III CSK 181/10

Sygn. akt III CSK 181/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Barbara Myszka

Protokolant Bożena Kowalska

w sprawie z powództwa P. K. sp. z o.o. w K.

przeciwko Powiatowi L.

o zapłatę ewentualnie o ustalenie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 1 kwietnia 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 9 lutego 2010 r.,

1) oddala skargę kasacyjną;

2) nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 10 lipca 2009 r. oddalono

powództwo wniesione przez P. K. Spółkę z o.o. w K. przeciwko Powiatowi L. o

zapłatę kwoty 197.279,91 zł wraz ustawowymi odsetkami lub na wypadek

nieuwzględnienia tego żądania, o ustalenie, że na stronę pozwaną, jako następcę

prawnego Samodzielnego Zakładu Opieki Zdrowotnej w L., przeszedł obowiązek

zapłaty kwot: 50.380 zł i 48.047,12 zł stwierdzonych prawomocnymi nakazami

zapłaty: z dnia 12 lutego 2003 r., I Nc 18/03 oraz z dnia 18 lutego 2003 r., I Nc

22/03, wydanymi przez Sąd Okręgowy w J. Sąd pierwszej instancji ustalił, że

uchwałą nr XXI/102/2003 z dnia 19 grudnia 2003 r. Rada Powiatu L. postanowiła

zlikwidować Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w L., ustalając datę

otwarcia likwidacji na dzień 30 grudnia 2003 r., a termin zakończenia czynności

likwidacyjnych – na dzień 31 grudnia 2006 r., który jednak został przedłużony i

ustalony na dzień 31 grudnia 2009 r. uchwałą Rady Powiatu L. z dnia 25 maja 2006

r.

Umową cesji z dnia 28 grudnia 2006 r. C. T. Spółka z o.o. w W. przeniosła

na powódkę wierzytelność przysługującą jej wobec Samodzielnego Publicznego

Zakładu Opieki Zdrowotnej w L., zasądzoną prawomocnym nakazem zapłaty z dnia

23 stycznia 2002 r. wydanym przez Sąd Okręgowy. I-P-HURT Spółka z o.o. w Z.

przeniosła na powódkę wierzytelności przysługujące jej wobec Samodzielnego

Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Ll, a zasądzone prawomocnymi

nakazami zapłaty m.in. z dnia 12 i 18 lutego 2003 r., w sprawach o sygn. I Nc 18/03

i I Nc 22/03, wydanymi przez Sąd Okręgowy w J.

Według Sądu pierwszej instancji, powództwo o ustalenie nie zasługiwało na

uwzględnienie, gdyż powód nie miał interesu prawnego w wytoczeniu takiego

powództwa, jeżeli jest możliwe powództwo o świadczenie.

Pozwany nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania Samodzielnego

Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w L. Zgodnie z art. 60 ust. 6 ustawy z dnia

30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zm.,

dalej: „u.z.o.z.”), zobowiązania i należności samodzielnego publicznego zakładu

3

opieki zdrowotnej po jego likwidacji stają się zobowiązaniami i należnościami

właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Przepis ten, zgodnie ze

stanowiskiem zajętym przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 lipca 2005 r., III

CZP 34/05, należy wykładać w związku z art. 60 ust. 4b tej ustawy, według którego

obligatoryjnym elementem uchwały o likwidacji samodzielnego publicznego zakładu

opieki zdrowotnej jest data zakończenia czynności likwidacyjnych. Chodzi więc o

datę ustaloną formalnie w uchwale o likwidacji, a nie datę ostatniej czynności

likwidacyjnej.

Pozwany Powiat miał również prawo przedłużyć uchwałą czas likwidacji

zakładu opieki zdrowotnej, przesuwając datę zakończenia czynności

likwidacyjnych, co zostało potwierdzone w orzecznictwie Naczelnego Sądu

Administracyjnego. Dlatego dla rozstrzygnięcia sprawy nie miał znaczenia sposób

prowadzenia postępowania likwidacyjnego.

