II PK 161/10

Sygn. akt II PK 161/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

SSA Krzysztof Staryk

w sprawie z powództwa H. S. i W. S.

przeciwko T. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P.

o odprawę pieniężną,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 marca 2011 r.,

skarg kasacyjnych powodów od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 11 stycznia 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2010 r. Sąd Okręgowy w W. Wydział Pracy,

oddalił apelację powodów H. S. i W. S. od wyroku Sądu Rejonowego Wydziału

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia 19 marca 2009 r. oddalającego

powództwo przeciwko T. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P. o odprawę

pieniężna, a także zasądził od powodów na rzecz pozwanej kwoty po 450 zł tytułem

częściowego zwrotu zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

W sprawie tej ustalono, że u pozwanej obowiązywał zakładowy układ

zbiorowy pracy z dnia 1 lipca 2005 r. (zwany dalej układem zbiorowym lub

układem), zawarty na czas określony do 30 czerwca 2008 r. Przewidywał on

między innymi obowiązek wypłacenia pracownikowi zwalnianemu w ramach

zwolnień grupowych lub w związku z restrukturyzacją przedsiębiorstwa dodatkowej

odprawy pieniężnej stanowiącej wielokrotność wynagrodzenia pracownika.

Pozwana wypowiedziała powodom warunki pracy i płacy z przyczyn leżących po

stronie pracodawcy. Powodowie odmówili przyjęcia nowych warunków i z upływem

trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, tj. z dniem 31 sierpnia 2008 r., ich

stosunki pracy rozwiązały się. Z tego tytułu wypłacono im odprawy zgodnie z art. 8

ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania

stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 844

ze zm.). Powodowie wnieśli o zasądzenie od strony pozwanej dodatkowych odpraw

pieniężnych na podstawie § 19 układu zbiorowego w wysokości: H. S. - 48.083 zł i

W. S. - 48.228,27 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 września 2008 r. i kosztami

procesu.

Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że w dniu rozwiązania z

powodami umów o pracę, tj. 31 sierpnia 2008 r., nie obowiązywał już - rozwiązany z

dniem 30 czerwca 2008 r. - terminowy układ zbiorowy, z którego wywodzili swoje

roszczenia i skoro jego postanowienia weszły do indywidualnych stosunków pracy

„jedynie na czas określony przewidziany dla stosowania postanowień układu”, to

przestał on obowiązywać w indywidualnych stosunkach pracy bez konieczności

dokonywania wypowiedzeń zmieniających warunków pracy lub płacy wynikających

3

z postanowień układowych, a „powodowie nie mogą skutecznie dochodzić roszczeń

na podstawie aktu nie obowiązującego”.

Po rozpoznaniu apelacji powodów, Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu

pierwszej instancji, który prawidłowo uznał, że w sprawie nie miał zastosowania art.

24113

§ 2 k.p. W ocenie Sądu drugiej instancji „przepis ten ma zastosowanie w

następujących przypadkach: - gdy układ zbiorowy pracy zawarty na czas

nieokreślony rozwiązuje się na podstawie zgodnego oświadczenia stron; - gdy

układ zawarty na czas nieokreślony rozwiązuje się z upływem okresu

wypowiedzenia; - gdy układ zawarty na czas określony rozwiązuje się na podstawie

zgodnego oświadczenia stron przed upływem okresu, na który został zawarty; - gdy

układ zawarty na czas określony rozwiązuje się z upływem okresu wypowiedzenia

oraz w przypadkach zaprzestania stosowania układu do pracowników

wymienionych w art. 2418

§ 1 k.p., art. 24111

§ 55

k.p., art. 24118

§ 5 k.p., art. 24119

§ 2 k.p., art. 24129

§ 3 k.p.”, które „obejmują sytuację zaprzestania stosowania

układu wcześniej niż wynikało to z jego treści, czyli gdzie pracownicy mieli prawo

zakładać, że układ będzie stosowany przez czas dłuższy niż to faktycznie miało

miejsce”.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie „układ ustał w sposób planowy, a

zmiany warunków zatrudnienia nie było”, bo „zaprzestanie stosowania układu nie

było zmianą, ale wykonaniem wynikających z niego warunków - warunki te same w

sobie zakładały bowiem stosowanie układu do 30 marca 2008 r.”, zatem „złożenie

powodom wypowiedzeń zmieniających było w istocie bezprzedmiotowe”. W tej

kwestii Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że „postanowienia układu ‘weszły do

