I UK 245/10

Wyrok z dnia 2 lutego 2011 r.

I UK 245/10

Okresów współpracy przed dniem 1 września 1974 r. przy prowadzeniu

pozarolniczej działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług han-

dlowych nie można zaliczyć do okresów składkowych w rozumieniu z art. 6 ust.

1 pkt 1 i 2 lub ust. 2 punkt 15 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r.

Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Nie można również uznawać tych okresów współ-

pracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej przed dniem

15 listopada 1991 r. za okresy, za które występowało zwolnienie z obowiązku

opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

Przewodniczący SSN Katarzyna Gonera, Sędziowie: SN Roman Kuczyński,

SA Krzysztof Staryk (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lutego

2011 r. sprawy z odwołania Tadeusza E. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Spo-

łecznych-Oddziałowi w Z. o prawo do emerytury, na skutek skargi kasacyjnej ubez-

pieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 3 lutego 2010 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

U z a s a d ni e n i e

Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 13 maja 2009 r. [...] oddalił odwo-

łanie Tadeusza E. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w Z. z

dnia 22 października 2008 r. i 9 lutego 2009 r., w których odmówiono Tadeuszowi E.

prawa do emerytury na podstawie art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emery-

turach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004

r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). W uzasadnieniu tych decyzji wskazano, że ubezpieczony

udowodnił 33 lata 10 miesięcy i 15 dni okresów składkowych i nieskładkowych, za-

miast wymaganych 35 lat. Nie zaliczono do stażu ubezpieczeniowego okresu współ-

2

pracy z osobą prowadzącą działalność gospodarczą (z bratem) od 1 stycznia 1970 r.

do 31 sierpnia 1974 r., gdyż osoby prowadzące działalność zarobkową na własny

rachunek oraz osoby współpracujące podlegały ubezpieczeniu społecznemu dopiero

od 1 września 1974 r. - zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

31 lipca 1974 r. (Dz.U. Nr 29, poz. 167).

Sąd Okręgowy uznał, że ubezpieczony, jako osoba współpracująca, podlegał

ubezpieczeniu społecznemu dopiero od 1 września 1974 r. Sąd stwierdził, że w okre-

sie od 1 lipca 1965 r. do 1 stycznia 1973 r. obowiązywała ustawa z dnia 6 kwietnia

1965 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz.U. Nr 13, poz. 90). Następ-

nie od 1 stycznia 1973 r. do 1 marca 1977 r. obowiązywała ustawa z dnia 8 czerwca

1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz.U. Nr 23, poz. 165). Zgodnie

z art. 65 tej ustawy, Rada Ministrów mogła w drodze rozporządzenia rozciągnąć

przepisy ustawy na inne osoby wykonujące działalność zarobkową na własny rachu-

nek poza rolnictwem. Na tej podstawie zostało wydane rozporządzenie Rady Mini-

strów z dnia 31 lipca 1974 r. w sprawie ubezpieczenia społecznego osób prowadzą-

cych działalność zarobkową na własny rachunek (Dz.U. Nr 29, poz. 167). Według § 1

tego rozporządzenia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym obejmuje się na

zasadach określonych przepisami ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu

społecznym rzemieślników (Dz.U. Nr 23, poz. 165 ze zm.) osoby prowadzące na

podstawie odpowiednich uprawnień działalność zarobkową na własny rachunek w

zakresie handlu i usług, jeżeli z tego tytułu są członkami zrzeszeń prywatnego handlu

i usług. Zgodnie z ust. 2 tego paragrafu, ubezpieczeniem obejmuje się także osoby

współpracujące z osobami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2. Jednakże, zdaniem

Sądu, gdy z mocy art. 6 ust. 2 pkt 14b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych osobie prowadzącej działalność gospodarczą można

zaliczyć okres prowadzenia takiej działalności przed dniem objęcia ubezpieczeniem -

to takiej możliwości, zgodnie z treścią pkt 15 tego przepisu, nie ma w przypadku

osób współpracujących, a okres zwolnienia od opłacenia składek nie jest pojęciem

tożsamym z okresem przypadającym przed dniem objęcia obowiązkiem ubezpiecze-

nia. W konsekwencji Sąd stwierdził brak warunków z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy o

emeryturach i rentach z FUS do przyznania emerytury.

