I CSK 286/10

Sygn. akt I CSK 286/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa J. BP Spółki z o.o. w L.

przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 3 lutego 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 27 października 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego -

Narodowego Funduszu Zdrowia w W. od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 10

czerwca 2009 r., którym zasądzona została od tego pozwanego na rzecz powódki –

J. BP Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. kwota 56435 zł z ustawowymi

odsetkami od 15 grudnia 2008 r. oraz 6439 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Rozstrzygnięcie to oparte zostało na następujących ustaleniach

i wnioskach:

Powódka prowadzi aptekę położoną W. i w okresie od stycznia do maja 2007

r. wystąpiła do pozwanego z 10 wnioskami o refundację leków. Pismem z dnia 16

listopada 2007 r. została poinformowana przez pozwanego, że dokonuje on

potrącenia z należnej jej refundacji dotyczącej leków objętych zestawieniem recept

za okres od 16 do 31 października 2007 r., kwoty 42565,84 zł. Następnym pismem

z dnia 30 listopada 2007 r. pozwany poinformował o potrąceniu z refundacji

dotyczącej zestawienia recept za okres od 1 do 15 stycznia 2007 r., kwoty 7652,80

zł. W toku kontroli przeprowadzonej w aptece zakwestionowano szereg recept,

stwierdzając istnienie następujących braków: w 3 receptach nie było podpisu

lekarza, w 14 adres pacjenta nie był pełny, w 4 nie został wpisany numer

identyfikatora oddziału pozwanego, w 1 nie było danych lekarza, w 3 przypadkach

wydano więcej niż 2 najmniejsze opakowania leku, mimo nieokreślenia

dawkowania, a w 12 przypadkach wydano lek w ilości większej niż na potrzeby

trzymiesięcznej kuracji. Powódka wniosła zastrzeżenia do protokołu, dołączyła

duplikaty recept z podpisem tego samego lekarza, uzupełnione zostały także

pozostałe braki. Domagała się uwzględnienia zastrzeżeń, których pozwany nie

zaakceptował. Dochodzona przez powódkę należność obejmuje świadczenie

związane z refundacją leków wydanych w okresach od 1 do 15 lipca i od 16 do 31

października 2007 r. w wysokości 50218,64 zł. Pozwany nie kwestionował, że takie

roszczenie powstało, zarzucił jednak, że nie może być dochodzone, z uwagi na

potrącenie z jego wierzytelnością względem powódki z tytułu nienależnie dokonanej

refundacji leków wydanych w okresie od stycznia do maja 2007 r. Brak podpisu

3

lekarza na recepcie dyskwalifikuje ją jako dokument upoważniający do wydania

leku, ale za dopuszczalne uznać należało uzupełnienie tego braku przez

wystawienie duplikatu recepty przez tego samego lekarza, co potwierdzało,

że wydanie leku powinno nastąpić. W odniesieniu do recepty nie można stosować

sankcji nieistnienia, skoro lek został wydany zgodnie z dyspozycją lekarza,

a apteka poniosła koszt jego zakupu. Możliwa była konwalidacja tego braku,

a dokonanie refundacji pozostaje w zgodzie z zasadami współżycia społecznego.

Pozwany nie może domagać się zwrotu tego świadczenia, co wynika z art. 411 pkt

2 k.c. Zastrzeżenia dotyczące niepełnego adresu pacjenta, braku numeru oddziału

Funduszu, czy danych lekarza nie stanowią przeszkody w powstaniu prawa do

refundacji, zwłaszcza w kontekście późniejszego ich uzupełnienia, skoro leki

zlecone zostały przez uprawnionych lekarzy i dotarły do właściwych pacjentów.

Określenie oddziału Funduszu jest jedynie kwestią techniczną. Żądanie refundacji

było zasadne, a zatem nie powstała wierzytelność pozwanego o zwrot nienależnie

dokonanej refundacji. Wydanie większej ilości leków, niż przewiduje

rozporządzenie, nie może pozbawić powódki refundacji dotyczącej prawidłowej

ilości, a niewskazanie przez pozwanego jaka część potrąconej kwoty dotyczy

nadwyżki, czyni potrącenie nieuzasadnionym. Ponadto zlecenie właściwej dawki

leku jest obowiązkiem lekarza, który powinien ponieść konsekwencje określenia

zawyżonej dawki.