Wyrokiem z dnia 9 lutego 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki,

wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego, uznając za prawidłowe ustalenia

faktyczne i ich ocenę prawną Sądu pierwszej instancji. Dodatkowo ustalił, że

uchwałą Rady Powiatu L. z dnia 21 października 2009 r. nr 238/2009 zmieniono

termin zakończenia czynności likwidacyjnych na dzień 31 grudnia 2010 r. oraz, że

w dniu 6 listopada 2009 r. Wojewoda […] wydał decyzję o wykreśleniu

Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w L. z rejestru zakładów

opieki zdrowotnej.

Wyrok Sądu Apelacyjnego, w części dotyczącej roszczenia o zapłatę kwoty

101.231,04 zł, został zaskarżony skargą kasacyjną przez powódkę. W ramach

pierwszej podstawy kasacyjnej z art. 3983

§ 1 k.p.c. powódka zarzuciła naruszenie:

art. 60 ust. 6 oraz art. 60 ust. 6 w zw. z art. 60 ust. 4b pkt 5 u.z.o.z. oraz z art. 5 i

art. 354 k.c. W ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzuciła naruszenie: art. 227,

232 oraz art. 233 § 1 k.p.c. Powódka wniosła o uchylenie wyroku z zaskarżonej

części i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Powódka wniosła również o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu przez

Sąd Najwyższy pytania prawnego o zgodność z Konstytucją art. 12 ust. 8 lit. i

ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001 r. Nr

4

142, poz. 1592 ze zm.) oraz art. 36 albo 60 ust. 3 u.z.o.z. w połączeniu z art. 43

ust. 1 bądź art. 60 ust. 4b tej ustawy z uwagi na brak ograniczeń w tych przepisach

w określeniu terminu zakończenia czynności likwidacyjnych przez radę powiatu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Publiczne samodzielne zakłady opieki zdrowotnej, zgodnie z art. 35b

u.z.o.z., pokrywają z posiadanych środków i uzyskiwanych przychodów koszty

działalności i zobowiązań, w tym również, jak stanowi art. 60 ust. 1 ustawy, we

własnym zakresie ujemny wynik finansowy. W razie osiągnięcia przez samodzielny

publiczny samodzielny zakład opieki zdrowotnej ujemnego wyniku finansowego,

który nie może być pokryty przez ten zakład we własnym zakresie, zgodnie z art. 60

ust. 3 u.z.o.z., organ, który utworzył samodzielny publiczny zakład opieki

zdrowotnej, wydaje rozporządzenie lub podejmuje uchwałę o zmianie formy

gospodarki finansowej zakładu lub jego likwidacji. Wymagania dotyczące treści

uchwały i rozporządzenia o likwidacji zakładu opieki zdrowotnej zawarte są w art.

60 ust. 4b u.z.o.z., według którego powinny one zawierać m.in. oznaczenie dnia

zakończenia czynności likwidacyjnych (art. 60 ust. 4b pkt 5). Przepis ten zawiera

szczególne wymogi, wobec przewidzianych w art. 43 tej ustawy, w stosunku do

uchwały albo rozporządzenia o postawieniu publicznego zakładu opieki zdrowotnej

w stan likwidacji. Zgodnie z art. 43 ust. 1 u.z.o.z., likwidacja zakładu następuje

w drodze rozporządzenia lub uchwały o likwidacji publicznego zakładu opieki

zdrowotnej organu, który utworzył ten zakład, które powinny określić sposób i formę

zapewnienia osobom korzystającym z oznaczonych rodzajowo świadczeń

zdrowotnych likwidowanego zakładu dalsze, nieprzerwane udzielanie tych

świadczeń, bez istotnego ograniczenia ich dostępności, warunków udzielania

i jakości oraz termin zakończenia działalności. Projekt rozporządzenia lub uchwały

o likwidacji publicznego zakładu opieki zdrowotnej wymaga opinii wojewody oraz

opinii właściwych organów gminy i powiatu, których ludności zakład udziela

świadczeń zdrowotnych, a także sejmiku województwa, jeżeli zasięg działania

zakładu obejmuje województwo lub jej znaczną część (art. 43 ust. 2). Jak stanowi

art. 43 ust. 4 u.z.o.z., rozporządzenie lub uchwała o likwidacji publicznego zakładu

opieki zdrowotnej stanowi, po upływie określonego w nim terminu zakończenia

5

działalności, podstawę do skreślenia zakładu z dniem zakończenia jego

działalności z rejestru zakładów opieki zdrowotnej prowadzonego przez wojewodę.

