I PK 185/10

Sygn. akt I PK 185/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

SSN Roman Kuczyński

w sprawie z powództwa A. B. i in., przeciwko Kompanii Węglowej SA w Katowicach

Oddziałowi Kopalnia Węgla Kamiennego S.

o odprawę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 marca 2011 r.,

skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 24 marca 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 25

listopada 2009 r., oddalił powództwa wniesione przez A. B. i /.../, o zasądzenie od

pozwanej Kompanii Węglowej S.A. w Katowicach Oddział Kopalni Węgla

Kamiennego „S.” na ich rzecz odpraw z tytułu rozwiązania umów o pracę z

przyczyn niedotyczących pracownika wraz z ustawowymi odsetkami od dnia

następnego po dniu rozwiązania stosunku pracy i odsetkami od skapitalizowanych

odsetek oraz kosztami zastępstwa procesowego.

Sąd Rejonowy ustalił, że powodowie byli zatrudnieni pod ziemią w pełnym

wymiarze czasu pracy w Kopalni Węgla Kamiennego „S.", wchodzącej w skład

Gliwickiej Spółki Węglowej S.A. w Gliwicach, która z dniem 1 lutego 2003 r. weszła

w skład Kompanii Węglowej S.A. w Katowicach. W latach 1999 - 2001 liczba

pracowników kopalni „S." sukcesywnie się zwiększała od 3.861 na koniec 1999 r.

do 4.026 na koniec 2001 r. W 1999 r. zarząd GSW S.A. zakazał przyjmowania do

pracy nowych pracowników spoza kopalń. Wzrost zatrudnienia w kopalni „S." w

2000 r. i 2001 r. wynikał z przejścia do niej około 500 pracowników z likwidowanych

przedwojennych kopalń /…./. Nikt z dozoru nie wskazywał na możliwości likwidacji

kopalni „S". W latach 1999 – 2001 w tej kopalni nie dokonywano zwolnień z

przyczyn leżących po stronie pracodawcy ani za wypowiedzeniem ani też na mocy

porozumienia stron. Ze świadczeń osłonowych i aktywizujących skorzystało

wówczas łącznie 782 pracowników. W latach 2004-2006 liczba pracowników KWK

„S." oscylowała w granicach od 3.204 do 3.783 zatrudnionych.

W okresie pomiędzy 1999 r. a 2001 r. powodowie złożyli swemu pracodawcy

wnioski o przyznanie im urlopu górniczego. Po ustaleniu przez organ rentowy daty

nabycia przez nich uprawnień emerytalnych ich wnioski były uwzględnione przez

pracodawcę - udzielono im tych urlopów do czasu uzyskania prawa do emerytury.

Następnie powodowie wnieśli o rozwiązanie z tą datą ich stosunków pracy na mocy

porozumienia stron w związku z przejściem na emeryturę, na co także uzyskali

zgodę. Z chwilą złożenia tych wniosków zostało wszczęte postępowanie dotyczące

rozwiązania z nimi stosunków pracy. Pracodawca informował powodów, iż termin

skorzystania przez nich z urlopu górniczego uzależnia się od uzyskania środków

finansowych na ten cel.

3

Każdemu uprawnionemu, który złożył stosowny wniosek kopalnia udzielała

urlopu górniczego. Zdarzały się sytuacje, gdy pracownicy wnioskowali o urlop

górniczy, a zgoda była wyrażana z opóźnieniem. Wynikało to z tego, że były

określone limity odejść, a liczba chętnych była większa niż możliwości finansowe

kopalni. Kopalnia nie prowadziła akcji agitacyjnej, a jedynie informacyjną dotyczącą

świadczeń przewidzianych w ustawie o restrukturyzacji górnictwa. Nie zdarzyło się,

by pracownik niewyrażający chęci skorzystania z urlopu górniczej został zwolniony

z przyczyn niedotyczących pracownika. Do skorzystania z urlopu górniczego

zachęcała pracowników możliwość uzyskiwania dochodów bez konieczności

świadczenia pracy. Niejednokrotnie były one wyższe niż potencjalne zarobki, jakie

by uzyskiwali pracując.

Ustawa o restrukturyzacji górnictwa gwarantowała górnikom, że będą mieli

pewną datę przejścia na emeryturę bez konieczności „odpracowywania” służby

wojskowej i absencji chorobowej. W czasie, gdy powodowie przechodzili na urlopy

górnicze wiadomo już było, iż późniejsze przepisy emerytalne nałożą wymóg

„odpracowywania” tych okresów, co odraczało datę przejścia na emeryturę.

Powodowie mieli tego świadomość i to wpłynęło na podjęcie przez nich decyzji o

przejściu na urlop górniczy. Podczas urlopu górniczego pracownik otrzymywał

wszelkie świadczenia socjalne i nagrody wynikające z regulacji układowych.

Związki zawodowe wspierały pracowników w tym, by udzielano im tych urlopów.

Negocjowały z pracodawcą, którzy pracownicy w pierwszej kolejności winni z nich

skorzystać m.in. ze względu na długotrwałą pracę „w przodku" lub „w ścianie",

sytuację rodzinną np. pracownika wdowca, który dzięki temu mógł zająć się

niepełnoletnimi dziećmi. Nie było żadnych nacisków ze strony kopalni do

przechodzenia na urlopy górnicze. Sztygarzy wskazywali wręcz na problemy

organizacyjne z realizacją frontu robót z uwagi na odejścia na urlopy górnicze zbyt

dużej liczby najbardziej doświadczonych pracowników, czemu kopalnia nie mogła

się sprzeciwić.