Po rozpoznaniu apelacji Tadeusza E. od tego wyroku Sąd Apelacyjny w Kato-

wicach wyrokiem z dnia 3 lutego 2010 r. [...] oddalił apelację. Sąd Apelacyjny uznał,

że brak jest możliwości zaliczenia okresu od 1 lipca 1970 r. do 31 sierpnia 1994 r.

3

jako składkowego, stosownie do treści art. 6 ust. 2 pkt 14b i 15 ustawy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Apelacyjny w pełni podzielił

przytoczoną przez Sąd pierwszej instancji argumentację, wskazując, że zarzuty

apelacji dotyczą zupełnie innej kwestii. Apelujący twierdził bowiem, że sporny okres

należało uznać za zatrudnienie i zaliczyć do stażu pracy na podstawie art. 6 ust. 2

pkt 1 ustawy, powołując się na zapis w deklaracji z dnia 29 grudnia 1971 r. oraz ob-

owiązujące przepisy prawa - dekret z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zao-

patrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1958 r. Nr

23, poz. 97 ze zm.). Tymczasem w omawianym okresie dekret ten już nie obowiązy-

wał, gdyż utracił moc od 1 stycznia 1968 r. zgodnie z art. 127 ust. 1 ustawy z dnia 23

stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

(Dz.U. Nr 3, poz. 6 ze zm.). W myśl art. 6 ust. 1 tej ustawy, zatrudniony w nieuspo-

łecznionym zakładzie pracy najbliższy krewny (w tym brat - ust. 2) i powinowaty

osoby, która prowadzi ten zakład na własny rachunek, korzysta ze świadczeń prze-

widzianych w ustawie tylko z tytułu wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej i

to jeżeli umowa o pracę została zawarta w formie aktu notarialnego oraz nie mieszka

wspólnie z osobą, na której rachunek zakład jest prowadzony. Odwołujący się nie

może być zatem traktowany jako zatrudniony dla celów emerytalno-rentowych, a

więc spornego okresu nie można uznać za składkowy w rozumieniu art. 6 ust. 2 pkt 1

powołanej ustawy. Brak 35 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a w konse-

kwencji warunków do przyznania wcześniej emerytury, został więc prawidłowo usta-

lony, dlatego Sąd Apelacyjny w oparciu o art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Wyrok ten zaskarżył w całości skargą kasacyjną pełnomocnik Tadeusza E.,

zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego przez

błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności: - art. 8 ust. 1 ustawy

z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i

ich rodzin, poprzez przyjęcie, że okresu zatrudnienia w firmie Zdzisława E. - Sprze-

daż Art. Przemysłowych [...], prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą,

nie zalicza się do stażu pracy, mimo faktycznego zatrudnienia w okresie od 1 stycz-

nia 1970 r. do 31 sierpnia 1974 r., a tym samym nie podlega on ubezpieczeniu; - art.

6 ust. 2 pkt 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych, poprzez nieuznanie zatrudnienia ubezpieczonego Tade-

usza E. w okresie od 1 stycznia 1970 r. do 31 sierpnia 1974 r. Wskazując na powyż-

4

sze, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna. Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być

zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Wprawdzie art. 3983

§ 3

k.p.c. nie wskazuje expressis verbis konkretnych przepisów, których naruszenie, w

związku z ustalaniem faktów i przeprowadzaniem oceny dowodów, nie może być

przedmiotem zarzutów wypełniających procesową podstawę kasacyjną, nie ulega

jednak wątpliwości, że obejmuje on art. 233 k.p.c., bowiem właśnie ten przepis okre-

śla kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów (wyrok Sądu Najwyższego z dnia

12 maja 2010 r., I UK 19/10, LEX nr 603408).

Wyłączenie możliwości oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących

ustalenia faktów lub oceny dowodów doprowadziło do ścisłego zharmonizowania

podstaw kasacyjnych z charakterem postępowania kasacyjnego i zakresem rozpo-

znania skargi, oznaczonym w art. 39813

§ 2 k.p.c. Zarzuty zawarte w podstawach

niniejszej skargi kasacyjnej w istocie zmierzają do niedopuszczalnego w postępowa-

niu kasacyjnym ustalenia faktu zatrudnienia wnioskodawcy w firmie handlowej jego

krewnego na podstawie umowy o pracę. Pełnomocnik skarżącego zarzuca w skar-

dze nieprawidłową ocenę dowodów, mimo że wnioskodawca w odwołaniu od decyzji

ZUS powoływał się na swój status w spornym okresie jako osoby współpracującej

przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej i takie też było ustalenie

faktyczne Sądów obu instancji.

