść art. 4 pkt 2 lit. za ustawy

systemowej, uznał bowiem, że w świetle obowiązujących zasad techniki prawodaw-

czej brak jest podstaw do przyjęcia, iż zawarte w tym przepisie określenie „korzysta-

jące z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajowych na pod-

stawie umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji, o których mowa w przepisach

ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (…) albo ustawy z

dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (...)” jest odrębną

jednostką redakcyjną stanowiącą tiret trzynaste. Pojęcie to nie określa bowiem

przede wszystkim konkretnego podmiotu w odróżnieniu od tiret, które posługują się

takimi nazwami (jednostki, instytucje, agencje, organizacje, ośrodki, Ochotnicze

Hufce Pracy). Ponadto, o braku możliwości uznania przedmiotowego określenia za

jednostkę redakcyjną w postaci tiret świadczy dyspozycja § 57 ust. 6 zasad techniki

prawodawczej stanowiących załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z

4

dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (Dz.U. Nr 100, poz.

908), zgodnie z którym każde tiret kończy się przecinkiem, a ostatnie przecinkiem,

średnikiem albo kropką, chyba że wyliczenie kończy się częścią wspólną odnoszącą

się do wszystkich tiret. W takim przypadku przecinek, średnik albo kropkę stawia się

po części wspólnej. Z uwagi na to, że w art. 4 pkt 2 lit. za ustawy systemowej po

przedmiotowym określeniu brak jest przecinka, średnika czy kropki, nie ma wątpliwo-

ści, że nie stanowi ono odrębnego tiret, lecz część wspólną odnoszącą się do

wszystkich tiret. W ocenie Sądu odwoławczego, powyższe rozważania prowadzą zaś

do konkluzji, że w świetle art. 4 pkt 2 lit. za ustawy systemowej, płatnikami składek są

wszystkie wymienione w tym przepisie podmioty (12 rodzajów) i tylko w zakresie, w

jakim korzystają z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajo-

wych na dofinansowanie projektu albo decyzji. Odwołująca się Akademia nie może

być zaliczona do tych podmiotów, albowiem nie można jej uznać za jednostkę nau-

kową, o której mowa w art. 4 pkt 2 lit. za tiret ósme ustawy systemowej. W świetle

ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki (jednolity tekst:

Dz.U. z 2008 r. Nr 169, poz. 1049), jednostkami naukowymi są bowiem prowadzące

w sposób ciągły badania naukowe lub prace rozwojowe podstawowe jednostki orga-

nizacyjne uczelni w rozumieniu statutów tych uczelni (art. 2 pkt 9 ustawy), zaś zgod-

nie z art. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyż-

szym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), podstawową jednostką organizacyjną uczelni

jest wydział lub inna jednostka organizacyjna uczelni określona w statucie, prowa-

dząca co najmniej jeden kierunek studiów lub studia doktoranckie co najmniej w jed-

nej dyscyplinie naukowej. Podstawową jednostkę organizacyjną Akademii stanowi

wydział (§ 36 ust. 1 statutu tej uczelni), wobec czego status jednostki naukowej nie

przysługuje uczelni jako całości, lecz tylko jej wydziałom. W ocenie Sądu drugiej in-

stancji, Akademia nie należy zatem do kategorii podmiotów, które kierują na staż w

rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy systemowej, wobec czego umowy zawarte

pomiędzy nią a stażystami nie są umowami stażowymi w rozumieniu tego przepisu,

lecz umowami cywilnoprawnymi, finansowanymi ze środków unijnych. Podstawę do

podlegania przez zainteresowanych ubezpieczeniom społecznym mógł zatem sta-

nowić wyłącznie art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej. Mając przy tym na względzie,

że przedmiotowe umowy o świadczenie usług zawarte były z zainteresowanymi bę-

dącymi studentami poniżej 26 roku życia, Sąd drugiej instancji uznał, że brak było

podstaw do objęcia stażystów obowiązkiem ubezpieczeń społecznych z uwagi na

5

wyłączenie przymusu ubezpieczeń w takiej sytuacji stosownie do treści art. 6 ust. 4

ustawy systemowej.

Organ rentowy wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego,

opierając ją na naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 6 ust. 1

pkt 9a ustawy systemowej w związku z art. 4 pkt 2 lit. za tej ustawy, polegającą na

przyjęciu, że osoby pobierające stypendium, o których mowa w pierwszym z tych

przepisów, nie podlegają określonemu w nim ubezpieczeniu, gdyż nie zostały skie-

rowane na staż przez jednostkę naukową w rozumieniu drugiego z tych przepisów.

