SNO 1/11

WYROK Z DNIA 8 LUTEGO 2011 R.

SNO 1/11

Przewodniczący: sędzia SN Józef Dołhy.

Sędziowie SN: Mirosław Bączyk, Tadeusz Wiśniewski (sprawozdawca).

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem sędziego

Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego oraz

protokolanta po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2011 r. sprawy sędziego Sądu

Rejonowego w związku z odwołaniem Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść

obwinionej od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 9 listopada

2010 r., sygn. akt ASD (…)

1 . z m i e n i ł zaskarżony w y r o k w ten sposób, że przyjął, iż przypisane

obwinionej przewinienie dyscyplinarne nie stanowi czynu mniejszej wagi, na

podstawie art. 108 § 2 zdanie drugie ustawy – Prawo o ustroju sądów

powszechnych umorzył postępowanie w zakresie wymierzenia jej kary

dyscyplinarnej,

2. kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 9 listopada 2010 r. uznał

obwinioną – sędziego Sądu Rejonowego za winną popełnienia zarzucanego jej

przewinienia służbowego określonego w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. –

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., powoływanej

dalej jako Prawo o ustroju sądów powszechnych lub u.s.p.) i po przyjęciu, że

przewinienie to stanowi wypadek mniejszej wagi, odstąpił – na podstawie art. 109 § 5

tejże ustawy – od wymierzenia kary dyscyplinarnej. Przypisany obwinionej czyn

polegał na tym, że w dniu 10 stycznia 2008 r. na posiedzeniu w Sądzie Rejonowym w

sprawie II Ko 1534/07, nie dokonując sprawdzenia faktów podanych we wniosku

kuratora z dnia 19 listopada 2007 r. o zarządzenie wykonania kary pozbawienia

wolności warunkowo zawieszonej, wniosek ten uwzględniła i zarządziła wykonanie

kary 8 miesięcy pozbawienia wolności warunkowo zawieszonej, orzeczonej sprawie II

K 611/06 wobec Wojciecha W. wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 13 listopada 2006

r., uzasadniając to nieuiszczeniem przez skazanego grzywny i kosztów sądowych,

mimo iż faktycznie grzywna została uiszczona dnia 31 sierpnia 2007 r. i dowody jej

uiszczenia znajdowały się w aktach, koszty postępowania zaś zostały umorzone, czym

dopuściła do zatrzymania i osadzenia w celu odbycia kary 8 miesięcy pozbawienia

2

wolności skazanego Wojciecha W. w dniu 22 lipca 2008 r.; skazany został zwolniony

dnia 22 sierpnia 2008 r. w wyniku uwzględnienia zażalenia jego obrońcy, które do

Sądu Rejonowego wpłynęło dnia 5 sierpnia 2008 r., dopuszczając się także oczywistej

i rażącej obrazy przepisów prawa, tj. art. 75 § 2 k.k.

Odwołanie od tego wyroku – na niekorzyść obwinionej – w całości, wniósł

Minister Sprawiedliwości. Skarżący, powołując się na art. 438 pkt 3 k.p.k. w zw. z art.

128 u.s.p., zarzucił temu wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za

podstawę orzeczenia, polegający na ustaleniu, że przypisane obwinionej przewinienie

służbowe jest przewinieniem mniejszej wagi, przewidzianym w art. 109 § 5 u.s.p. W

konkluzji odwołania wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uznanie obwinionej

za winną popełnienia przypisanego jej czynu z tym ustaleniem, że nie stanowił on

przewinienia dyscyplinarnego mniejszej wagi (art. 109 § 5 u.s.p.) i wymierzenie jej za

to na podstawie art. 109 § 1 pkt 2 u.s.p. kary dyscyplinarnej nagany.

