I CNP 55/10

Sygn. akt I CNP 55/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 maja 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa I. T. o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego Sądu Gospodarczego z dnia 10 sierpnia

2009 r., wydanego w sprawie z powództwa I. T.

przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 maja 2011 r.,

oddala skargę.

Uzasadnienie

2

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2009 r. Sąd Rejonowy – Sąd Gospodarczy

zasądził od pozwanego Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. w W. na rzecz

powoda I. T. kwotę 73 169,19 zł.

Sąd ten ustalił, że w dniu 20 lipca 2005 r. w miejscowości Ł. kierowca

ciągnika rolniczego ubezpieczonego od odpowiedzialności cywilnej u pozwanego

uderzył w tył stojącego i przygotowującego się do skrętu w lewo samochodu

należącego do I. T. W wyniku uderzenia samochód uległ znacznemu uszkodzeniu.

Pozwany – nie kwestionując co do zasady swojej odpowiedzialności – ustalił

początkowo wysokość odszkodowania na kwotę 24 930,62 zł. Następnie jednak

w wyniku wymiany korespondencji między stronami zwiększył kwotę

odszkodowania o sumę 2 200 zł.

W dniu 29 września 2006 r. powód sprzedał wrak pojazdu za 15 000 zł,

później zaś wystąpił z żądaniem dodatkowego odszkodowania, obejmującego

koszty najmu pojazdu zastępczego w wysokości 38 000 zł i koszty przechowywania

wraku pojazdu na strzeżonym parkingu w wysokości 8 720 zł. Zlecił także na

własny koszt ponowną ocenę wartości pojazdu sprzed zdarzenia i po jego

nastąpieniu. Ostatecznie żądanie powoda opiewało na kwotę 99 010,96 zł

z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu.

W ocenie Sądu Rejonowego wypłacone powodowi odszkodowanie w kwocie

26 900 zł nie pozwalało na usunięcie wszystkich skutków kolizji. Należne mu

odszkodowanie powinno obejmować także koszty parkowania uszkodzonego

pojazdu i wynajęcia samochodu zastępczego. Zasądzone przez Sąd Rejonowy

odszkodowanie w wysokości 73 169,19 zł obejmowało: różnicę w wysokości 5 800

zł między ustaloną wartością uszczerbku w pojeździe (32 600 zł) a kwotą

wypłaconą powodowi przez pozwanego (26 800 zł), niepokryte koszty za holowanie

wraku w wysokości 205,27 zł, koszty najmu pojazdu zastępczego i przechowywania

wraku w wysokości 46 720 zł; pozostałą część stanowiły odsetki ustawowe.

Sąd Okręgowy – Gospodarczy Odwoławczy wyrokiem z dnia 10 sierpnia

2009 r. wydanym na skutek apelacji pozwanego zmienił wyrok Sądu Rejonowego

w ten sposób, że obniżył zasądzoną kwotę z 73169,19 zł do 7 576,66 zł. Zdaniem

3

Sądu Okręgowego, powód po zaprzeczeniu przez pozwanego zasadności

powództwa, nie udowodnił, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 6 k.c., że

poniósł koszty związane z najmem pojazdu zastępczego oraz z parkowaniem

wraku pojazdu. Powód powinien wykazać fakt i potrzebę zawarcia umowy najmu

pojazdu zastępczego oraz poniesione z tego tytułu koszty, a załączone do pozwu

faktury VAT za najem pojazdu i parkowanie wraku nie są dowodem rzeczywiście

zawartych umów, poza tym powód nie próbował nawet wskazać stawek

stosowanych przy tego rodzaju usługach. Ograniczył się do twierdzenia, że miał

prawo wynająć pojazd zastępczy i obowiązek pokrycia kosztów parkowania wraku.

Powód w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Okręgowego z dnia 10 sierpnia 2009 r. w części obniżającej

wysokość odszkodowania zasądzonego przez Sąd pierwszej instancji powołał się

na naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 6, 361 §2 i art. 363 §1 k.c. oraz art. 229,

230, 378 § 1 i art. 386 § 4 k.p.c. w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarówno w piśmiennictwie, jak orzecznictwie (por. np. wyroki Sądu

Najwyższego z 5 września 2008 r., I CNP 27/08, LEX nr 457829, i z dnia

20 stycznia 2011 r., I BP 4/10, LEX nr 785671) przyjmuje się, że uzasadniająca

powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej niezgodność orzeczenia

z prawem, którą ma na względzie art. 4241

§ 1 k.p.c., posiada charakter

kwalifikowany i zachodzi tylko wtedy, gdy orzeczenie zostało wydane na skutek

rażąco błędnej wykładni prawa lub rażąco niewłaściwego zastosowania prawa, tj.

uchybień odnoszących się do regulacji prawnych istotnych i nieuzasadniających

odmiennych ocen.

W niniejszej sprawie tego rodzaju niezgodność zaskarżonego wyroku

z prawem nie występuje.