Zgodnie z praktyką obowiązującą w kopalni do rozwiązania umów o pracę

pracowników dochodziło z chwilą nabycia przez nich uprawnień emerytalnych na

wniosek pracownika na mocy porozumienia stron lub za wypowiedzeniem. Po 25

latach pracy każdy górnik marzy o przejściu na emeryturę. Tak też byłoby w

4

przypadku powodów, gdyby nie skorzystali z urlopów górniczych lecz wykonywali

obowiązki do momentu nabycia uprawnień emerytalnych. Rozwiązaliby wówczas

umowę o pracę w tym samym czasie i trybie, jak miało to miejsce po wykorzystaniu

urlopu górniczego. Taki „tryb” nie był traktowany jako rozwiązanie stosunku pracy z

przyczyn leżących po stronie pracodawcy, lecz z przyczyn leżących po stronie

pracownika. W latach 1999 - 2001 pracodawca nie inicjował rozwiązania stosunków

pracy na mocy porozumienia stron z przyczyn leżących po jego stronie.

W latach 2004-2006 stan zatrudnienia w Kompanii uległ zmniejszeniu z

82.042 do 66.398 osób. Z przyczyn niedotyczących pracownika rozwiązano w tym

czasie umowy z 37 pracownikami. Na emerytury po urlopie górniczym przeszło

wówczas 8.565 osób a na emerytury po świadczeniu górniczym 4.278 osób.

Łączące strony stosunki pracy zostały rozwiązane w latach 2004 - 2006 na

mocy porozumienia stron w związku z przejściem powodów na emeryturę

bezpośrednio po ustaniu stosunku pracy. W świadectwach pracy powodów nie

powołano ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania

z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, a

powodowie nie wnosili o ich sprostowanie w tym zakresie. Wszyscy powodowie

otrzymali od pozwanej odprawy emerytalne w niższej wysokości niż dochodzone

pozwem. Jedynie odprawa emerytalna powodów W. i J. były wyższe od tych, o

jakie obecnie występują.

Pracownicy niektórych kopalń Kompanii korzystający na swój wniosek z

jednorazowych odpraw bezwarunkowych na podstawie ustawy o restrukturyzacji

górnictwa otrzymywali świadectwa pracy, w których wskazywano jako tryb

rozwiązania stosunku pracy porozumienie stron, powoływano art. 10 ustawy o

zwolnieniach grupowych i na podstawie tej ustawy wypłacano im odprawy

wynikające z tej ustawy. W okresie, w jakim powodowie przechodzili na urlopy

górnicze w KWK „S." było dwóch pracowników zatrudnionych na takim stanowisku

jak oni, którzy skorzystali z tego świadczenia. Osoby te odchodziły całkowicie z

górnictwa i nie nabywały prawa do świadczeń emerytalnych. Natomiast pracownicy,

z którymi rozwiązywano stosunek pracy na mocy porozumienia stron w związku z

ich przejściem na emeryturę otrzymywali tylko odprawę emerytalną, niezależnie czy

tak jak powodowie korzystali z urlopu górniczego, czy też nie.

5

Powodowie otrzymują emeryturę w wysokości od 2.200 zł do 3.000 zł.

Gdyby nie skorzystali z urlopu górniczego, to byłaby ona wyższa przynajmniej o

około 100-200 zł. Taka różnica była m.in. w przypadku niektórych pracowników

KWK „Z". Po przejściu na emeryturę powodowie nigdzie nie pracują z wyjątkiem

powodów P., S. i D. W 2007 r. przed upływem trzech lat od rozwiązania stosunków

pracy każdy z powodów złożył wniosek o ugodowe rozstrzygnięcie sporu

polegające na wypłacie przez pozwaną kwoty 7.000 zł tytułem spornej odprawy,

jednak do ugody nie doszło.

Sąd Rejonowy uznał, że żądania powodów nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji przyjął, że uprawnienie powodów do odprawy należy

oceniać na podstawie regulacji obowiązującej w dacie jej wymagalności - w dniu

rozwiązania łączących strony stosunków pracy tj. ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o

szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z

przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 844 ze zm.). Zgodnie z

brzmieniem art. 28 ust. 1 w związku z art. 29 tej ustawy do trwających w dniu jej

wejścia w życie postępowań dotyczących rozwiązywania z pracownikami

stosunków pracy na podstawie przepisów dotychczas obowiązującej ustawy z dnia

28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami

stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (jednolity tekst Dz.U. z

2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.), stosuje się dotychczasowe przepisy.

Z przepisu przejściowego zawartego w art. 28 ust. 1 nowej ustawy wynika,

zdaniem Sądu Rejonowego, generalna zasada, iż zastosowanie w sprawie winny

mieć przepisy dotychczas obowiązującej ustawy. Ponieważ jednak stosunki pracy

powodów uległy rozwiązaniu po 1 stycznia 2004 r., a więc pod rządami nowej

ustawy, a odbyło się to w następstwie postępowań wszczętych na podstawie

dotychczasowych przepisów, to w ocenie Sądu, zastosowanie ma wyjątek

określony w art. 28 ust. 2 nowej ustawy. Powodom przysługuje zatem odprawa

pieniężna na zasadach określonych w dotychczasowych przepisach, chyba że

odprawa pieniężna należna na podstawie niniejszej ustawy jest dla nich

korzystniejsza.

Sąd Rejonowy podniósł, że zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 4 dotychczasowej

ustawy w ostatnio obowiązującym brzmieniu odprawa pieniężna nie przysługuje

6

pracownikowi, który nabył prawo do emerytury. W tym ostatnim brzmieniu

dotychczasowej ustawy nie obowiązywał już skreślony art. 8 ust. 4 owej ustawy

przewidujący, iż w razie zbiegu prawa do odprawy z tej ustawy i jednorazowej

odprawy pieniężnej w związku z przejściem na emeryturę, pracownikowi

przysługuje jedna, korzystniejsza dla niego odprawa. Tym samym w świetle

dotychczasowej ustawy występuje przesłanka negatywna nabycia przez powodów

prawa do odprawy polegająca na nabyciu przez nich prawa do emerytury, co

definitywnie wyklucza ich prawo do odprawy z tej ustawy.

