II UK 133/10

Sygn. akt II UK 133/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

SSA Krzysztof Staryk

w sprawie z wniosku A. P. Sp. z o.o.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o wysokość zasiłku chorobowego i związaną z tym wysokość składki na

ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 marca 2011 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 28 października 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 28 stycznia 2008 r. oddalił odwołanie A. P.

Spółki z o.o. (zwanej dalej wnioskodawcą) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych (zwanego dalej organem rentowym) z dnia 6 czerwca 2007 r., którą

zobowiązano wnioskodawcę do zwrotu wypłaconego J. Z. (zwanemu dalej

zainteresowanym) zasiłku chorobowego za okres od maja do sierpnia 2005 r. w

łącznej kwocie 200.651,97 zł oraz do korekty dokumentów rozliczeniowych za ten

okres.

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 24

kwietnia 2008 r. oddalił apelacje wnioskodawcy i zainteresowanego.

Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 12 marca 2009 r., uchylił wyroki Sądów obu

instancji, zniósł postępowanie przed tymi Sądami i przekazał sprawę do

ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, wskazując, że orzeczenie przez

sąd rejonowy w sprawie, w której właściwy rzeczowo był sąd okręgowy (art. 4778

§

2 pkt 1 k.p.c.), powoduje nieważność postępowania określona w art. 379 pkt 6

k.p.c.).

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 4 czerwca 2009 r., Sąd

Okręgowy zmienił decyzję organu rentowego z dnia 6 czerwca 2007 r. i ustalił, iż

zasiłek chorobowy za okres od 4 maja do 19 sierpnia 2005 r. należny

zainteresowanemu w części dotyczącej kwoty 200.651,97 zł, był wypłacony

prawidłowo (pkt I), zobowiązał Zakład do zwrotu wnioskodawcy kwoty 200.651,97

zł, tj. świadczenia spełnionego po wydaniu prawomocnego wyroku (pkt II) oraz

zasądził od Zakładu na rzecz wnioskodawcy kwotę 1.410 zł tytułem zwrotu kosztów

procesu (pkt III). Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia

faktyczne.

Zainteresowany jest zatrudniony u wnioskodawcy na stanowisku prezesa

zarządu. Treść jego stosunku pracy regulowana jest postanowieniami umowy o

pracę z dnia 15 października 2002 r., aneksem zmieniającym z dnia 1 października

2004 r. oraz uchwałami Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników nr 1/10/2002,

1/09/2004, 2/09/2004, 1/11/2005 i 1/02/2006. Obowiązujący u wnioskodawcy

3

regulamin wynagradzania nie dotyczy, między innymi, dyrektora produkcji, które to

stanowisko zajmuje zainteresowany.

W okresie od 1 kwietnia do 19 sierpnia 2005 r. zainteresowany przebywał

na zwolnieniu lekarskim, w związku z czym - na podstawie art. 92 k.p. - pobierał za

okresy orzeczonej niezdolności do pracy wynagrodzenie od 1 kwietnia do 3 maja

2005 r., a od 4 maja do 19 sierpnia 2005 r. zasiłek chorobowy. Składnikiem

podstawy wymiaru zasiłku chorobowego była przysługująca zainteresowanemu

nagroda roczna, z uwagi na to, że podstawę obliczania tej nagrody stanowi

wynagrodzenie wypłacone za okres, za który należna jest nagroda, pomniejszone o

okres pobierania zasiłku chorobowego.

Zgodnie z umową o pracę oraz uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia

Wspólników z dnia 14 października 2002 r. nr 1/10/2002, prezesowi zarządu -

dyrektorowi naczelnemu oraz wiceprezesowi zarządu - dyrektorowi handlowemu

przysługiwała premia kwartalna w wysokości 60% wynagrodzenia zasadniczego,

płatna najpóźniej do ostatniego dnia kwartału następującego po ostatnim miesiącu

kwartału, za który premia przysługuje. Podstawę liczenia premii stanowiła suma

wynagrodzeń zasadniczych pobranych w kwartale, za który naliczana jest premia.

