III KRS 21/10

Sygn. akt III KRS 21/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jerzy Kwaśniewski

SSN Andrzej Wróbel

w sprawie z odwołania M. A.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 27 lipca 2010 roku

w sprawie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego,

z udziałem Stowarzyszenia Sędziów Polskich "Iustitia"

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 3 lutego 2011 r.,

oddala odwołanie.

U z a s a d n i e n i e

Adwokat M. A. wniósł odwołanie od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z

dnia 27 lipca 2010 r. , odmawiającej przedstawienia jego kandydatury

Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia

urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w […] .

2

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Rada podniosła, że kandydat w 2002

r. ukończył wyższe studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji

Uniwersytetu […], uzyskując tytuł magistra prawa z oceną dobrą. Po odbyciu

aplikacji sądowej we wrześniu 2005 r. złożył egzamin sędziowski, uzyskując ocenę

bardzo dobrą. Z dniem 1 listopada 2005 r. został mianowany asesorem sądowym.

Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 12 marca 2009 r. wypowiedział

kandydatowi stosunek służbowy asesora sądowego i z dniem 30 czerwca 2009 r.

uległ rozwiązaniu stosunek pracy. Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej, a

następnie – w związku z decyzją o przeniesieniu siedziby zawodowej do S. – został

wpisany na listę adwokatów /.../ Izby Adwokackiej uchwałą Okręgowej Rady

Adwokackiej z dnia 6 listopada 2009 r. Od dnia 16 listopada 2009 roku wykonuje

zawód w kancelarii adwokackiej w S. M. A. zgłosił swoją kandydaturę na wolne

stanowisko sędziowskie w Sądzie Rejonowym, będąc jedynym kandydatem (w

chwili złożenia wniosku zajmował stanowisko asesora).

Oceniając kandydata sędzia Sądu Okręgowego W. H., wizytator ds.

rodzinnych, ocenił pozytywnie jego wiedzę zawodową, merytoryczną stronę pracy

orzeczniczej oraz stabilność orzecznictwa. Stwierdził także brak właściwego

zorganizowania pracy przez kandydata i nieterminowość w podejmowaniu

pierwszych czynności w sprawach wpływających do jego referatu, co z uwagi na

wielość i stopień uchybień nie pozwala przyjąć, że kandydat daje gwarancje

właściwego wykonywania obowiązków sędziego sądu rejonowego. Według oceny

sędziego Sądu Okręgowego M. Ś., wizytatora ds. karnych, wiedza, umiejętności i

doświadczenie kandydata dają podstawy do uznania, że będzie prawidłowo

wykonywał obowiązki sędziego sądu rejonowego. Prezes Sądu Rejonowego /.../,

powołując się na opinie przewodniczących dwóch wydziałów i wyniki kontroli spraw

prowadzonych przez kandydata stwierdziła, że wykonuje on swoje obowiązki

nieprawidłowo, a także niewłaściwie odnosi się do niej jako Prezesa Sądu.

Kolegium Sądu Okręgowego jednomyślnie negatywnie zaopiniowało

kandydaturę. Na Zgromadzeniu Przedstawicieli Sędziów Okręgu Sądu Okręgowego

odbytym dnia 7 października 2008 r. kandydat uzyskał 33 głosy „za”, 40 głosów

„przeciw” oraz 19 głosów „wstrzymujących się”. Minister Sprawiedliwości

negatywnie ocenił kandydata mając na uwadze niski wskaźnik załatwialności spraw

3

w miesiącu i liczne przypadki bezczynności w sprawach przekazanych do jego

referatu. Uchwałą z dnia 7 stycznia 2009 r. Krajowa Rada Sądownictwa

postanowiła nie przedstawić M. A. Prezydentowi Rzeczypospolitej z wnioskiem o

powołani do pełnienia urzędu sędziego Sądu Rejonowego.

Po rozpoznaniu odwołania kandydata od tej uchwały Sąd Najwyższy

wyrokiem z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09 uchylił zaskarżoną uchwałę

i sprawę przekazał Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego rozpoznania.

Zdaniem Sądu Najwyższego zaskarżona uchwała naruszyła § 20 rozporządzenia

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie

szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa i postępowania przed

Radą (Dz.U. Nr 219, poz. 1623).

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Rada podjęła uchwałę będącą

przedmiotem niniejszego postępowania przed Sądem Najwyższym. Podejmując

ponownie uchwałę negatywną dla kandydata Rada oparła się na wynikach

przeprowadzonego przez nią uzupełniającego postępowania dowodowego. Opinia

sędziego Sądu Okręgowego E. B. – sędziego wizytatora ds. cywilnych potwierdziła

występującą w 60% skontrolowanych przez nią spraw bezczynność ze strony

kandydata, dochodzącą nawet do kilku miesięcy. W jednej sprawie, w której

kandydat był referentem, Sąd Apelacyjny stwierdził przewlekłość postępowania i

zasądził od Skarbu Państwa – Sądu Rejowego n a rzecz strony kwotę 2000 zł. W

innych sprawach były składane uzasadnione skargi administracyjne.