indywidualnych stosunków pracy’ również jedynie na czas określony przewidziany

do stosowania układu". Zdaniem Sądu Okręgowego, „w przypadku rozwiązania

układu, z upływem okresu na jaki został zawarty - zaprzestaje się stosowania

warunków, co do których wiadomo było, że istnieją tylko przez czas oznaczony”, co

oznacza, że „powrót do warunków przedukładowych nie jest więc zmianą

warunków zatrudnienia, ale właśnie ich wykonaniem w kształcie uzgodnionym

przez strony”. Wynika to z „istoty postanowień umów o pracę oraz innych

terminowych aktów prawa pracy, na których podstawie powstaje stosunek pracy,

które z natury rzeczy wywierają skutki prawne jedynie przez okres, w jaki

4

obowiązują tj. na jaki zostały zawarte”. Przyjęcie przeciwnej tezy, że postanowienia

terminowych aktów prawa pracy przenikają do indywidualnych stosunków pracy na

czas nieokreślony oraz konieczne jest ich wypowiadanie „sprzeczne byłoby z istotą

układów zbiorowych, a szerzej różnego rodzaju aktów wprowadzających na czas

określony konkretne uprawnienia pracownicze, gdyż w rezultacie skutkowałoby

bezpodstawnym przedłużeniem ich mocy wiążącej ponad ustalony okres, na czas

trudny do precyzyjnego określenia”. Wbrew twierdzeniom apelacji powodów, nie ma

żadnych regulacji prawnych, na których podstawie wynikające z układu warunki

pracy i płacy po jego rozwiązaniu się z dniem 30 czerwca 2008 r. powinny być

nadal traktowane jako element treści stosunku pracy.

Zdaniem Sądu Okręgowego, po uchyleniu art. 2417

§ 4 k.p. wyrokiem

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2002 r. K 37/01 (Dz.U. Nr 196, poz.

1660, OTK-A nr 6, poz. 82), nie istnieje żadna luka prawna wymagająca wykładni

systemowej w celu dostosowania indywidualnych warunków umów o pracę do

stanu prawnego powstałego po ustaniu obowiązywania terminowego układu

zbiorowego. W szczególności nie ma w Kodeksie pracy regulacji, „która

przewidywałaby po ustaniu obowiązywania układu zbiorowego zawartego na czas

określony, stosowanie art. art. 24113

§ 2 zdanie drugie k.p.”. Po skreśleniu art.

24113

§ 4 k.p. nie jest konieczne wypowiedzenie zmieniające przejętych okresowo z

terminowego układu zbiorowego pracy korzystnych postanowień, bo stanowiłoby to

„sprzeczność z istotą zawierania terminowych zakładowych układów zbiorowych

pracy”, co wyklucza tezę, że „ustanie obowiązywania zakładowego układu

zbiorowego pracy zawartego na czas określony wymaga wypowiedzenia warunków

indywidualnych umów o pracę, skoro pracownicy od początku mają świadomość,

że układ ma charakter terminowy oraz wiedzą, w jakim okresie obowiązują

postanowienia układu w ich sytuacji pracowniczej.” W ocenie Sądu Okręgowego,

wypowiedzenie dotychczasowych (wynikających z układu zbiorowego pracy)

warunków pracy i płacy, podobnie jak i odmowa przyjęcia przez pracownika nowych

warunków, nie mogły odnieść skutku w postaci „przedłużenia" obowiązywania

warunków wynikających z układu do upływu okresu wypowiedzenia. Tym samym

złożenie przez pracodawcę oświadczenia o wypowiedzeniu powodom umowy pracę

było prawnie obojętne dla terminowego układu zbiorowego pracy, który przestał

5

obowiązywać po 30 czerwca 2008 r. Ponieważ umowy o pracę powodów uległy

rozwiązaniu z dniem 31 sierpnia 2008 r., a w tym dniu nie obowiązywał już układ

zbiorowy pracy, z którego powodowie wywodzili swoje roszczenia, to

„wypowiedzenie warunków stosunku pracy wynikających z terminowego układu

zbiorowego pracy nie mogło skutkować przedłużeniem stosowania postanowień

układu do momentu upływu okresu wypowiedzenia umowy o pracę, wobec tego,

powodowie nie mogą skutecznie domagać się wypłacenia w związku z

rozwiązaniem z dniem 31 sierpnia 2008 r. stosunku pracy odprawy wynikającej z

układu zbiorowego, który utracił moc z dniem 30 czerwca 2008 r.”.

