V CSK 333/10

Sygn. akt V CSK 333/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 maja 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa SKT Spółki z o.

o. we W.

przeciwko RWE P. C. Spółce z o.o. we W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 maja 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 marca 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w pkt 1 i 2 w części oddalającej

powództwo i apelację o zasądzenie kwoty 78.558, 12 zł

(siedemdziesiąt osiem tysięcy pięćset pięćdziesiąt osiem

złotych i dwanaście groszy) z odsetkami oraz w pkt 3 i 4

w całości i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Powód - SKT Sp. z o.o. we W. wniósł o zasądzenie od H. P. Sp. z o.o. we W.

(obecnie RWE P. C. Sp. z o.o.) kwoty 1.071.122,11 zł z odsetkami ustawowymi od

3 września 2003 r. oraz kwoty 27.584.415,93 zł z odsetkami ustawowymi od 31

lipca 2006 r. Kwot tych powód dochodził jako wynagrodzenia (prowizja, koszty

dodatkowe, dodatek z tytułu ryzyka i koszty administracyjne) należnego mu na

podstawie umowy kooperacyjnej z 31 października 1996 r., uzupełnionej

porozumieniem z 19 kwietnia 1999 r., które określały zasady współpracy stron w

opracowywaniu i realizacji projektów budowy i eksploatacji urządzeń

ciepłowniczych na terenie Polski.

Pozwany - RWE P. C. Sp. z o.o. wniósł o oddalenie powództwa i zarzucił, że

nieważne są te postanowienia umowy, które przewidywały obowiązek spełniania na

rzecz powoda tzw. świadczeń dodatkowych w związku z zawarciem umowy

kooperacyjnej i umów eksploatacyjnych dotyczących poszczególnych kotłowni,

bowiem nie mają one odpowiednika w jakichkolwiek świadczeniach powoda.

Umowy, z których powód wywodzi dochodzone roszczenie zostały przez

pozwanego wypowiedziane z przyczyn obciążających powoda. Pozwany podniósł

także zarzut przedawnienia roszczenia na podstawie art. 751 k.c.

Wyrokiem z 30 marca 2005 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo. W

uwzględnieniu apelacji powoda orzeczenie to zostało uchylone przez Sąd

Apelacyjny wyrokiem z 1 marca 2006 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd

Okręgowy ustalił, że 31 października 1996 r. powód i poprzednik prawny

pozwanego zawarli na czas nieoznaczony umowę kooperacyjną o współpracy przy

opracowywaniu i realizacji projektów urządzeń ciepłowniczych, uzupełnioną

porozumieniem z 19 kwietnia 1999 r. Strony przyjęły m.in., że uwzględniony w

kalkulacji zgodnie z projektem roczny udział w kosztach zarządzania powoda służy

na pokrycie kosztów poniesionych przez niego przy opracowywaniu polskiego

rynku energetycznego. Pozwany po zleceniu powodowi eksploatacji ciepłowni

zobowiązał się uiszczać prowizję i dodatkowe koszty wobec osób trzecich w

okresie trwania każdej umowy o dostawę ciepła, nie dłużej niż 20 lat od

3

rozpoczęcia dostaw. Pozwany zobowiązał się wypłacać powodowi koszty

administracyjne w okresie trwania umów o dostawę ciepła, a po wypowiedzeniu

umowy eksploatacyjnej tylko wówczas, gdy to on wypowie umowę z zachowaniem

terminu wypowiedzenia bądź też po jego stronie zaistnieje ważny powód do jej

wypowiedzenia. Świadczenia na rzecz powoda były płatne miesięcznie, w ostatnim

dniu roboczym. Umowa zaczęła obowiązywać 1 października 1997 r.

W latach 1999-2000 strony zawarły szereg umów o eksploatację

automatycznych central cieplnych (ACC) - kotłowni zlokalizowanych na terenie D. i

O. Umowy sporządzono według jednego wzorca, a różnice dotyczyły wysokości

miesięcznej opłaty za obsługę kotłowni, okresu związania umową i warunków jej

przedłużenia. Strony określiły obowiązki powoda jako podmiotu eksploatującego

kotłownię i pozwanego, jako właściciela obiektu. W umowach przewidziano

możliwość ich wypowiedzenia z ważnej przyczyny, tj. w razie niewykonania przez

stronę jej zobowiązań pomimo dwukrotnego upomnienia przekazanego listem

poleconym.