Nieprawidłowo skarga kasacyjna kwestionuje dokonaną przez Sąd Apelacyjny

ocenę dowodów, zaznaczając, że nie sposób uznać ubezpieczonego za osobę

współpracującą na gruncie ustaw o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników za-

równo z dnia 6 kwietnia 1965 r., jak i z dnia 8 czerwca 1972 r. i wskazując, że za

osoby współpracujące z rzemieślnikiem uważa się jego małżonka oraz najbliższych

krewnych i powinowatych, stale pracujących w zakładzie tego rzemieślnika, w

wymiarze co najmniej połowy czasu pracy, jaki obowiązuje pracowników gospodarki

uspołecznionej. Nie dotyczy to jednak osób, które były zatrudnione na podstawie

umowy o pracę. Pełnomocnik skarżącego nie powołuje się jednak na istnienie

umowy o pracę, ale wskazuje na zaświadczenie stwierdzające fakt współpracy przy

5

prowadzeniu działalności handlowej jako jedyny dowód. Z ustaleń Sądu Apelacyjne-

go wynika jednoznacznie, że brak było przesłanek do ustalenia zatrudnienia Tadeu-

sza E. na podstawie umowy o pracę w spornym okresie i z tego względu, do zalicze-

nia tego okresu do okresów składkowych na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 1a ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecz-

nych.

Kluczowym zagadnieniem w niniejszej sprawie była więc możliwość zaliczenia

okresu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej w po-

staci usług handlowych w okresie od 1 stycznia 1970 r. do 31 sierpnia 1974 r. jako

okresu składkowego, stosownie do treści art. 6 ust. 2 pkt 15 ustawy z 17 grudnia

1998 r. Skarżący w spornych okresach był osobą współpracującą w firmie handlowej

Zdzisława E. - Sprzedaż Art. Przemysłowych [...], prowadzącego pozarolniczą dzia-

łalność gospodarczą. Zaświadczenie Zrzeszenia Prywatnego Handlu i Usług w K.

potwierdza członkostwo Zdzisława E. w tej organizacji z tytułu prowadzenia działal-

ności gospodarczej w branży handlowej, od 1 stycznia 1970 r. do 15 maja 1987 r.

Jak wynika z deklaracji z dnia 29 grudnia 1971 r. ubezpieczony był, zgodnie z ów-

czesnymi przepisami, zgłoszony jako osoba współpracująca zatrudniona przez Zdzi-

sława E. W ocenie Sądu Najwyższego ubezpieczony miał w spornym okresie status

osoby współpracującej w prowadzeniu działalności gospodarczej, a nie status pra-

cownika, co wynika również z dokumentów wskazywanych w skardze kasacyjnej.

Przytoczone w skardze kasacyjnej przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r.

o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin nie mają zasto-

sowania w niniejszej sprawie, gdyż ustawa ta obecnie nie obowiązuje; od 1999 r.

została zastąpiona przez ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z tego względu sugestie zawarte w skardze

kasacyjnej, że przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopa-

trzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin nie uzależniają uprawnień emerytal-

nych i rentowych osoby „zatrudnionej” od zgłoszenia jej do ubezpieczenia społecz-

nego, a czynnikiem, który determinuje podleganie ubezpieczeniu społecznemu, jest

rzeczywiste pozostawanie w stosunku pracy w spornym okresie, nie mają odniesie-

nia do niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o emeryturach i ren-

tach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, okresami składkowymi są następujące

okresy: 1) ubezpieczenia; 2) płacenia składek na ubezpieczenie społeczne w wyso-

kości określonej w przepisach o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych,