Sąd Okręgowy uznał, że stosownie do art. 63 ustawy z dnia 27 sierpnia

2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

(Dz. U. Nr 210, poz. 2135, dalej - ś.op.zdr.) w przypadku wypłaty refundacji bez

podstawy prawnej Funduszowi przysługuje uprawnienie do potrącenia tego

świadczenia, po stwierdzeniu, że było ono nienależne w rozumieniu przepisów

Kodeksu cywilnego. Odnosi się to jedynie do takich nieprawidłowości recept, które

powinny być podstawą odmowy wydania leku. Nie można zaliczyć do nich

należności związanych z receptami, których braki zostały usunięte. Wydanie leku

w niedopuszczalnej ilości nie mogło być konwalidowane, ale nieudowodnienie

w jakiej wysokości dawka wydanego leku znajduje uzasadnienie w treści § 8 ust. 1

pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 września 2004 r. w sprawie recept

lekarskich (Dz. U. Nr 213, poz. 2164, dalej – rozp.rec.lek.), która powinna być

4

objęta refundacją, potrącenie nie mogło być uznane za skuteczne. Pozwanego

obciążało wykazanie wartości dawki leku przekraczającego dopuszczalną ilość.

Zapłacona przez powódkę cena za lek podlegający refundacji, który został wydany

uprawnionej osobie, jest równoważna świadczeniu (refundacji), którego spełnienie

czyni zadość zasadom współżycia społecznego, o jakim mowa w art. 411 pkt 2 k.c.

Pozwany oparł skargę kasacyjną na obu podstawach objętych art. 3983

§ 1

k.p.c. Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie § 3, 17 i 19 rozp. rec. lek. oraz

art. 411 pkt 2 k.c. polega w jego ocenie na przyjęciu, że dokonanie refundacji ceny

leku dotyczy leku wydanego na podstawie wadliwie sporządzonej recepty i czyni

zadość zasadom współżycia społecznego, wadliwość recepty nie wpływa na

powstanie prawa do refundacji, jeśli uchybienie było mało istotne, a także, że prawo

do refundacji powstaje, pomimo wydania niewłaściwej ilości leku. Naruszenie

przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, związane jest z art.

233 § 1 k.p.c. i polega na poczynieniu ustaleń sprzecznie z zebranymi dowodami

oraz przyjęciu, że pozwany nie wykazał wysokości wierzytelności przedstawionej

do potrącenia, a także art. 328 § 2 k.p.c. przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia,

uniemożliwiające jednoznaczne skonstruowanie podstaw rozstrzygnięcia. Skarżący

domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania, ewentualnie uchylenia go i oddalenia powództwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut wypełniający drugą z podstaw

kasacyjnych. Przepis art. 3983

§ 3 k.p.c., wyłączając dopuszczalność oparcia

skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów,

nie wymienia konkretnych uregulowań. Nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje

art. 233 § 1 k.p.c., który należy do sfery czynności bezpośrednio wiążących się

z oceną dowodów i ustalaniem faktów. Utrwalony został w orzecznictwie pogląd,

że art. 233 § 1 k.p.c. nie może stanowić uzasadnionej podstawy skargi kasacyjnej,

a zatem zarzut naruszenia tego przepisu nie podlega rozpoznaniu w tym

postępowaniu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia13 stycznia 2010 r., II CSK

372/09, niepubl., z dnia 10 czerwca 2010 r., I PK 52/10, niepubl. i postanowienie

z dnia15 maja 2009 r., III CSK 338/08, niepubl.). Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c.