Oświadczeniem z 6 czerwca 2002 r. powód wypowiedział pozwanemu

umowy eksploatacyjne dotyczące niektórych kotłowni z uwagi na uniemożliwienie

mu dostępu do tych obiektów. Zażądał przy tym wypłacenia mu prowizji,

dodatkowych kosztów wobec osób trzecich, dodatku za ryzyko prowadzenia

działalności gospodarczej oraz kosztów administracyjnych, łącznie - 962.825,49 zł,

a następnie jeszcze kwoty 2.294.487,26 zł z odsetkami.

Pozwany 19 października 1999 r. złożył oświadczenie o wypowiedzeniu

umowy o współpracy wraz z wszystkim aneksami „z ważnego powodu” ze skutkiem

natychmiastowym, zaś pismami z 29 marca 2002 r. wypowiedział umowy

eksploatacyjne dotyczące konkretnych kotłowni. Powołał się na utratę zaufania do

powoda i rażące naruszenie przez niego obowiązków umownych oraz zabronił

powodowi wstępu do trzech kotłowni w S. i jednej w J.

Sąd Okręgowy przyjął, że to powód skutecznie wypowiedział umowy

eksploatacyjne, ponieważ pozwany rażąco je naruszył odmawiając powodowi

dostępu do kotłowni, nadto powód poprzedził wypowiedzenie dwukrotnym,

listownym upomnieniem, jak wymagały umowy. Jednocześnie Sąd Okręgowy

4

uznał, że przytoczone przez powoda okoliczności faktyczne nie usprawiedliwiają

dochodzonych roszczeń. Postanowienia umów zobowiązujące pozwanego do

świadczeń na rzecz powoda po rozwiązaniu umów zostały ocenione jako

„bezpodstawne”, bowiem strony określając wzajemne obciążenia wykroczyły poza

wyznaczone przez art. 3531

k.c. granice swobody kontraktowania z uwagi na brak

ekwiwalentności, czy choćby współmierności świadczeń pozwanego na rzecz

powoda. Zdaniem Sądu Okręgowego, powód nie dowiódł, że spełnił na rzecz

pozwanego usługi akwizycyjne i nie wykazał roszczenia co do wysokości, skoro nie

przedstawił tabel kursowych NBP, paszportów poszczególnych projektów, wreszcie

dotychczasowego stanu rozliczeń.

Wyrokiem z 3 kwietnia 2009 r. Sąd Okręgowy ponownie oddalił powództwo,

a wyrokiem z 30 marca 2010 r., w częściowym uwzględnieniu apelacji powoda, Sąd

Apelacyjny zmienił ten wyrok Sądu Okręgowego w pkt l w ten sposób, że zasądził

od pozwanego na rzecz powoda 657.151,43 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty

198.436,34 zł od 4 września 2003 r. i od kwoty 458.715,09 zł od 2 sierpnia 2006 r.,

a dalej idące powództwo i apelację oddalił oraz zasądził od powoda na rzecz

pozwanego 3.224 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego; nakazał

ściągnąć z roszczenia zasądzonego na rzecz powoda kwotę 246.910 zł tytułem

części należnych Skarbowi Państwa – Sądowi Okręgowemu opłat od pozwu i

apelacji oraz nakazał pozwanemu, aby zapłacił na rzecz Skarbu Państwa – Sądu

Okręgowego 50.572 zł tytułem części opłat od pozwu i apelacji, od których powód

był zwolniony.

Sąd Apelacyjny zaakceptował ustalenie, że H. AG w D. zawarł z powodem

umowę kooperacyjną, z której prawa i obowiązki przelane zostały na pozwanego, a

następnie strony postępowania zawarły porozumienie uzupełniające nr 1 do umowy

kooperacyjnej. Sąd Apelacyjny uznał, że treść tych umów jest jasna, niezależnie od

pewnych różnic w wykonanych na zlecenie obu stron tłumaczeniach ich tekstów.

