III SK 35/10

Wyrok z dnia 3 lutego 2011 r.

III SK 35/10

Przepis art. 28 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne

(Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.) nie może uzasadniać nałożenia obowiązku nie-

odpłatnego udostępnienia danych na potrzeby ogólnokrajowego spisu doku-

mentów, jeżeli ich wygenerowanie wiąże się z poniesieniem dodatkowych kosz-

tów, których nie pokrywa opłata ustalona z tytułu udostępnienia bazy danych

na potrzeby ogólnokrajowego biura numerów.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Jerzy

Kwaśniewski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 r. sprawy z

odwołania Polkomtel SA w Warszawie przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji

Elektronicznej z udziałem zainteresowanej Telekomunikacji Polskiej SA w Warszawie

o określenie warunków udostępniania danych, na skutek skarg kasacyjnych strony

pozwanej i zainteresowanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12

listopada 2009 r. [...]

1. o d d a l i ł skargi kasacyjne,

2. zasądził od strony pozwanej i zainteresowanej na rzecz Polkomtel SA w

Warszawie kwoty po 270 (dwieście siedemdziesiąt) zł tytułem kosztów postępowania

kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej jako Prezes Urzędu) decyzją

z dnia 16 sierpnia 2007 r. określił zasady współpracy w zakresie udostępniania Tele-

komunikacji Polskiej SA (dalej jako zainteresowana) danych abonentów Polkomtel

SA (dalej jako powódka), celem świadczenia przez zainteresowaną usługi Ogólno-

krajowego Spisu Abonentów (dalej jako OSA) oraz usługi Ogólnokrajowego Biura

Numerów (dalej jako OBN). W zakresie istotnym dla niniejszego postępowania w § 9

2

ust. 1 decyzji Prezesa Urzędu nałożono na powódkę obowiązek bezpłatnego przeka-

zania zainteresowanej danych abonentów jawnych powódki na potrzeby publikacji

OSA. Ponadto w § 11 decyzji Prezesa Urzędu, dotyczącym rozliczeń finansowych

między zainteresowaną i powódką, zobowiązano zainteresowaną w § 9 ust. 1 do za-

płaty na rzecz powódki wynagrodzenia za wykonywanie przez powódkę czynności

związanych z udostępnieniem danych abonentów jawnych na potrzeby świadczenia

usługi OBN, zgodnie z zasadami zawartymi w załączniku nr 3 do decyzji. Z kolei w §

9 ust. 4 decyzji rozstrzygnięto, że powódka nie pobiera od zainteresowanej wynagro-

dzenia za udostępnienie zainteresowanej baz danych abonentów jawnych na potrze-

by OSA.

Powódka wniosła odwołanie od decyzji Prezesa UKE, zaskarżając przedmio-

tową decyzję w zakresie § 12 ust. 1 i 2, § 9 ust. 1, § 11 ust. 1 oraz pkt 1 załącznika nr

3 do decyzji oraz § 9 ust. 5. Natomiast zainteresowana zaskarżyła decyzję Prezesa

Urzędu w całości. Sprawy z obu odwołań zostały połączone do rozpoznania w ra-

mach jednego postępowania.

Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 9 lutego 2009 r. w pkt I dotyczą-

cym odwołania powódki oddalił jej odwołanie w całości, zaś w pkt II oddalił odwołanie

zainteresowanej, także w całości.

Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego apelacją w części, to jest w za-

kresie pkt I sentencji, oddalającej jej odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu i wniosła

o uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie postanowień decyzji Prezesa

Urzędu wymienionych w odwołaniu od decyzji. Zainteresowana nie wniosła apelacji

od wyroku Sądu Okręgowego.