Nadto wskazaną uchwałą przyznano członkom zarządu premię roczną, płatną - po

zatwierdzeniu sprawozdania finansowego za rok obrotowy - pod warunkiem, że

Spółka osiągnie za ten rok zysk netto. Premia ta dla prezesa i wiceprezesa zarządu

przysługiwała w wysokości do 500% wynagrodzenia rozumianego jako łączna

kwota wynagrodzeń zasadniczych wypłaconych członkom zarządu w roku, za który

obliczana jest nagroda.

Uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 22 września

2004 r., nr 1/09/2004 - zmieniono pkt 3 i 4 uchwały nr 1/10/2002 w ten sposób, że

przyjęto, iż prezesowi zarządu - dyrektorowi naczelnemu oraz wiceprezesowi

zarządu - dyrektorowi handlowemu przysługuje premia miesięczna w wysokości

60% otrzymywanego wynagrodzenia zasadniczego, płatna w dacie wypłaty

wynagrodzenia zasadniczego. Wskazanym członkom zarządu Zgromadzenie

Wspólników mogło również przyznać nagrodę w wysokości do 500%, biorąc za

podstawę jej przyznania ich osobiste zaangażowanie w rozwój spółki polegające w

szczególności na: zdobywaniu nowych rynków zbytu wyrobów, terminowy

4

bezawaryjny i bezreklamacyjny przebieg procesu produkcyjnego, uzyskanie

dodatniego wyniku finansowego oraz posiadanie na ten cel środków finansowych.

Premia miesięczna lub nagroda nie przysługiwała za okres usprawiedliwionej

nieobecności z powodu choroby lub macierzyństwa, proporcjonalnie do okresu

trwania tej nieobecności, a przez wynagrodzenia zasadnicze rozumiano łączną

kwotę miesięcznych wynagrodzeń zasadniczych wypłaconych członkom zarządu w

okresie, za jaki zostanie przyznana nagroda. Uchwałą Nadzwyczajnego

Zgromadzenia Wspólników z tej samej daty (22 września 2004 r.), nr 2/09/2004,

przyznano prezesowi zarządu - dyrektorowi naczelnemu oraz wiceprezesowi

zarządu - dyrektorowi handlowemu nagrody w wysokości 500% wynagrodzenia

zasadniczego otrzymanego za okres od 1 kwietnia do 30 września 2004 r.

Uchwałą z dnia 27 lutego 2006 r., nr 1/02/2006 Nadzwyczajne Zgromadzenie

Wspólników postanowiło odstąpić od zasady określonej w pkt 1 ppkt 4 uchwały nr

1/09/2004 z dnia 22 września 2004 r. co do sposobu wyliczenia nagród za II, III i IV

kwartał 2005 r. i wyjątkowo przyznać członkom zarządu nagrody w wysokości

określonej kwotowo, tj. po 650.000 zł dla każdego z nich. Ustalona w ten sposób

wysokość przyznanych nagród nie przekroczyła limitu nagrody liczonej od łącznej

kwoty miesięcznych wynagrodzeń zasadniczych, wypłaconych członkom zarządu w

okresie, za który nagroda była przyznawana (w przypadku zainteresowanego - przy

nieuwzględnieniu w podstawie nagrody wynagrodzenia i zasiłku chorobowego

pobranych za okres niezdolności do pracy od 1 kwietnia do 19 sierpnia 2005 r. - jej

maksymalna wysokość wyniosłaby 910.624,65 zł [182.124,93 zł x 500%], natomiast

w przypadku wiceprezesa zarządu J. C. - przy uwzględnieniu całego

wynagrodzenia za okres od 1 kwietnia do 31 grudnia 2005 r. - 1.876.860 zł

[375.372 zł x 500%]). Uchwała ta weszła w życie z dniem przyjęcia i nie została

zakwestionowana.