Treść powołanych wyżej przepisów uzasadnia wniosek, że nadrzędnym

celem, jaki musi być zagwarantowany w trakcie likwidacji publicznego zakładu

opieki zdrowotnej, w tym również samodzielnego publicznego zakładu opieki

zdrowotnej, w razie niemożności pokrycia ujemnego wyniku finansowego, jest

zapewnienie dalszego i nieprzerwanego udzielania osobom korzystającym

z oznaczonych rodzajowo świadczeń zdrowotnych likwidowanego zakładu dalsze

i nieprzerwane udzielanie takich świadczeń, bez istotnego ograniczenia ich

dostępności, warunków udzielania i jakości. W odniesieniu do samodzielnego

publicznego zakładu opieki zdrowotnej proces likwidacji powinien także

doprowadzić do zaspokojenia wierzycieli likwidowanego zakładu, a następnie

przejęcia pozostałych składników mienia przez podmiot, który utworzył ten zakład

(por. art. 53a u.z.o.z.). W postępowaniu obejmującym likwidację samodzielnego

publicznego zakładu opieki zdrowotnej muszą być pogodzone sprzeczne ze sobą

cele: publiczny (osób korzystających ze świadczeń zdrowotnych likwidowanego

zakładu) oraz prywatny (wierzycieli likwidowanego zakładu opieki zdrowotnej).

Właśnie ze względu na konieczność uwzględnienia interesu publicznego wydanie

rozporządzenia lub uchwały o likwidacji publicznego zakładu opieki zdrowotnej

poprzedza procedura konsultacji przewidziana w art. 43 ust. 2 u.z.o.z. Określenie

dnia zakończenia czynności likwidacyjnych, o którym mowa w art. 60 ust. 4b pkt 5

u.z.o.z., powinno uwzględniać wszystkie cele, jakie ma zapewnić przeprowadzenie

postępowania likwidacyjnego samodzielnego publicznego zakładu opieki

zdrowotnej. Jest to istotny argument za przyjęciem wykładni art. 60 ust. 6 w zw.

z art. 60 ust. 4b pkt 5 u.z.o.z. zgodnej z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca

2005 r., III CZP 34/05 (OSNC 2006, nr 6, poz. 97), według której zobowiązania

i należności postawionego w stan likwidacji samodzielnego publicznego zakładu

opieki zdrowotnej stają się zobowiązaniami i należnościami jego organu

założycielskiego z dniem zakończenia czynności likwidacyjnych, określonych

w uchwale o likwidacji. Wykładnia art. 60 ust. 6 u.z.o.z., zgodna z powołaną wyżej

uchwałą Sądu Najwyższego, jest również podzielana w orzecznictwie Trybunału

6

Konstytucyjnego (por. uzasadnienie postanowienia Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 19 maja 2009 r., Ts 82/08, OTK-B 2009, nr 3, poz. 196).

Za taką wykładnią przemawiają także argumenty wynikające z wykładni

językowej. Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 14 lipca

2005 r., III CZP 34/05, treść pojęcia „po likwidacji” zakładu opieki zdrowotnej,

o którym mowa w art. 60 ust. 6 u.z.o.z., należy ustalić z uwzględnieniem

sformułowania użytego w art. 60 ust. 4b pkt 5 u.z.o.z. – „dnia zakończenia

czynności likwidacyjnych” – określonego w uchwale (bądź rozporządzeniu)

o likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Przed upływem

dnia zakończenia czynności likwidacyjnych – wskazanego w uchwale bądź

rozporządzeniu o likwidacji – nie można bowiem przyjąć, że zachodzi stan „po

likwidacji” tego zakładu w rozumieniu art. 60 ust. 6 u.z.o.z. Zakończenie

postępowania likwidacyjnego następuje więc z chwilą upływu terminu zakończenia

czynności likwidacyjnych, określonego w uchwale o likwidacji tego zakładu.