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 listopada 2009 r. uwzględnił

częściowo apelację powódki i zmienił zaskarżony wyrok w pkt I w ten sposób, że: 1)

nadał § 9 ust. 1 decyzji następujące brzmienie: „Polkomtel przekaże TP dane abo-

nentów jawnych Polkomtel dla potrzeb ogólnokrajowego spisu abonentów”; 2) nadał

§ 11 ust. 1 decyzji następujące brzmienie: „zobowiązuje się TP do zapłaty wynagro-

dzenia za wykonywanie czynności związanych z udostępnieniem przez Polkomtel

danych abonentów jawnych Polkomtel na potrzeby świadczenia przez TP usług OBN

i OSA zgodnie z zasadami zawartymi w załączniku nr 3 do niniejszej decyzji”; 3) od-

powiednio do zmiany § 11 ust. 1 decyzji Prezesa Urzędu zmienił treść pkt 1 załącz-

nika nr 3 do decyzji; 4) zmienił § 9 ust. 5 zaskarżonej decyzji w ten sposób, że obo-

wiązek przekazywania przez powódkę informacji o zamawianej liczbie egzemplarzy

3

OSA zastąpił uprawnieniem do przekazywania zainteresowanej stosownej informacji.

W pozostałej części odwołanie powódki zostało oddalone.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że w wyroku Sądu Okręgo-

wego błędnie przyjęto, że wykonanie obowiązku świadczenia przez zainteresowaną

usług OBN i OSA ma pociągać za sobą bezpośrednie skutki finansowe dla powódki,

związane z bezpłatnym przekazaniem danych, których zgromadzenie powoduje

określone wydatki. Według Sądu Apelacyjnego takie rozstrzygnięcie kwestii rozliczeń

finansowych między powódką a zainteresowaną wymagałoby istnienia odpowiedniej

podstawy prawnej, podczas gdy takowej podstawy brak. Skoro zaś przekazanie da-

nych na potrzeby świadczenia usługi OSA przez zainteresowaną należy zakwalifiko-

wać jako świadczenie usługi w rozumieniu art. 750 k.c., zaś zasadą jest odpłatne

świadczenie usług, odpłatność w zakresie wprowadzonym wyrokiem Sądu Apelacyj-

nego jest uzasadniona, zwłaszcza że zebranie odpowiednich danych generuje po

stronie powódki koszty. W dalszej kolejności Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że jedyną

podstawą dla częściowej refundacji operatorowi wyznaczonemu do świadczenia defi-

cytowej usługi powszechnej są przepisy art. 95 i 96 Prawa telekomunikacyjnego.

Wreszcie, Sąd Apelacyjny odwołał się do decyzji Prezesa Urzędu z 14 lipca 2006 r.,

w brzmieniu zmienionym decyzją z dnia 25 września 2007 r., w świetle której Prezes

Urzędu wybrał model odpłatnego wprowadzania do obrotu OSA. Skoro zatem zainte-

resowana wprowadza OSA do obrotu odpłatnie, aczkolwiek po kosztach jego wyda-

nia, przekazywanie danych przez powódkę na rzecz zainteresowanej nie powinno

generować po stronie powódki kosztów, skoro koszty te zainteresowana i tak może

przerzucić na nabywcę OSA.

Prezes UKE zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w części,

w zakresie w jakim Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację powódki i zmienił wyrok Sądu

Okręgowego oraz poprzedzającą go decyzję Prezesa Urzędu. Zaskarżonemu wyro-

kowi zarzucił naruszenie: 1) art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c., poprzez

uwzględnienie apelacji powódki, w sytuacji gdy apelacja powinna zostać odrzucona

jako niedopuszczalna; 2) art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., poprzez

niedostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej wyroku; 3) art. 750 k.c., poprzez

uznanie, że przekazanie danych na potrzeby OSA jest usługą w rozumieniu tego

przepisu, w związku z tym zasadą jest odpłatne świadczenie takiej usługi; 4) art. 28

ust. 1 pkt 1-8 w związku z art. 31 ust. 1, 2 pkt 1-8, 3 pkt 1-6 Prawa telekomunikacyj-

nego w związku z art. 67 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego, przez przyjęcie, że „nie

4

ma podstawy prawnej do tego, aby w zaskarżonej decyzji Prezes UKE mógł regulo-

wać współpracę przedsiębiorców w szerszym zakresie, niż udostępniania danych na

potrzeby OBN i OSA”.