W dalszej kolejności Sąd Okręgowy ustalił, że postanowienia uchwały z dnia

22 września 2004 r. przewidywały proporcjonalne pomniejszenie nagrody za okres

usprawiedliwionej nieobecności w pracy z powodu choroby. Mechanizm wyliczenia

premii był taki, że jeśli dana osoba korzystała ze zwolnienia lekarskiego, to do

podstawy wymiaru nagrody wliczano wynagrodzenie zasadnicze z danego roku,

bez wliczania do tej podstawy zasiłków chorobowych wypłaconych w tym okresie,

5

jak również „wynagrodzenia chorobowego” płaconego przez pracodawcę, a

następnie ustalano 500% tak ustalonej podstawy, stanowiące maksymalną

wysokość premii. Nagroda mogła być przyznana za cały rok lub za poszczególne

kwartały. Od wypłaconych nagród rocznych lub kwartalnych odprowadzana była

składka na ubezpieczenie chorobowe i taką składkę odprowadzono również od

wypłaconej zainteresowanemu w listopadzie 2004 r. nagrody w kwocie 685.637,70

zł. W okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim pracownikom wnioskodawcy nie

przysługiwało żadne wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy, a jedynie

„wynagrodzenie chorobowe” lub zasiłek chorobowy. Dokonując wyliczenia

podstawy wymiary zasiłku chorobowego, jaki przysługiwał zainteresowanemu od 4

maja do 19 sierpnia 2005 r., wnioskodawca uwzględnił wynagrodzenie zasadnicze

z ostatnich 12 miesięcy, premie miesięczne - od października 2004 r., które

stanowiły 60 % wynagrodzenia, premie kwartalne wypłacane do października 2004

r., a także nagrodę za II i III kwartał 2004 r. Wnioskodawca uznał, że nagroda

roczna stanowi składnik podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, gdyż nie

przysługuje za okres pobierania tego zasiłku. Jej podstawę stanowi wynagrodzenie

zasadnicze za okres, za który należna jest nagroda, pomniejszone o okres

pobierania zasiłku chorobowego. W konsekwencji nagroda roczna w kwocie

685.637,70 zł została wliczona do podstawy wypłaconego zainteresowanemu

zasiłku, który pomniejszył kwotę składek na ubezpieczenie społeczne

zatrudnionych u wnioskodawcy pracowników. Z kolei organ rentowy stwierdził, że

wypłacony zainteresowanemu za sporny okres zasiłek chorobowy w kwocie

200.651,97 zł był świadczeniem wypłaconym bezpodstawnie, gdyż uchwałą nr

1/02/2006 zmieniono u wnioskodawcy zasady ustalania wysokości premii i

postanowiono, że będzie ona ustalana kwotowo, bez jej pomniejszania na czas

choroby. Zdaniem organu rentowego oznacza to, że skoro na wysokość premii nie

ma wpływu nieobecność pracownika z powodu choroby, to premia ta nie może być

uwzględniona w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy odwołał się do

interpretacji art. 41 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych

z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst:

DZ.U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa zasiłkowa)

6

dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 czerwca 2008 r., SK

16/06 (OTK-A 2008 nr 5, poz. 85), wskazując, że wynika z niej, między innymi,

obowiązek badania czy od danego składnika wynagrodzenia naliczono i

odprowadzono składki. Dopiero w takiej sytuacji Zakład może mieć pewność, że

uiszczenie składki od określonego składnika wynagrodzenia oznacza, iż pracownik

do tego składnika wynagrodzenia nie ma prawa w okresie pobierania

wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku chorobowego. Zdaniem Sądu