Sąd Apelacyjny nie zgodził się z oceną Sądu Okręgowego, że § 5 zawartego przez

strony porozumienia uzupełniającego umowę kooperacyjną jest nieważny. Ocena

ważności postanowień umownych przez pryzmat okoliczności faktycznych

zaistniałych po ich zawarciu nie jest dopuszczalna. O ważności postanowień

zapisanych w § 5 porozumienia uzupełniającego umowę kooperacyjną nie można

5

zatem wnioskować na podstawie sposobu wykonywania tej umowy oraz zawartych

później umów eksploatacyjnych. Treść postanowień § 5 porozumienia

uzupełniającego umowę nie była - zdaniem Sądu Apelacyjnego - sprzeczna z

właściwością stosunku nawiązanego tą umową, a jednoznaczność treści i celu

umów wyłączała potrzebę innej ich wykładni niż literalna. W umowie strony

wskazały, że pozwany nawiązał współpracę z powodem po to, by ten ułatwił mu

wejście na polski rynek usług ciepłowniczych. Powód przyjął na siebie obowiązki

organizatora, a następnie i współwykonawcy przedsięwzięcia, którego

uwieńczeniem były zawarte z polskimi odbiorcami wieloletnie umowy o dostawę

ciepła. Późniejsze wypowiedzenie umowy i uzupełniającego ją porozumienia nie

dotyczyło projektów już zrealizowanych wspólnym wysiłkiem. Zdaniem Sądu

Apelacyjnego, obowiązek zaspokojenia przewidzianych w § 5 roszczeń powoda nie

jest uzależniony od wykazania przez niego rodzaju, zakresu i należytej jakości

usług spełnionych w początkowej fazie realizacji projektów i po rozwiązaniu umów o

eksploatację. Świadczenia zastrzeżone na rzecz powoda w § 5 porozumienia

uzupełniającego wynikają ze specyfiki i celu umowy kooperacyjnej i przybierają

charakter zryczałtowanego, rozłożonego w czasie ekwiwalentu jego

zaangażowania (również finansowego) w realizację zamierzeń inwestycyjnych

pozwanego. Umowę kooperacyjną i uzupełniające ją porozumienie zawierały

podmioty gospodarcze, a to wyklucza przyjęcie, że któryś z nich działał w

warunkach przymusu ekonomicznego.

Ostatecznie zatem Sąd Apelacyjny uznał, że ważne są postanowienia § 5

porozumienia uzupełniającego umowę kooperacyjną co do przewidzianych w nich

obowiązków spełnienia przez pozwanego na rzecz powoda świadczeń ściśle

powiązanych z umowami pozwanego z odbiorcami ciepła, tj. prowizji, dodatkowych

kosztów wobec osób trzecich i dodatku z tytułu ryzyka prowadzenia działalności

gospodarczej. Odmiennie natomiast ocenił te postanowienia co do obowiązku

świadczenia powodowi tzw. kosztów administracyjnych. Strony postanowiły

bowiem, że będą one uiszczane tylko w okresie obowiązywania umów

eksploatacyjnych między H. P. i powodem. Odstępstwo od tej zasady dotyczyło

„zwykłego” wypowiedzenia umów o eksploatację kotłowni przez H. P. bądź też

podjęcia przez niego działania upoważniającego powoda do nadzwyczajnego ich

6

wypowiedzenia. Tylko w takim przypadku H. P. miał płacić powodowi koszty

administracyjne nadal, „w okresie trwania danej umowy o dostawę ciepła".

Obowiązkowi dalszej płatności kosztów administracyjnych strony przypisywały

zatem funkcję kary umownej za wypowiedzenie przyszłych umów eksploatacyjnych

z woli H. P. lub z przyczyn leżących po jego stronie, a to jest sprzeczne z istotą i z

regułami odpowiedzialności odszkodowawczej i narusza też art. 484 k.c.,

prowadząc do obciążenia pozwanego karą umowną w nieoznaczonej wysokości. W

tej części postanowienia § 5 porozumienia uzupełniającego Sąd Apelacyjny uznał

za sprzeczne także z art. 746 k.c. w zw. z art. 750 k.c. Konsekwencją poglądu o

częściowej nieważności porozumienia uzupełniającego (art. 3531

k.c. w zw. z art.