Wówczas też, zgodnie z art. 60 ust. 6 u.z.o.z., zobowiązania i należności

postawionego w stan likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki

zdrowotnej stają się zobowiązaniami i należnościami podmiotu, którego organ

utworzył ten zakład (m.in. Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu

terytorialnego). W razie odmiennej wykładni sformułowania „po likwidacji” zakładu

opieki zdrowotnej, przyjmującej, że oznacza ono faktyczne zakończenie czynności

likwidacyjnych, wymóg, zawarty w art. 60 ust. 4b pkt 5 u.z.o.z., wskazania

w uchwale o likwidacji zakładu opieki zdrowotnej dnia zakończenia czynności

likwidacyjnych, byłby pozbawiony znaczenia prawnego. Takiej interpretacji tego

przepisu sprzeciwia się zakaz dokonywania wykładni per non est. Ponadto, jak to

zauważyć Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 14 lipca 2005 r., III CZP

34/05, wymóg określony w art. 60 ust. 4b pkt 5 u.z.o.z. dotyczy tylko uchwały

dotyczącej likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej

z przyczyny określonej w art. 60 ust. 3 ustawy. Należy to wiązać ze specyficzną

regulacją prawną zawartą w art. 60 ust. 6 u.z.o.z., która przewiduje przejęcie

z mocy prawa po zakończeniu likwidacji samodzielnego publicznego zakładu

opieki zdrowotnej – przez wskazane w tym przepisie podmioty – zobowiązań

i należności tego zakładu. Wymaga to jednoznacznego i jednolitego dla wszystkich

7

wierzycieli określenia chwili, w której następuje skutek, o którym mowa w tym

przepisie. Trafnie Sąd Apelacyjny uznał, że jeżeli użyty w art. 60 ust. 6 u.z.o.z.

zwrot „po zakończeniu likwidacji” nie miałby odniesienia do terminu, o którym mowa

w art. 60 ust. 4b pkt 5 ustawy, oznaczałoby to konieczność badania odrębnie

w stosunku do każdego z wierzycieli, kiedy faktycznie zostały zakończone

czynności likwidacyjne, gdyż każdy z wierzycieli mógłby twierdzić i dowodzić

w postępowaniach sądowych przeciwko tym podmiotom, że miało to miejsce

w innej chwili.

Realizacja w trakcie postępowania likwidacyjnego także celu publicznego,

o którym mowa w art. 43 ust. 2 u.z.o.z., może prowadzić do wydłużenia tego

postępowania kosztem szybkości zaspokojenia pretensji wierzycieli likwidowanego

zakładu opieki zdrowotnej. Jednakże w zamian wierzyciele takiego zakładu

otrzymują korzyść, wynikającą z art. 60 ust. 6 u.z.o.z., polegającą na przejęciu

zobowiązań zakładu opieki zdrowotnej „po jego likwidacji” przez wymienione w tym

przepisie podmioty, w tym Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego.

Efektem takiego rozwiązania, z jednej strony, jest to, że wierzyciele samodzielnego

publicznego zakładu opieki zdrowotnej nie są narażeni na ryzyko, jakie ponoszą

wierzyciele innych podmiotów, niewypłacalności a w konsekwencji upadłości

swojego dłużnika, z drugiej zaś strony, funkcjonujące samodzielne publiczne

zakłady opieki zdrowotnej nie są narażone na niemożność efektywnego

wykonywania swoich zadań w zakresie świadczenia usług zdrowotnych ze względu

na obawę kontrahentów tego zakładu o ich sytuację finansową.

Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 60 ust. 6 w zw. z art. 60 ust. 4b

u.z.o.z., art. 5 i art. 354 k.c. polegający na błędnej wykładni i w jej następstwie

uznaniu, że na stronę pozwaną na dzień wyrokowania nie przeszły zobowiązania

Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w L. w likwidacji. Wykładni

art. 60 ust. 6 w zw. z art. 60 ust. 4b u.z.o.z. nie zmienia uwzględnienie w procesie

interpretacji tej normy art. 5 i art. 354 k.c. Artykuł 5 k.c. zakazuje czynienia ze

swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym

przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Przepis ten

nie może stanowić podstawy dla skonstruowania prawa podmiotowego, w oparciu o

które dochodzone jest powództwo, może natomiast uzasadniać oddalenie

8

powództwa sprzecznego z zasadami współżycia społecznego albo sprzecznego ze

społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa, na podstawie którego roszczenie

jest dochodzone przez powoda. W konsekwencji art. 5 k.c. nie mógł stanowić

uzasadnienia dla takiej interpretacji art. 60 ust. 6 u.z.o.z. w oparciu, o którą

wyeliminowano by konieczność uwzględnienia także treści art. 60 ust. 4b u.z.o.z.,

co w konsekwencji prowadziłoby do ustalenia, że długi Samodzielnego Publicznego

Zakładu Opieki Zdrowotnej w likwidacji w L. przeszły na pozwanego z chwilą

faktycznego zakończenia czynności likwidacyjnych wobec tego zakładu. Natomiast

art. 354 k.c. określa reguły wykonywania zobowiązania przez dłużnika (art. 354 § 1

k.c.) i współdziałania wierzyciela przy wykonywaniu zobowiązania (art. 354 § 2

k.c.). Nie dotyczy więc materii objętej sporem, tj. daty przejęcia przez pozwanego, z

mocy szczególnego przepisu ustawy (art. 60 ust. 6 u.z.o.z.), zobowiązań

likwidowanego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Przepis ten

miałby zastosowanie w odniesieniu do pozwanego dopiero z chwilą przejścia na

ten podmiot długów Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w

likwidacji w L.

Uchwała organu samorządu terytorialnego o likwidacji samodzielnego

publicznego zakładu opieki zdrowotnej utworzonego przez ten organ podlega

kontroli sądowoadministracyjnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych

zaakceptowano praktykę dokonywania zmian treści uchwał o likwidacji

samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w zakresie ustalonego

w nich dnia zakończenia czynności likwidacyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 6 września 2007 r., II OSK 784/07, Orzecznictwo

w Sprawach Samorządowych 2008, nr 2, poz. 47 oraz z dnia 9 listopada 2007 r.,

OSK 1304, Legalis). Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w powołanych wyżej

sprawach przez Naczelny Sąd Administracyjny, uchwała o likwidacji samodzielnego

publicznego zakładu opieki zdrowotnej nie tworzy praw nabytych dla wierzycieli,

a ponadto podjęcie omawianej uchwały musi być interpretowane zgodnie

z przepisami Konstytucji, co oznacza konieczność odpowiedniego uwzględnienia

przepisów o finansach jednostki samorządu terytorialnego skoro, zgodnie z art. 16

ust. 2 Konstytucji, samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne w imieniu

własnym i na własną odpowiedzialność. Stanowisko dotyczące możliwości zmiany

9

uchwały organu samorządu terytorialnego w części określającej dzień zakończenia

czynności likwidacyjnych jest akceptowane także w orzecznictwie Trybunału

Konstytucyjnego (por. uzasadnienie postanowienia Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 8 stycznia 2009 r., Ts 82/2008, OTK-B 2009, nr 3, poz. 195).