Okręgowego, skoro wnioskodawca uiszczał składki od nagród rocznych

przyznawanych członkom zarządu, to prawidłowo zaliczył nagrodę za część roku

2004 do podstawy naliczania zasiłku chorobowego zainteresowanego. Nagroda ta

nie przysługiwała zainteresowanemu za okres, w którym przebywał na zwolnieniu

lekarskim, co wprost wynika z przepisów ustalających reguły wypłaty tego

świadczenia, tj. z postanowień uchwały nr 1/09/2004 Nadzwyczajnego

Zgromadzenia Wspólników, która - zgodnie z art. 9 k.p. - jest źródłem prawa. Dalej

Sąd pierwszej instancji wskazał, że z wykładni gramatycznej powołanej uchwały

wynika, iż nagroda nie przysługuje za okres nieusprawiedliwionej nieobecności z

powodu choroby, proporcjonalnie do okresu trwania nieobecności, a z podstawy

naliczenia nagrody wyłączano otrzymywane wynagrodzenie za okres niezdolności

do pracy i zasiłek chorobowy. Z art. 41 ustawy zasiłkowej wynika natomiast a

contrario, że nagroda może stanowić składnik podstawy wymiaru zasiłku

chorobowego, jeżeli zasady wynagradzania przewidują zmniejszenie tej nagrody za

okres pobierania zasiłku. W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie doszło do zmiany

uchwałą nr 1/02/2006 zasad określonych uchwałą nr 1/09/2004. Z tej pierwszej

wynika jedynie, że dokonano zmiany sposobu rachunkowego wyrażania wysokości

przyznanej nagrody i - zamiast określenia procentowego - przyjęto określenie

kwotowe, nie zmieniając reguł przyznawania nagrody. Z protokołu Zgromadzenia

Wspólników wynika, że zainteresowanemu z góry ograniczono nagrodę, odliczając

kwotę otrzymanego zasiłku chorobowego i pobranego „wynagrodzenia

chorobowego” oraz - dokonując wyliczenia maksymalnej wysokości nagrody -

zróżnicowano podstawy ich ustalenia dla zainteresowanego i wiceprezesa zarządu,

który nie pobierał świadczeń z tytułu niezdolności do pracy. W ocenie Sądu

Okręgowego, okoliczność, iż wysokość nagród przyznanych członkom zarządu była

7

taka sama wynikła stąd, że wpłynęło na nią szereg czynników określonych w

uchwale nr 1/09/2004. Przedmiotowa nagroda ma charakter mieszany -

regulaminowy co do zasady jej przyznawania i uznaniowy co do wysokości. Nie jest

zależna wyłącznie na długości okresu faktycznie przepracowanego przez członków

zarządu, ale także od osobistego zaangażowania w rozwój Spółki każdego z

członków zarządu z osobna. Z tego względu okres świadczenia pracy przez

zainteresowanego i jego wkład w rozwój Spółki został oceniony wyżej niż

wiceprezesa zarządu, mimo że ten ostatni nie przebywał na zwolnieniu lekarskim, a

przyznanie nagród w takiej samej wysokości należało do kompetencji Walnego

Zgromadzenia.

Wyrokiem z dnia 28 października 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

organu rentowego od powyższego wyroku, podzielając ustalenia i ocenę prawną

dokonane przez Sąd pierwszej instancji.

Sąd Apelacyjny wskazał, że art. 41 ustawy zasiłkowej określa, które składniki

wynagrodzenia podlegają wyłączeniu z podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

Są to te składniki, co do których postanowienia układów zbiorowych pracy lub

przepisy o wynagradzaniu nie przewidują ich zmniejszania za okres pobierania

zasiłku. Zgodnie z art. 42 tej ustawy, do podstawy wyliczenia wynagrodzenia za

czas choroby i zasiłku chorobowego wliczane są te składniki wynagrodzenia, które

zostały wypłacone w okresie poprzedzającym „okres chorobowy”, czyli w przypadku

zainteresowanego składniki wypłacone od 1 kwietnia 2004 r. do 31 marca 2005 r.