58 § 3 k.c.) było przyjęcie, że roszczenie powoda o wypłatę kosztów

administracyjnych zastrzeżonych porozumieniem dodatkowym do umowy

kooperacyjnej nie może dotyczyć okresu po rozwiązaniu umów eksploatacyjnych.

Kontrolowanie ustaleń i wniosków Sądu l instancji dotyczących skuteczności

oświadczeń pozwanego z 29 marca 2002 r. o wypowiedzeniu umów

eksploatacyjnych Sąd Apelacyjny uznał za zbędne, bo świadczenia dochodzone

przez powoda, poza kosztami administracyjnymi, nie zależały od trwania umów

eksploatacyjnych i przyczyn ich rozwiązania.

Sąd Apelacyjny zakwestionował stanowisko Sądu l instancji, jakoby powód

nie udowodnił co do zasady i wysokości roszczeń o zapłatę poszczególnych

zastrzeżonych na jego rzecz świadczeń, poza kosztami administracyjnymi. Strony

umowy przyjęły bowiem, że wysokość należnych powodowi świadczeń będzie

naliczana ryczałtowo, zgodnie z wzorcem podanym w załączniku 1.1. do umowy

kooperacyjnej, a jedynym czynnikiem zmiennym był powszechnie dostępny kurs

walutowy. Skoro zastrzeżone na zasadzie kontynuacji zryczałtowane świadczenia

dotyczyły wspólnych zrealizowanych projektów, uwieńczonych późniejszymi

umowami z odbiorcami ciepła oraz umowami eksploatacyjnymi zawartymi

z powodem i przed rozwiązaniem umów eksploatacyjnych były przez pozwanego

spełniane, to nieusprawiedliwione było oczekiwanie przez Sąd Okręgowy

od powoda, że dostarczy dowody rzeczywistego zaangażowania w realizację

projektów w początkowej fazie współpracy. Sąd Okręgowy błędnie przy tym

oznaczył zadania biegłej, której zlecił opracowanie opinii w sprawie i sprzecznie

7

z jej ostatecznymi wnioskami wykluczył możliwość weryfikacji wyliczeń powoda.

Za nieudowodnione Sąd Apelacyjny uznał żądanie zasądzenia na rzecz

powoda prowizji i kosztów dodatkowych oraz dodatku z tytułu ryzyka prowadzenia

działalności gospodarczej, o ile dotyczyło obiektów w J. przy ul. F. i G. oraz Szkoły

Podstawowej nr 2, Z. i Domu Kultury „S.” w S. Powód nie przedstawił bowiem

dokumentacji projektowej dotyczącej tych obiektów (tzw. paszportów projektu), ale

także wzorowanych na załączniku 1.1. do umowy kooperacyjnej załączników 1.1.

do umów eksploatacyjnych, co wykluczyło możliwość naliczenia świadczeń

związanych z tymi obiektami według umówionych reguł. Powód nie dowiódł też

podstawy do aktualizacji żądanych należności według zatwierdzonego przez Urząd

Regulacji Energetyki wzrostu cen i stawek opłat za dostarczane ciepło. Aktualizację

wedle tego kryterium przewidziano w załączniku nr 1 do umów eksploatacyjnych

jedynie w odniesieniu do ceny za prowadzenie eksploatacji kotłowni, której spór nie

dotyczy, a w całości już nieobowiązujące umowy eksploatacyjne nie mogły być

podstawą roszczeń dochodzonych w niniejszym procesie. Powód nie przedstawił

żadnego dowodu sprzężenia świadczeń z § 5 porozumienia z cenami ciepła.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, żądanie powoda zasługiwało na uwzględnienie

co do należności głównej obejmującej prowizję i koszty dodatkowe oraz dodatek

z tytułu ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej w odniesieniu do wszystkich

projektów z wyjątkiem kotłowni w J. i S. Obliczenie wysokości świadczeń zgodnie z

zasadami określonymi w załączniku 1.1. do umowy kooperacyjnej wymagało

przyjęcia, że kwotami wyjściowymi podlegającymi przeliczeniu według kursu z dnia

płatności są wartości świadczeń w euro określone w załącznikach 1.1 do umów

eksploatacyjnych. W celu prawidłowego wyliczenia należności powoda, Sąd

Apelacyjny uzupełnił ustalenia Sądu Okręgowego co do należnych powodowi

prowizji i kosztów dodatkowych oraz dodatku z tytułu ryzyka dla obiektów: S. – Z.,