5

może być uzasadnioną podstawą skargi kasacyjnej, jeśli uzasadnienie

zaskarżonego orzeczenia nie zawiera wszystkich koniecznych elementów, bądź

zawiera braki powodujące niemożność dokonania kontroli kasacyjnej (por. wyroki

Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2009 r., II CSK 49/09, niepubl., z dnia

8 czerwca 2010 r., II PK 302/09, niepubl. i postanowienie z dnia 21 stycznia 2010 r.,

I CSK 209/09, niepubl.). Skarżący nie podaje, na czym polega, w jego ocenie,

rażące naruszenie zasad sporządzania uzasadnienia w odniesieniu do

kwestionowanego wyroku, a nie można do takich generalnych reguł zaliczyć

zarzutu ogólnikowości. Motywy Sądu Okręgowego zawierają zarówno ocenę

podniesionych zarzutów apelacyjnych, jak też powołanie i omówienie podstawy

prawnej wyrażonego stanowiska. Należało zatem przyjąć, że możliwe jest

przeprowadzenie kontroli kasacyjnej skarżonego orzeczenia.

Na podzielenie zasługiwały natomiast zarzuty naruszenia prawa

materialnego. Świadczeniobiorcy, o jakim mowa w art. 2 u.św.op.zdr. przysługują

gwarantowane świadczenia, także w postaci zaopatrzenia w produkty lecznicze,

wyroby medyczne i środki pomocnicze (art. 15 ust. 2 pkt 20). Zgodnie z art. 45

ustawy z dnia 15 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U.

z 2005 r., Nr 226, poz. 1934, w brzmieniu obowiązującym do września 2007 r.),

lekarz jest uprawniony do ordynowania produktów leczniczych oraz wystawiania

recept w sposób i w trybie określonym rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 28

września 2004 r. w sprawie recept lekarskich. Stosownie do art. 34 u.św.op.zdr.

zaopatrzenie w leki i wyroby medyczne przysługuje świadczeniobiorcy

na podstawie recepty wystawionej przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego,

którego łączy z pozwanym umowa o świadczenie usług medycznych. Recepta

stanowi również podstawę do wydania świadczeniobiorcy leków za opłatnością

zryczałtowaną, częściową lub bezpłatnie (art. 36 ust. 1 u.św.op.zdr.).

Wykaz tych leków oraz wysokość opłaty określa, w drodze rozporządzenia,

Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu ze wskazanymi podmiotami

(art. 36 ust. 5 u.św.op. zdr.). Do obowiązków apteki należy w szczególności

zapewnienie świadczeniobiorcom dostępności leków objętych wykazami leków

podstawowych i uzupełniających (art. 62 pkt 1 u.św.op.zdr.). Zasady realizacji

recept uregulowane zostały również w wymienionym rozporządzeniu Ministra

6

Zdrowia z dnia 28 grudnia 2004 r. Przepis § 3 rozp.rec.lek. traktuje o danych

niezbędnych do wystawienia recepty, jeżeli co najmniej jeden z przepisanych leków

lub wyrobów ma być wydany za opłatą ryczałtową, za częściową odpłatnością lub

bezpłatnie. W § 17 określony został sposób postępowania osoby realizującej

receptę w razie niewpisania, nieczytelnego wpisania lub wpisania niezgodnego

z rozporządzeniem danych niezbędnych do wystawienia recepty. Wskazania

dotyczące ilości wydawanego leku refundowanego lub wyrobu medycznego, przy

uwzględnieniu, co do zasady pełnego opakowania i wymienionych wyjątków

zamieszczone zostały w § 19 rozp. rec.lek. Wszystkie te uregulowania skierowane

zostały zarówno do podmiotów uprawnionych do wystawiania recepty, jak i do

podmiotów realizujących receptę. Zasadnicze obowiązki osoby realizującej receptę

zamieszczone zostały w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 października