6

w przepisach wymienionych w art. 195 pkt 1-4 i 8, w przepisach o adwokaturze, w

przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz w przepisach o pomocy

społecznej. W myśl ust. 2 tego artykułu za okresy składkowe uważa się również

przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. następujące okresy, za które została

opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku

opłacania składek na ubezpieczenie społeczne: pkt 1 zatrudnienia po ukończeniu 15

lat życia; pkt 14 pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarze Państwa Pol-

skiego: a) objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i okresy kontynuowania

tego ubezpieczenia, za które opłacono składkę na to ubezpieczenie lub w których

występowało zwolnienie od opłacania składki, b) prowadzonej przed dniem objęcia

obowiązkiem ubezpieczenia z tego tytułu, jeżeli prowadzenie działalności gospodar-

czej odpowiadało warunkom ubezpieczenia; pkt 15 współpracy przy prowadzeniu

pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarze Państwa Polskiego objętej

obowiązkiem ubezpieczenia społecznego oraz okresy kontynuowania tego ubezpie-

czenia, za które opłacono składkę na to ubezpieczenie lub w których występowało

zwolnienie od opłacania składki.

W ocenie Sądu Najwyższego z tego ostatniego przepisu wynika, że osoby

współpracujące przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej przed 15

listopada 1991 r. (takie jak Tadeusz E.) mogą skutecznie domagać się zaliczenia do

okresów składkowych tylko tych okresów współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej

działalności gospodarczej, które były objęte obowiązkiem ubezpieczenia społeczne-

go i za które opłacono składkę na to ubezpieczenie lub występowało zwolnienie od

opłacania składki. W tym kontekście należy stwierdzić, że przed dniem 1 września

1974 r. osoby współpracujące przy pozarolniczej działalności gospodarczej polegają-

cej na usługach handlowych nie były objęte obowiązkiem ubezpieczenia społeczne-

go, ani nie były zwolnione od opłacania składek na to ubezpieczenie. W okresie od 1

stycznia 1970 r. do 31 sierpnia 1974 r. brak było ustawowego obowiązku płacenia

składek na ubezpieczenie społeczne takich osób jak skarżący.

W ujęciu historycznym obecnie obowiązująca ustawa z dnia 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 205,

poz. 1585 ze zm.) uchyliła ustawę z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu spo-

łecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity

tekst:. Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.). Z dniem 1 czerwca 1977 r. utraciła

moc ustawa z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników,

7

która zastąpiła ustawę z dnia 29 marca 1965 r. o ubezpieczeniu społecznym rze-

mieślników (Dz.U. Nr 13, poz. 90). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ostatniej ustawy rze-

mieślnikiem w rozumieniu ustawy jest osoba, która wykonuje samoistnie rzemiosło

na podstawie wymaganego uprawnienia przemysłowego (zezwolenia, karty rze-

mieślniczej). Zgodnie z jego ust. 2, za osoby współpracujące z rzemieślnikiem uważa

się jego małżonka oraz najbliższych krewnych i powinowatych, stale pracujących w

zakładzie tego rzemieślnika, w wymiarze co najmniej połowy czasu pracy, jaki obo-

wiązuje pracowników gospodarki uspołecznionej.

Zdaniem Sądu Najwyższego przepisy te dotyczą tylko rzemieślników, a nie

obejmują osób świadczących usługi w zakresie handlu. Potwierdza to również art. 65

ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników, który

stanowił, że Rada Ministrów może w drodze rozporządzenia rozciągnąć przepisy

ustawy na inne osoby wykonujące działalność zarobkową na własny rachunek poza

rolnictwem, dostosowując je do odrębnych warunków działalności tych osób. Na tej

podstawie Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 31 lipca 1974 r. w sprawie

ubezpieczenia społecznego osób prowadzących działalność zarobkową na własny

rachunek. Przepis § 1 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia określił, że obowiązkowym

ubezpieczeniem społecznym obejmuje się, na zasadach określonych przepisami

ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników oraz

niniejszego rozporządzenia, osoby prowadzące na podstawie odpowiednich upraw-

nień działalność zarobkową na własny rachunek w zakresie handlu i usług, jeżeli z

tego tytułu są członkami zrzeszeń prywatnego handlu i usług. Stosownie do ust. 2 i 4

tego paragrafu ubezpieczeniem obejmuje się także osoby współpracujące z oso-

bami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2; za osoby współpracujące uważa się osoby

określone w art. 2 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników. W razie

równoczesnego prowadzenia działalności określonej w ust. 1 lub współpracy przy

prowadzeniu takiej działalności i wykonywania rzemiosła lub pracy w rzemiośle -

ubezpieczenie obejmuje tylko wybrany rodzaj działalności. W myśl § 3 ust. 1 i 2 - za

okres ubezpieczenia uważa się miesiące kalendarzowe, w których osoby określone

w § 1 objęte były obowiązkiem ubezpieczenia, jeżeli za te miesiące zostały opłacone

składki na ubezpieczenie społeczne, a także okresy przerw w prowadzeniu działal-

ności określonej w § 1 spowodowanych niezdolnością do pracy po dniu objęcia

ubezpieczeniem, nie więcej jednak niż 3 miesiące w roku kalendarzowym. Paragraf 3

ust. 2 określał, że do okresów ubezpieczenia zaliczało się okresy prowadzenia dzia-