S. – G. Z., S. – G. C., S.-G., S. – T., W. S.P. nr 1, W. S.P. nr 2, S. – Ż., S. – Ż., S.

– D., L. – W. P., L. - ZHP, K., L. – P., Ł. – K., Ł. – K. (bez ciepłej wody użytkowej),

G. – N., T. – Ł., T. – Ł. (bez ciepłej wody użytkowej), Ł. - SM, N., S., N. – R., N. –

R., N. – L., N. – P. Podstawą dla tych ustaleń były załączniki 1.1 do umów

eksploatacyjnych i roczne kwoty bazowe w euro dla poszczególnych obiektów.

8

Publikowany w tabeli kursów NBP kurs zakupu euro wynosił: 10 lipca 2003 r. -

4,4042, a 20 lipca 2006 r. - 3,8720.

Sąd Apelacyjny uznał za bezzasadne żądanie zasądzenia na rzecz powoda

odsetek ustawowych od świadczeń wyliczonych z założeniem, że termin ich

płatności przypadał na ostatni dzień miesiąca kalendarzowego, bowiem

wymagalność roszczenia powoda na podstawie umowy zależała od doręczenia

pozwanemu rachunku lub wezwania do zapłaty. Uzupełnił przy tym ustalenia

faktyczne o wskazanie, że powód wystosował wezwanie do zapłaty kwoty

362.825,49 zł listem poleconym 24 lipca 2003 r. Na wezwanie do zapłaty dalszej

należności dochodzonej w sprawie z 3 kwietnia 2006 r. pozwany odpowiedział

pismem z 10 kwietnia 2006 r. Sąd przyjął zatem, że termin płatności tej kwoty

upłynął 20 kwietnia 2006 r. Objęta pierwszym wezwaniem do zapłaty i pozwem

złożonym 3 września 2003 r. należna kwota główna powiększona o podatek od

towarów i usług wynosiła 198.436,34 zł, a skapitalizowane odsetki od tej kwoty

(13% w skali roku) - 3.816,72 zł. Odsetki od odsetek zgodnie z art. 382 k.c. Sąd

Apelacyjny zasądził do chwili wytoczenia o nie powództwa i ostatecznie przyjął,

że za okres 1 lipca 2003 r. do 31 marca 2006 r. należy się powodowi świadczenie

główne w łącznej wysokości 440.734,65 zł brutto, a skapitalizowane odsetki (11,5

%) za okres od 20 kwietnia 2006 r. do 1 sierpnia 2006 r. wynoszą 14.163,72 zł.

Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach Sąd Apelacyjny powołał art. 100

k.p.c. oraz art. 113 ust. 1 i 2 pkt 1 u.k.s.c.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego z 30 marca 2010 r. wniósł

powód i zaskarżył to orzeczenie w części, to jest w pkt 1 i 2 w zakresie oddalającym

powództwo ponad kwotę 78.588,12 zł oraz w pkt 3 i 4 co do rozliczenia kosztów

postępowania - w całości. Z powołaniem się na podstawę z art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.

powód zarzucił, że wyrok w zaskarżonej części zapadł z naruszeniem prawa

procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 328 § 2

k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 378 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c. poprzez

sporządzenie jego uzasadnienia bez odniesienia się do części żądania powoda

opartego na pięciu załącznikach 1.1. do umowy kooperacyjnej, to jest załącznikach:

ACC – Z., Szkoła Podstawa, nr projektu 134.033.08 (k. 65 akt), ACC – N., 126A, nr

9

projektu 122.001.00 (k. 136 akt), ACC (c.w.u.) – Ł. nr projektu 124.004.04 (k. 145

akt); ACC – L.. ul. S. 5c (k. 146 akt), ACC – N., Al. W. 2, nr projektu 132.031.04 (k.

167 akt).