2002 r. w sprawie wydawania z apteki produktów leczniczych i wyrobów

medycznych (Dz. U. Nr 183, poz. 1531, dalej – rozp.wyd. prod. lecz.). Wskazana

została powinność sprawdzenia prawidłowości wystawienia recepty, zgodnie

z odrębnymi przepisami (§ 2 ust. 2 pkt 1), szczególnych uprawnień osoby, dla której

wystawiono receptę (§ 2 ust. 3), przeliczenia przepisanej na recepcie ilości

produktu leczniczego i sprawdzenia, czy ilość ta odpowiada ilości, którą można

wydać zgodnie z odrębnymi przepisami (§ 2 ust. 4). Obowiązki zawarte

w rozporządzeniu w sprawie recept lekarskich, zwłaszcza objęte § 3, 17 i 19 należy

traktować jako szczególne, dotyczące realizowania recept wystawionych na leki

refundowane.

Dane określone w § 3 rozp. rec.lek. traktowane są jako niezbędne. Oznacza

to, że co do zasady brak którejkolwiek z nich nie pozwala traktować takiego

formularza, jako dokumentu uprawniającego do uzyskania i wydania leku

refundowanego, poza przypadkami wyszczególnionymi w § 17, z uwzględnieniem

wskazań dotyczących maksymalnej ilości tego rodzaju leku (§ 19). Wynika stąd,

że odstępstwo od wymagań, dokładnie wyartykułowanych, możliwe jest jedynie

w odniesieniu do przypadków również wyraźnie opisanych. Jeśli zatem

dopuszczają one wydanie leku mimo wymienionych braków lub niedokładności

treści recepty, to po stwierdzeniu tego przez osobę uprawnioną do wydania leku

i dopełnieniu przez nią wymaganych czynności. Recepta wystawiona przez

7

upoważnioną osobę, ale nie zawierająca warunków objętych § 3 rozp.rec.lek., które

nie mogą być również skorygowane stosownie do § 17 i 19 rozp.rec.lek., może być

zrealizowana za pełną odpłatnością, jeśli zezwalają na to przepisy tego

rozporządzenia oraz rozporządzenia z 18 października 2002 r.

Nie ma podstaw do rozważania kwestii ważności recepty, ponieważ nie

regulują jej wymienione przepisy, które wskazują, że albo formularz nie może być

traktowany jako recepta, z uwagi na wystawienie przez nieuprawnioną osobę albo

braki jego treści nie pozwalają na realizację, w tym leków na uprzywilejowanych

zasadach. Z treści § 2 ust. 1 rozp.rec.lek. wynika, że poprawki mogą być

nanoszone na recepcie wyłącznie przez osobę, która ją wystawiła, z zastrzeżeniem

§ 17 ust. 1 pkt 1 lit. a. Powołane przepisy nie określają również sankcji na wypadek

wydania leku mimo tego, że wystawiona recepta dotknięta jest brakami wymagań

przewidzianych do jej wystawienia i realizacji. Traktują jednak jako recepty

uprawniające do wydania leków refundowanych jedynie te, które odpowiadają

przepisanym wymogom. Żądanie refundacji, przewidziane w art. 63 ust. 3

u.św.op.zdr. może być uznane za skuteczne tylko w odniesieniu do leków

wydanych w oparciu o recepty, których treść zgodna jest z powołanymi regulacjami.

Za nieuzasadnione uznać należy twierdzenie powódki, że jako wydająca lek

jest związana bezwzględnie treścią wystawionej recepty, ponieważ jest sprzeczne

z wymienionymi przepisami, jak też pomija szczególny charakter przedmiotu

prowadzonej sprzedaży. Realizacja recepty wymaga nie tylko kwalifikacji

i wiadomości specjalnych (art. 2a i art. 2b ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r.

o izbach aptekarskich, t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 9, poz. 108), ale również staranności

najwyższego stopnia. Obowiązek lekarza wystawiającego receptę do objęcia jej

treścią powołanych warunków nie wyłącza obowiązku dokonania przez osobę

realizującą receptę wymaganego sprawdzenia. Nietrafne jest stanowisko

przyjmujące możliwość usunięcia lub uzupełnienia braków po zrealizowaniu

recepty. Na dopuszczalność takiego działania nie wskazują powołane przepisy,

niezależnie od tego nie ma podstaw do wyznaczania granic ingerencji w treść

zrealizowanej recepty.