Formułując taki zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w

całości i jego zmianę przez oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania

apelacyjnego, ewentualnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz w obu przypadkach, zasądzenie

kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepis art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy systemowej, zgodnie z którym obowiązko-

wo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na

obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami pobierającymi stypendium w okresie

odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zo-

stały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy podmioty kierujące, został

dodany do tej ustawy z dniem 1 listopada 2005 r. ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o

zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie nie-

których innych ustaw (Dz.U. Nr 164, poz. 1366). Tą samą ustawą dodano do ustawy

systemowej art. 4 pkt 2 lit. za, wprowadzający pojęcie będącego płatnikiem składek

innego niż powiatowy urząd pracy podmiotu kierującego, w którego treści w ówcze-

snym brzmieniu po tiret dwunastym umieszczony był przecinek. Ten znak interpunk-

cyjny został pominięty dopiero przy okazji nowelizacji przepisu dokonanej z dniem 1

stycznia 1997 r. ustawą z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki

rozwoju (Dz.U. Nr 227, poz. 1658 ze zm.). Biorąc przy tym pod uwagę, że przed

określeniem „korzystające z publicznych środków wspólnotowych” znajduje się taki

sam myślnik jak przed określeniami pozostałych podmiotów wymienionych w art. 4

pkt 2 lit. za ustawy systemowej, stwierdzić należy, że odwołanie się wyłącznie do

zasad techniki prawodawczej nie wystarcza do wyjaśnienia, jakie podmioty są kieru-

6

jącymi w rozumieniu tego przepisu. Również w uzasadnieniu projektu ustawy zmie-

niającej z dnia 28 lipca 2005 r. nie ma żadnych wskazówek, które mogłyby być po-

mocne przy wyjaśnieniu tych wątpliwości, bowiem pierwotnie proponowana treść art.

4 pkt 2 lit. za brzmiała następująco: „inne niż powiatowe urzędy pracy podmioty kie-

rujące - w stosunku do osób pobierających stypendium w okresie stażu lub przygo-

towania zawodowego” (por. art. 4 pkt 1 rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy

o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych

ustaw - druk sejmowy nr 3881). Do uściślenia treści przepisu doszło dopiero na sku-

tek prac Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw związanych z rzą-

dowym „Programem uporządkowania i ograniczenia wydatków publicznych", zwłasz-

cza na posiedzeniu w dniu 9 maja 2005 r., podczas którego wicedyrektor departa-

mentu w MGiP Beata C. wyjaśniła, że zmiana w ustawie systemowej „ma na celu

dostosowanie rozwiązania do przepisów Sektorowego Programu Operacyjnego -

Rozwój Zasobów Ludzkich, które przewidują możliwość, by na zasadach określonych

w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy były aktywizowane m.in.

młode osoby bezrobotne. Formami aktywizacji tej grupy osób może być zarówno

staż, jak też przygotowanie zawodowe, organizowane przez inne podmioty niż po-

wiatowe urzędy pracy”, „ze zmian ustawowych wynika, że tym, który kieruje na staż -

oprócz urzędów pracy - może być organizacja pozarządowa, która „wchodzi w obo-

wiązki" urzędu pracy. Z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także z in-

nych ustaw wynika, że w przypadku kiedy dana osoba odbywa staż, podlega ona

ubezpieczeniu społecznemu w okresie pobierania stypendium w czasie odbywania

stażu. W stosownych przepisach dokładnie określono, kto jest płatnikiem, w jakiej

wysokości i komu odprowadza się zaliczkę oraz jakie obowiązki muszą być wykona-

ne przez powiatowy urząd pracy w związku ze skierowaniem danej osoby do odby-

wania stażu. Środki finansowe z Unii Europejskiej mogą uzyskiwać organizacje poza-

rządowe. Mogą to być środki np. na zwalczanie bezrobocia w grupie młodych ludzi.

Dlatego istnieje możliwość zlecania tego rodzaju usług w drodze konkursów lub

przetargów. Jednakże równocześnie należy stworzyć system umożliwiający osobom

kierowanym na staż lub przygotowanie zawodowe uzyskanie równego, a nie gorsze-

go statusu niż status osób bezrobotnych” oraz że „wydaje się, że brak precyzyjnego

określenia podmiotu kierującego (…) stanowi pewien problem, który należałoby roz-

wiązać. Wiemy jaka grupa przepisów mogłaby wchodzić w grę w tym przypadku.

Proponowana zmiana powinna nawiązywać do rozporządzenia wprowadzającego

7

Sektorowy Program Operacyjny - Rozwój Zasobów Ludzkich. Jeżeli jest to dopusz-

czalne, to wspólnie z Biurem Legislacyjnym Kancelarii Sejmu ustalimy dokładne

brzmienie przepisu. W treści napisaliśmy, że chodzi o „przygotowanie zawodowe w

miejscu pracy w rozumieniu przepisów" ww. rozporządzenia wykonawczego do

ustawy o Narodowym Planie Rozwoju”.