Powód utrzymywał, że Sąd Apelacyjny zaakceptował argumentację powoda

co do zasadności jego roszczeń o zapłatę prowizji i dodatkowych kosztów wobec

osób trzecich oraz dodatku z tytułu ryzyka prowadzania działalności gospodarczej

mających podstawę w umowach zawartych przez strony, a w szczególności w § 5

porozumienia uzupełniającego umowę kooperacyjną. Wartość należnych powodowi

świadczeń obliczył przy tym na podstawie niektórych załączników 1.1. do umowy

kooperacyjnej. O roszczeniach powoda wywodzonych z wymienionych wyżej

załączników nie wypowiedział się jednak w żaden sposób. O ile Sąd Apelacyjny

przyjął, że roszczenia powoda mające źródło w tych pięciu załącznikach 1.1. nie są

zasadne, to nie sposób z treści jego wyroku stwierdzić, jakie to oceny prawne lub

faktyczne stały się podstawą takiej oceny, bowiem Sąd nie zróżnicował tych źródeł

roszczenia w stosunku do pozostałych i nie uwzględnił ich istnienia w orzeczeniu

zasądzającym świadczenie, jak i w samym uzasadnieniu.

Powód wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części i

przekazanie sprawy w tej części Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania

oraz orzeczenia o kosztach postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 328 § 2 k.p.c. uzasadnienie wyroku powinno zawierać

wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów,

które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla

których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz

wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

W związku z art. 391 § 1 k.p.c. przepis ten ma odpowiednie zastosowanie

w postępowaniu apelacyjnym. Odpowiednie stosowanie art. 328 § 2 k.p.c. do

uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji oznacza, że uzasadnienie to nie

musi zawierać wszystkich elementów uzasadnienia wyroku sądu pierwszej

instancji, niemniej nie zwalnia to sądu odwoławczego z obowiązku wskazania

takich elementów, które ze względu na treść apelacji i na zakres rozpoznania, są

10

potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 sierpnia

2010 r., II PK 46/10).

Sprawa, w której wniesiono skargę kasacyjną była dwukrotnie przedmiotem

rozpoznania zarówno przez Sąd Okręgowy, jak i Sąd Apelacyjny. Sąd Okręgowy

w motywach swojego orzeczenia przedstawił przebieg postępowania w tej sprawie,

treść żądań zgłoszonych przez powoda i okoliczności faktyczne, którymi powód je

uzasadniał, a nadto wyjaśnił, jakie fakty istotne dla rozstrzygnięcia uznał za

wykazane, wskazał na środki dowodowe, które stały się podstawą dokonanych

ustaleń oraz przedstawił własną ocenę prawną zgłoszonych roszczeń i przyczyny,

które zadecydowały o oddaleniu powództwa. W uzasadnieniu wyroku wydanego

w wyniku rozpoznania apelacji powoda od wyroku oddalającego powództwo Sąd

Apelacyjny władny był pominąć powtórzenie tych ustaleń i ocen Sądu Okręgowego,

które uznał za prawidłowe po skontrolowaniu w toku instancji orzeczenia tego

Sądu. Z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego wynika, że Sąd ten, co do

zasady, zaakceptował ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego i częściowo także ich

ocenę prawną. Sąd Apelacyjny wyjaśnił, z jakich przyczyn nie podzielił poglądu

prawnego Sądu Okręgowego o nieważności postanowienia umownego zapisanego

przez strony w § 5 porozumienia uzupełniającego umowę kooperacyjną poza tą

częścią, która dotyczyła obowiązku zapłaty na rzecz powoda tzw. kosztów

administracyjnych. Uznanie, że umowa stron kreująca obowiązek spełniania przez

pozwanego na rzecz powoda innych świadczeń niż koszty administracyjne została

ważnie zawarta, sprawiło, że Sąd Apelacyjny uzupełnił ustalenia faktyczne na tyle,

by mogły one posłużyć za podstawę do obliczenia wysokości roszczeń zasadnie

dochodzonych przez powoda. Sąd Apelacyjny wykorzystał przy tym dokumenty

złożone do akt, z których dowody Sąd Okręgowy przeprowadził już wcześniej, choć

nie wykorzystał wszystkich danych możliwych do pozyskania z tych dokumentów.

Sąd Apelacyjny wyjaśnił, jakie zasady rozliczania stron uznał za uzasadnione

i w jaki sposób należy je zastosować przy ustalaniu wysokości należnego

powodowi świadczenia.