Wobec uiszczania składek od nagrody rocznej przyznawanej przez wnioskodawcę

członkom zarządu, należało zaliczyć nagrodę za część roku 2004 do podstawy

naliczania zasiłku chorobowego zainteresowanego, co wynika z wiążącej

interpretacji art. 41 ustawy zasiłkowej dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny w

wyroku z dnia 24 czerwca 2008 r., SK 16/06. Z kolei z będącej źródłem prawa (art.

9 k.p.) uchwały nr 1/09/2004 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników wynika,

że nagroda roczna nie przysługiwała zainteresowanemu za okres, w którym

przebywał na zwolnieniu lekarskim. Zasady obliczania nagród nie zostały

zmienione uchwałą nr 1/02/2006 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z

dnia 27 lutego 2006 r., gdyż z uchwały tej wynika jedynie, że dokonano zmiany

sposobu wyrażania rachunkowego wysokości przyznanej nagrody i - zamiast

8

określenia procentowego - przyjęto określenie kwotowe, nie zmieniając przy tym

reguł przyznawania nagrody. Wreszcie Sąd Apelacyjny wskazał, iż „Trybunał

Konstytucyjny na gruncie art. 41 ustawy podkreślił, że w razie wątpliwości co do

znaczenia określonych zapisów w przepisach zakładowych normujących wypłatę

nagrody decydujące znaczenie ma fakt opłacenia od tego świadczenia składki na

ubezpieczenie chorobowe”.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ rentowy zarzucił

naruszenie: I. prawa materialnego, tj.: 1) art. 41 ust. 1 ustawy zasiłkowej, poprzez

jego niewłaściwe zastosowanie, a przez to uwzględnienie w podstawie wymiaru

zasiłku chorobowego (oraz wynagrodzenia, o którym mowa w art. 92 § 1 pkt 1 k.p.)

wypłaconej zainteresowanemu w okresie 1 kwietnia do 19 sierpnia 2005 r. nagrody

za II, III i IV kwartał 2005 r., mimo tego, że przepisy o wynagradzaniu obowiązujące

u wnioskodawcy nie przewidywały, iż ten składnik wynagrodzenia (nagroda za II, III

i IV kwartał 2005 r.) nie przysługuje w okresie pobierania zasiłku chorobowego; 2)

ust. 1 uchwały nr 1/09/2004 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 22

września 2004 r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a przez to przyjęcie, iż

przepis ten określał samoistną podstawę wypłaty zainteresowanemu nagrody za II,

III i IV kwartał 2005 r.; 3) ust. 4 uchwały nr 1/10/2002 Nadzwyczajnego

Zgromadzenia Wspólników z dnia 14 października 2002 r. w sprawie zasad

wynagradzania członków zarządu Spółki, w brzmieniu nadanym przez ust. 1

uchwały nr 1/02/2006 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników odbytego w

dniu 27 lutego 2006 r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż

uchwała nr 1/02/2006 dokonywała jedynie zmiany sposobu wyrażania

rachunkowego wysokości przyznawanej nagrody, nie zmieniając zasad jej

przyznania oraz przyjęcie, że nagroda nie miała charakteru uznaniowego; II.

przepisów postępowania, a mianowicie: 1) art. 328 § 2 k.p.c., poprzez pobieżne

dokonanie ustaleń faktycznych, a przez to także niedokonanie oceny wszystkich

dowodów znajdujących się w aktach sprawy, co w każdym przypadku uniemożliwia

zarówno wydanie orzeczenia odpowiadającego prawu jak również sporządzenie

uzasadnienia wyroku w sposób odpowiadający stawianym mu w powołanym

przepisie wymaganiom, co niewątpliwie musiało mieć istotny wpływ na wynik

sprawy; 2) art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c., poprzez - mimo wydania orzeczenia meriti –

9

niezajęcie w istocie merytorycznego stanowiska w odniesieniu do zgłoszonych w

apelacji zarzutów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż stwarzało jedynie

pozory przeprowadzenia kontroli instancyjnej.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w

niej zarzuty mogą być uznane za zasadne.