Z art. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju wy-

nika, że określa ona sposób przygotowania i realizacji Narodowego Planu Rozwoju

2004-2006, w celu realizacji którego tworzy się sektorowe programy operacyjne, re-

gionalne programy operacyjne oraz inne programy operacyjne, finansowane z pu-

blicznych środków krajowych lub współfinansowane z publicznych środków wspól-

notowych (art. 8 ust. 1 i ust. 2 ustawy). W ramach tych programów mogą być dofi-

nansowywane różne projekty, a warunki dofinansowania określa umowa o dofinan-

sowanie projektu, zawarta z beneficjentami przez instytucję zarządzającą progra-

mem, instytucję wdrażającą lub działającą w imieniu instytucji zarządzającej instytu-

cję pośredniczącą (art. 26 ustawy). Beneficjentem jest osoba fizyczna, osoba prawna

lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, korzystająca z pu-

blicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajowych na podstawie

umowy o dofinansowanie projektu (art. 2 pkt 1 ustawy). Z powyżej przedstawionych

prac nad projektem ustawy zmieniającej, między innymi, ustawę systemową, wynika,

że „innym podmiotem kierującym” mieli być beneficjenci, którzy kierują „młodych bez-

robotnych” na staż, realizując projekt w ramach Sektorowego Programu Operacyj-

nego Rozwój Zasobów Ludzkich. Rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z

dnia 1 lipca 2004 r., na podstawie art. 17 ust. 5 ustawy o Narodowym Planie Rozwo-

ju, przyjęto Sektorowy Program Operacyjny Rozwój Zasobów Ludzkich 2004 - 2006

(Dz.U. Nr 166, poz. 1743 ze zm.), w którego rozdziale IV „Priorytety i obszary wspar-

cia” wymieniono, między innymi, priorytet 1 „Aktywna polityka rynku pracy oraz inte-

gracji zawodowej i społecznej” oraz priorytet 2 „Rozwój społeczeństwa opartego na

wiedzy”. W ramach priorytetu 1 przewidziano, między innymi, działanie 1.2 „Per-

spektywy dla młodzieży”, którego celem było udzielenie możliwie pełnego wsparcia

młodzieży, w tym absolwentom wszystkich typów szkół, tak aby nie stawali się bez-

robotnymi. W ramach tego działania każdy młody człowiek miał otrzymać propozycje

nowego startu przed upływem 6 miesięcy od momentu zarejestrowania się w urzę-

dzie pracy. Pomoc udzielana w ramach projektów miała mieć na celu wspieranie

szkoleń oraz dostosowanie umiejętności i kwalifikacji do potrzeb rynku pracy, wspie-

8

ranie wolontariatu wśród osób pozostających bez pracy do 6 miesięcy oraz wspiera-

nie innych działań zmierzających do zwiększenia zdolności do zatrudnienia. Działa-

nie obejmowało różnorodne formy wsparcia dla młodzieży, w tym absolwentów

wszystkich szkół i miało być realizowane poprzez - między innymi: promowanie i

wspieranie zatrudnienia w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw, realizację

programów specjalnych i innowacyjnych dla młodzieży, wspieranie kształcenia do-

stosowanego do rynku pracy. Jedną z grup docelowych tych działań byli absolwenci

wszystkich typów szkół, którzy są bezrobotni w świetle polskiego prawa, a jednym z

beneficjentów - szkoły (włącznie ze szkołami wyższymi). Skoro zaś z powyżej przed-

stawionego przebiegu prac nad projektem zmian w ustawie systemowej wynika, że w

pojęciu „innych podmiotów kierujących na staż” mieszczą się wszyscy beneficjenci

podejmujący w ramach projektu działania aktywizujące młode osoby bezrobotne, to

nie ma żadnych przesłanek, ażeby z tego kręgu wyłączyć szkoły wyższe realizujące

w ramach umowy o dofinansowanie projektu tego typu działania poprzez kierowanie

swoich absolwentów na staż. Rację należy zatem przyznać skarżącemu, że nie nale-

ży utożsamiać użytego w art. 4 pkt 2 lit. za tiret ósme ustawy systemowej pojęcia

„jednostka naukowa” ze znaczeniem, jakie nadaje mu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 8

października 2004 r. o zasadach finansowania nauki. Jak się wydaje, ustawodawca

w tym wypadku miał na myśli bardziej potoczne rozumienie tego pojęcia jako pod-

miotu mającego na celu nauczanie, kształcenie.