Dnia 8 marca 2010 r. Rada odbyła rozmowę z SSO W. H., który podtrzymał

swoją wcześniejszą negatywną opinię o kandydacie, wynikającą z nieterminowości

i przewlekłości prowadzonych postępowań.

Prezes Sądu Okręgowego K. J. podczas rozmowy przeprowadzonej z Radą

dnia 8 marca 2010 r. stwierdził, że w trakcie rozmowy z kandydatem podczas

wizyty w Sądzie Rejonowym spytał go o złożoną przez niego skargę. Kandydat

zaprzeczył faktowi złożenia skargi, co było nieprawdą. Kandydat nie wykonał

zarządzenia Prezesa Sąd Rejonowego twierdząc później, że było ono

antydatowane. Stało się to podstawą do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego,

w którym Sąd Apelacyjny– Sąd Dyscyplinarny uznał Kandydata za winnego

przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 Prawa o ustroju sądów powszechnych i

4

odstąpił od wymierzenia kary dyscyplinarnej. Po rozpoznaniu odwołania kandydata

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uchylił ten wyrok i postępowanie umorzył,

(wyrok z dnia 17 września 2009 r.). Przyczyną umorzenia była zmiana Prawa o

ustroju sądów powszechnych polegająca na likwidacji instytucji asesora sądowego,

wskutek czego kandydat już nie podlegał odpowiedzialności dyscyplinarnej. Sąd

Najwyższy stwierdził także, iż wyrok Sądu Apelacyjnego podlegałby uchyleniu,

sprawa byłaby przekazana do ponownego rozpoznania. Dnia 5 stycznia 2009 r. w

siedzibie Rady została odbyta rozmowa z Kandydatem, który złożył także obszerne

wyjaśnienia na piśmie.

Podejmując zaskarżoną uchwałę Rada miała na uwadze powołany wyrok

Sądu Najwyższego, wyjaśnienia Kandydata oraz wyniki głosowań na Kolegium

Sądu i Zgromadzeniu Ogólnym, a także analizą opinii organów sądowych i

okoliczności, w jakich zostały podjęte. Rada uwzględniła także opinie sędziów

wizytatorów, postępowanie dyscyplinarne kandydata, fakt jego lekceważącego

stosunku wobec zastrzeżeń zgłaszanych do jego pracy, znaczne opóźnienia w

prowadzonych sprawach i skazaniu kandydata wyrokiem nakazowym Sądu

Rejonowego za wykroczenie z art. 97 Kodeksu wykroczeń. W konkluzji Rada

stwierdziła, że Kandydat nie spełnia przesłanki nieskazitelnego charakteru, czego

wymaga art. 61 § 1 pkt 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Na posiedzeniu

Rady dnia 27 lipca 200 r. wszyscy jej członkowie (14 osób) głosowali przeciwko

przedstawieniu Kandydata Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie na

stanowisko sędziego Sądu Rejonowego.

W odwołaniu od tej uchwały M. A. zarzucił naruszenie:

1. art. 60 Konstytucji poprzez oparcie zaskarżonej uchwały na

pozaustawowych i nieznanych kryteriach dostępu do służby

sędziowskiej;

2. art. 61 ust.1 pkt 2 u.s.p. poprzez jego błędną wykładnię w ten sposób,

że pojęcie „nieskazitelności charakteru” nie jest pojmowane jako zespół

moralnych cech człowieka ocenianych w kilkuletniej chociaż

perspektywie, lecz opiera się na incydentalnych zdarzeniach w

życiorysie kandydata oraz arbitralnie ferowanych ocenach co do

5

nastawienia kandydata do obowiązków służbowych i związanej z nimi

odpowiedzialności,

3. § 23 ust. 1 pkt 2 i § 20 ust. 1 rozporządzenia w sprawie

szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz

postępowania przed Radą poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i

nieuwzględnienie opinii Prezesa Sądu Rejonowego /.../ o kandydacie

oraz tym samym brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy,

4. § 23 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oparcie

zaskarżonej uchwały na dokumentacji nieprzewidzianej w tym przepisie

tj. na bliżej nieokreślonym wyroku nakazowym Sądu Rejonowego i

bliżej nieznanym protokole zeznań nieznanego świadka wykroczenia,

5. art. 2 i 60 Konstytucji w zw. z § 23 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia

poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oparcie zaskarżonej uchwały

na opinii kolegium wydanej bez uprzedniego zapoznania kandydata z

negatywną opinią sędziego wizytatora i po przedstawieniu informacji w

sprawie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego (które obecnie się

nie toczy) bez możliwości ustosunkowania się do nich kandydata,

6. art. 2 i 60 Konstytucji w zw. z § 23 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia poprzez

ich niewłaściwe zastosowanie i oparcie zaskarżonej uchwały na

wyciągu z protokołu właściwego zgromadzenia sędziów okręgu w

zakresie głosowania nad kandydaturą skarżącego, podczas gdy ta

kandydatura przedstawiona została w sposób dyskryminujący, z

naruszeniem prawa a wyniki głosowania po ich ogłoszeniu były

następnie „prostowane”’,

7. § 23 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w zw. z art. 57 § 3 i art. 58 § 2