W związku z brakiem w obowiązujących przepisach ograniczeń w określeniu

przez organ samorządu terytorialnego terminu zakończenia czynności

likwidacyjnych samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej powódka

wniosła o zwrócenie się przez Sąd Najwyższy do Trybunału Konstytucyjnego

z pytaniem prawnym dotyczącym zgodności art. 12 ust. 8 lit. i ustawy z dnia

5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592

ze zm.) oraz art. 36 albo 60 ust. 3 u.z.o.z. w połączeniu z art. 43 ust. 1 bądź art. 60

ust. 4b tej ustawy z Konstytucją. Sformułowane przez powódkę pytanie prawne, ma

niewątpliwie związek z treścią uzasadnienia postanowienia Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 8 stycznia 2009 r., Ts 82/2008, wydanego w sprawie

zainicjowanej skargą konstytucyjną powódki, kwestionującej zgodność art. 60 ust. 6

u.z.o.z. z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny, odmawiając nadania skardze

dalszego biegu, wskazał powołane wyżej przepisy, jako mogące podlegać ocenie

co do ich zgodności z Konstytucją w związku z tym, że obowiązujące przepisy

dotyczące procedury podejmowania uchwał w przedmiocie likwidacji

samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej nie zawierają żadnych

ograniczeń co do terminu zakończenia czynności likwidacyjnych. Tak uzasadniony

zarzut niekonstytucyjności tych przepisów – w ocenie Trybunału – ma postać

zarzutu pominięcia ustawodawczego albo zaniechania ustawodawczego, co może

być przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego.

Nie negując stanowiska powódki, że brak w obowiązujących przepisach

ograniczeń dotyczących określenia i ewentualnie zmiany w uchwałach organów

samorządu terytorialnego terminu zakończenia czynności likwidacyjnych wobec

samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej może budzić wątpliwości

co do zgodności tych przepisów z Konstytucją, w ocenie Sądu Najwyższego, nie

zachodziły przesłanki z art. 193 Konstytucji do przedstawienia pytania prawnego

Trybunałowi Konstytucyjnemu. Zgodnie z tym przepisem, przedstawienie

Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności aktu

10

normatywnego z Konstytucją może nastąpić wówczas, gdy od odpowiedzi na to

pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie z art. 39813

§ 1 k.p.c., Sąd

Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach podstaw kasacyjnych,

a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. W skardze

kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie art. 60 ust. 6 u.z.o.z. oraz art. 60 ust. 6

w zw. z art. 60 ust. 4b pkt 5 u.z.o.z., art. 5 i 354 k.c. przez błędną wykładnię tych

przepisów. Dla rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej, w tym zakresie, zbadanie przez

Trybunał Konstytucyjny zgodności z Konstytucją przepisów wskazanych w pytaniu

prawnym sformułowanym w skardze kasacyjnej, nie miało znaczenia. Zarzuty

skargi kasacyjnej, podniesione w ramach podstawy naruszenia prawa

materialnego, wiązały się bowiem z niewłaściwą wykładnią użytego w art. 60 ust. 6

u.z.o.z. zwrotu „po likwidacji” zakładu opieki zdrowotnej, z uwzględnieniem – co

kwestionowała powódka – art. 60 ust. 4b pkt 5 u.z.o.z., przewidującego określenie

w uchwale o likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej „dnia

zakończenia czynności likwidacyjnych”. Na wykładnię art. 60 ust. 6 w zw. z art. 60

ust. 4 b pkt 5 u.z.o.z. nie miałby wpływu wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający

za niekonstytucyjne przepisy wskazane przez powódkę w pytaniu prawnym

zawartym w skardze kasacyjnej. Natomiast zgodność art. 60 ust. 6 oraz art. 60 ust.

4 b pkt 5 u.z.o.z. z Konstytucją nie budziła wątpliwości.

Przedstawienie przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu

co do zgodności z Konstytucją określonego przepisu może nastąpić nie tylko

wówczas, gdy przepis ten stanowi bezpośrednią podstawę rozstrzygnięcia, lecz

także wtedy, gdy stanowi jeden z elementów uwzględnianych w procesie wykładni

i stosowania prawa przez sąd w rozstrzyganej sprawie i w tym sensie

rozstrzygnięcie o zgodności bądź niezgodności tego przepisu z Konstytucją może

mieć znaczenie dla rozstrzyganej sprawy. Uwzględniając ten aspekt, udzielenie

odpowiedzi przez Trybunał Konstytucyjny na sformułowane w skardze kasacyjnej

pytanie prawne miałoby znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli w następstwie

tego orzeczenia możnaby podważyć uchwały podjęte przez Radę Powiatu L. o

wyznaczeniu, a następnie przedłużeniu dnia zakończenia czynności likwidacyjnych.