Jak jednak wskazano wyżej, przymus ubezpieczeń społecznych dotyczy tylko

tych szczególnych sytuacji, gdy dany podmiot będący beneficjentem w ramach okre-

ślonego priorytetu realizuje działania mające na celu aktywizację zawodową „mło-

dych bezrobotnych”, między innymi zawierając umowy stażowe z absolwentami

szkół, którzy są bezrobotni w świetle polskiego prawa i tym samym „wchodząc w ob-

owiązki urzędu pracy”. Należy zaś zwrócić uwagę, że szkoły wyższe mogą być be-

neficjentami w rozumieniu ustawy o Narodowym Planie Rozwoju przy realizacji róż-

norodnych projektów w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zaso-

bów Ludzkich, w tym np. objętych priorytetem 2 „Rozwój społeczeństwa opartego na

wiedzy”, w którym przewidziano, między innymi, działanie 2.3 „Rozwój kadr nowo-

czesnej gospodarki”, dotyczące ustawicznego szkolenia zawodowego, transferu wie-

dzy i współpracy pomiędzy światem nauki a gospodarką, promocji nowych form or-

ganizacji pracy, doskonalenia umiejętności i kwalifikacji kadr zarządzających oraz

pracowników przedsiębiorstw, ułatwiania transferu wiedzy i zacieśniania współpracy

9

między szkołami wyższymi i przedsiębiorstwami, ułatwiania wprowadzania nowych

form zatrudnienia i nowych form organizacji pracy. Grupami docelowymi tych działań

są zaś pracodawcy oraz ich pracownicy, jednostki samorządu terytorialnego, partne-

rzy społeczni, pracownicy jednostek naukowych, instytucje szkoleniowe oraz ośrodki

wspierania przedsiębiorczości i pracownicy modelowych centrów screeningowych

oraz innych jednostek służby zdrowia, a nie osoby bezrobotne. Te działania podej-

mowane są bowiem nie w celu aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych, a w celu,

między innymi, modernizacji gospodarki poprzez zwiększenie poziomu innowacyjno-

ści, w tym większy transfer nowoczesnych rozwiązań technologicznych czy organiza-

cyjnych do przedsiębiorstw i instytucji, a zatem głównie w celu poprawy warunków

funkcjonowania przedsiębiorstw, co tylko w sposób pośredni przyczynia się do roz-

woju zasobów ludzkich. Należy także dodać, że Sektorowy Program Operacyjny

Rozwój Zasobów Ludzkich obejmuje też działania służące wzmocnieniu rozwoju re-

gionalnych zasobów ludzkich w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego

Rozwoju Regionalnego (por. rozdział IV pkt 4.6 załącznika do rozporządzenia Mini-

stra Gospodarki i Pracy z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie przyjęcia Sektorowego Pro-

gramu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich 2004 - 2006).

Reasumując, stwierdzić należy, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie

jest najistotniejsze to, że Akademia, będąc beneficjentem w rozumieniu ustawy o

Narodowym Planie Rozwoju, w ramach realizowanego przez siebie projektu zawie-

rała z zainteresowanymi umowy nazwane stażowymi, na czym skoncentrował się

Sąd pierwszej instancji, ani to, że odwołująca się nie jest jednostką naukową w ro-

zumieniu art. 2 pkt 9 ustawy o zasadach finansowania nauki, na czym z kolei skupił

się Sąd Apelacyjny, ale to, w ramach jakiego priorytetu objętego Programem Opera-

cyjnym Rozwój Zasobów Ludzkich uzyskała dofinansowanie do swego projektu, jaki

cel miały podejmowane przez nią działania, czego dotyczyły i do jakich podmiotów

były skierowane, co w dotychczasowym postępowaniu nie doczekało się wyjaśnienia.

Z ustaleń poczynionych przez Sądy obu instancji nie wynika nawet, czy przedmioto-

we umowy stażowe zawierane były ze studentami, czy też z absolwentami Akademii,

bo obu tych określeń używa się w motywach wyroków zamiennie, choć nie budzi

żadnych wątpliwości, że osobą pobierającą stypendium w okresie odbywania stażu w

rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy systemowej może być tylko osoba o statusie

osoby bezrobotnej, tj. niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna

i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w

10

danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej - albo jeżeli jest osobą nie-

pełnosprawną - zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego

wymiaru czasu pracy, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla

dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub

w szkole wyższej, gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych (art. 2 ust. 1 pkt

2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku

pracy; jednolity tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz.415 ze zm.).

Skarga kasacyjna okazała się zatem uzasadniona, albowiem Sąd drugiej in-

stancji odmówił zastosowania w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego w

postaci art. 6 ust. 1 pkt 9a w związku z art. 4 pkt 2 lit. za ustawy systemowej, chociaż

nie poczynił dostatecznych ustaleń faktycznych do stwierdzenia, czy przedmiotowe

umowy zawierane przez Akademię z zainteresowanymi były umowami stażowymi

stanowiącymi tytuł obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w myśl

art. 6 ust. 1 pkt 9a ustawy systemowej, czy też umowami cywilnoprawnymi, o których

mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 tej ustawy.

Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c. i art.

39821

w związku z art. 108 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

========================================