Ponieważ, co podkreśla Sąd Rejonowy, wystąpienie przesłanki negatywnej

w postaci nabycia przez powodów prawa do emerytury wyklucza ich prawo do

odprawy wynikającej z dotychczasowej ustawy, to znaczy, iż ustawa ta nie może

być uznana za korzystniejszą dla powodów w rozumieniu art. 28 ust. 2 nowej

ustawy. Dotychczasowa ustawa nie może zatem mieć żadnego zastosowania. W

okresie rozwiązywania z powodami stosunków pracy pozwana stale zatrudniała

ponad 300 pracowników. Powodowie zaś nie wykazali, by w okresie 30 dni

zwolnieniem z przyczyn niedotyczących pracowników objęto jakichkolwiek

pracowników, a tym bardziej, że było ich co najmniej 30. Pozwana tymczasem

konsekwentnie temu przeczyła.

Rozwiązanie przez pozwaną stosunków pracy na mocy porozumienia stron

nigdy nie odbywało się z jej inicjatywy co nie pozwala na zaliczenie do pracowników

zwalnianych w trybie art. 1 ust. 1 osób z którymi rozwiązano umowy za

porozumieniem stron. Nie ma zatem – w ocenie Sądu Rejonowego – podstaw do

przyjęcia, że do zwolnienia powodów doszło w ramach zwolnień grupowych. Urlop

górniczy był udzielany pod warunkiem złożenia przez pracownika pisemnego

oświadczenia, że wyraża zgodę na rozwiązanie stosunku pracy z dniem

zakończenia urlopu. Oznacza to, w ocenie Sądu Rejonowego, że inicjatorem

rozwiązania stosunku pracy był pracownik.

Zwolnienie powodów nie stanowiło też zwolnienia indywidualnego

dokonanego w trybie art. 10 ust. 1 nowej ustawy. We wnioskach powodów o

rozwiązanie stosunku pracy wskazali oni wyraźnie, iż dojdzie do tego w związku z

ich przejściem na emeryturę. To samo potwierdzono w świadectwach pracy

powodów bez jednoczesnego powołania cytowanej wyżej ustawy z dnia 13 marca

7

2003 r., a powodowie nie wnosili o ich sprostowanie w t y m zakresie. Z

powyższych dokumentów (jednego podpisanego przez powodów, a drugiego

niezakwestionowanego przez nich) wynika jednoznacznie, w ocenie Sądu, iż

wyłączną przyczyną rozwiązania stosunków pracy było przejście na emeryturę.

Sąd Rejonowy uznał, iż powodowie rozwiązując umowę na mocy

porozumienia stron bez wątpienia nie pozostawali w uzasadnionym

przeświadczeniu o konieczności zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn

niedotyczących pracownika, co byłoby niezbędne do zastosowania ustawy z dnia

13 marca 2003 r. Analiza postanowień ustawy górniczej z 1998 r. prowadzi do

jednoznacznego wniosku, iż restrukturyzacja zatrudnienia w tym sektorze odbywała

się wyłącznie przez wstrzymanie przyjęć do pracy nowych pracowników, a nie

poprzez dokonywanie zwolnień z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Sąd

wykluczył możliwość uznania przywileju w postaci urlopu górniczego połączonego z

rozwiązaniem po jego upływie umowy o pracę na mocy porozumienia stron w

związku z przejściem na emeryturę za okoliczność niekorzystną dla pracownika

będącą przyczyną rozwiązania umowy z przyczyn niedotyczących pracownika.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż rozwiązanie stosunków pracy w związku

z przejściem powodów na emeryturę jest typowym przykładem okoliczności leżącej

po stronie pracownika. Pozwana w żaden sposób nie wymuszała też na nich

rozwiązania stosunków pracy i nie czyniłaby tego także, gdyby nie skorzystali oni z

urlopów górniczych. Działania podejmowane w tym zakresie przez powodów nie

odbywały się pod jakąkolwiek presją ze strony pracodawcy. Był to w pełni

świadomy i dobrowolny wybór powodów. Gdyby więc powodowie nie przeszli na

urlopy górnicze, to tego samego dnia i na tych samych zasadach domagaliby się

rozwiązania stosunków pracy na mocy porozumienia stron w związku z przejściem

na emeryturę, co sami wyraźnie przyznali. Restrukturyzacja górnictwa nie miała

najmniejszego wpływu na rozwiązanie z powodami umów o pracę. Niezależnie od

restrukturyzacji powodowie rozwiązaliby stosunki pracy w tym samym trybie i

czasie i z tej samej przyczyny – leżącej wyłącznie po ich stronie – w związku z

zamiarem jak najszybszego przejścia na emeryturę.

Eksponowana przez powodów okoliczność, iż w innej Kopalni wchodzącej w

skład Kompanii Węglowej S.A. w przypadku rozwiązania z pracownikami

8

niekorzystającymi z urlopów górniczych stosunków pracy na mocy porozumienia

stron w związku z ich przejściem na emeryturę w latach 2004-2006 wypłacano

odprawę emerytalną oraz odprawę wynikającą z ustawy z dnia 13 marca 2003 r.

nie ma znaczenia, w ocenie Sądu, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wypłata

drugiej z tych odpraw nie znajdowała bowiem żadnego uzasadnienia prawnego i

nie może stanowić podstawy dochodzenia takich samych roszczeń przez powodów.

Podobnie rzecz się ma w odniesieniu do uprawnień dwóch pracowników Kopalni

„S.", którzy skorzystali z jednorazowej odprawy bezwarunkowej, odeszli całkowicie

z górnictwa i nie nabywali prawa do świadczeń emerytalnych.