8

łalności gospodarczej przed dniem objęcia ubezpieczeniem społecznym; okresy te

stwierdzała właściwa organizacja zawodowa. Przepis ten nie obejmował natomiast

osób współpracujących przy prowadzeniu działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu Najwyższego nie ma więc podstaw prawnych do zaliczenia

okresów współpracy przed dniem 1 września 1974 r. przy prowadzeniu pozarolniczej

działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług handlowych do okresów

składkowych w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 lub ust. 2 punkt 15 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie można również

uznawać tych okresów współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności go-

spodarczej przed dniem 15 listopada 1991 r. za okresy, za które występowało zwol-

nienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, gdyż to zwolnie-

nie wynikać musiało z jednoznacznych przepisów. Przykładowo można wskazać, że

zgodnie z § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie

wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, zgłaszania do

ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia

społecznego, wydanego między innymi na podstawie art. 24 ustawy z dnia 18 grud-

nia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodar-

czą oraz ich rodzin i art. 33 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji

i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz.

137 ze zm.), zwolnienie od opłacania składek następowało za okres pobierania za-

siłku chorobowego lub macierzyńskiego albo odbywania czynnej służby wojskowej,

służby zastępczej lub zasadniczej służby w obronie cywilnej. Jeżeli okres pobierania

zasiłku lub odbywania służby występuje w dwóch lub więcej kolejnych miesiącach,

składek nie opłacało się za każdy miesiąc, w którym trwał on co najmniej 15 dni.

Od 15 listopada 1991 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 października 1991 r.

o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie

niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), która w art. 2 ust. 1 pkt 1 stanowi-

ła, że przy ustalaniu prawa i wysokości świadczeń uwzględnia się wymienione w tym

przepisie okresy, zwane dalej „okresami składkowymi”; przede wszystkim okresy

opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości określonej w przepisach

wykonawczych wydanych na podstawie przepisów o organizacji i finansowaniu

ubezpieczeń społecznych, przepisów wymienionych w art. 1 pkt 2-5, w tym powoła-

nej wyżej ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób pro-

wadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin. Należy przy tym stwierdzić, że

9

w ustawie z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach

ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze

zm.) ustawodawca używa, w przytoczonym wyżej art. 2 ust. 1 pkt 2, pojęcia „okres

opłacania składek”, a w innych punktach tego przepisu (np. art. 2 ust. 2 pkt 14) po-

sługuje się innym pojęciem: „okres, za który opłacono składkę”, co pozwala na po-

stawienie tezy, że nie są to pojęcia tożsame, a „okres opłacania składek”, o jakim

mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest pojęciem szerszym i obejmuje także okres, za który

następowało zwolnienie od opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

Z dniem 31 grudnia 1998 r. powołane wyżej ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r.

o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich

rodzin i z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń spo-

łecznych utraciły moc prawną (zostały uchylone) wobec wejścia w życie od 1 stycz-

nia 1999 r. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych. Obowiązująca obecnie ustawa o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w przepisach określających zasady ustalania

okresów składkowych i nieskładkowych nie uregulowała kwestii uznania za okresy

ubezpieczeniowe okresów zwolnienia od opłacania składek w czasie prowadzenia

działalności gospodarczej przypadających po 15 listopada 1991 r., tj. po wejściu w

życie ustawy o rewaloryzacji, pozwalając jedynie na uwzględnienie jako składkowych

tych okresów zwolnienia od opłacania składek przez osoby prowadzące pozarolniczą

działalność gospodarczą, które miały miejsce przed 15 listopada 1991 r.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty

skargi kasacyjnej nie były zasadne i dlatego została ona oddalona (art. 39814

k.p.c.).

========================================