Rzecz jednak w tym, że istota zarzutu powódki niekonstytucyjności obowiązujących

rozwiązań w przedmiocie likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki

11

zdrowotnej polega na zaniechaniu ustawodawczym bądź pominięciu

ustawodawczym przez zaniechanie określenia przez ustawodawcę ograniczeń

dotyczących określania przez organy samorządu terytorialnego terminu

zakończenia czynności likwidacyjnych. Dotyczy to w takim samym stopniu

pierwszej uchwały o likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki

zdrowotnej, jak również następnych uchwał organów samorządu terytorialnego

zmieniających tę uchwałę. Ewentualny wyrok Trybunału Konstytucyjnego,

stwierdzający niezgodność z Konstytucją wskazanych w skardze kasacyjnej

przepisów z powodu braku określonej regulacji prawnej nie spowodowałby utraty

mocy obowiązującej tych przepisów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca

2010 r., II CSK 3/10, OSNC 2011, nr 2, poz. 19). Takie orzeczenia, jak to wyjaśnił

Sąd Najwyższy w powołanym wyroku, powinno stanowić impuls dla ustawodawcy

zmiany istniejącego stanu prawnego zgodnie z orzeczeniem Trybunału

Konstytucyjnego. Takie orzeczenie nie eliminowałoby z porządku prawnego także

normy zawartej w art. 60 ust. 4b pkt 5 u.z.o.z. Uwzględniając powyższe

uzasadniony jest wniosek, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające

niekonstytucyjność przepisów dotyczących procedury likwidacji samodzielnych

publicznych zakładów opieki zdrowotnej z powodu braku regulacji ograniczających

organy samorządu terytorialnego do określenia terminu zakończenia czynności

likwidacyjnych (ewentualnie przesłanek uwzględnianych przy jego ustanawianiu

bądź przedłużeniu) mogłoby oddziaływać jedynie na sytuację prawną powódki na

przyszłość, po zmianie stanu prawnego przez ustawodawcę, gdyż nie stanowiłoby

podstawy do uchylenia skutków prawnych wynikających z dotychczas podjętych

uchwał Rady Powiatu w L., w których określono terminy zakończenia czynności

likwidacyjnych.

Biorąc pod uwagę dokonaną wykładnię przepisów prawa materialnego, za

bezzasadne należy uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów

postępowania: art. 227 i 232 k.p.c. spowodowane, według skargi kasacyjnej,

ustaleniem istotnych okoliczności sprawy bez należytego przeprowadzenia

postępowania dowodowego z pominięciem przeprowadzenia dowodów

zawnioskowanych przez powoda. Zaniechanie przeprowadzenia tych dowodów,

było uzasadnione w świetle art. 227 k.p.c., skoro nie zmierzały one do wykazania

12

okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, według, mających zastosowanie

do oceny zgłoszonego żądania, przepisów prawa materialnego. Natomiast zarzut

naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. uzasadniony nierozważeniem w sposób

wszechstronny i bezstronny całego materiału dowodowego nie może być

przedmiotem oceny w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej, gdyż, zgodnie z art.

3983

§ 3 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące

ustalenia faktów lub oceny dowodów.

Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona uzasadnionej podstawy

podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814

k.c. O kosztach postępowania

orzeczono na podstawie art. 102 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821

k.p.c.,

uwzględniając, że dochodzone w pozwie żądanie nie mogło być uwzględnione tylko

dlatego, że w trakcie sporu sądowego pozwany podjął uchwałę, przesuwającą

wcześniejszy termin zakończenia czynności likwidacyjnych Samodzielnego

Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w L.

md