Wyrok Sądu Apelacyjnego został ponadto zaskarżony skargą kasacyjną przez

zainteresowaną w części, w zakresie dotyczącym pkt I.1-4. Zainteresowana domaga

się uchylenia i zmiany zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania powódki

oraz przywrócenie pierwotnego brzmienia decyzji Prezesa Urzędu. Zaskarżonemu

wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1) art. 67 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 2, 28 ust. 1

pkt 2, 4, 5 lit. b, art. 31 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3 Prawa telekomunikacyj-

nego, przez ustalenie, że udostępnienie przez powódkę na rzecz zainteresowanej

danych abonentów jawnych powódki dla potrzeb wydania OSA ma być dokonane

odpłatnie; 2) art. 81 w związku z art. 95 i 96 Prawa telekomunikacyjnego, poprzez

uznanie, że zainteresowana jest uprawniona uzyskać dopłaty z tytułu świadczenia

usługi powszechnej, pomimo iż nie ma to znaczenia dla dokonania oceny dopusz-

czalności zobowiązania zainteresowanej do uiszczania wynagrodzenia za udostęp-

niane dane na potrzeby OSA; 3) art. 67 ust. 2 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1 i 7 oraz

art. 28 ust. 1 pkt 2 Prawa telekomunikacyjnego, poprzez nieuwzględnienie, że za-

skarżona decyzja powinna uwzględniać interes użytkowników oraz interes publiczny

w rozumieniu art. 28 Prawa telekomunikacyjnego oraz nałożone na zainteresowaną

w innych postępowaniach obowiązki regulacyjne odnoszące się do zasad świadcze-

nia usługi OSA; 4) art. 67 Prawa telekomunikacyjnego, poprzez nieuwzględnienie

postanowień art. 3, art. 5 oraz art. 25 dyrektywy 2002/22 Parlamentu Europejskiego i

Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie usługi powszechnej i praw użytkowników

odnoszących się do sieci i usług łączności elektronicznej (Dz.Urz. WE z 2002 r., L

108/51, dalej jako dyrektywa 2002/22).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy rozpoznać skargę kasacyjną Prezesa Urzędu,

gdyż zawiera ona dalej idące zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego.

Zdaniem Sądu Najwyższego w obecnym składzie zarzut naruszenia art. 386 § 1

k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. jest bezzasadny. Zgodnie z utrwalonym orzecznic-

twem Sądu Najwyższego przepis art. 370 k.p.c. określa obowiązek sądu pierwszej

instancji, co przesądza o bezzasadności zarzutu jego naruszenia sformułowanego w

5

skardze kasacyjnej kwestionującej orzeczenie sądu odwoławczego (wyrok Sądu

Najwyższego z 27 kwietnia 2001 r., III CKN 968/00).

Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Prezes Urzędu

nie wyjaśnił, na czym konkretnie polegają objęte zakresem powołanego przepisu

uchybienia uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego. Analiza przedmiotowego uza-

sadnienia nie daje Sądowi Najwyższemu podstaw do stwierdzenia, że dokonanie

kontroli kasacyjnej wyroku Sądu Apelacyjnego nie jest możliwe, ponieważ przedsta-

wiono w nim w dostatecznie klarowny sposób tok rozumowania prawniczego, jakim

kierowano się przy wydawaniu skarżonego rozstrzygnięcia.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 750 k.c., poprzez uznanie, że przeka-

zanie danych na potrzeby OSA jest usługą w rozumieniu tego przepisu, w związku z

tym zasadą jest odpłatne świadczenie takiej usługi. Do wydawania OSA konieczne

jest dysponowanie przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego zobowiązanego do

świadczenia takiej usługi wkładem w postaci odpowiednio sformatowanych danych o

abonentach korzystających z usług innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych.

Przedsiębiorca zobowiązany do świadczenia usługi OSA nie dysponuje bowiem od-

powiednimi danymi. Brak podstaw dla przyjęcia poglądu, zgodnie z którym opraco-

wanie odpowiednio sformatowanej bazy danych abonentów jawnych powódki, a na-

stępnie jej udostępnienie zainteresowanej, nie stanowi usługi, a w konsekwencji, że

art. 750 k.c. nie znajduje zastosowania do tego rodzaju umów. Z uzasadnienia tego

zarzutu skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu wynika, że upatruje on naruszenia art. 750

k.c. w uznaniu przez Sąd Apelacyjny opisanej powyższej usługi za odpłatną, z pomi-

nięciem unormowań Prawa telekomunikacyjnego. Takie uzasadnienie zarzutu kasa-

cyjnego rozmija się jednak z podstawą samego zarzutu, który obejmuje tylko naru-

szenie art. 750 k.c.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 28 ust. 1 pkt 1-8 w związku z art. 31

ust. 1, 2 pkt 1-8, 3 pkt 1-6 Prawa telekomunikacyjnego w związku z art. 67 ust. 2