8

Roszczenie refundacyjne podmiotu prowadzącego aptekę wynika z ustawy

(art. 63 ust. 1 u.św.op.zdr.) i ma cywilnoprawny charakter. Takie zapatrywanie

wyrażone zostało w orzecznictwie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia

2007 r., V CSK 388/06, OSNC z 2007/12/183, z dnia 14 października 2009 r.,

V CSK 103/09, niepubl. i z dnia 21 kwietnia 2010 r., V CSK 358/09, niepubl.)

i podziela je również Sąd Najwyższy w rozpatrywanej sprawie. Nie było zatem

przeszkód do potrącenia, stosownie do art. 498 k.c., wierzytelności pozwanego

obejmującej świadczenie wypłacone powódce bez podstawy prawnej z jej

wierzytelnością z tytułu refundacji za leki wydane w późniejszym okresie.

Uzyskanie środków przeznaczonych na świadczenia opieki zdrowotnej wymaga

dopełnienia wszystkich warunków, dokładnie i wyczerpująco uregulowanych

przepisami wymienionych ustaw i rozporządzeń. Przepisy te nie przewidują

odstępstw od tych wymogów ani korygowania ich przez strony ustawowo

ukształtowanego stosunku prawnego. Jeśli zatem powódka wydała leki w oparciu

o recepty, które nie spełniały opisanych wymagań, to wypłacone jej świadczenie

ocenić należy jako nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. Skuteczność

potrącenia dokonanego przez pozwanego uzależniona jest od stwierdzenia,

że wydanie leków dokonane zostało bez podstawy prawnej.

Zgodnie z art. 62 pkt 3 i art. 63 ust. 1 i 2 u.św.op.zdr., pozwany przekazuje

środki przeznaczone na refundację leków po przeprowadzeniu analizy

przedstawionych przez prowadzącego aptekę zbiorczych zestawień recept oraz

informacji określonych rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca

2006 r. w sprawie zakresu niezbędnych informacji gromadzonych przez

świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz

ich przekazywania podmiotom zobowiązanym do finansowania świadczeń ze

środków publicznych (Dz. U. Nr 114, poz. 780). Jeśli wymagana analiza tych

danych oraz ewentualnie informacji uzupełniających (art. 63 ust. 5 u.św.op.zdr.)

zezwalałaby na stwierdzenie, że leki zostały wydane mimo niedopełnienia

warunków określonych powołanymi przepisami, to tak spełnione świadczenie

pozwanego podlegałoby ocenie w oparciu o art. 411 pkt 1 k.c. W razie braku

podstaw do odmowy wypłaty świadczenia refundacyjnego na tym etapie analizy

udostępnionych danych i informacji, pozwany uwzględnia żądanie. W przypadku

9

stwierdzenia w toku kontroli, że badane recepty zawierają braki omówionych

wymagań, wypłacone świadczenie może być uznane za nienależne w rozumieniu

art. 410 § 2 k.c., a zatem do jego zwrotu może dojść również przez potrącenie

z wierzytelnością powódki. W rozpoznawanej sprawie do ustalenia braku recept

doszło w ramach przeprowadzanej kontroli. Nie zasługuje na podzielenie

stanowisko Sądu Okręgowego przyjmujące, że pozwany nie określił wysokości

nienależnego świadczenia w odniesieniu do zakwestionowania prawidłowości

wydania właściwej ilości leków. Prowadzi ono do uchylenia się od rozstrzygnięcia

istniejącego pomiędzy stronami sporu, związanego z określeniem prawidłowej, jako

zgodnej z wymienionymi przepisami, ilości leków, które mogły być wydane, a tym

samym wykładni § 17 i 19 rozp.rec.lek. Od wyników tej wykładni uzależnione jest

stwierdzenie, czy była podstawa do wypłaty świadczenia refundacyjnego, w oparciu

o pierwotną analizę przekazanych danych i informacji.