W dwóch jednobrzmiących skargach kasacyjnych powodowie zaskarżyli ten

wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, a w szczególności:

art. 24113

§ 2 k.p. przez jego błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że przepis ten nie

miał zastosowania w sprawie. Ponadto skarżący zarzucili naruszenie przepisów

postępowania, w szczególności: art. 217 § 2 k.p.c. i art. 227 k.p.c. przez oddalenie

wniosków dowodowych zgłoszonych „na okoliczność restrukturyzacji pozwanego i

liczby zatrudnionych w poszczególnych miesiącach roku 2008”. Jako okoliczność

uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano potrzebę wykładni art.

24113

§ 2 k.p., a także występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego

„czy w sytuacji rozwiązania się układu zbiorowego pracy wobec upływu okresu, na

jaki był zawarty, istnieje konieczność wypowiedzenia pracownikowi warunków

zatrudnienia wynikających z układu albo zawarcia z nim porozumienia

zmieniającego, czy jednak wobec tego, iż układ był zawarty na czas oznaczony

pracodawca może zaprzestać stosowania wynikających z niego warunków

zatrudnienia bez konieczności wręczenia pracownikom wypowiedzeń

zmieniających lub zawarcia z nimi porozumień zmieniających”.

Zdaniem skarżących, Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że w razie rozwiązania

układu zbiorowego pracy wskutek upływu okresu, na jaki został zawarty, nie stosuje

się art. 24113

§ 2 k.p. Tymczasem przepis art. 24113

§ 1 k.p nic nie mówi o okresie,

przez jaki korzystniejsze warunki układu niż wynikające z umowy o pracę, mają

obowiązywać, ani że warunki układowe zastępują postanowienia umowy tylko na

czas obowiązywania układu. Dla stosowania art. 24113

§ 2 k.p. nie ma różnicy, czy

układ zostanie rozwiązany na skutek upływu okresu jego wypowiedzenia czy

6

upływu terminu, na jaki został zawarty. W obu przypadkach mamy do czynienia z

rozwiązaniem układu zbiorowego pracy bądź na skutek upływu czasu, na który

został zawarty, bądź na skutek upływu okresu wypowiedzenia, tyle że w obu tych

przypadkach korzystniejsze dla pracownika warunki zatrudnienia wynikające z

układu zbiorowego, stały się „z mocy prawa elementem normatywnym treści

stosunku pracy” i żaden przepis nie stanowi, że przestają nimi być po rozwiązaniu

układu zbiorowego pracy. Z uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

dnia 29 września 2006 r. II PZP 3/2006, wynika, że w razie rozwiązania układu

zbiorowego pracy i niezastąpienia rozwiązanego układu nowym układem albo

regulaminem wynagradzania, dla wyeliminowania z umów o pracę postanowień

układu korzystniejszych od dotychczasowych warunków tych umów, niezbędne jest

dokonanie wypowiedzeń warunków pracy i płacy indywidualnych umów o pracę, co

odnosi się do wszelkich zdarzeń prowadzących do ustania układu zbiorowego

pracy, który „traci moc” również na skutek upływu czasu. Skarżący podkreślili, że

konieczność dokonywania wypowiedzeń potwierdziło w praktyce ich dokonanie

przez stronę pozwaną. W konsekwencji skarżący wnieśli o zmianę wyroku Sądu

Okręgowego przez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie od pozwanej

na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania za obie instancje ewentualnie o

uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania

W odpowiedziach na skargi kasacyjne strona pozwana wniosła o odmowę

przyjęcia ich do rozpoznania jako „bezzasadnych i nieuzasadnionych”, ewentualnie

o ich oddalenie w całości oraz zasądzenie na rzecz pozwanej kosztów

postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne są usprawiedliwione, ponieważ Sąd drugiej instancji

