SNO 17/11

WYROK Z DNIA 27 KWIETNIA 2011 R.

SNO 17/11

Przewodniczący: sędzia SN Jan Bogdan Rychlicki.

Sędziowie SN: Małgorzata Wrębiakowska-Marzec, Marian Kocon

(sprawozdawca).

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem sędziego

Sądu Apelacyjnego – Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych oraz

protokolanta po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2011 r. sprawy sędziego Sądu

Okręgowego w związku z odwołaniami Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów

Powszechnych, Krajowej Rady Sądownictwa oraz Ministra Sprawiedliwości na

niekorzyść obwinionego od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z

dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt ASD (…),

1. z m i e n i ł zaskarżony w y r o k w ten sposób, że na podstawie art. 109 § 1 pkt

5 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, w miejsce kary przeniesienia

na inne miejsce służbowe, wymierzył sędziemu Sądu Okręgowego karę

dyscyplinarną złożenia z urzędu,

2. kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Sędzia Sądu Okręgowego został obwiniony o to, że w dniu 8 września 2004 r. w

A. przy ul. Słowackiego, znajdując się w stanie nietrzeźwości – 1,0 promila, prowadził

samochód marki „Audi A-3” o numerze rejestracyjnym (…). Po ponownym

rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 13 stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny uznał obwinionego za winnego popełnienia zarzucanego czynu i za to

na podstawie art. 109 § 1 pkt. 4 u.s.p. wymierzył mu karę dyscyplinarną przeniesienia

na inne stanowisko służbowe. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że przy wymiarze kary

wykluczony jest automatyzm w wymierzaniu kary najsurowszej bez uwzględnienia

okoliczności sprawy. Sąd wskazał, że w sprawie występują liczne okoliczności

łagodzące. Obwiniony prowadził dotychczas nienaganny tryb życia oraz ma wzorowy,

ponad dwudziestopięcioletni okres wykonywania czynności sędziego. Jego postawa

podczas zatrzymania była prawidłowa, gdyż dobrowolnie poddał się badaniu na

zawartość alkoholu i nie utrudniał przeprowadzania tej czynności. Trzeba również

uwzględnić specyfikę zawodu sędziego, charakteryzującą się pracą wykonywaną w

warunkach wzmożonego napięcia psychicznego oraz brak rzeczywistej szkody

majątkowej w wyniku zdarzenia.

2

Od powyższego rozstrzygnięcia zostały wniesione odwołania przez Rzecznika

Dyscyplinarnego, Krajową Radę Sądownictwa oraz Ministra Sprawiedliwości. W

odwołaniach zarzucono rażącą niewspółmierność kary, gdyż obwiniony popełnił

przestępstwo umyślne o znacznej szkodliwości społecznej, a większość okoliczności

uznanych za łagodzące przez Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny ma charakter

neutralny. Podkreślono, że sędzia, który ignoruje zakaz siadania za kierownicą w

stanie nietrzeźwości narusza elementarne normy prawne i etyczne obowiązujące

wszystkich obywateli. W konkluzji skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku

przez wymierzenie obwinionemu, na podstawie art. 109 § 1 pkt 5 u.s.p., kary

dyscyplinarnej złożenia sędziego z urzędu.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Odwołania są zasadne. Niekwestionowany jest pogląd, że popełnienie przez

sędziego przewinienia dyscyplinarnego, które odpowiada ustawowym znamionom

typu czynu zabronionego prowadzenia w ruchu lądowym pojazdu mechanicznego w

stanie nietrzeźwości, a więc czynu zabronionego o charakterze umyślnym, stanowi

wyraz tak rażącego lekceważenia porządku prawnego, że z reguły powoduje utratę

kwalifikacji do sprawowania urzędu sędziego, niezależnie od oceny jego wcześniejszej

służby. Świadczy bowiem, że sędzia świadomie ignoruje powszechnie znane zakazy

nie tylko uregulowane w przepisach prawa, ale także mające konotacje etyczne.

Naraża przez to na szwank swoje dobre imię, jak również bezpieczeństwo wszystkich

współużytkowników drogi publicznej, po której się porusza. Jedynie zupełnie

nadzwyczajne okoliczności, mieszczące się zwykle w ramach instytucji kontratypów

usprawiedliwiają sędziego, tak jak każdego innego obywatela, z faktu, iż nie

respektował zakazu prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości. Za takie

przewinienie służbowe odpowiednią karą dyscyplinarną jest kara złożenia sędziego z

urzędu (por. wyroki SN: z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt SNO 58/10; z dnia 27

sierpnia 2007 r., SNO 47/07; z dnia 27 marca 2007 r., SNO 13/07, z dnia 9 marca 2006

r., SNO 6/06; z dnia 10 września 2002 r., SNO 27/02).

Oceniając z tej perspektywy, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny podzielił

stanowisko przedstawione w odwołaniach, że kara dyscyplinarna wymierzona

obwinionemu jest rażąco łagodna. Mimo szczegółowej analizy sprawy, Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny nie ocenił prawidłowo wpływu poszczególnych

okoliczności na wymiar kary. Całkowicie pominął, że obwiniony w istotnym stopniu

przekroczył dopuszczalny poziom alkoholu we krwi. Część z wymienionych przez Sąd

okoliczności, jak nienaganny tryb życia oraz wzorowy okres wykonywania czynności

sędziego ma dla wymiaru kary charakter neutralny. Żadna z okoliczności wskazanych

przez Sąd nie może być określona jako nadzwyczajna, a tylko wówczas – w świetle

przedstawionego wyżej poglądu – mogłaby zostać uwzględniona jako uzasadniająca

3

łagodniejszą karę. Akceptacja stanowiska wyrażonego przez Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny oznaczałaby w praktyce próbę usprawiedliwienia świadomego

popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, które odpowiada ustawowym znamionom

typu czynu zabronionego o dużej szkodliwości społecznej i stanowiącego zagrożenie

dla dóbr wielu osób.

Z tych względów, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uznając, że wymierzona

obwinionemu kara dyscyplinarna przeniesienia na inne miejsce służbowe jest w

sposób rażący niewspółmierna do charakteru popełnionego przewinienia, jego wagi

oraz społecznej i korporacyjnej szkodliwości, zmienił zaskarżony wyrok w części

dotyczącej orzeczenia o karze i na podstawie art. 109 § 1 pkt 5 u.s.p. wymierzył

obwinionemu karę dyscyplinarną złożenia z urzędu.