Domaganie się przez powodów drugiej odprawy poza odprawą emerytalną

Sąd Rejonowy uznał za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, o jakich

mowa w art. 8 k.p. Pracownicy Kopalni „S.", z którymi rozwiązywano stosunek

pracy na mocy porozumienia stron w związku z ich przejściem na emeryturę, którzy

nie korzystali z urlopu górniczego nie otrzymywali odprawy z ustawy z dnia 13

marca 2003 r., a jedynie odprawę emerytalną. Podobnie było w przypadku

pracowników, którzy przeszli na świadczenia górnicze, stanowiące odpowiednik

dotychczasowych urlopów górniczych, na podstawie nowej ustawy z dnia 28

listopada 2003 r. o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003 -

2006 (Dz.U. Nr 210, poz. 2037 ze zm.). Oni również rozwiązali stosunki pracy na

mocy porozumienia stron z chwilą nabycia uprawnień emerytalnych, czyli w tym

samym trybie i z tej samej przyczyny co powodowie i w związku z tym również

otrzymali tylko odprawę emerytalną. Prawo do odprawy z ustawy z dnia 13 marca

2003 r. wykluczył bowiem w ich wypadku przepis art. 8 ust. 3 ustawy o

restrukturyzacji górnictwa z 2003 r., która zastąpiła poprzednią ustawę górniczą z

1998 r. Gdyby zatem tylko powodom przyznać prawo do spornej odprawy,

wówczas z niezrozumiałych przyczyn znaleźliby się oni w pozycji uprzywilejowanej

w stosunku do osób, które nie skorzystały z urlopu górniczego, lecz do końca (do

nabycia uprawnień emerytalnych) wykonywały obowiązki pracownicze oraz w

stosunku do tych, które skorzystały z analogicznego świadczenia górniczego na

podstawie nowej ustawy. Tymczasem to zróżnicowanie w zakresie prawa do

spornej odprawy byłoby całkowicie nieuzasadnione, ponieważ wszystkie te trzy

grupy pracowników wyłącznie z własnej inicjatywy rozwiązały swe stosunki pracy w

9

tym samym trybie i z tej samej przyczyny - na mocy porozumienia stron w związku

z nabyciem uprawnień emerytalnych. Ich tożsama sytuacja faktyczna sprawia, iż

pod względem prawnym także winny być jednakowo traktowane. Przeciwne

stanowisko powodów uznać należy za sprzeczne ze społeczno - gospodarczym

przeznaczeniem prawa do odprawy, o jaką występują.

Powyższy wyrok został zaskarżony apelacją wniesioną przez powodów.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 24

marca 2010 r., oddalił apelację powodów.

Sąd Okręgowy uznał, że Sąd pierwszej instancji przeprowadził

postępowanie dowodowe prawidłowo, zgromadzony materiał dowodowy ocenił

zgodnie z dyspozycją art. 233 k.p.c. oraz dokonał na tej podstawie prawidłowych

ustaleń faktycznych. Ustalenia te Sąd Okręgowy w całości podzielił i uznał za

własne.

Sąd Okręgowy podkreślił, że stosunki pracy powodów nie zostały

rozwiązane z przyczyn niedotyczących pracowników. Z prawidłowych ustaleń Sądu

Rejonowego, w ocenie Sądu drugiej instancji wynika, że powodowie chcieli

skorzystać z urlopu górniczego a po jego zakończeniu przejść na emeryturę. Na ich

wniosek został im udzielony urlop górniczy a po jego zakończeniu strony rozwiązały

stosunek pracy w trybie porozumienia stron. Motywy jakimi kierowali się powodowie

decydując się na przejście na urlop górniczy i rozwiązanie stosunku pracy po jego

zakończeniu nie wynikały z przyczyn dotyczących pracodawcy. Rzeczywistych

przyczyn, które skłoniły powodów do przejścia na urlop górniczy a po jego

zakończeniu rozwiązania stosunków pracy, należy upatrywać nie tylko w

atrakcyjności samego urlopu górniczego, podczas którego pracownicy bez

wykonywania pracy otrzymywali świadczenie socjalne i inne świadczenia

przewidziane w przepisach układu zbiorowego pracy w wysokości porównywalnej

do wcześniejszych zarobków, lecz także w występującej wówczas obawie

wprowadzenia zmian w przepisach emerytalnych górników wyłączających ze stażu

pracy od którego zależało prawo do emerytury górniczej okresów służby wojskowej

i absencji chorobowej. Sąd Okręgowy dostrzegł „bezpośredni związek” między

urlopem górniczym a prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26

listopada 1998 r. procesem restrukturyzacji górnictwa, który zmierzał do osiągnięcia

10

rentowości kopalń m.in. przez zmniejszenie zatrudnienia. Atrakcyjność

wprowadzonych rozwiązań w powiązaniu z powszechną praktyką przechodzenia na

emeryturę z chwilą uzyskania prawa tj. przepracowania pod ziemią 25 lat

spowodowała, że to sami górnicy byli zainteresowani przejściem na płatny urlop

górniczy traktowany na równi z okresami pracy górniczej uprawniającymi do

nabycia uprawnień emerytalnych. W rezultacie urlop górniczy stał się szczególnym

przywilejem branżowym. Nieskorzystanie z tego uprawnienia nie stwarzało

zagrożenia utraty pracy. W późniejszej ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o

restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003 - 2006 (Dz.U. Nr 210

poz. 2037), która zastąpiła ustawę o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego z

1998 r. przepis art. 8 ust. 3 tej ustawy z mocy prawa wyłączał możliwość uzyskania

przez pracownika korzystającego ze świadczenia górniczego przewidzianego w art.

8 ust. 1 pkt 1 ustawy odprawy pieniężnej, o której mowa w przepisach o

szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn

niedotyczących pracowników.

Podsumowując rozważania Sąd drugiej instancji stwierdził, że nie sposób

przyjąć, aby skorzystanie przez powodów ze szczególnego przywileju jakim był

urlop górniczy a następnie rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron w

związku z nabyciem uprawnień emerytalnych, co nastąpiłoby również inicjatywy

powodów w sytuacji nieskorzystania z urlopu górniczego, traktować jako

rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika.