Prawa telekomunikacyjnego. Jak trafnie wywiedziono w skardze kasacyjnej Prezesa

Urzędu, odpowiednie stosowanie przepisów o umowach o dostępie telekomunikacyj-

nym do umów o udostępnienie danych na potrzeby przygotowania OSA, oznacza, że

Prezes Urzędu może określić nie tylko same warunki współpracy przedsiębiorców

telekomunikacyjnych w zakresie udostępniania danych osobowych abonentów jaw-

nych, ale także inne kwestie, pod warunkiem, że są one niezbędne do zapewnienia

przekazywania danych oraz ułatwiają współpracę stron w tym zakresie. Prezes

6

Urzędu nie wykazał jednak, by nałożenie obowiązku, o którym mowa w § 9 ust. 5

Prawa telekomunikacyjnego, było niezbędne do realizacji powyższych celów.

Oceniając zasadność skargi kasacyjnej zainteresowanej Sąd Najwyższy w

obecnym składzie stwierdza, że bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 67 ust. 2 w

związku z art. 27 ust. 2, art. 28 ust. 1 pkt 2, 4, 5 lit. b, art. 31 ust. 2 pkt 3 w związku z

art. 28 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego, przez ustalenie, że udostępnienie przez

powódkę na rzecz zainteresowanej danych abonentów jawnych powódki dla potrzeb

wydania OSA ma być dokonane odpłatnie, z uwagi na brak podstawy prawnej dla

nieodpłatnego udostępniania przedmiotowych danych. Zainteresowana trafnie wy-

wodzi, że stosowane odpowiednio do umów o udostępnianie danych abonentów jaw-

nych na potrzeby OSA przepisy o dostępie telekomunikacyjnym, umożliwiają okre-

ślenie przez regulatora rynku zasad rozliczeń z tytułu udostępnienia przedmiotowych

danych. Określając przedmiotowe zasady Prezes Urzędu zobowiązany jest uwzględ-

niać szereg kryteriów, o których mowa w art. 28 Prawa telekomunikacyjnego. Jed-

nakże kryteria te nie mogą uzasadniać nałożenia obowiązku nieodpłatnego udostęp-

niania danych na potrzeby OSA, jeżeli ich wygenerowanie wiąże się z poniesieniem

dodatkowych kosztów, których nie pokrywa opłata ustalona z tytułu udostępnienia

bazy danych na potrzeby OBN. Co prawda, zdaniem Sądu Najwyższego konieczne

jest uniknięcie sytuacji, w której przedsiębiorca telekomunikacyjny udostępniający

bazę danych abonentów jawnych otrzymuje podwójne wynagrodzenie za opracowa-

nie rekordów własnych abonentów jawnych według określonego formatu (gdy pod-

stawę dla bazy danych dla potrzeb OSA stanowi baza danych opracowana na po-

trzeby OBN), jednakże w skardze kasacyjnej powódki brak stosownej argumentacji

pozwalającej na przyjęcie założenia, że w okolicznościach stanu faktycznego niniej-

szej sprawy taka sytuacja ma miejsce. Z tych samych względów za niezasadny na-

leży uznać zarzut naruszenia art. 67 ust. 2 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1 i 7 oraz

art. 28 ust. 1 pkt 2 Prawa telekomunikacyjnego.

Zdaniem Sądu Najwyższego w obecnym składzie nieuzasadniony jest zarzut

naruszenia art. 67 Prawa telekomunikacyjnego, poprzez nieuwzględnienie art. 3, 5

oraz 25 dyrektywy 2002/22, ponieważ między unormowaniem wynikającym z art. 67

Prawa telekomunikacyjnego, a powołanymi przepisami dyrektywy 2002/22 nie za-

chodzi sprzeczność wymagająca dokonania prounijnej wykładni przepisu prawa pol-

skiego.

7

Mając na względzie, że obie skargi kasacyjne okazały się niezasadne, Sąd

Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================