I CSK 451/10

Sygn. akt I CSK 451/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

Protokolant Ewa Krenzel

w sprawie z powództwa B. 3 Spółki z o.o.

przeciwko Miastu W.

o ustalenie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 24 marca 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej od postanowienia

Sądu Apelacyjnego

z dnia 23 lutego 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania wraz

z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 23 lutego 2010 r. Sąd Apelacyjny w sprawie z

powództwa B. 3 Sp. z o.o. przeciwko Miastu W. o ustalenie, na skutek apelacji

pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 19 maja 2009 r. uchylił ten wyrok i

odrzucił pozew, zasądzając od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów

postępowania za obie instancje. Przyczyną odrzucenia pozwu na podstawie art.

199 § 1 pkt 2 k.p.c. było ustalenie, że o to samo roszczenie, między tymi samymi

stronami toczy się już postępowanie przed Sądem Okręgowym.

W skardze kasacyjnej strona powodowa zarzuciła zaskarżonemu

postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 199 § 1 pkt 2 w związku

z art. 386 § 3 k.p.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące

odrzuceniem pozwu ze względu na rzekomą tożsamość roszczeń objętych

niniejszym postępowaniem, pomimo że brak jest tożsamości przedmiotowej

roszczeń w obu postępowaniach, a więc nie zachodzi negatywna przesłanka

procesowa. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o oddalenie

skargi i zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skargę kasacyjną należało uwzględnić w całości.

Zgodnie z art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. sąd odrzuci pozew, jeżeli o to samo

roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już

prawomocnie osądzona. W niniejszej sprawie zainteresowaniem objęta jest

pierwsza część przepisu, czyli stan zawisłości sporu (lis pendens), z którą mamy do

czynienia wówczas, gdy występuje tożsamość stron oraz tożsamość roszczenia.

W literaturze oraz orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że tożsamość roszczenia

zachodzi, gdy identyczne są przedmiot i podstawa sporu. Wobec tego, musi

wystąpić tożsamość żądań zawartych w pozwach i ich podstawa, a także

tożsamość okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie. Inaczej mówiąc,

3

przedmiotowe granice zawisłości sporu z art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. wyznaczają –

żądanie udzielenia ochrony prawnej w sposób i w zakresie wskazanym w pozwie

oraz podstawa faktyczna żądania (por. postanowienie SN z dnia 9 czerwca 1971 r.,

II CZ 59/71, OSNC 1971, Nr 12, poz. 226; postanowienie SN z dnia 9 stycznia

1974 r., I CZ 144/73, Lex nr 7375; postanowienie SN z dnia 29 stycznia 1997 r.,

I CKU 65/96, Lex nr 29569; postanowienie SN z dnia 19 kwietnia 1999 r., III CKN

143/99, Lex nr 523569; postanowienie SN z dnia 9 sierpnia 2000 r., V CKN

1405/00, Lex nr 533882).

W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie występuje tożsamość podmiotów

z podmiotami występującymi we wcześniej wszczętej i toczącej się sprawie. Nie

występuje jednak tożsamość roszczeń, gdyż brak identyczności żądań zawartych

w pozwach i ich podstaw, a także tożsamości okoliczności faktycznych

uzasadniających żądanie. Rację ma skarżący podnosząc, iż z przepisów ustawy

z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst Dz. U.

z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej jako u.g.n.) wynika, że wysokość opłaty

rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej może być

aktualizowana co rok, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie (por. art. 77

ust. 1 zdanie pierwsze u.g.n.). Mając na uwadze, że opłaty z tytułu użytkowania

wieczystego ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomości

gruntowej (art. 72 ust. 1 u.g.n.), możliwość zmiany wysokości tej stawki ustalanej

na poziomie 0,3%, 1%, 2% albo 3% ceny (art. 72 ust. 3 u.g.n.) również dotyczy

danego roku. Stawka procentowa bezpośrednio bowiem przekłada się na wysokość

opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej.

Stosownie do art. 73 ust. 2 u.g.n. zmiana stawki procentowej opłaty rocznej może

być dokonana zawsze, jeżeli „nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania

z nieruchomości”, natomiast przy dokonywaniu zmiany stawki procentowej stosuje

się tryb postępowania określony w art. 78 - 81 u.g.n. W niniejszej sprawie nie budzi

wątpliwości, że postępowania toczące się z udziałem tych samych stron dotyczą

różnych okresów aktualizacyjnych, tj. wysokości stawek procentowych opłat

rocznych z tytułu użytkowania wieczystego za rok 2006 oraz za rok 2007. Należy

przypomnieć, że opłaty roczne są świadczeniami o charakterze cywilnoprawnym,

wzajemnymi, należnymi właścicielowi za korzystanie z jego nieruchomości i, co

4

trzeba podkreślić, wnoszonymi z góry za dany rok (por. art. 71 ust. 4 zdanie

pierwsze u.g.n.). Sąd Apelacyjny słusznie podniósł w uzasadnieniu zaskarżonego

postanowienia, iż ustalenie stawki procentowej opłaty rocznej, uzależnionej od celu

oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste jest wiążące na przyszłość,

jednakże należy podkreślić, że związanie to nie ma charakteru bezwzględnego i

trwałego. Orzeczenie zapadłe w sprawie o sygnaturze akt 112/09 (obecnie:

1449/09) ma charakter konstytutywny, tj. definitywnie ukształtuje stosunek prawny

pomiędzy stronami postępowania, ale wyłącznie w zakresie wysokości stawki

opłaty rocznej za rok 2006.

Stosownie do art. 73 ust. 2 u.g.n. strona powodowa może żądać zmiany

tejże stawki procentowej, stanowiącej o wysokości opłaty rocznej z tytułu

użytkowania wieczystego za rok następny, w niniejszej sprawie za rok 2007. Sąd

Najwyższy w wyroku z dnia 13 lutego 2009 r. (II CSK 268/08, Lex nr 488959) uznał,

że ustalenie stawki procentowej opłaty rocznej uzależnionej od celu oddania

nieruchomości w użytkowanie jest wiążące na przyszłość. Jednakże przedstawioną

tezę orzeczenia należy odczytywać w ten sposób, że ustalenie stawki procentowej

opłaty rocznej jest wiążące na przyszłość, w tym znaczeniu, iż wiąże ona do

momentu ustalenia innej stawki, z uwagi na zmianę celu oddania nieruchomości

w użytkowanie wieczyste.

Z przedstawionych względów, na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c. Sąd

Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w całości, przekazując sprawę do

ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny oraz na podstawie art. 108 § 2 w

związku z art. 39821

i art. 391 § 1 k.p.c. pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie

o kosztach postępowania kasacyjnego.

md