Nietrafnie Sąd Okręgowy zastosował, w odniesieniu do pozostałych

świadczeń, związanych z receptami, które nie spełniały wszystkich przewidzianych

przepisami wymogów, art. 411 pkt 2 k.c. i przyjął, że cena zapłacona przez

powódkę za wydane leki, objęte refundacją jest równoważna świadczeniu, którego

spełnienie czyni zadość zasadom współżycia społecznego, a zrefundowanie ceny

leków jest tego rodzaju świadczeniem. Przepis art. 411 pkt 2 k.c. traktuje

o wyłączeniu obowiązku zwrotu spełnionego świadczenia, jeśli świadczenie to

znajdowało podstawę w zasadach współżycia społecznego, czy nawet zasadach

słuszności. Powszechnie przyjmuje się, że uregulowanie to ma zastosowanie

w odniesieniu do tego, kto spełnił świadczenie nie będąc do tego prawnie

zobowiązanym, ale można mu przypisać moralny obowiązek względem

przyjmującego świadczenie, jak w odniesieniu do świadczeń quasi -

alimentacyjnych, czy związanych ze stosunkiem pracy. Przedstawione przez Sąd

Okręgowy stanowisko nie zawiera argumentacji wskazującej na podstawę

i przyczynę takiej ochrony wypłaconego świadczenia refundacyjnego. Nie można

uznać go za spełniające przesłanki przewidziane w art. 411 pkt 2 k.c., przyjmując

nawet, że zostało oparte na założeniu, że skoro refundacja pełni szczególną,

ważną społecznie rolę, polegającą na umożliwieniu świadczeniobiorcy nabycie leku

na ulgowych warunkach, to równie szczególne znaczenie ma zwrot pozostałej,

10

nieuiszczonej przez niego części ceny leku osobie, która ją poniosła.

Nie uwzględnia ono tego, że zwrot części ceny wydanego leku wynika z łączącego

strony stosunku cywilnoprawnego, który nakłada na wydającego lek ustawowo

określone obowiązki, uzależniając zwrot części ceny od ich wypełnienia.

Nie znajduje oparcia w zasadach współżycia społecznego spełnienie świadczenia,

które przyjmujący je uzyskał, mimo niedochowania warunków precyzyjnie

i wyczerpująco uregulowanych. Nieuzasadniony jest pogląd, że wyszczególnione

braki recept były nieistotne, ponadto zostały usunięte po przeprowadzeniu kontroli,

a zatem nie miały wpływu na uprawnienie do otrzymania leku na uprzywilejowanych

warunkach i uzyskania refundacji. Prowadzi on do podważenia znaczenia

omówionych przepisów oraz zwolnienia realizującego receptę od obowiązku

wymaganej staranności, jak też nieograniczonej dowolności w ocenie istotności

wymogów ustawowych. Pomija cel ich wprowadzenia, obejmujący z jednej strony

dbałość o środki przeznaczone na opiekę zdrowotną, a z drugiej o interes

korzystających ze świadczeń, polegający na gwarantowaniu uzyskania leków

stosownie do rzeczywistych potrzeb. Powszechnie oczekiwane jest od wydającego

lek działania zgodnego z prawem i najwyższego stopnia staranności. Nie można

wykluczyć w okolicznościach konkretnego przypadku, że mimo istnienia braków

recepty doszło do wydania leku koniecznego ze względu na stan zdrowia

świadczeniobiorcy, wymagający bezzwłocznej reakcji, czy też z innego ważnego,

powszechnie akceptowanego powodu, który czynił niemożliwym dopełnienie

wymogów. Nie ma jednak podstaw do przyjęcia, że generalnie spełnienie

świadczenia refundacyjnego jest w każdym przypadku zgodne z zasadami

współżycia społecznego.

Z powyższych względów zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu na podstawie

art. 39815

§ 1 k.p.c. Z mocy art. 108 § 2 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821

k.p.c.

rozstrzygnięcie o kosztach procesu w postępowaniu kasacyjnym pozostawiono

końcowemu orzeczeniu.