Zarzuty obrazy przepisów postępowania są nieskuteczne już tylko dlatego,

że skarżący, aczkolwiek powołuje się na wpływ zarzucanych Sądowi drugiej

instancji naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy (art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.),

nawet nie podejmuje próby wykazania tej przesłanki, poprzestając na odwołaniu się

do tez wyroków Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2002 r., I CKN 1465/00,

z dnia 15 stycznia 2004 r., II CK 342/02 i z dnia 21 sierpnia 2003 r., III CKN 392/01.

Niezależnie od tego należy stwierdzić, że art. 328 § 2 k.p.c. odnosi się

wprost do uzasadnień wyroków sądu pierwszej instancji, a w postępowaniu

apelacyjnym stosowany jest jedynie odpowiednio poprzez art. 391 § 1 k.p.c. Zatem

dla skuteczności postawienia zarzutu jego naruszenia przez sąd drugiej instancji

konieczne jest powiązanie go z przepisem stosowanym w postępowaniu

odwoławczym, czego skarżący nie czyni. Nadto rozpatrywany przepis może

stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej tylko wtedy, gdy

uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich istotnych elementów

bądź zawiera oczywiste braki, które uniemożliwiają kontrolę kasacyjną. Takich

braków uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera. Zakres zastosowania art.

328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed sądem drugiej

instancji zależy od treści wydanego orzeczenia. W przypadku, gdy sąd odwoławczy

oddalając apelację orzeka na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu

w pierwszej instancji, nie musi powtarzać dokonanych ustaleń i rozważań w

zakresie oceny dowodów. Wystarczy stwierdzenie, że przyjmuje je za własne (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2008 r., I UK 84/08, OSNP 2010

nr 9-10, poz. 120 i orzeczenia tam powołane). Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu

10

swojego wyroku jednoznacznie dał wyraz temu, że podziela ustalenia poczynione

przez Sąd pierwszej instancji oraz dokonaną przez ten Sąd ocenę dowodów.

Naruszenie art. 382 k.p.c. jest możliwe wówczas, gdy przy dokonywaniu

ustaleń faktycznych oraz ocenie dowodów sąd drugiej instancji pominie część

dowodów przeprowadzonych w sprawie. Zarzutu obrazy tego przepisu nie

uzasadnia więc podnoszony przez skarżącego brak ustosunkowania się sądu

odwoławczego do części zarzutów zawartych w apelacji. Obowiązek sądu drugiej

instancji odniesienia się do zawartych w apelacji zarzutów wynika z art. 378 § 1

zdanie pierwsze k.p.c. Skarżący uzasadnia zarzut naruszenia tego przepisu

niezajęciem przez Sąd Apelacyjny merytorycznego stanowiska w odniesieniu do

zgłoszonych w apelacji zarzutów (bliżej w skardze kasacyjnej nieokreślonych) co do

obowiązujących u wnioskodawcy uchwał określających zasady wynagradzania

członków zarządu. Jest to twierdzenie nieuprawnione, gdyż Sąd odwoławczy

zarzuty w tym zakresie rozpoznał, tyle że - podzielając ocenę prawną Sądu

pierwszej instancji - uznał je za niezasadne.