Przede wszystkim nie nastąpiło w ogóle wysunięte na czoło skargi

naruszenie art. 378 §1 k.p.c. Twierdzenie skarżącego o naruszeniu tego przepisu

przez wyjście poza granice apelacji wskutek obniżenia kwoty zasądzonej przez Sąd

Rejonowy, mimo iż pozwany żądał oddalenia powództwa w całości, jest wynikiem

nieporozumienia. Zmiana przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej

4

instancji polegająca na obniżeniu wysokości zasądzonego świadczenie mieści się

oczywiście w granicach dokonanego przez pozwanego zaskarżenia wyroku sądu

pierwszej instancji w całości. W takim razie wygrana pozwanego przed sądem

drugiej instancji nie jest całkowita, a tylko częściowa.

Sąd Okręgowy nie naruszył także art. 378 §1 k.p.c. przez to, że obniżył

wysokość odszkodowania w zakresie odnoszącym się do kosztów najmu pojazdu

zastępczego oraz przechowania samochodu uszkodzonego, mimo baku w apelacji

pozwanego zarzutów kwestionujących zawarcie przez powoda umów najmu

pojazdu zastępczego i przechowywania samochodu uszkodzonego. Ze względu na

to, że postępowanie apelacyjne polega na ponownym merytorycznym rozpoznaniu

sprawy przez sąd odwoławczy w granicach zaskarżenia apelacją (zob. uchwała

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – zasada prawna – z dnia 31 stycznia

2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55), sąd odwoławczy nie jest

związany zawartymi w apelacji zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa

materialnego. Powinien więc usunąć w granicach zaskarżenia wyroku sądu

pierwszej instancji, uwzględniając dokonane przez siebie ustalenia faktyczne,

wszelkie dostrzeżone naruszenia prawa materialnego, choćby nie były one objęte

zarzutami apelacji (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2007 r., I CSK

27/07, OSNC-ZD 2008, nr A, poz. 25, i z dnia 24 stycznia 2002 r., III CKN 495/00,

OSNC 2002, nr 11, poz.143).

Wreszcie nie mogło niewątpliwie naruszyć art. 378 §1 k.p.c. zarzucane

w skardze Sądowi Okręgowemu „oparcie swego rozstrzygnięcia na art. 6 k.c.”.

W konsekwencji bezzasadne są również łączone przez skarżącego

z podnoszonymi wobec art. 378 §1 k.p.c. uchybieniami zarzuty naruszenia art. 386

§ 4 k.p.c. i art. 176 ust. 1 Konstytucji.

Sąd Okręgowy nie dopuścił się też naruszenia przepisów art. 229 i 230 k.p.c.

Zgodnie z art. 229 k.p.c. nie wymagają dowodu fakty przyznane w toku

postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości.

Twierdzenie skarżącego o przyznaniu przez pozwanego faktów zawarcia umów

najmu pojazdu zastępczego i przechowania przez powoda samochodu

uszkodzonego są bezzasadne. Faktami przyznanymi w rozumieniu art. 229 k.p.c.

są fakty, które jedna ze stron podała, a druga jednoznacznie, pisemnie lub ustnie,

5

w toku postępowania uznała za zgodne z prawdą. Natomiast w materiale sprawy

brak jednoznacznego oświadczenia pozwanej potwierdzającego prawdziwość

faktów zawarcia umów najmu pojazdu zastępczego i przechowania przez powoda

samochodu uszkodzonego.

W okolicznościach sprawy nie było także podstaw do uznania tych faktów za

przyznane na zasadach art. 230 k.p.c., stanowiącego, że gdy strona nie wypowie

się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd mając na uwadze wyniki całej

rozprawy, może fakty te uznać za przyznane. Z materiału sprawy wynika, że

pozwany podczas całego postępowania, poczynając od sprzeciwu od nakazu

zapłaty, negował objęcie należnym powodowi odszkodowaniem kosztów najmu

pojazdu zastępczego oraz przechowywania uszkodzonego samochodu, tak co do

zasady, jak i wysokości. W szczególności w związku z fakturami przedłożonymi

przez powoda (k.55,56,57) podniósł w apelacji „przynależność” ich wystawcy do

powoda (k. 200) – co zresztą spotkało się z jego polemiką w odpowiedzi na

apelację (k.214).

Niezależnie od tego należy zauważyć, że art. 230 k.p.c. – podobnie jak art.

231 k.p.c. (por. wyrok z dnia 18 lutego 2011 r., I CSK 226/10, niepubl.) –

pozostawia w zakresie swego zastosowania sądowi swobodę wnioskowania. Sąd

zatem w okolicznościach przewidzianych w art. 230 k.p.c. może, ale nie musi uznać

określone fakty za przyznane.

Na tle ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku nie

ma oczywiście także podstaw do uznania naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 361

§2 i art. 363 §1 k.c. przez nieobjęcie odszkodowaniem należnym powodowi

kosztów najmu pojazdu zastępczego oraz przechowania samochodu

uszkodzonego.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 42411

§1 k.p.c. orzekł jak

w sentencji.