Powyższy wyrok został w całości zaskarżony przez powodów skargą

kasacyjną, w której zarzucono: błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie „art. 1 ust

1 i ust. 2 w zw. z art. 10 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników (Dz.U z 2003 r., nr 90, poz. 844 ), poprzez stwierdzenie braku

spełnienia przesłanek wyszczególnionych w tych przepisach, zarzut naruszenia

tego przepisu zostaje wskazany alternatywnie na wypadek niepodzielenia przez

Sąd Najwyższy poglądu w zakresie mieszanego stosowania przepisów starej i

nowej ustawy o zwolnieniach grupowych wyznaczonej zapisem art. 28 ustawy z

dnia 13 marca 2003 r.”; „niezastosowanie art. 1 w związku z art. 10 ustawy z dnia

28.12.1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków

11

pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w związku z art. 28 ust. 1 i ust 2

ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z

pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, poprzez

przyjęcie, że w wypadku powodów nie mamy do czynienia z rozwiązaniem

stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy”; „niewłaściwe zastosowanie

i błędną wykładnię art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych

zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn

niedotyczących pracowników poprzez przyjęcie, iż do rozwiązania stosunku pracy z

powodami nie doszło na skutek przyczyn niedotyczących pracowników i oddalenie

roszczeń wysuwanych przez powodów na tej podstawie”; „niewłaściwe

zastosowanie i błędną wykładnię art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13 marca 2003

r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z

przyczyn niedotyczących pracowników poprzez przyjęcie, iż wyłączną postawą

prawną orzekania w okolicznościach niniejszej sprawy jest nowa ustawa o

zwolnieniach grupowych z 2003 r. z pominięciem faktu, iż proces restrukturyzacji

został wszczęty pod rządami ustawy o zwolnieniach grupowych z 1989 r. i ocenę

przesłanek czy działania pracodawcy pozwanego w niniejszych sprawach mają

przymiot działań, z którymi ustawa wiąże obowiązek wypłaty odpraw pieniężnych,

wyznaczają przepisy starej ustawy o zwolnieniach grupowych, natomiast w

zakresie zasady wypłaty odpraw pieniężnych winny odbywać się na podstawie

korzystniejszej ustawy z dnia 13 marca 2003 r.”; „niewłaściwe zastosowanie i

błędną wykładnię art. 8 kodeksu pracy poprzez przyjęcie, iż roszczenia powodów

wynikające z obowiązujących przepisów prawa są sprzeczne z zasadami

współżycia społecznego”; „niezastosowanie art. 183a

kodeksu pracy, poprzez

pominięcie faktu wypłaty odprawy pieniężnej pracownikom KWK „Z.",

niekorzystającymi z urlopów górniczych, z którymi rozwiązano stosunek pracy na

mocy porozumienia stron w związku z ich przejściem na emeryturę w latach 2004-

2006, co dyskryminuje określone grupy pracownicze”.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku

oddalającego roszczenia powodów i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez

uwzględnienie powództw w całości na podstawie art. 39816

k.p.c. i zasądzenie na

rzecz powoda:

12

A. B. kwoty 11.949,32 zł (na którą kwotę składa się należność główna w kwocie

8.769,42 zł, oraz skapitalizowane odsetki od dnia wymagalności tj. 15.10.2006 r. do

dnia wniesienia powództwa tj. 28.10.2009 r., w kwocie 3.179,09 zł), wraz z dalszymi

odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty, oraz zasądzenia zwrotu kosztów

postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie

instancje wg norm przepisanych;

K. D. kwoty 10.337,46 zł (na którą kwotę składa się należność główna w kwocie

7.475,70 zł, oraz skapitalizowane odsetki od dnia wymagalności tj. 31.12.2005 r. do

dnia wniesienia powództwa tj. 29.04.2009 r., w kwocie 2.861,76 zł), wraz z dalszymi

odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty, oraz zasądzenia zwrotu kosztów

postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie

instancje wg norm przepisanych;

J. F. kwoty 10.071,29 zł (na którą kwotę składa się należność główna w kwocie

7.232,13 zł, oraz skapitalizowane odsetki od dnia wymagalności tj. 30.11.2005 r. do

dnia wniesienia f powództwa tj. 29.04.2009 r., w kwocie 2.839,16 zł), wraz z dalszymi

odsetkami ustawowymi do l dnia zapłaty, oraz zasądzenia zwrotu kosztów

postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie

instancje wg norm przepisanych;

A. J.: kwoty 11.083,86 zł (na którą kwotę składa się należność główna w kwocie

7.941,99 zł, oraz skapitalizowane odsetki od dnia wymagalności tj. 2.07.2006 r. do

dnia wniesienia powództwa tj. 28.10.2009 r., w kwocie 3.141,87 zł), wraz z dalszymi

odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty, oraz zasądzenia zwrotu kosztów

postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie

instancje wg norm przepisanych;

K. K. kwoty 19.013,99 zł (na którą kwotę składa się należność główna w kwocie

12.360,00 zł, oraz skapitalizowane odsetki od dnia wymagalności tj. 14.12.2004 r. do

dnia wniesienia powództwa tj. 29.04.2009 r., w kwocie 6.413,99 zł), wraz z dalszymi

odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty, oraz zasądzenia zwrotu kosztów

postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie

instancje wg norm przepisanych;

B. K. kwoty 10.532,02 zł (na którą kwotę składa się należność główna w kwocie

7.688,22 zł, oraz skapitalizowane odsetki od dnia wymagalności tj. 10.02.2006 r. do

13

dnia wniesienia powództwa tj. 29.04.2009 r., w kwocie 2.843,80 zł), wraz z dalszymi

odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty, oraz zasądzenia zwrotu kosztów

postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie

instancje wg norm przepisanych;

J. P. kwoty 13.784,66 zł (na którą kwotę składa się należność główna w kwocie

10.060,29 zł, oraz skapitalizowane odsetki od dnia wymagalności tj. 9.02.2006 r. do

dnia wniesienia powództwa tj. 29.04.2009 r., w kwocie 3.724,37 zł), wraz z dalszymi

odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty, oraz zasądzenia zwrotu kosztów

postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie

instancje wg norm przepisanych;