W toku rozprawy odwoławczej Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej kary i umorzenie postępowania w

tym zakresie, natomiast w pozostałej części – o utrzymanie tego wyroku w mocy.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Przede wszystkim należy stwierdzić, że postępowanie w zakresie wymierzenia

kary dyscyplinarnej stało się w trakcie postępowania odwoławczego niedopuszczalne

ze względu na regulację zawartą w art. 108 § 2 u.s.p., zgodnie z którą, jeżeli przed

upływem terminu, o którym mowa w § 1, sprawa nie została prawomocnie

zakończona, sąd dyscyplinarny orzeka o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego,

umarzając postępowanie w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej. Stosownie zaś

do § 1 art. 108 u.s.p., po upływie trzech lat od chwili czynu nie można wszcząć

postępowania dyscyplinarnego. Z poczynionych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń

faktycznych wynika, że obwiniona sędzia Sądu Rejonowego zarzucane jej

przewinienie dyscyplinarne popełniła w dniu 10 stycznia 2008 r. Oznacza to, że

przewidziany w art. 108 § 2 u.s.p. trzyletni termin upłynął.

W tej sytuacji do rozważenia pozostaje jedynie zarzut skarżącego, że Sąd

pierwszej instancji dopuścił się błędu przez ustalenie, iż przypisane obwinionej

przewinienie służbowe jest przewinieniem mniejszej wagi (art. 109 § 5 u.s.p.). Zarzut

ten należy podzielić.

Minister Sprawiedliwości w odwołaniu trafnie podkreśla, że jakkolwiek

ustawodawca nie wskazał w ustawie – Prawo o ustroju sądów powszechnych definicji

przewinienia dyscyplinarnego mniejszej wagi (nie uczynił tego również w odniesieniu

do wypadku mniejszej wagi w innych ustawach), niemniej jednak przyjąć można, iż

chodzi tu o sytuacje, w których występuje przewaga elementów łagodzących o

charakterze przedmiotowopodmiotowym, w szczególności niewielka szkodliwość

3

zachowania dla służby sędziowskiej oraz niewielki stopień zawinienia. Bez wpływu

natomiast dla zakwalifikowania przewinienia dyscyplinarnego jako wypadku

mniejszej wagi pozostają okoliczności leżące poza czynem, a więc na przykład

dotychczasowy przebieg służby obwinionego sędziego, jego poprzednia karalność (lub

niekaralność) dyscyplinarna czy też zachowanie po popełnieniu czynu. Nie bez

znaczenia pozostaje tu także stopień społecznej szkodliwości zarzucanego

przewinienia dyscyplinarnego.

Uwzględniając wymienione okoliczności na gruncie niniejszej sprawy, trzeba

zwrócić uwagę na dwa zagadnienia. Po pierwsze, co zasadnie podnosi skarżący,

zachowanie obwinionej polegające na zarządzeniu wykonania kary pozbawienia

wolności warunkowo zawieszonej mimo braku ku temu ustawowych przesłanek,

uznać należy za oczywiste i rażące naruszenie prawa. Bezpodstawne pozbawienie

wolności skazanego Wojciecha W., a do zdarzenia tego doszło w rezultacie orzeczenia

wydanego przez obwinioną, należy bowiem do kategorii najcięższych uchybień, jakie

mogą być następstwem błędnych orzeczeń sądowych. Po drugie, wyeksponowanie

przez Sąd dyscyplinarny pierwszej instancji okoliczności w postaci zmęczenia i złego

samopoczucia obwinionej, która była wówczas w drugim miesiącu ciąży, oraz

zaufanie w odniesieniu do informacji przedstawionej przez zawodowego kuratora we

wniosku o zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności nie jest

przekonywające, skoro poważne i odpowiedzialne traktowanie obowiązków

sędziowskich nakazywało obwinionej wcześniejsze przygotowanie się do posiedzenia.

Innymi słowy, obwiniona przystąpiła do orzekania bez właściwej wstępnej analizy

wniosku kuratora. Chodziłoby zatem o naruszenie elementarnego wręcz wymagania w

pracy sędziego. Skoro zaś tak, to przyznać należy rację autorowi odwołania, że

podmiotowe i przedmiotowe znamiona osądzonego deliktu dyscyplinarnego nie

pozwalają czynu obwinionej uznać za przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi, o

którym mowa w art. 109 § 5 u.s.p.

W tym stanie rzeczy, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł, jak w

sentencji.