wyrokował bezpodstawnie, wbrew obowiązującemu porządkowi prawnemu i

wykładni prawa ustalonej w utrwalonej judykaturze. Możliwość wprowadzenia

legalnych i skutecznych zmian istotnych warunków umowy o pracę lub istotnych

składników (elementów) treści stosunku pracy, w tym pogorszenie istotnych

warunków pracowniczego zatrudnienia wymaga zachowania prawem

7

przewidzianego lub akceptowanego trybu dokonywania istotnych modyfikacji

stosunków pracy, tj. porozumienia stron albo wypowiedzenia dotychczasowych

warunków pracy lub płacy. Błędne i bezpodstawne jest odmienne (przeciwne)

stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku, jakoby sama zmiana

układowego stanu prawnego, wynikająca w szczególności z samorozwiązania się

terminowego układu zbiorowego pracy z upływem okresu, na jaki był zawarty,

mogła prowadzić do automatycznych modyfikacji istotnych elementów stosunku

pracy bez konieczności wypowiedzenia indywidualnych warunków umów o pracę z

uwagi na ich „terminowy charakter”. Tymczasem każdy stosunek pracy określają

nie tylko postanowienia zawarte w umowie o pracę bądź innym akcie kreującym

pracowniczą podstawę zatrudnienia (art. 2 k.p.), ale także ich konsekwencje

prawne wyrażone w tych podstawach nawiązania stosunku pracy oraz ich skutki

wynikające z ustaw, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów

(art. 56 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Rangę podstawowej zasady prawa ma

normatywna reguła, że postanowienia umów o prace oraz innych aktów kreujących

stosunki pracy nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż wynikające z

przepisów prawa pracy (art. 9 i 18 k.p.), co konkretnie i w szczególności oznacza,

że postanowienia umów o pracę lub innych aktów kreujących stosunki pracy mniej

korzystne niż przepisy prawa pracy są z mocy samego prawa nieważne, a zamiast

nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy (art. 18 § 2 k.p.). Ta

normatywna zasada uprzywilejowania pracownika została powtórzona i

skonkretyzowana przy zastępowaniu z mocy samego prawa wynikających z

dotychczasowych przepisów mniej korzystnych warunków umów o pracę lub

innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy przez bardziej

korzystne postanowienia układu zbiorowego pracy, z dniem jego wejścia w życie

(art. 24113

§ 1 k.p.). Wynikający z tej stanowczej regulacji automatyzm prawny

zastępowania mniej korzystnych składników treści stosunku pracy wynikających z

dotychczasowych przepisów prawa pracy przez korzystniejsze postanowienia

układowe, będące także przepisami prawa pracy w rozumieniu art. 9 k.p., jest

niezależny od rodzaju układu zbiorowego pracy, a przeto jego normatywne

oddziaływanie na treść stosunku pracy nie jest czasowo (terminowo) ograniczone

okresem trwania terminowego układu zbiorowego pracy, który na ogół rozwiązuje

8

się w z góry uzgodnionym przez strony układowe terminie końcowym jego

obowiązywania (art. 2417

§ 1 pkt. 2 k.p.), ani nie zależy od bezterminowego

(„nieograniczonego”) okresu obowiązywania układu zbiorowego pracy, który

przecież może być rozwiązany na podstawie zgodnego oświadczenia stron w

każdym uzgodnionym terminie albo rozwiązuje się z upływem okresu

wypowiedzenia dokonanego przez jedną ze stron (art. 2417

§ 1 pkt. 1 lub 3 k.p.).

Skutkiem zastąpienia z mocy prawa mniej korzystnych postanowień umowy o

pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy przez

korzystniejsze postanowienia układowe każdego nowego lub zmienionego układu

zborowego pracy, jest nadanie - z dniem jego wejścia w życie i bez względu na

ramy czasowe (terminowe lub bezterminowe) obowiązywania układu zbiorowego

pracy - istotnego waloru normatywnego korzystniejszym, ukształtowanym w wyniku

przejęcia (przeniknięcia) korzystniejszych postanowień układowych do treści

stosunku pracy, postanowieniom umowy o pracę lub innej podstawy nawiązania

stosunku pracy, które stają się z mocy prawa istotnymi elementami (składnikami)

treści stosunku pracy bez względu na terminowe bądź „bezterminowe”