M. S. kwoty 12.931,59 zł (na którą kwotę składa się należność główna w kwocie

9.029,40 zł, oraz skapitalizowane odsetki od dnia wymagalności tj. 8.08.2005 r. do

dnia wniesienia powództwa tj. 29.04.2009 r., w kwocie 3.902,12 zł), wraz z dalszymi

odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty, oraz zasądzenia zwrotu kosztów

postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie

instancje wg norm przepisanych;

J. W. kwoty 12.676,82 zł (na którą kwotę składa się należność główna w kwocie

8.391,36 zł, oraz skapitalizowane odsetki od dnia wymagalności tj . 17.07.2005 r. do

dnia wniesienia powództwa tj. 28.10.2009 r., w kwocie 4.285,46 zł), wraz z dalszymi

odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty, oraz zasądzenia zwrotu kosztów

postępowania w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie

instancje wg norm przepisanych.

W skardze kasacyjnej wniesiono również „na podstawie art. 415 w związku z

art. 39816

k.p.c. o zwrot zasądzonych przez Sądy obu instancji kosztów zastępstwa

procesowego, którymi zostali obciążeni powodowie; ewentualnie uchylenie

zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i

przekazanie do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji na podstawie

art. 39815

zd. 2; zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów

postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie instancje wg

norm przepisanych”.

Pełnomocnik powodów zaznaczył, że „niniejsza skarga stanowi również

zażalenie na postanowienia Sądów obu instancji w zakresie obciążenia powodów

14

kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej, podczas gdy w niniejszej

sprawie zachodzą przesłanki art. 102 kodeksu postępowania cywilnego. Na skutek

niezastosowania art. 102 kodeksu postępowania cywilnego doszło do naruszenia

prawa procesowego”. Podkreślono przy tym, że powołano się „na niniejszą

okoliczność wyłącznie z ostrożności procesowej, w przypadku gdyby niniejsza

kasacja nie została uwzględniona w zakresie naruszenia prawa materialnego”.

Sąd Najwyższy, zważył co następuje

Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że Sąd Najwyższy nie uwzględnił

wniosku o rozpoznanie skargi na rozprawie, gdyż skarżący nie sformułował w

istocie zagadnienia prawnego lecz podniósł inne okoliczności uzasadniające

przyjęcie skargi do rozpoznania. Powołał się mianowicie na konieczność dokonania

wykładni art. 28 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 844 ze zm.) stawiając tezę, że dopuszczalne jest

stosowanie jednoczesne („mieszane”) tej ustawy i ustawy o zwolnieniach

grupowych z 1989 r. w zakresie przesłanek i zasad wypłaty odpraw. Przywołał też

wyrok Sądu Najwyższego, w którym – jak twierdził – Sąd Najwyższy w

analogicznym stanie faktycznym i prawnym rozstrzygnął wyłaniające się

zagadnienia prawne. Dodatkowo podniósł, ze doszło do rozbieżności orzecznictwa

w podobnych sprawach oraz poinformował, że w Sądzie Rejonowym zawisło około

400 spraw opartych o te same okoliczności faktyczne i prawne. W tej sytuacji Sad

Najwyższy uznał, że nie zachodzą przesłanki rozpoznania skargi na rozprawie.

Przechodząc do rozważań podstaw skargi kasacyjnej, trzeba stwierdzić, że

niektóre z nich są uzasadnione. Sąd Okręgowy skupił się na motywach działania

powodów i niewątpliwej atrakcyjności świadczeń, jakie uzyskali w ramach podjętych

przez ustawodawcę rozwiązań prawnych mających na celu przeprowadzenie

restrukturyzacji górnictwa. Podstawa prawna zaskarżonego rozstrzygnięcia nie

została natomiast dostatecznie przeanalizowana. Czyni to zasadnym zarzut

naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 i art.10 wspomnianej ustawy o zwolnieniach grupowych z

2003 r.

15

Powodowie dochodzą odpraw w związku z rozwiązaniem ich stosunków

pracy. Do rozwiązania tego doszło na podstawie porozumienia stron, w czasie

obowiązywania ustawy z 13 marca 2003 r. o zwolnieniach grupowych. W świetle

przepisów tej ustawy należy zatem ocenić zasadność żądań rozpatrywanych w tej

sprawie. Porozumienia rozwiązujące stosunki pracy powodów były efektem

korzystania przez nich z urlopów górniczych udzielonych na podstawie ustawy z

dnia 26 listopada 1998 r. o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do

funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych

uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych (Dz.U. Nr 162, poz. 1112 ze zm.).

Przedmiotem regulacji zawartych w tej ustawie były, między innymi, „zasady

restrukturyzacji zatrudnienia w przedsiębiorstwach górniczych” (art. 1 pkt 3 ustawy).

Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 jednym z uprawnień przysługujących pracownikom

niesposiadajacym uprawnień emerytalnych było – jak to zostało określone w

ustawie - uprawnienie osłonowe – urlop górniczy. Świadczenie to mogło zostać

przyznane pracownikowi tylko jeden raz, na jego wniosek, za zgodą pracodawcy

(art. 20 ust. 2). Nabycie praw emerytalnych było jedną z przyczyn utraty

uprawnienia osłonowego. Z art. 20 ust. 5 wynika wprost, że uprawnienia

wymienione w ustępie 1 (a zatem, między innymi, urlop górniczy) nie ograniczają

uprawnień pracownika określonych ustawą z dnia 28 grudnia 1989 r. o

szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z

przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (wówczas

Dz.U, z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm., później jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 112,

poz. 980 ze zm.). Urlop górniczy przysługiwał pracownikom, którym brakowało nie

więcej niż pięć lat do nabycia prawa do emerytury przed dniem 1 stycznia 2007 r.