Niewątpliwie na dochodzoną pozwem kwotę składała się suma świadczeń

należnych powodowi na podstawie poszczególnych umów o wykonanie

i eksploatację kotłowni, stanowiących załączniki do umowy kooperacyjnej. Umowy

11

te powód złożył do akt, a Sąd Apelacyjny uzupełniając ustalenia faktyczne podał,

które załączniki i wynikające z nich dane uwzględnia przy obliczaniu wynagrodzenia

zasadnie żądanego przez powoda. Za niedostatecznie wykazane uznał Sąd

Apelacyjny żądanie dotyczące obiektów w J. przy ul. F. i G. oraz Szkoły

Podstawowej nr 2, Z. i Domu Kultury „S.” w S. oraz wyjaśnił, jakich okoliczności

koniecznych dla uwzględnienia żądania w tej części powód nie wykazał.

Trafnie zarzuca skarżący, że o części żądania powoda Sąd Apelacyjny nie

wypowiedział się wcale. W motywach wyroku Sąd Apelacyjny nie wspomniał

bowiem o pięciu załącznikach 1.1. do umowy kooperacyjnej, to jest załącznikach:

ACC – Z., Szkoła Podstawowa, nr projektu 134.033.08 (k. 65 akt), ACC – N., 126A,

nr projektu 122.001.00 (k. 136 akt), ACC (c.w.u.) – Ł. nr projektu 124.004.04 (k. 145

akt), ACC - L. ul. S. 5c (k. 146 akt), ACC – N., Al. W. 2, nr projektu 132.031.04 (k.

167 akt). Dokumenty te zostały przez powoda złożone do akt, a ich treść była przez

niego powoływana jako podstawa zgłoszenia żądania zasądzenia świadczenia

w konkretnej wysokości. Wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający powództwo

powód zaskarżył apelacją w całości, a zatem także co do rozstrzygnięcia

o roszczeniu opartym na wspomnianych pięciu załącznikach nr 1.1. do umowy –

kooperacyjnej. O tych dowodach, a w konsekwencji także o tej części roszczenia

powoda, Sąd Apelacyjny nie wypowiedział się w uzasadnieniu wyroku, a to

uniemożliwia merytoryczną ocenę jego rozstrzygnięcia o oddaleniu apelacji powoda

od wyroku oddalającego powództwo o zasądzenie świadczeń, dla których

podstawą były umowy dotyczące obiektów ACC – Z., Szkoła Podstawowa,

nr projektu 134.033.08, ACC – N., 126A, nr projektu 122.001.00, ACC (c.w.u.) – Ł.

nr projektu 124.004.04, ACC - L. ul. S. 5c, ACC – N., Al. W. 2, nr projektu

132.031.04.

Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem naruszenie art. 328 § 2

k.p.c. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej tylko wtedy, gdy

uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich koniecznych

elementów bądź zawiera oczywiste braki, które uniemożliwiają jego kontrolę

kasacyjną (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2009 r., I PK 32/09,

z 26 lipca 2007 r., V CSK 115/07, z 4 stycznia 2007 r., V CSK 364/06, z 17 marca

2006 r., I CSK 63/05, z 11 kwietnia 2003 r., III CKN 1466/00). Skoro nie sposób jest

12

dojść do tego, z jakiej przyczyny Sąd Apelacyjny przy obliczaniu łącznej kwoty

należnej powodowi w związku z wykonywaniem łączących strony umowy

kooperacyjnej i umów eksploatacyjnych pominął świadczenia, dla których podstawę

tworzyły wskazane wyżej załączniki, to orzeczenie jako nieuzasadnione w sposób

należyty we wskazanym zakresie musiało być uchylone, z przekazaniem sprawy

w tym zakresie do ponownego rozpoznania przez Sad Apelacyjny.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 39815

k.p.c. Sąd Najwyższy

uchylił zaskarżony wyrok w pkt 1 i 2 w części oddalającej powództwo o zasądzenie

na rzecz powoda świadczeń dochodzonych przez niego z powołaniem się na

załączniki do umowy kooperacyjnej oraz w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania i w tej części przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.