obowiązywanie układu zbiorowego pracy, jako aktu (źródła) prawa pracy. W

analizowanym zakresie zawartość normatywna art. 21413

§ 2 k.p. nie pozostawia

wątpliwości, że także po upływie okresu stosowania (obowiązywania)

dotychczasowego układu zbiorowego pracy, wskutek jego rozwiązania w sposób

prawem przewidziany (art. 2417

§ 1 pkt 1-3 k.p.), wynikające z tego układu i

przejęte do treści indywidualnych stosunków pracy warunki istotne, stosuje się do

upływu okresu ich wypowiedzenia. A contrario oznacza to, że bez zachowania

trybu wymaganego do zmiany istotnych elementów treści stosunku pracy,

ukształtowanych wskutek przeniknięcia dotychczasowych korzystniejszych

postanowień układowych do treści indywidualnych stosunków pracy (art. 24113

§ 1

k.p.), wykluczona jest legalna i skuteczna zmiana lub „ustanie” warunków umów o

pracę lub innych aktów stanowiących podstawę nawiązania stosunku pracy, które

uzyskały własny „samoistny” walor prawny istotnych składników treści stosunku

pracy. Chybione było porównanie automatyzmu prawnego ukształtowania treści

indywidualnych stosunków pracy przez korzystniejsze postanowienia terminowego

układu zbiorowego pracy (art. 24113

§ 1 k.p.) do terminowej umowy o pracę,

9

ponieważ strony indywidualnych stosunków pracy nie są stronami układu

zbiorowego, które „od początku” mają świadomość, że „układ ma charakter

terminowy”. Pracownicy nie mają „jasności” wiedzy, że „układ został zawarty na z

góry oznaczony czas, wobec czego znany jest im termin rozwiązania układu”,

przeto to zdarzenie prawne (rozwiązanie układu zbiorowego pracy) nie wywiera

automatycznie „odwrotnego” skutku w postaci utraty mocy obowiązującej

postanowień umów o pracę lub innych aktów stanowiących podstawę nawiązania

stosunków pracy, ukształtowanych wskutek automatycznego przejęcia

(„przeniknięcia”) korzystniejszych postanowień układowych do treści

indywidualnych stosunków pracy. W obowiązującym stanie prawa pracy

obowiązuje zasada automatyzmu prawnego zastępowania z mocy prawa mniej

korzystnych składników treści stosunku pracy przez korzystniejsze postanowienia

układu zbiorowego pracy, z dniem jego wejścia w życie, natomiast nie występuje

wykreowana przez Sąd drugiej instancji przeciwna zasada automatycznego

pogarszania, włączonych z układu zbiorowego pracy do treści stosunku pracy,

korzystniejszych warunków umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego

nawiązania stosunków pracy z dniem rozwiązania terminowego lub

bezterminowego układu zbiorowego pracy.

Nawet po przejściu zakładu pracy lub jego części na nowego pracodawcę w

okresie roku do przejętych pracowników stosuje się postanowienia układu

zbiorowego pracy, którym byli objęci przed podmiotową zmianą pracodawcy (art.

2418

§ 1 k.p.), a następnie wynikające z takiego układu warunki umów o pracę lub

innych aktów stanowiących podstawę nawiązania stosunku pracy nadal stosuje się

aż do upływu okresu wypowiedzenia tych warunków, w tym zakresie przepis art.

24113

§ 2 zdanie drugie stosuje się odpowiednio (art. 2418

§ 2 k.p.). Dlatego bez

zachowania prawem przewidzianego trybu wypowiedzenia warunków umów o

pracę lub innych podstaw (aktów) nawiązania stosunków pracy, które zostały z

mocy prawa ukształtowane wskutek przejęcia (przeniknięcia) do treści

indywidualnych stosunków pracy korzystniejszych dla pracownika postanowień

układowych warunków pracy (art. 24113

§ 1 k.p.), wykluczone i zaskarżalne są

niekorzystne modyfikacje istotnych składników treści indywidualnych stosunków

pracy.