(art. 21 ust. 1). W art. 21 ust. 5 zadeklarowano, że korzystanie z urlopu jest

dobrowolne, jednakże urlop może być przyznany pod warunkiem złożenia przez

pracownika pisemnego oświadczenia, iż wyraża zgodę na rozwiązanie stosunku

pracy z dniem zakończenia urlopu górniczego. Z przepisu tego wynika w sposób

niebudzący wątpliwości powiązanie rozwiązania umów o pracę z restrukturyzacją

zatrudnienia w górnictwie. Udzielenie urlopu górniczego było uwarunkowane

wiążącym strony (z woli ustawodawcy) zaprojektowaniem rozwiązania stosunku

pracy po jego zakończeniu. W ustawie z 1998 r. przewidziane zostało prawo do

16

odprawy pieniężnej bezwarunkowej dla pracowników nieuprawnionych do urlopu

górniczego. Wysokość odprawy sięgała 12- krotności wynagrodzenia miesięcznego

(art.26 ust. 1 i 2 ustawy). Ustawa z 1998 r. nie zawierała przepisu wyłączającego

zbieg odpraw. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że obowiązująca wówczas ustawa o

zwolnieniach grupowych z 1989 r. przewidywała od 1 lipca 2003 r. w art. 8 ust. 3

pkt 4 wyłączenie prawa do odprawy należnej na jej podstawie w przypadku

pracownika, który nabył prawo do emerytury a poprzednio w razie zbiegu prawa do

odprawy z tytułu zwolnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy i odprawy

emerytalnej przysługiwała jedna, korzystniejsza odprawa (art. 8 ust. 4 przed jego

uchyleniem).

Przed rozwiązaniem stosunków pracy powodów utraciła moc zarówno

ustawa górnicza z 1998 r., jak i ustawa o zwolnieniach grupowych z 1989 r. Weszła

bowiem w życie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o restrukturyzacji górnictwa

węgla kamiennego w latach 2003-2006 (Dz.U. Nr 210, poz. 2037 ze zm.), na mocy

której ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. utraciła moc (art. 55 ustawy z 2003 r.).

Ustawa o zwolnieniach grupowych z 1989 r. utraciła moc zgodnie z art. 29 ustawy z

dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami

stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, zwanej powszechnie

ustawą o zwolnieniach grupowych.

Ustawa o zwolnieniach grupowych z 2003 r. opiera się na założeniach

znacząco różniących się od założeń swej poprzedniczki. Wynika to już z jej tytułu.

Stosowanie ustawy jest obecnie przewidziane w przypadku rozwiązania stosunku

pracy z przyczyn niedotyczących pracownika a nie jak poprzednio z przyczyn

dotyczących pracodawcy. Już na pierwszy rzut oka widoczne jest, że zastosowanie

ustawy z 2003 r, ma miejsce wtedy, gdy do rozwiązania stosunku pracy dochodzi z

przyczyn niedotyczących ani pracownika ani pracodawcy. Ma to ponadto

konsekwencje procesowe. Pracownik dochodzący świadczeń przewidzianych

ustawą ma udowodnić, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn jego

niedotyczących a nie musi wykazywać, że były to przyczyny leżące po stronie

pracodawcy. W tym miejscu godzi się przypomnieć, że Sąd Najwyższy w wyroku z

dnia 8 stycznia 2008 r. (II PK 119/07 OSP 2010 nr 1, poz. 9 z glosą aprobującą A.

Dubowik) uznał, że spełnienie warunków do uzyskania świadczeń emerytalnych

17

wskazane jako przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę nie

należy do przyczyn dotyczących pracownika w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy z

dnia 13 marca 2003 r.

Ustawa o zwolnieniach grupowych z 2003 r. różni się od swej poprzedniczki

także w ukształtowaniu prawa do odprawy należnej w związku z rozwiązaniem

stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia. Przyjęto w niej bowiem, że prawo

to nie zostaje wyłączone w razie, między innymi, nabycia prawa do emerytury.

Rezygnacja z wyłączeń prawa do odprawy przewidzianych w ustawie z 1989 r.

wskazuje na zmianę charakteru odprawy. Obecnie może ona być uznana za

rekompensatę utraty pracy, poprzednio miała charakter bardziej socjalny,

rekompensujący utratę źródła utrzymania. Nie oznacza to jednak, że prawo do

odprawy z tytułu rozwiązania stosunku pracy w ramach zwolnień grupowych nie

może zostać wyłączone na podstawie przepisów innych ustaw. Taka sytuacja ma

miejsce w przypadku górników korzystających ze świadczenia górniczego

przyznanego na podstawie ustawy z 28 listopada 2003 r. o restrukturyzacji

górnictwa w latach 2003-2006. W myśl art. 8 ust. 3 tej ustawy, pracownikowi

przedsiębiorstwa górniczego korzystającemu, między innymi, z uprawnienia

osłonowego – świadczenia górniczego nie przysługuje odprawa pieniężna, o której

mowa w przepisach o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z

przyczyn niedotyczących pracowników. W ustawie o restrukturyzacji górnictwa z

2003 r. postanowiono, że świadczenia osłonowe przyznane na podstawie ustawy z

dnia 26 listopada 1998 r. są wypłacane na dotychczasowych zasadach (art. 45 ust.

1), co dotyczy urlopu górniczego ale nie ingeruje w prawo do odprawy.

Prawo do odpraw będące przedmiotem sporu w tej sprawie należy ocenić –

jak powiedziano - na podstawie przepisów ustawy o zwolnieniach grupowych z

2003 r., gdyż pod jej rządami doszło do rozwiązania stosunków pracy z powodami.

W wyroku z dnia 14 czerwca 2006 r. (I PK 249/05 OSNP 2007 nr 13-14, poz. 184)

Sąd Najwyższy podkreślił, że skoro odprawa pieniężna z tytułu utraty zatrudnienia z

przyczyn niedotyczących pracownika przysługuje w dacie rozwiązania stosunku

pracy, o uprawnieniu tym decyduje stan prawny obowiązujący w tej dacie.