u.s.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oparcie zaskarżonej

uchwały na uzupełniającej opinii sędzi wizytatora E. B., podczas gdy

opinia ta winna być wcześniej podstawą oceny kolegium i

zgromadzenia sędziów – i odwrotnie - naruszenie §23 ust. 1 pkt 3 i 4

rozporządzenia w zw. z art. 57 §3 i art. 58 58 § 2 u.s.p. poprzez

6

oparcie uchwały na wyniku głosowania kolegium i zgromadzenia, które

wcześniej nie zostało zapoznane z opinią sędzi B.,

8. § 20 ust. 1 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i

nierozważenie jaki wpływ na ocenę kandydatuty skarżącego miał

sposób jej przedstawienia na kolegium i zgromadzeniu, fakt że podana

wówczas informacja o postępowaniu dyscyplinarnym jest nieaktualna,

nierozważeniu uwag kandydata do warunków pracy, do opinii sędziów

wizytatorów, nierozważeniu wszechstronnie nieskazitelności

charakteru skarżącego, brak oceny mocy dowodowej w/w wyroku

nakazowego i zeznań świadka, pozbawienia skarżącego prawa do

złożenia wyjaśnień w tym zakresie,

9. art. 2 Konstytucji w zw. z §17 ust. 1 rozporządzenia poprzez jego

niewłaściwe zastosowanie i przy ponownym rozpoznawaniu sprawy

wyznaczenie tego samego składu osobowego Zespołu oraz referenta

spośród tego Zespołu,

10. art. 2 Konstytucji w zw. z §18 ust. 2 rozporządzenia poprzez zlecenie

uzupełniającej oceny kwalifikacji skarżącego Prezesowi Sądu

Okręgowego.

Wymienione powyżej naruszenia przepisów o charakterze proceduralnym

mogły mieć wpływ na błędne ustalenie zawinionego zaniedbywania

obowiązków służbowych przez skarżącego oraz ocenę jego charakteru, a

ponadto miały wpływ na wyniki oceny Kolegium i Zgromadzenia, a w

konsekwencji treść zaskarżonej uchwały.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Odwołanie jest nieuzasadnione. Część jego zarzutów jest niedopuszczalna

na mocy art. 39820

k.p.c. w związku z art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 27 lipca 2010 r. o

Krajowej Radzie Sądownictwa (jednolity tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67 ze

zm.) i dlatego nie podlega rozpatrzeniu. Przepis art. 39820

zdanie drugie k.p.c.

stanowi, że nie można oprzeć skargi kasacyjnej (co odpowiednio stosuje się do

7

odwołania od uchwały KRS) od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu

sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie

przez Sąd Najwyższy. Wynika stąd, że zarzuty 1 i 2 nie mogą być rozpoznawane,

jako że kryteria dostępu do służby sędziowskiej zostały poddane wykładni Sądu

Najwyższego w pierwszym wyroku wydanym w niniejszej sprawie (III KR 13/09).

Natomiast zgodnie z art. 386 § 6 w związku z art. 39821

k.p.c. Sąd Najwyższy,

przy ponownym rozpoznaniu sprawy, jest związany oceną prawną wyrażoną w

poprzednim wyroku tego Sądu. W poprzednim wyroku (III KRS 13/09) Sąd

Najwyższy wyraził ocenę, że może on uwzględniać zarzuty dotyczące

postępowania przednominacyjnego (czyli postępowania poprzedzającego

postępowanie przed Radą) jedynie w związku z zarzutem naruszenia przez Radę

§ 20 rozporządzenia. Z tej przyczyny zarzuty 5, 6, 7 i 10 nie mogą być

uwzględnione. Skarżący nie wykazał (zarzuty 3 i 4), aby oparcie się przez Radę na

nieokreślonym wyroku nakazowym i zeznaniach nieznanego świadka oraz

pominięcie opinii Prezesa Sądu Rejonowego /.../ miało wpływ na treść jej

rozstrzygnięcia. Skarżący nie zaprzeczył tym okolicznościom ani nie twierdzi, że nie

były one mu znane, zarzut jest zatem nieuzasadniony. Zarzut 8 jest także

nieuzasadniony, gdyż kwestia postępowania dyscyplinarnego skarżącego została

wszechstronnie rozważona w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Zarzut 9 nie ma

podstaw w obowiązujących przepisach, które nie wprowadzają wymogu, aby zespół

przygotowujący sprawę na posiedzenie plenarne Rady (§ 17 rozporządzenia)

działał w innym składzie niż zespół działający przy pierwszym rozpoznawaniu

kandydatury skarżącego. Nie wynika to także z zasad ustrojowych (art. 2

Konstytucji), jako że organ podejmujący decyzję (pełen skład Rady) i tak działa w

tym samym składzie osobowym.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art, 13 ust. 5

ustawy o KRS.