10

Taka jest utrwalona wykładnia judykatury Sądu Najwyższego, w której

kontrowersje dotyczyły tylko tego, czy konieczne w każdym przypadku

definitywnego ustania obowiązywania dotychczasowego układu zbiorowego pracy

wypowiedzenie warunków i płacy wymaga badania zasadności dokonanego

wypowiedzenia zmieniającego zmierzającego do zmiany istotnych składników treści

indywidualnych stosunków pracy lub uzyskania wymaganej uprzedniej konsultacji

związkowej zamiaru tego wypowiedzenia (por. uchwałę składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2008 r., III PZP 1/08, OSNP 2009 nr 9-

10, poz. 113).

Bezpodstawne i nieuprawnione jest stanowisko zawarte w zaskarżonym

wyroku, jakoby nie było w Kodeksie pracy regulacji, która przewidywałaby

stosowanie art. 24113

zdanie drugie k.p. w przypadku, gdy rozwiązanie układu

nastąpiło z upływem okresu, na jaki układ został zawarty. Przeciwnie z wykładni

tego przepisu oraz interpretacji art. 2418

i art. 18 § 2 k.p., które nie powinny budzić

jurysdykcyjnych kontrowersji, wynika, że zmiana istotnych składników treści

indywidualnych stosunków pracy ukształtowanych wskutek normatywnego

przejęcia (przeniknięcia) do treści indywidualnych stosunków pracy

korzystniejszych dla pracownika postanowień układowych warunków pracy z mocy

samego prawa (art. 24113

§ 1 k.p.) nie następuje „automatycznie” z ustaniem

okresu obowiązywania terminowego układu zbiorowego pracy. W obowiązującym

porządku prawnym nie ma podstaw prawnych ani prawniczego lub racjonalnego

interpretacyjnego uzasadnienia do podważania podstawowej zasady

uprzywilejowania pracownika (art. 18 k.p i art. 24113

§ 1 k.p.) ani do kontestowania

kategorycznego obowiązku zachowania trybu wypowiedzenia (lub porozumienia)

zmieniającego w celu wprowadzenia zmian istotnych warunków pracy lub płacy,

które „nie upadają” automatycznie wraz z upływem okresu obowiązywania

jakiegokolwiek rodzaju (terminowego lub zawartego na czas nieokreślony) układu

zbiorowego pracy. Oznacza to, że samorozwiązanie się terminowego układu

zbiorowego pracy wraz z upływem okresu, na jaki był zawarty (art. 2417

§ 1 pkt 2

k.p.), nie prowadzi automatycznie i bez zachowania trybu oraz okresu

wypowiedzenia warunków pracy lub płacy do zmiany istotnych składników treści

indywidualnych stosunków pracy, które zostały ukształtowane w wyniku

11

normatywnego przejęcia (przeniknięcia) na podstawie art. 24113

§ 1 k.p. do treści

indywidualnych stosunków pracy korzystniejszych dla pracownika postanowień

układowych. W przypadkach ustania obowiązywania układu zbiorowego pracy z

upływem okresu, na jaki był zawarty bądź w drodze innej czynności prawa pracy,

kończącej byt regulacji układowych (porozumienia stron lub wypowiedzenia

rozwiązującego układ zbiorowy pracy), przezorny i zapobiegliwy pracodawca ma

możliwości doprowadzenia do zgodnych z prawem zmian istotnych warunków

umów o pracę, ukształtowanych wskutek normatywnego przejęcia (przeniknięcia) z

mocy samego prawa do treści indywidualnych stosunków pracy korzystniejszych

dla pracownika postanowień układowych (art. 24113

§ 1 k.p.), byleby termin

końcowy dokonanego i podlegającego kontroli sądowej (w razie odwołania

pracownika) wypowiedzenia zmieniającego przypadał po upływie okresu

obowiązywania (rozwiązaniu) dotychczasowego układu zbiorowego. Dopuszczalne

jest wypowiedzenie przez pracodawcę warunków umowy o pracę w związku z

ustaniem obowiązywania układu zbiorowego pracy, jeżeli wywołuje ono skutek po

upływie okresu obowiązywania układu (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 8 lutego 2005 r., I PZP 9/04, OSNP 2005 nr 21, poz. 329).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wyrokował jak w sentencji na

podstawie art. 39815

k.p.c. w celu zbadania, czy skarżący spełnili warunki

uprawniające do nabycia dodatkowych odpraw pieniężnych w określonej

wysokości.