Usprawiedliwione są natomiast podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty

naruszenia prawa materialnego.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy zasiłkowej w brzmieniu obowiązującym przed

dniem 12 listopada 2009 r., przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego

nie uwzględnia się składników wynagrodzenia, jeżeli postanowienia układów

zbiorowych pracy lub przepisy o wynagradzaniu nie przewidują zmniejszania ich za

okres pobierania zasiłku. Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2008 r., SK 16/06 Trybunał

Konstytucyjny uznał, że przepis ten, rozumiany w ten sposób, że w podstawie

wymiaru zasiłku chorobowego nie uwzględnia się wypłaconych pracownikowi - w

okresie przyjętym do jej ustalenia - składników wynagrodzenia, od których

pracownik ten uiścił składkę na ubezpieczenie chorobowe, a które nie są mu

wypłacane w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy

wskutek choroby albo zasiłku chorobowego, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w

związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego

wyroku Trybunał podkreślił słuszność dążenia ustawodawcy do wyeliminowania

zarówno sytuacji, w której pracownik w razie choroby otrzymywałyby podwójne

świadczenia (zarówno z tytułu faktycznie wypłacanych składników wynagrodzenia

11

jak i tytułem wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego), jak i sytuacji, w

której świadczenia ze stosunku pracy, wyłącznie deklarowane, a w praktyce

niewypłacalne, miałyby rzutować na wysokość tych świadczeń. Z tego względu

Trybunał stwierdził, że sądy - rozstrzygające w przedmiocie należnego

pracownikowi wynagrodzenia chorobowego i zasiłku - winny ustalać, które składniki

wynagrodzenia były faktycznie wypłacane w okresie przyjętym do obliczenia

przeciętnego wynagrodzenia i zasiłku (art. 92 § 1 i 2 k.p. i art. 36 ust. 1 w związku z

art. 38 ust. 1 ustawy zasiłkowej), które składniki wynagrodzenia zostały faktycznie

obciążone składką na ubezpieczenie chorobowe (§ 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie

szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia

emerytalne i rentowe, Dz.U. Nr 161, poz. 1106 ze zm. w związku z art. 20 ust. 1

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,

jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) i do których składników

wynagrodzenia pracownik zachował w rzeczywistości prawo w okresie pobierania

wymienionych wyżej świadczeń (art. 41 ustawy zasiłkowej). Oznacza to z jednej

strony, że - w ocenie Trybunału Konstytucyjnego - wypłacenie w okresie

poprzedzającym niezdolność pracownika do pracy danego składnika

wynagrodzenia i uiszczenie od niego składki na ubezpieczenie chorobowe

oznacza, iż pracownik nie ma do niego prawa w okresie pobierania świadczeń

przysługujących z tytułu niezdolności do pracy, a zatem składnik taki wchodzi do

podstawy wymiaru wymienionych świadczeń, a z drugiej strony - że faktyczne

wypłacenie tego składnika wynagrodzenia za okres pobierania wynagrodzenia

chorobowego i zasiłku chorobowego wyłącza go z podstawy ich wymiaru.

Skarżący nie kwestionuje, że - w świetle postanowień pkt 4 uchwały nr

1/10/2002 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników wnioskodawcy z dnia 14

października 2002 r. w brzmieniu nadanym przez pkt 1 uchwały nr 1/09/2004 z dnia

22 września 2004 r. oraz opłacenia składki na ubezpieczenie chorobowe -

wypłacona zainteresowanemu w okresie poprzedzającym powstanie niezdolności

do pracy nagroda za II i III kwartał 2004 r. podlegała wliczeniu do podstawy

wymiaru wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego przysługujących za

okres od 1 kwietnia do 19 sierpnia 2005 r. Podnosi natomiast, że ten składnik

12

wynagrodzenia (nagroda) został następnie zainteresowanemu przyznany uchwałą

nr 1/02/2006 z dnia 27 lutego 2006 r. i wypłacony za wskazany wyżej okres

pobierania świadczeń przysługujących z tytułu niezdolności do pracy. Inaczej rzecz

ujmując, skarżący zarzuca, iż zainteresowany w rzeczywistości zachował prawo do

spornego składnika wynagrodzenia za okres pobierania wynagrodzenia

chorobowego i zasiłku chorobowego, chociaż został on wliczony do podstawy

wymiaru tych świadczeń. Istotna dla rozstrzygnięcia tej kwestii jest ocena

postanowień uchwały nr 1/02/2006 z dnia 27 lutego 2006 r., mocą której

Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników wnioskodawcy odstąpiło od zasady

