I CSK 378/09

Sygn. akt I CSK 378/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 maja 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa J. B.

przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Gospodarki

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 11 maja 2011 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku

Sądu Apelacyjnego

z dnia 20 marca 2009 r.,

oddala skargę kasacyjną; zasądza od powoda J. B. na rzecz

Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa

kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł z tytułu zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Wyrokiem z dnia 20 marca 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda

J. B. od wyroku Sądu Okręgowego, którym powództwo o zapłatę przeciwko

pozwanemu Skarbowi Państwa – Ministrowi Gospodarki oddalono w części

dotyczącej odszkodowania za utracone korzyści spowodowane niezgodną z

prawem decyzją administracyjną. Sąd Apelacyjny uznał, że skarżący nie wykazał

wystarczająco faktu poniesienia szkody w postaci utraconych korzyści, a także

związku przyczynowego między wydaniem wadliwej decyzji a utraconymi

korzyściami. Podstawą faktyczną powództwa była okoliczność, że poprzednik

prawny powoda był współwłaścicielem Przedsiębiorstwa Młyn wł. W. M. w I., w

postępowaniach administracyjnych zaś prowadzonych i zakończonych aktami

administracyjnymi wydanymi w latach 1951 i 1963 został on pozbawiony tego

przedsiębiorstwa, ponosząc m.in. szkodę w majątku ruchomym. Powód dochodził

równowartości pieniężnej utraconych korzyści z tytułu ewentualnej działalności

wskazanego przedsiębiorstwa w okresie od 17 października 1997 r. do 23 kwietnia

2007 r.

Powód od wskazanego wyroku Sądu drugiej instancji wniósł skargę

kasacyjną, w której zarzucił naruszenie art. 361 k.c. przez nieobjęcie

odpowiedzialnością strony pozwanej za utracone przez niego korzyści, których

realną możliwość uzyskania dostatecznie jednak wykazał. W konsekwencji doszło

też, według skarżącego, do naruszenia art. 417 § 1 i 4171

§ 2 k.c. przez ich

niezastosowanie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, jak również

wyroku Sądu Okręgowego w części oddalającej powództwo i zasądzenie od

pozwanego Skarbu Państwa na jego rzecz kwoty 234 979 zł z ustawowymi

odsetkami.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podkreślić, że Sąd Apelacyjny oddalając

powództwo stwierdził, iż pozwany nie udowodnił wysokości szkody oraz nie

wykazał związku przyczynowego między wydaniem decyzji administracyjnej

dotkniętej nieważnością a utraconymi korzyściami. Sąd drugiej instancji przyjął tym

3

samym, odmiennie niż Sąd pierwszej instancji, że co do zasady dopuszczalne

jest dochodzenie roszczenia z tytułu utraconych korzyści wywołanych nieważną

decyzją administracyjną także wtedy gdy zdarzenie wywołujące szkodę

nastąpiło przed dniem wejścia w życie Konstytucji RP (17 października 1997 r.).

Pogląd ten jest jednak nietrafny.

W uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 31 marca

2011 r., CZP 112/10 (niepublik.) przyjęto bowiem, że jeżeli ostateczna wadliwa

decyzja administracyjna została wydana przed dniem wejścia w życie Konstytucji,

odszkodowanie przysługujące na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. nie obejmuje

korzyści utraconych wskutek jej wydania, choćby sama ich utrata nastąpiła po

wejściu w życie Konstytucji. Pogląd ten, jako mający moc zasady prawnej, wiąże

Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej sprawie. Jego przyjęcie oznacza natomiast,

że należy przyjąć, iż skarżącemu w ogóle nie przysługiwało roszczenie

o odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści, gdyż – co nie budziło wątpliwości -

decyzje nacjonalizacyjne stanowiące - w jego ocenie - zdarzenie sprawcze

wyrządzonej szkody były wydane przed wejściem w życie obecnie obowiązującej

Konstytucji. Ustalanie przez Sąd Apelacyjny związku przyczynowego i wysokości

utraconych korzyści było zatem zbędne.

W tej sytuacji, skoro dochodzone roszczenie powodowi nie przysługuje

bezprzedmiotowe jest także ustosunkowywanie się przez Sąd Najwyższy co do

przedstawionego w skardze kasacyjnej zagadnienia rozumienia pojęcia „utracone

korzyści” z punktu widzenia art. 361 k.c., gdyż miałoby to znaczenie tylko dla

określenia zakresu i wysokości szkody z powyższego tytułu.

Wobec tak kształtującego się stanu prawnego należało skargę kasacyjną

oddalić, gdyż zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia ostatecznie

odpowiada prawu (art. 39814

k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 1 w zw. z art. 39821

w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.