Powodowie powołują się na przepis art. 28 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym

pracownikom, których stosunki pracy ulegną rozwiązaniu poczynając od dnia

18

wejścia w życie ustawy, w następstwie postępowań, o których mowa w ust. 1 (a

więc postępowań trwających w dniu wejścia w życie ustawy dotyczących

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy na podstawie przepisów ustawy o

zwolnieniach grupowych z 1989 r.), przysługuje odprawa pieniężna na zasadach

określonych w dotychczasowych przepisach, chyba że odprawa pieniężna

przysługująca na podstawie ustawy z 2003 r. jest dla nich korzystniejsza. Przepis

ten nie podlega rozważaniu w tej sprawie, gdyż rozwiązanie stosunków pracy z

powodami nie nastąpiło w następstwie postępowań wszczętych na podstawie

ustawy o zwolnieniach grupowych z 1989 r. Przebywanie na urlopie górniczym nie

może być zaliczone do postępowania wszczętego (toczącego się) na podstawie

ustawy o zwolnieniach grupowych.

W ustawie o zwolnieniach grupowych z 2003 r. prawo do odprawy zostało

powiązane zasadniczo z rozwiązaniem stosunku pracy „ w ramach grupowego

zwolnienia”, czyli w warunkach określonych w art. 1 ustawy. Podano w nim liczby

pracowników zwalnianych w okresie nieprzekraczającym 30 dni właściwe dla

ustalenia grupowego zwolnienia. Do liczb tych wlicza się – w myśl art. 1 ust. 2 –

pracowników, z którymi rozwiązano stosunki pracy na podstawie porozumienia

stron z inicjatywy pracodawcy, jeżeli dotyczy to co najmniej 5 pracowników.

Inicjatywa pracodawcy w zawarciu porozumienia rozwiązującego stosunek pracy

ma znaczenie tylko w tym kontekście (ustalenia, czy dokonane zwolnienia mają

charakter grupowy). Nie ma znaczenia dla prawa do odprawy, należnej w

przypadku tak zwanego zwolnienia indywidualnego, o którym jest mowa w art. 8

ust. 1 ustawy. W przypadku rozważania prawa do odprawy należnej nie w

okolicznościach zwolnień grupowych (przy zwalnianiu mniejszej liczby osób) istotna

jest nie inicjatywa zawarcia porozumienia stron stosunku pracy rozwiązującego ten

stosunek lecz to, jakie przyczyny uzasadniały rozwiązanie, a mianowicie, czy były

to przyczyny niedotyczące pracownika i – jeżeli tak było – to, czy stanowiły one

wyłączny powód uzasadniający zawarcie porozumienia. Tymczasem Sąd

Okręgowy większą wagę przywiązał do braku inicjatywy pracodawcy w rozwiązaniu

stosunków pracy, braku obaw utraty pracy przez pracowników, korzyści jakie oni

osiągali a nie dokonał stanowczego ustalenia jakie były „powody” zawarcia

porozumień rozwiązujących umowy o pracę, czy powody te można zaliczyć do

19

niedotyczących pracowników i – jeżeli tak - to czy one wyłącznie uzasadniały

zawarcie porozumienia.

Sąd Okręgowy rozważał zasadność zgłoszonych roszczeń w aspekcie celów

ustaw o zwolnieniach grupowych. Stwierdził, że obawy powodów związane ze

spodziewanym wydłużeniem okresu pracy koniecznego do nabycia prawa do

urlopu górniczego (przez wyłączenie z niego okresów służby wojskowej i absencji

chorobowej), które w jego ocenie motywowały ich do skorzystania z urlopu

górniczego nie mogą uzasadniać prawa do odprawy. Sąd Okręgowy rozważając

przyczyny rozwiązania stosunków pracy sięga bezpodstawnie do przyczyn

skorzystania przez powodów z urlopów górniczych. Rozwiązanie umów o pracę

było powiązane z zakończeniem urlopu górniczego, bo warunkiem jego przyznania

było wyrażenie zgody przez pracownika na rozwiązanie umowy z dniem

zakończenia urlopu. Nie można stąd jednak wnioskować, że przyczyny

skorzystania z urlopu są przyczynami rozwiązania stosunku pracy. Motywy

ubiegania się powodów o urlop są obojętne dla oceny ich prawa do odprawy.

Powiązanie czasowe ustania stosunku pracy z zakończeniem urlopu służyło jedynie

zapewnieniu zmniejszenia zatrudnienia z tym dniem, skoro pracownik wyrażając

zgodę na rozwiązanie umowy o pracę niejako zrzekał się powrotu do pracy po

zakończeniu urlopu. Powtórzyć trzeba raz jeszcze, że dla oceny prawa powodów

do odpraw znaczenie ma to, jakie powody stanowiły uzasadnienia zawartych

porozumień o rozwiązaniu umów o pracę i czy dotyczyły one pracowników.

Natomiast cel odprawy przysługującej na podstawie ustawy z dnia 13 marca 2003 r.

jest – jak już powiedziano – odmienny od tego, jakie wynikał z poprzednio

obowiązującej ustawy z 1989 r. Sąd Okręgowy nie rozważał zastosowania w

sprawie art. 8 k.p. czynił to Sąd Rejonowy. Zarzut naruszenia art. 8 k.p.

podniesiony w skardze kasacyjnej nie mógł być zatem przedmiotem rozważań

Sądu Najwyższego.

Natomiast zarzut naruszenia art. 183a

k.p. nie mógł być rozważany, gdyż nie

został dostatecznie sprecyzowany (skarżący nie podał, której jednostki redakcyjnej

dotyczy, jakiego rodzaju dyskryminacji i jakiej przesłanki).

20

Z tych przyczyn zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu a sprawa przekazaniu

do ponownego rozpoznania (art. 39815

§ 1 k.p.c.).