określonej w pkt 1 uchwały nr 1/09/04 z dnia 22 września 2004 r. „co do sposobu

wyliczenia należnej nagrody za II, III i IV kwartał 2005 r. i wyjątkowo przyznało

członkom zarządu (…) nagrody określone kwotowo”, ustalając ich wysokość na

650.000 zł dla każdego z nich. Sąd Apelacyjny uznał, że wskazaną uchwałą

dokonano jedynie „zmiany sposobu wyrażenia rachunkowego” wysokości nagrody

„i zamiast określenia procentowego, przyjęto określenie kwotowe, nie zmieniając

przy tym reguł przyznawania nagrody”. Stanowisko to co najmniej wzbudza daleko

idące wątpliwości.

Postanowienie pkt 4 uchwały nr 1/10/2002 w brzmieniu obowiązującym od

22 września 2004 r. jednoznacznie przewiduje pozbawienie członka zarządu prawa

do nagrody za okres usprawiedliwionej nieobecności w pracy z powodu choroby lub

macierzyństwa, proporcjonalnie do okresu trwania tej nieobecności.

Proporcjonalność to określony stosunek części do całości, co oznacza, że

przysługująca za dany okres nagroda powinna podlegać zmniejszeniu w takim

stosunku (proporcji), w jakim pozostaje okres niezdolności do pracy z powodu

choroby do okresu, za który nagroda jest przyznawana. Jeżeli więc nagroda

przyznawana jest za kwartał danego roku, a członek zarządu w tym kwartale nie

przepracował żadnego dnia z powodu usprawiedliwionej nieobecności w pracy z

powodu choroby, to ten składnik jego wynagrodzenia za wskazany kwartał ulega

zmniejszeniu o 100% (pracownik zostaje go pozbawiony w całości). Jeżeli

natomiast członek zarządu nie przepracował ze wskazanej przyczyny części

kwartału, za który przyznawana jest nagroda, wówczas jej wysokość ulega

zmniejszeniu w takim stosunku (proporcji), w jakim pozostaje okres

13

usprawiedliwionej nieobecności z powodu choroby do okresu obejmującego cały

kwartał.

Z niespornego stanu faktycznego wynika, że zainteresowany w okresie od 1

kwietnia do 19 sierpnia 2005 r. pobierał wynagrodzenie chorobowe, a następnie

zasiłek chorobowy. Oznacza to, że z uwagi na niezdolność do pracy nie

przepracował ani jednego dnia w II kwartale oraz ponad połowy III kwartału 2005 r.

Mimo to uchwałą nr 1/02/2006 z dnia 27 lutego 2006 r. została mu przyznana (i

faktycznie wypłacona) nagroda za II, III i IV kwartał 2005 r., a więc również za okres

usprawiedliwionej nieobecności w pracy z powodu choroby. W tym zatem ujęciu

należy rozpatrywać zawarte w wymienionej uchwale postanowienie o „odstąpieniu

od zasady określonej w pkt 1 ppkt 4 uchwały Nr 1/09/2004 z dnia 22 września 2004

r. co do sposobu wyliczenia należnej nagrody za II, III i IV kwartał 2005 r.”. Oznacza

ono bowiem nie tylko odstąpienie od procentowego określenia wysokości nagrody

na rzecz jej określenia kwotowego, ale w szczególności odstąpienie od „zasady co

do sposobu wyliczania należnej nagrody” przy uwzględnieniu stosunku okresu

trwania usprawiedliwionej nieobecności z powodu choroby do okresu, za jaki

nagroda została przyznana.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 39815

§ 1 zdanie pierwsze i odpowiednio stosowanego art. 108 § 2 k.p.c.